Adli para cezasını ödemezseniz hapse girme ihtimali vardır; ancak bu doğrudan ve kendiliğinden olmaz. Ceza kesinleşince Cumhuriyet savcısı size cezayı otuz gün içinde ödemeniz için bir ödeme emri tebliğ eder. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa savcının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısı hapis cezasına çevrilir ve aynı kararla, iki saat çalışma bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmanıza karar verilir. Cezaevi ancak bu çalışma programına uyulmazsa gündeme gelir ve kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir. Her aşamada kalan tutarı ödeyerek süreci bitirebilirsiniz. Çevrilen hapis tek hükümde üç yılı geçemez; çocuklar hakkındaki adli para cezası ise hiç hapse çevrilemez. Bu yazıda ödeme emrinden tahliyeye kadar her adımı 5275 sayılı İnfaz Kanunu m.106 ve TCK m.52 üzerinden anlatıyor, hesap örneği ve infaz hâkimliğine şikâyet dilekçesi sunuyoruz.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
⚡ Net Cevap: Ödeme emrine rağmen ödenmeyen adli para cezası savcının kararıyla gün karşılığı hapse çevrilir; ancak önce iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırılırsınız. Çalışma programına uymazsanız kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir (5275 s.K. m.106/3). Hükümde taksit yoksa bir ay içinde cezanın üçte birini ödeyip kalanını iki eşit taksitte ödeme hakkınız vardır (m.106/6). Kalan tutarı ödediğiniz anda çalışma veya hapis sona erer (m.106/8). Savcılık kararına karşı öğrenmeden itibaren on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır (4675 s.K. m.5). Ödeme emriniz geldiyse 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Ödeme Emrinden Tahliyeye: Adım Adım Süreç
Adli para cezasının infazı hapis cezasından farklı bir yol izler. Kesinleşen hüküm Cumhuriyet başsavcılığına verilir ve süreç, hükümlünün ödeme yapıp yapmamasına göre ilerler. Aşağıdaki tablo, her aşamada ne olduğunu ve hangi hükme dayandığını gösterir.
| Aşama | Ne olur? | Süre veya sınır | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 1. İlamın savcılığa verilmesi | Kesinleşen hüküm infaz için Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir | — | 5275 s.K. m.106/2 |
| 2. Ödeme emri | Hükümlüye cezanın ödenmesi için ödeme emri tebliğ edilir | Otuz gün içinde ödeme | m.106/2, m.20/3 |
| 3. İnfaz aşamasında taksit | Hükümde taksit yoksa, üçte biri ödenince kalanı iki taksite bölünür | Bir ay içinde üçte bir; kalanı birer ay arayla | m.106/6 |
| 4. Hapse çevirme | Ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısı hapis cezasına çevrilir | Savcının kararıyla | m.106/3 |
| 5. Kamuya yararlı iş | Aynı kararla kamuya yararlı işte çalıştırılmaya karar verilir | İki saat çalışma bir gün; günde 2-8 saat | m.106/3 |
| 6. Açık ceza infaz kurumu | Çalışma programına uyulmazsa çalışılan günler düşülür, kalan kısım açık kurumda çektirilir | — | m.106/3 |
| 7. Ödeme ile sona erme | Kalan günlere karşılık gelen para ödenirse hapis veya çalışma sona erer | Her aşamada | m.106/8 |
| 8. Üst sınır ve kalan borç | Çevrilen hapis sınırı aşamaz; karşılanmayan kısım vergi dairesince tahsil edilir | Tek hükümde 3 yıl, birden fazla hükümde 5 yıl | m.106/7, m.106/11 |
Tablodaki en önemli nokta beşinci satırdır. Kanun, ödenmeyen adli para cezasını hapse çeviren kararın aynı zamanda kamuya yararlı işte çalıştırmaya karar vermesini öngörür; kişi doğrudan cezaevine gönderilmez. Bu çalışma programı denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir ve yürütülür. Mahkeme ilamında hapse çevirme yazılı olmasa bile savcılık bu usulü uygular (m.106/5). Yani “kararda hapse çevrileceği yazmıyor, o halde hapse giremem” düşüncesi hukuken doğru değildir.
Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır? (TCK m.52)
Adli para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktarla çarpılmasıyla bulunur (TCK m.52/1). Bir gün karşılığı miktar, kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri gözetilerek en az yüz, en fazla beş yüz Türk lirası olarak takdir edilir (m.52/2). Bu aralık, 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla “en az yirmi ve en fazla yüz Türk lirası” iken yükseltilmiş ve değişiklik 1/6/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Artış sanık aleyhine olduğundan, bu tarihten önce işlenen fiillerde, hüküm sonradan kurulsa bile eski aralık uygulanır (TCK m.7/2). Kararda esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı miktar ayrı ayrı gösterilir (m.52/3).
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Gün sayısı | Kural olarak 5 – 730 tam gün; bazı suçlarda kanun daha yüksek gün öngörür | TCK m.52/1 |
| Bir gün karşılığı | 100 – 500 TL (7499 s.K. öncesinde 20 – 100 TL) | TCK m.52/2 |
| Kararda gösterim | Gün sayısı ve bir gün karşılığı ayrı ayrı yazılır | TCK m.52/3 |
| İndirim ve artırımlar | Tutar üzerinden değil, gün üzerinden yapılır | TCK m.61/8 |
| Hapse çevirmede esas | Ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı | 5275 s.K. m.106/3 |
Kararda gün sayısı ile bir gün karşılığının ayrı ayrı gösterilmesinin pratik önemi, hapse çevirme aşamasında ortaya çıkar: ödenmeyen tutar, hükümdeki bir gün karşılığı miktara bölünerek gün sayısına dönüştürülür. İndirim ve artırımların gün üzerinden nasıl yapıldığını ceza indirim hesaplama aracında, tutarın hesabını adli para cezası hesaplama aracında görebilirsiniz. Hesaplamanın ayrıntıları adli para cezası nasıl hesaplanır yazısında anlatılmıştır.
Ödeme Emri ve Tebligat
Cumhuriyet savcısı, adli para cezasının otuz gün içinde ödenmesi için hükümlüye bir ödeme emri tebliğ eder (5275 s.K. m.106/2). Kanun bu tebliğ için 20 nci maddenin üçüncü fıkrasına atıf yapar: tebligat hükümde gösterilen adrese yapılır; hükümlü adres değişikliklerini mahkemeye veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirmekle yükümlüdür ve bildirmezse hükümde gösterilen adreste yapılan tebligat geçerlidir (m.20/3). Bu nedenle yargılama sırasında adresi değişen kişinin yeni adresini dosyaya bildirmesi, sonradan “ödeme emri elime geçmedi” itirazının dinlenmemesi riskini ortadan kaldırır.
Ödeme emrinin tebliği, ceza zamanaşımını da keser: mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat ceza zamanaşımını keser (TCK m.71/1). Tebligat usulsüzse, ödeme süresi başlamamış sayılabileceğinden, bu tebligata dayanılarak verilen hapse çevirme kararı infaz hâkimliğinde tartışılabilir. Ödeme emri sürecinin ayrıntıları adli para cezasında ödeme emri ve süreç yazımızda yer almaktadır.
Taksit: Hüküm Aşamasında ve İnfaz Aşamasında
Taksit iki ayrı aşamada ve iki ayrı kurala göre gündeme gelir. Bu ikisini karıştırmak, uygulamada en sık yapılan hatalardandır.
| Konu | Hüküm aşamasında (mahkeme) | İnfaz aşamasında (savcılık) |
|---|---|---|
| Dayanak | TCK m.52/4 | 5275 s.K. m.106/6 |
| Kim karar verir? | Hâkim, ekonomik ve şahsi hâlleri gözeterek | Hükümlünün isteği üzerine izin verilir |
| Şart | Takdire bağlı | Hükümde taksit bulunmaması ve bir ay içinde cezanın üçte birinin ödenmesi |
| Kapsam | Kesinleşmeden itibaren en çok bir yıl mehil veya taksit | Kalan kısım birer ay arayla iki eşit taksit |
| Sınır | Taksit süresi iki yılı geçemez, taksit sayısı dörtten az olamaz | Toplam üç parça: üçte bir ve iki eşit taksit |
| Ödenmezse | Kalanın tamamı tahsil edilir ve ödenmeyen kısım hapse çevrilir | İlk taksit ödenmezse ikinci takside ilişkin izin hükümsüz kalır |
Hüküm aşamasında taksit istemek için yargılama sırasında ekonomik durumu gösteren belgelerin (gelir belgesi, bakmakla yükümlü olunan kişiler, borçlar) mahkemeye sunulması gerekir. Hükümde taksit verilmemişse infaz aşamasında m.106/6’daki hak kullanılabilir; ancak bunun ön şartı, bir ay içinde cezanın üçte birinin ödenmesidir. Kanun infaz aşamasında daha uzun veya daha fazla taksit öngörmez. Taksit başvurusunun pratik yönleri için adli para cezası taksitle ödenir mi rehberine bakabilirsiniz; uyuşturucu dosyalarında yüksek gün sayısına bağlı sorunlar uyuşturucu suçunda adli para cezası yazısında ele alınmıştır.
Ödeme emri geldi, ödeyemiyor musunuz?
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk
Ödenmezse: Hapse Çevirme ve Kamuya Yararlı İş (m.106/3)
“Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, Cumhuriyet savcısının kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilerek, hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresi, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir.” (5275 s.K. m.106/3)
Hükmün sistemi şudur: ödenmeyen tutar önce gün sayısına, gün sayısı da hapis süresine çevrilir; ancak bu hapis, kural olarak kamuya yararlı işte çalışarak yerine getirilir. Her gün iki saat çalışmayla karşılanır ve günlük çalışma süresi iki ile sekiz saat arasında belirlenebildiğinden, yoğun bir programla borç çok daha kısa takvim süresinde kapatılabilir. Hükümlü programa ve denetimli serbestlik görevlilerinin uyarı ve önerilerine uymazsa, çalıştığı günler düşülür ve kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Hükümdeki ceza | 300 gün × 100 TL | 30.000 TL |
| Süresinde yapılan ödeme | 10.000 TL ÷ 100 TL | 100 günlük kısım ödendi |
| Hapse çevrilen kısım | 300 – 100 | 200 gün |
| Kamuya yararlı iş karşılığı | 200 gün × 2 saat | 400 saat çalışma |
| Günde 8 saat çalışılırsa | 400 ÷ 8 | 50 iş günü |
| Günde 2 saat çalışılırsa | 400 ÷ 2 | 200 iş günü |
| 80 gün çalıştıktan sonra ödeme | Kalan 120 gün × 100 TL | 12.000 TL ödenince çalışma sona erer |
Son satır m.106/8’in işleyişini gösterir: hükümlü, hapis yattığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günlerin dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkartılır veya çalıştırılma sona erer. Ödeme her aşamada mümkündür ve karşılığı günden düşülür; bu nedenle kısmi ödemeler bile süreyi kısaltır. Örnekteki rakamlar, hükümdeki bir gün karşılığı miktara göre değişir; kendi dosyanızdaki hesap için ilamdaki gün sayısı ve bir gün karşılığı esas alınmalıdır.
Ödeme yaparken dekontların saklanması ve ödemenin ilgili ilamat dosyasına işlendiğinin kontrol edilmesi önemlidir. Kanun, hükümlünün ödediği kısmın karşılığı olan günlerin düşülmesini ve kalan günlerin karşılığı ödendiğinde hapis veya çalışmanın sona ermesini öngörür (m.106/8). Ödeme yapıldığı hâlde gün hesabı güncellenmemiş veya hükümlü hakkında hapse çevirme işlemi sürdürülmüşse, bu durum ödeme belgeleriyle birlikte infaz hâkimliğine şikâyet konusu yapılabilir. Kısmi ödemelerde de aynı kural geçerlidir: ödenen tutar, hükümdeki bir gün karşılığı miktara bölünerek düşülecek gün sayısı bulunur.
Hapse Çevrilen Cezanın Özellikleri
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Üst sınır | Tek hükümde 3 yıl; birden fazla hükümde toplam 5 yıl | 5275 s.K. m.106/7 |
| Kalan borç | Hapis veya çalışma cezayı karşılamamışsa kalan kısım vergi dairesince 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir | m.106/11 |
| İnfazın ertelenmesi | Ertelenemez; hastalık gibi m.16 kapsamındaki hâller saklıdır | m.106/9 |
| Koşullu salıverilme | Uygulanmaz; gün sayısının tamamı çalışılır veya çekilir | m.106/9 |
| Hak yoksunlukları | Hapse çevrilse bile esas alınan adli para cezasıdır | m.106/9 |
| İnfaz kurumu | Çalışma programına uyulmazsa açık ceza infaz kurumu | m.106/3 |
| Ödeme ile tahliye | Kalan günlerin karşılığı ödenince hapis veya çalışma sona erer | m.106/8 |
Üç yıllık sınır özellikle yüksek gün sayılı cezalarda önem taşır. Kanun bazı suçlarda yedi yüz otuz günü aşan adli para cezası öngördüğünden, çevrilecek gün sayısı üç yılı aşabilir; bu durumda aşan kısım hapisle değil, m.106/11 uyarınca amme alacağı olarak tahsil edilir. Hak yoksunlukları bakımından adli para cezasının esas alınması da önemlidir: çevrilen hapis, kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyete bağlanan sonuçları kendiliğinden doğurmaz. İnfaz süresine ilişkin genel hesaplar için infaz süresi hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Ödeme Emri Geldiğinde İlk Otuz Günde Ne Yapmalısınız?
Ödeme emrinin tebliğiyle birlikte zaman aleyhinize işlemeye başlar. İlk yapılması gereken, belgenin gerçekten adli para cezasına ilişkin olup olmadığını ve hangi ilama dayandığını kontrol etmektir: ilamın tarihi ve numarası, hükümdeki gün sayısı, bir gün karşılığı miktar ve toplam tutar ödeme emrinde yer alır. Tutar, gün sayısı ile bir gün karşılığı miktarın çarpımına eşit olmalıdır. Bir uyumsuzluk varsa ödeme yapmadan önce Cumhuriyet başsavcılığının ilamat bürosundan açıklama istenmelidir.
İkinci adım ödeme gücünün değerlendirilmesidir. Tutarın tamamı ödenebiliyorsa en güvenli yol süresinde ödemektir; ödeme ile infaz tamamlanır ve adli sicil bakımından silinme süreci başlar. Tamamı ödenemiyorsa ve hükümde taksit yoksa, bir ay içinde cezanın üçte biri ödenerek kalanı için iki eşit taksit istenmelidir (m.106/6). Üçte biri de ödenemiyorsa, hapse çevirme kararından sonra kamuya yararlı işte çalışmaya hazırlıklı olunmalı ve denetimli serbestlik müdürlüğüne yapılacak çağrılara mutlaka uyulmalıdır. Çalışma programına uymamak, sürecin açık ceza infaz kurumuna dönüşmesinin tek yoludur.
Üçüncü adım, adres ve iletişim bilgilerinin güncel tutulmasıdır. Kamuya yararlı işe çağrı veya ödeme emri adresinize ulaşmazsa, sonuçları sizin aleyhinize doğabilir. Son olarak, savcılığın kararında kanuna aykırılık görüyorsanız (örneğin çocuk olmanıza rağmen hapse çevirme, ödemenin düşülmemesi veya kamuya yararlı iş kararı verilmeden cezaevine çağrılma), öğrenmeden itibaren on beş günlük şikâyet süresini kaçırmamalısınız.
Birden Fazla Adli Para Cezası ve Hapisle Birlikte Verilen Adli Para Cezası
Birden fazla hükümle adli para cezasına mahkûm olan kişi için her ilam ayrı bir infaz dosyası oluşturur ve her biri için ayrı ödeme emri düzenlenir. Hapse çevirmede ise toplam bir sınır vardır: birden fazla hükümle adli para cezalarına mahkûmiyet hâlinde adli para cezası yerine çektirilen hapis süresi beş yılı geçemez (5275 s.K. m.106/7). Bu sınırı aşan kısım da hapisle değil, amme alacağı olarak tahsil edilir. Birden çok dosyası olan hükümlünün, ödeme gücünü hangi dosyaya yönelteceğini planlaması ve her dosyadaki ödeme süresini ayrı ayrı izlemesi gerekir.
Bazı suçlarda hapis cezası ile birlikte adli para cezasına da hükmedilir. Bu durumda iki ceza birbirinden bağımsız infaz edilir: hapis cezası kendi kurallarıyla çektirilirken adli para cezası için ayrıca ödeme emri gönderilir. Zamanaşımı bakımından ise türleri başka başka cezaları içeren hükümler, en ağır ceza için konulan sürenin geçmesiyle infaz edilmez (TCK m.68/4). Yani hapisle birlikte verilen adli para cezası, hapis cezası için öngörülen zamanaşımı süresine tabi olur. Hapis cezasının koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesabı, adli para cezasından çevrilen hapisten ayrı tutulmalıdır; çünkü çevrilen hapiste koşullu salıverilme uygulanmaz (m.106/9).
Çocuklar Hakkında Adli Para Cezası
Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi hâlinde bu ceza hapse çevrilemez; bu durumda kalan tutar m.106/11 uyarınca vergi dairesince 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (5275 s.K. m.106/4). Bu kural, kamuya yararlı işte çalıştırma ve açık ceza infaz kurumu aşamalarının da çocuklar bakımından uygulanmaması sonucunu doğurur; çünkü her ikisi de hapse çevirmeye bağlıdır. Çocuk hakkındaki adli para cezası için hapse çevirme kararı verilmişse, bu karara karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilmelidir.
Hapisten Çevrilen Adli Para Cezası (TCK m.50)
Kısa süreli hapis cezası, şartları varsa adli para cezasına çevrilebilir ve bu durumda uygulamada asıl mahkûmiyet çevrilen adli para cezasıdır (TCK m.50/5). Suç tanımında hapis ile adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüş ve hâkim hapis cezasını seçmişse, bu hapis artık adli para cezasına çevrilmez (m.50/2). Çevirmenin şartları hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi rehberinde ayrıntılı anlatılmıştır.
Çevrilen adli para cezası ödenmediğinde hangi usulün uygulanacağı sık sorulur. TCK m.50/6, seçenek tedbirin gereklerine otuz gün içinde başlanmaması veya devam edilmemesi hâlinde infaz hâkimliğinin kısa süreli hapsin infazına karar vereceğini düzenler. Bu fıkradaki “yaptırımın” ibaresi 26/2/2008 tarihli ve 5739 sayılı Kanunla “tedbirin” olarak değiştirilmiştir. Bu değişiklik nedeniyle m.50/6, kamuya yararlı işte çalıştırma gibi tedbirler için işler. Hapisten çevrilen adli para cezası ise ceza niteliğini korur ve ödenmemesi hâlinde 5275 sayılı Kanun m.106’daki hapse çevirme ve kamuya yararlı iş usulüne tabi olur. Dolayısıyla bu kişiler de ödeme emri, infaz aşamasındaki taksit ve kalanı ödeyerek tahliye imkânlarından yararlanır.
Adli Para Cezası, İdari Para Cezası ve Yargılama Gideri Farkı
Ödeme emri alan kişilerin sık düştüğü yanılgı, farklı nitelikteki para borçlarını aynı kurala tabi sanmaktır. Oysa yalnızca adli para cezası ödenmediğinde hapse çevrilebilir.
| Borç | Kaynağı | Ödeme süresi ve indirim | Ödenmezse | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Adli para cezası | Ceza mahkemesinin mahkûmiyet hükmü | Ödeme emriyle otuz gün | Hapse çevrilir, kamuya yararlı iş | TCK m.52; 5275 s.K. m.106 |
| İdari para cezası | İdarenin veya kanunun öngördüğü kabahat | Kural olarak tebliğden itibaren bir ay; süresinde ödenirse %25 indirim | 6183 sayılı Kanuna göre tahsil; hapse çevirme hükmü yoktur | 5326 s.K. m.17/4, m.17/6 |
| Devlete ait yargılama gideri | Hükümde yargılama giderinin yüklenmesi | — | Harçlar Kanunu hükümlerine göre yerine getirilir; hapse çevirme hükmü yoktur | CMK m.324/4 |
İdari para cezasında kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması hâlinde, ilk taksidin peşin ödenmesi koşuluyla bir yıl içinde dört eşit taksit hâlinde ödemeye karar verilebilir (Kabahatler K. m.17/3). Trafik cezası gibi idari para cezaları ödenmediğinde icra ve haciz yoluyla tahsil edilir; bu borçlar için cezaevine girilmez. Aynı şekilde hükümde yüklenen yargılama giderleri de hapse çevrilemez. Bir ödeme emri aldığınızda önce bunun hangi borca ilişkin olduğunu belgeden kontrol etmeniz gerekir.
Zamanaşımı, Erteleme, HAGB ve Ön Ödeme
Adli para cezaları için ceza zamanaşımı on yıldır (TCK m.68/1-e). Süre, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar (m.68/5) ve hükümlüye infaz için yapılan tebligat ya da hükümlünün yakalanmasıyla kesilir (m.71/1). Bu nedenle ödeme emrine rağmen beklemek, zamanaşımına güvenmek için gerçekçi bir yol değildir. Hesap için ceza zamanaşımı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Erteleme yalnızca hapis cezası için öngörülmüştür: iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir (TCK m.51/1). Doğrudan hükmedilen adli para cezası bu nedenle ertelenemez; bu konu adli para cezası ve erteleme yazısında ayrıca ele alınmıştır. Buna karşılık hükmün açıklanmasının geri bırakılması, iki yıl veya daha az süreli hapis cezasının yanında adli para cezası için de mümkündür (CMK m.231/5); ayrıntılar HAGB nedir rehberimizdedir. Yargılamadan önceki aşamada ise yalnız adli para cezasını gerektiren veya üst sınırı altı ayı aşmayan, uzlaşma kapsamı dışındaki suçlarda ön ödeme gündeme gelir (TCK m.75/1).
Adli sicil bakımından, cezanın infazının tamamlanması adli sicil kaydının silinerek arşiv kaydına alınmasını sağlayan hâllerden biridir (5352 s.K. m.9/1-a). Bu nedenle adli para cezasının ödenerek infazının tamamlanması, sabıka kaydının silinmesi sürecinin de başlangıcıdır.
Savcılık hapse çevirme kararı mı verdi?
Hukukçular Evi Ankara | 0554 648 37 15
Hapse Çevirme Kararına Karşı İnfaz Hâkimliğine Şikâyet
Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanuna veya diğer mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle, kararın öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulabilir (4675 s.K. m.5). Şikâyet kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz; ancak giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve kararın açıkça hukuka aykırı olması koşulları birlikte gerçekleşirse infaz hâkimi kararın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. İnfaz hâkimi şikâyeti duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karara bağlar; şikâyeti yerinde görürse kararın veya işlemin iptaline karar verir (m.6).
| Hata | Neden hukuka aykırı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Ödeme emri tebliğ edilmeden hapse çevirme | Hapse çevirme, tebliğ olunan ödeme emrine rağmen ödeme yapılmamasına bağlıdır | 5275 s.K. m.106/2-3 |
| Kamuya yararlı iş kararı verilmeden cezaevine çağırma | Çevirme kararıyla birlikte kamuya yararlı işte çalıştırmaya karar verilmesi gerekir | m.106/3 |
| Çocuk hakkında hapse çevirme | Çocuklar hakkındaki adli para cezası hapse çevrilemez | m.106/4 |
| Üç yıl sınırının aşılması | Tek hükümde çevrilen hapis üç yılı geçemez | m.106/7 |
| Yapılan ödemenin düşülmemesi | Ödenen kısım gün hesabından düşülür | m.106/8 |
| İnfaz aşamasındaki taksit isteminin reddi | Şartlar varsa kanun izin verilmesini öngörür | m.106/6 |
Dilekçe Örneği: Hapse Çevirme Kararına Karşı İnfaz Hâkimliğine Şikâyet
Aşağıdaki örnek, ödeme emri hükümde gösterilen adrese tebliğ edilmeden hapse çevirme kararı verilen ve kamuya yararlı işte çalıştırma kararı verilmeden doğrudan açık ceza infaz kurumuna çağrılan bir hükümlü adına hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.
Şikâyet sonucunda karar iptal edilse bile ceza ortadan kalkmaz; yalnızca usulüne uygun ödeme süreci yeniden başlar. Bu nedenle şikâyetle birlikte ödeme veya taksit planının da hazırlanması gerekir. Ödeme emri almadan önce doğrudan hükmedilen adli para cezasının genel sonuçlarını doğrudan verilen adli para cezası ödenmezse yazısında, infazın genel çerçevesini adli para cezasının infazı rehberinde bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Adli para cezasını ödemezsem hemen hapse girer miyim?
Hayır. Önce ödeme emri tebliğ edilir. Ödenmezse ceza hapse çevrilir ve aynı kararla kamuya yararlı işte çalıştırılırsınız; cezaevi ancak çalışma programına uymazsanız gündeme gelir (5275 s.K. m.106/3).
Ödeme emrinden sonra ne kadar sürem var?
Ödeme emri, cezanın otuz gün içinde ödenmesi için tebliğ edilir (5275 s.K. m.106/2).
Kararda hapse çevrileceği yazmıyor, yine de çevrilir mi?
Evet. İlamda yazılı olmasa bile savcılık hapse çevirme usulünü uygular (m.106/5).
Kamuya yararlı işte kaç saat çalışırım?
Her gün iki saat çalışmayla karşılanır; günlük çalışma süresi 2 ile 8 saat arasında denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir (m.106/3).
Çalışmaya gitmezsem ne olur?
Çalıştığınız günler düşülür ve kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda çektirilir (m.106/3).
Cezaevindeyken ödeme yaparsam çıkar mıyım?
Evet. Hapis yattığınız veya çalıştığınız günlerin dışındaki günlerin karşılığını öderseniz hapis veya çalışma sona erer (m.106/8).
Savcılıktan taksit isteyebilir miyim?
Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde cezanın üçte birini ödemeniz hâlinde kalanı birer ay arayla iki eşit taksitte ödeyebilirsiniz (m.106/6).
Mahkeme kaç taksit verebilir?
Hâkim en çok bir yıl mehil veya taksit verebilir; taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit sayısı dörtten az olamaz (TCK m.52/4).
Bir gün karşılığı adli para cezası kaç TL?
En az 100, en fazla 500 TL’dir (TCK m.52/2). 7499 sayılı Kanundan önce 20 – 100 TL idi.
Adli para cezası en fazla kaç yıl hapse çevrilir?
Tek hükümde üç yıl, birden fazla hükümde toplam beş yıl. Aşan kısım vergi dairesince tahsil edilir (m.106/7, m.106/11).
Çevrilen hapiste koşullu salıverilme var mı?
Hayır. Koşullu salıverilme uygulanmaz ve bu hapsin infazı ertelenemez; m.16 kapsamındaki hastalık gibi hâller saklıdır (m.106/9).
Çocuğa verilen adli para cezası hapse çevrilir mi?
Hayır. Çocuklar hakkındaki adli para cezası hapse çevrilemez; ödenmezse vergi dairesince tahsil edilir (m.106/4).
Trafik cezası ödenmezse hapse girer miyim?
Hayır. Trafik cezası idari para cezasıdır; 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir ve hapse çevrilmez (5326 s.K. m.17/4).
Yargılama giderini ödemezsem ne olur?
Devlete ait yargılama giderleri Harçlar Kanunu hükümlerine göre tahsil edilir; hapse çevrilmez (CMK m.324/4).
Adli para cezası zamanaşımına uğrar mı?
Ceza zamanaşımı on yıldır; ancak ödeme emrinin tebliği veya yakalama zamanaşımını keser (TCK m.68/1-e, m.71/1).
Adli para cezası ertelenebilir mi?
Hayır, erteleme yalnızca hapis cezası içindir (TCK m.51/1). HAGB ise adli para cezası için de mümkündür (CMK m.231/5).
Hapse çevirme kararına nereye itiraz edilir?
Öğrenmeden itibaren on beş gün, her hâlde otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla (4675 s.K. m.5).
Hapisten çevrilen adli para cezası ödenmezse ne olur?
Asıl mahkûmiyet çevrilen adli para cezası olduğundan, ödenmezse 5275 s.K. m.106’daki hapse çevirme ve kamuya yararlı iş usulü uygulanır (TCK m.50/5).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Adli Para Cezasının Ödenmemesi ve Hapse Çevrilmesi
- Doğrudan Verilen Adli Para Cezası Ödenmezse
- Adli Para Cezasında Ödeme Emri ve Süreç
- Adli Para Cezası Taksitle Ödenir mi?
- Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır? (TCK 52)
- Adli Para Cezası Hesaplama Aracı
- Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesi (TCK 50)
- Adli Para Cezasının İnfazı
- Adli Para Cezası ve Erteleme
- Uyuşturucu Suçunda Adli Para Cezası
- Ceza Hukuku Rehberi
Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK, 5275 sayılı İnfaz Kanunu, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, CMK, Kabahatler Kanunu ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Fon Soruşturmasında Tedbirler Kaldırıldı: 45 Şirket ve 19 Fon İçin Ne Değişti, Gerçek Kişilerde Tedbir Sürüyor mu? 2026 — CMK m.127/4, 128, 131, 141 ve SPKn m.53, 101, 115 ile Adım Adım Hukuki Rehber
- ▸ Borsa Robotu ve Al-Sat Botu Satanlar 2026: Yazılım mı, İzinsiz Yatırım Danışmanlığı mı? — III-37.1 m.37/3 ve m.45, SPKn m.109/2, Borsa İstanbul Algoritmik İşlemler Prosedürü, API ile Otomatik İşlem, Kazanç Vaadi, 6502 Ayıplı Hizmet ve Parayı Geri Alma
- ▸ Başkasının Parasını Borsada İşletmek veya Arkadaşlardan Para Toplayıp Hisse Almak Suç mu? 2026: SPKn m.37, m.39/1 ve m.109/2 — İzinsiz Portföy Yöneticiliği, “Düzenli Uğraşı, Ticari veya Mesleki” Ölçütü, Kopya İşlem, MASAK m.15 Bildirimi ve Parayı Geri Alma Yolları
- ▸ Aracı Kurum Çalışanı Paramı veya Hisselerimi Kullandı 2026: SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma — Üç Yıl Alt Sınır, Kayıtları Bozma (m.110/2), SPK Başvurusu Şartı (m.115), Elkoyma, Tazminat ve Şikâyet Dilekçesi
Bu konuda hukuki destek almak için


