Elinizdeki çeki bankaya ibraz ettiğinizde “karşılıksızdır” cevabı almak alacaklı için can sıkıcıdır; ancak doğru adımlarla hem alacağınızı tahsil edebilir hem de keşideci hakkında cezai süreç başlatabilirsiniz. Bu yazıda “aldığım çek karşılıksız çıktı” diyen alacaklının atması gereken adımları sırasıyla anlatıyoruz.
10 Saniyede Hukuk · İcra ve İflas Hukuku
Çekim karşılıksız çıktı, sonucu ne olur?
Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.
▶ Videonun sayfası ve tam metni →
Tüm “10 Saniyede Hukuk” videoları →
📌 Kısa cevap: Çeki ibraz süresi içinde bankaya ibraz edip “karşılıksızdır” şerhi koydurun; bankanın sorumlu olduğu asgari tutarı tahsil edin; kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatın (zamanaşımı ibrazdan itibaren 3 yıl) ve 3 ay içinde İcra Ceza Mahkemesi’ne şikâyette bulunun.
Çek uyuşmazlığınız için hukuki destek alın
Karşılıksız çekte süreler ve strateji sonucu belirler.
İlk Adım: Çeki Süresinde İbraz ve “Karşılıksızdır” Şerhi
Yapmanız gereken ilk iş, çeki üzerindeki düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz etmektir. Karşılık yoksa bankaya çekin arkasına “karşılıksızdır” şerhini işletin. Bu şerh olmadan ne cezai şikâyet ne de kambiyo takibi sağlıklı yürür; tarih ve içeriğin doğru olması ileride hak kaybını önler.
| Ödeme yeri | İbraz süresi |
|---|---|
| Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse | 10 gün |
| Çek, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse | 1 ay |
| Ödeme yeri ile düzenleme yeri ayrı kıtalardaysa | 3 ay |
Bu süreler (TTK m. 796) yalnızca “ne kadar hızlı hareket etmelisiniz” sorusuna cevap vermekle kalmaz, aynı zamanda kurucu niteliktedir — süresinde ibraz edilmeyen bir çek için banka “karşılıksızdır” şerhi düşemez.
Süresinde İbraz Edilmezse: Üç Ayrı Hak Kaybı
Bu, tek bir hatanın üç farklı hakkı aynı anda kaybettirdiği kritik bir noktadır. İbraz süresinin kaçırılması, alacaklıyı yalnızca bir değil, üç ayrı haktan mahrum bırakır:
| Kaybedilen hak | Sonuç |
|---|---|
| Kambiyo hakkı kaybı | Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu ile hızlı takip yapılamaz; yalnızca genel (ilamsız) takip veya sebepsiz zenginleşme davası açılabilir |
| Müracaat hakkı kaybı | Çeki ciro ile devretmiş olan cirantalara (varsa) başvurma hakkı düşer |
| Ceza hakkı kaybı | “Karşılıksızdır” kaşesi vurulamayacağından, keşideci hakkında ceza şikâyeti / dava süreci başlatılamaz |
Bu üç kaybın bir arada gerçekleşmesi, ibraz süresini bir hafta bile aşan bir gecikmenin, alacaklının elindeki en güçlü üç aracı (hızlı icra, cironun güvencesi, ceza baskısı) aynı anda etkisiz hâle getirebileceğini gösterir.
Bankadan Alabileceğiniz Garanti Tutarı
Banka, bastırdığı her çek yaprağı için kanunen belirlenen ve her yıl güncellenen bir asgari tutardan sorumludur. Çek karşılıksız çıktığında bu garanti tutarını doğrudan bankadan talep edebilirsiniz; bu, alacağınızın bir kısmını hızlıca tahsil etmenin en pratik yoludur. Güncel tutar TCMB tarafından yıllık tebliğle belirlendiğinden, başvuru öncesinde bankanızdan veya güncel tebliğden teyit edilmesi önerilir. Kalan kısım için icra ve dava yollarına başvurulur.
Bankanın Ödemesi Dışında Talep Edilebilecek Diğer Kalemler
Banka garantisinin karşılamadığı kısım için hamil, yalnızca çek bedelini değil, TTK m. 795 uyarınca ek kalemleri de talep edebilir: çek bedeli üzerinden hesaplanan bir çek tazminatı, binde 3 oranında bankacılık komisyonu ve işleyen ticari temerrüt faizi. Bu kalemlerin toplamından bankanın ödediği garanti tutarı mahsup edilir; kalan bakiye için kambiyo takibi veya dava yoluna gidilir.
Alacağın Tahsili: Kambiyo Senetlerine Mahsus Takip
Çek bir kambiyo senedi olduğundan, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla hızlı icra takibi başlatabilirsiniz (İİK m. 167 vd.). Borçluya ödeme emri tebliğ edilir ve ödeme süresi 10 gündür. Bu yolda zamanaşımı, çekin ibraz edildiği tarihten itibaren 3 yıldır; sürenin kaçırılması kambiyo yoluyla takip hakkını düşürür ve alacağı ancak genel mahkemede alacak davasıyla istemek gerekir.
İtiraz Türleri: Borçlu Nasıl Karşı Çıkabilir?
| İtiraz türü | Yasal dayanak | Süre ve merci |
|---|---|---|
| İmzaya itiraz | İİK m. 170 | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde, İcra Mahkemesi’ne (icra dairesine değil) |
| Borca itiraz | İİK m. 168 vd. | 5 gün içinde, İcra Mahkemesi’ne |
Bu, kambiyo takibini alacaklı lehine güçlü kılan kritik bir özelliktir. Genel haciz yolunda borçlu itiraz ettiğinde takip kendiliğinden durur. Kambiyo takibinde ise durum tam tersidir: borçlu İcra Mahkemesi’nde dava açsa bile, takip kendiliğinden durmaz — mallara haciz konulmaya devam edilebilir, yalnızca satış işlemi (itiraz sonuçlanana kadar) yapılamaz. Ayrıca imza itirazında borçlunun iddiası haksız çıkarsa (imza gerçekten kendisine aitse), borçlu ayrıca inkâr tazminatı ve para cezasıyla karşılaşabilir — bu, asılsız imza itirazını caydıran bir mekanizmadır.
İhtiyati Haciz ile Alacağı Güvenceye Alma
Çek kambiyo senedi olduğu için, alacağınızı güvenceye almak üzere mahkemeden ihtiyati haciz kararı almanız kolaylaşır. İhtiyati haciz, borçlunun mal kaçırmasını önler ve tahsilat pazarlığında elinizi güçlendirir.
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Başvuru mercii | Asliye Ticaret Mahkemesi |
| Teminat | Genellikle mahkemece belirlenen bir teminatın yatırılması istenir |
| Zamanlama | Ödeme emri tebliğ edilmeden dahi, takipten önce veya takip sırasında alınabilir |
| Kapsam | Borçlunun banka hesapları, tapu kayıtları, araçları gibi malvarlığına bloke konulmasını sağlar |
| İspat kolaylığı | Karşılıksız çıkan çekte “karşılık” bulunmaması, ihtiyati haciz için aranan yaklaşık ispat şartını kendiliğinden güçlendirir |
Bu, ihtiyati haczin neden karşılıksız çek alacaklıları için özellikle elverişli bir araç olduğunu açıklar: çekin kendisi ve üzerindeki “karşılıksızdır” şerhi, mahkemeyi ikna etmek için zaten güçlü bir delil oluşturur.
Cezai Süreç: 3 Ay İçinde Şikâyet
Alacağın tahsili yanında, keşideci hakkında 3 ay (her hâlde 1 yıl) içinde İcra Ceza Mahkemesi’ne şikâyette bulunabilirsiniz. Bu süre hak düşürücüdür. Şikâyet süreci ve merci hakkında ayrıntı için karşılıksız çekte cezai sorumluluk ve şikâyet yazımıza; iki tarafın adımları için alacaklı ve borçlu yol haritası yazımıza bakabilirsiniz.
Uzlaşma ve Ödeme
Keşideci, çek bedelini işleyen faiziyle tamamen öderse hem sizin alacağınız karşılanır hem de kendisi Çek K. m.6 uyarınca cezai sonuçlardan kurtulur. Bu nedenle, ceza baskısı çoğu zaman uzlaşma ve ödemeyi hızlandırır.
İki Ayrı Zamanaşımı: Karıştırılmaması Gereken Bir Nokta
Bu, “takibi kesinleştirdim, artık rahatım” düşüncesinin her zaman doğru olmadığını gösteren bir noktadır. Çek alacaklısının karşısına aslında iki farklı zamanaşımı süresi çıkar; bunları karıştırmak, yıllar sonra alacağın tahsil edilemez hâle gelmesine yol açabilir.
| Zamanaşımı türü | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Kambiyo yoluyla takip hakkının zamanaşımı | 3 yıl | Çekin ibraz edildiği tarihten itibaren |
| Kesinleşmiş takip dosyasının işlemsizlik zamanaşımı | 10 yıl | Takibin kesinleşmesinden itibaren, dosyada hiçbir işlem yapılmadığı sürece (İİK m. 71) |
Yani takip zamanında başlatılıp kesinleştirilse bile, alacaklının sonrasında dosyayı tamamen unutup 10 yıl boyunca hiçbir işlem (haciz talebi, satış talebi gibi) yapmaması hâlinde, dosya bu kez ayrı bir zamanaşımına uğrar ve borçlu icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Bu nedenle kambiyo takibi başlatmak, sürecin sonu değil, düzenli takip gerektiren bir başlangıçtır.
Sonuç
“Aldığım çek karşılıksız çıktı” diyen alacaklının izlemesi gereken sıra nettir: süresinde ibraz ve şerh, bankadan garanti tutarı, kambiyo takibi, ihtiyati haciz ve 3 ay içinde şikâyet. Süreler kısa ve hak düşürücü olduğundan, adımların bir avukatla ve zamanında atılması alacağınızı korur.
İbraz Süreleri: Zincirin İlk Halkası
Karşılıksız çekte bütün haklar tek bir şarta bağlıdır: çekin kanunî ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmiş olması. Süre kaçırıldığında hem cezai hem takip yolları daralır.
| Durum | İbraz süresi | Dayanak |
|---|---|---|
| Düzenlendiği yerde ödenecek çek | 10 gün | TTK m.796 |
| Düzenlendiği yerden başka yerde ödenecek çek | 1 ay | TTK m.796 |
| Yurt dışında düzenlenmiş, aynı kıtada ödenecek | 1 ay | TTK m.796 |
| Ayrı kıtalarda | 3 ay | TTK m.796 |
| Sürenin başlangıcı | Düzenleme tarihinin ertesi günü | — |
| Süre içinde ibraz edilmezse | Cezai şikâyet hakkı düşer | 5941 s.K. m.5 |
| Karşılıksızdır şerhi | Bankaca çeke işlenir | Şikâyetin dayanağı |
Altıncı satır, sürecin en pahalı hatasını gösterir: kanunî ibraz süresi içinde ibraz edilmeyen çek bakımından karşılıksız çek suçundan şikâyet hakkı doğmaz. Çek elde tutulup beklenirse, elde kalan yalnızca alacak takibi olur. Bu nedenle çek elde edildiğinde ilk yapılacak iş vade ve ibraz süresinin hesaplanmasıdır.
Üç Ayrı Yol: Ceza, Takip ve Dava
Karşılıksız çekte alacaklının önünde birbirinden bağımsız üç yol vardır ve bunlar aynı anda kullanılabilir.
| Yol | Amacı | Merci | Süre |
|---|---|---|---|
| Cezai şikâyet | Yaptırım ve baskı | İcra ceza mahkemesi | 3 ay / 1 yıl |
| Kambiyo takibi | Alacağın tahsili | İcra dairesi | Zamanaşımı içinde |
| İhtiyati haciz | Malvarlığını dondurmak | Mahkeme | Takipten önce/sonra |
| Genel alacak davası | Alacağın tespiti | Genel mahkeme | Zamanaşımı içinde |
| Bankadan garanti tutarı | Asgari sorumluluk tutarı | Muhatap banka | İbrazda |
Üçüncü satır çoğu zaman en etkili hamledir: ihtiyati haciz kararıyla borçlunun malvarlığı takip başlamadan dondurulabilir. Kambiyo senedine dayalı alacaklarda bu karar daha kolay alınabilmektedir ve borçlunun mal kaçırmasını önler. Ayrıntı için çek ve senet tahsilatında ihtiyati haciz, takip yolu için kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu rehberlerimize bakabilirsiniz.
Cezai Sonuçlar ve Yasak
Karşılıksız çek, adli para cezası yanında ticari hayatı doğrudan etkileyen bir yasağı da beraberinde getirir.
| Sonuç | İçeriği | Kalkması |
|---|---|---|
| Adli para cezası | Her çek için ayrı hükmedilir | Ödeme ile |
| Ödenmezse | Hapse çevrilir | Ödeme ile |
| Çek düzenleme yasağı | Yeni çek düzenlenemez | Ödeme ve şartların yerine getirilmesiyle |
| Çek hesabı açma yasağı | Yeni çek hesabı açılamaz | Aynı |
| Kayıt | Bankalara bildirilir | Yasağın kaldırılmasıyla |
| Ticari itibar | Fiilî sonuç | Kredi ve tedarik ilişkilerini etkiler |
| Şikâyetten vazgeçme | Dava düşer | Alacaklının iradesi |
İkinci satır, karşılıksız çeki diğer birçok idari para cezasından ayırır: hükmedilen adli para cezası ödenmediğinde hapis cezasına çevrilir. Bu nedenle “para cezası, öderim” yaklaşımı gerçekçi değildir. Üçüncü ve dördüncü satırlar ise ticari hayatı doğrudan etkiler; çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı, işletmenin tedarik ve ödeme düzenini fiilen kilitleyebilir. Yaptırımların ayrıntısı için karşılıksız çekte hapis cezası, şikâyet süresi ve ödeme ve karşılıksız çek cezası: hapis yatar mıyım yazılarımızı inceleyiniz.
Özetle: Önce Süre, Sonra Strateji
Karşılıksız çekte bütün haklar tek bir şarta bağlıdır: çekin kanunî ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmiş ve “karşılıksızdır” şerhinin işlenmiş olması. Bu yapılmazsa cezai şikâyet hakkı doğmaz ve elde yalnızca alacak takibi kalır. Şikâyet süresi ise fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay, her hâlde bir yıldır.
Alacaklının önünde birbirinden bağımsız üç yol vardır ve aynı anda kullanılabilir: cezai şikâyet, kambiyo senetlerine mahsus takip ve ihtiyati haciz. Uygulamada en etkili hamle çoğu zaman ihtiyati hacizdir; borçlunun malvarlığı takip başlamadan dondurulur. Borçlu açısından ise sonuç ağırdır: hükmedilen adli para cezası ödenmediğinde hapse çevrilir, ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı ticari faaliyeti fiilen kilitleyebilir.
Kambiyo Takibi Rejimi
Çeke dayalı alacak, kambiyo senetlerine mahsus takip yoluyla istenir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Takip yolu | Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu | İİK m.167 |
| Ödeme emri | Borçluya ödeme emri gönderilmesi | İİK m.168 |
| Süre | İtiraz için beş gün | İİK m.168 |
| Etki | İtirazın takibi kendiliğinden durdurmaması | İİK m.169 |
| İnceleme | İcra mahkemesince belge üzerinden inceleme | İİK m.169/a |
| İmza | İmzaya itirazın ayrı usule tabi olması | İİK m.170 |
| Vasıf | Senedin kambiyo vasfı taşımaması | İİK m.170/a |
| Menfi tespit | Genel mahkemede dava | İİK m.72 |
Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte okunmalıdır: kambiyo takibinde itiraz süresi beş gündür ve bu itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma icra mahkemesinden ayrıca istenmelidir.
İbraz süresi hakları belirler. Çekin süresinde ibraz edilmemesi hâlinde başvuru hakları bakımından kayıplar doğar. Bu nedenle çek elde edildiğinde ibraz süresi hesaplanmalı ve karşılıksızdır şerhi zamanında alınmalıdır. Şerh, kambiyo takibinin ve diğer başvuruların dayanağını oluşturur.
Kesinleşme Sonrası Paraya Çevirme
Takip kesinleştiğinde haciz ve satış zinciri işler.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Satış isteme | Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde satış isteyebilir | İİK m.106 |
| Haczin düşmesi | Süresinde satış istenmez veya gerekli gider on beş gün içinde depo edilmezse haciz kalkar | İİK m.110 |
| Kıymet takdiri | Rapor borçluya, haciz koydurmuş alacaklıya ve ipotekli alacaklılara tebliğ edilir | İİK m.128 |
| Şikâyet | Tebliğden itibaren yedi gün içinde şikâyet; şikâyetten itibaren yedi gün içinde masraf yatırılmazsa kesin ret | İİK m.128/a |
| Rızaen satış | Borçlu, kıymet takdirinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yetki isteyebilir | İİK m.111/a |
| Elektronik artırma | Açık artırma elektronik satış portalında yapılır ve yedi gün sürer | İİK m.111/b |
| İlan | Artırmanın gün ve saat aralığı en az on beş gün önce ilan edilir | İİK m.114 |
| İhale bedeli | Bedel, artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde ödenir | İİK m.118 |
Birinci ve ikinci satırlar, dosya takibinin temel takvimini oluşturur: hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse veya gerekli gider on beş gün içinde yatırılmazsa haciz kalkar.
Kambiyo takibi için kambiyo senetlerine özgü takip rehberimize bakabilirsiniz.
Borçlunun Savunma Yolları
Kambiyo takibiyle karşılaşan borçlunun elindeki yollar sınırlıdır.
| Yol | Dayanak |
|---|---|
| İtiraz | Beş günlük süre (İİK m.168) |
| Merci | İcra mahkemesi |
| Durdurma | Ayrıca istenmesi (İİK m.169) |
| İnceleme | Belge üzerinden dar inceleme (İİK m.169/a) |
| İmza | Ayrı usule tabi olması (İİK m.170) |
| Vasıf | Senedin kambiyo vasfı (İİK m.170/a) |
| Zamanaşımı | Sürenin dolduğu iddiası |
| Menfi tespit | Süre kaçarsa genel mahkeme (İİK m.72) |
Sekizinci satır, süresi geçmiş dosyalarda kalan tek yoldur: beş günlük süre kaçırıldığında borcun bulunmadığı iddiası menfi tespit davasıyla genel mahkemeye götürülür.
İmza inkârı ayrıca ve açıkça yapılmalıdır. Senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası, genel bir itirazın içine gizlenerek ileri sürülemez. Ayrıca ve açıkça inkâr edilmemesi hâlinde imzanın kabul edildiği sonucu doğar.
Alacaklının Diğer Yolları
Kambiyo takibi dışında da başvurulabilecek yollar bulunur.
| Yol | Değerlendirme |
|---|---|
| Kambiyo takibi | Senede dayalı özel yol (İİK m.167) |
| İlamsız takip | Genel yol (İİK m.58) |
| İlamlı takip | İlam alınmışsa (İİK m.32) |
| İflas yolu | Borçlu iflâsa tabiyse (İİK m.155) |
| İhtiyati haciz | Şartları varsa (İİK m.257) |
| Süre | Her yolun kendi süresi |
| Belge | Senedin aslının sunulması |
| Şerh | Karşılıksızdır kaydının dosyaya konulması |
Beşinci satır, alacaklı bakımından güvence sağlar: kanunda öngörülen şartların bulunması hâlinde takip öncesinde ihtiyati haciz kararı alınarak borçlunun malvarlığı güvence altına alınabilir.
Senedin aslı dosyaya sunulmalıdır. Kambiyo senetlerine mahsus takipte senedin aslının icra dosyasına konulması gerekir. Fotokopiyle başlatılan takipler borçlunun şikâyeti üzerine iptal edilebilir (İİK m.167, m.170/a).
Kesinleşme Sonrası Yükümlülükler
Takip kesinleştiğinde borçlu bakımından yeni yükümlülükler doğar.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Mal beyanı | Kesinleşme sonrası beyan yükümlülüğü | İİK m.74 |
| Yenileme | Yeni mal edinilince beyanın yenilenmesi | İİK m.75 |
| Yaptırım | Beyanda bulunmama hâli | İİK m.76 |
| Gerçeğe aykırılık | Aykırı beyan | İİK m.338 |
| Haciz | Malvarlığı üzerine haciz | İİK m.78 |
| Haczedilmezlik | Konut ve temel ihtiyaç eşyaları | İİK m.82 |
| Maaş | Kanuni kesinti sınırı | İİK m.83 |
| Üçüncü kişi | Haciz ihbarnamesi | İİK m.89 |
Üçüncü ve dördüncü satırlar farklı fiilleri düzenler: beyanda hiç bulunmamak ile gerçeğe aykırı beyanda bulunmak ayrı maddelere tabidir ve yaptırımları farklıdır.
Malım yok beyanı da bir beyandır. Haczedilecek malı bulunmayan borçlunun bu durumu açıkça beyan etmesi gerekir; hiç beyanda bulunmamakla malı olmadığını bildirmek farklı sonuçlar doğurur.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
Çek uyuşmazlıklarında tekrarlanan hatalar sınırlıdır.
| Hata | Sonucu |
|---|---|
| İbraz | Süresinde ibraz edilmemesi |
| Şerh | Karşılıksızdır kaydının alınmaması |
| Senet | Aslının dosyaya sunulmaması |
| Yol | Yanlış takip yolunun seçilmesi |
| Süre | Beş günlük itiraz süresinin kaçırılması (İİK m.168) |
| Durdurma | Ayrıca istenmemesi (İİK m.169) |
| İmza | Ayrıca ve açıkça inkâr edilmemesi (İİK m.170) |
| Zamanaşımı | Sürenin izlenmemesi |
İkinci satır, sonraki tüm başvuruların dayanağını oluşturur: karşılıksızdır şerhi alınmadan hem kambiyo takibi hem diğer başvurular dayanaksız kalır.
Takip türü önce belirlenmelidir. Gelen ödeme emrinin kambiyo yoluna mı ilamsız yola mı dayandığı, hem itiraz süresini hem başvuru mercisini değiştirir. Kambiyoda süre beş gün ve merci icra mahkemesidir.
Uygulamada Sık Sorulanlar
Karşılıksız çek konusunda tekrarlanan sorular belirli başlıklarda toplanır.
| Soru | Cevap |
|---|---|
| İbraz | Süresinde ibraz edilmesi |
| Şerh | Karşılıksızdır kaydının alınması |
| Takip | Kambiyo yoluyla takip (İİK m.167) |
| Süre | İtiraz için beş gün (İİK m.168) |
| Merci | İcra mahkemesi |
| Durdurma | Ayrıca istenmesi (İİK m.169) |
| İmza | Ayrı usul (İİK m.170) |
| Vasıf | Senedin kambiyo vasfı (İİK m.170/a) |
Altıncı satır, iki rejim arasındaki en pratik farktır: kambiyo takibinde itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma icra mahkemesinden ayrıca istenmelidir.
Şerh dosyaya konulmalıdır. Karşılıksızdır kaydı, hem kambiyo takibinin hem sonraki başvuruların dayanağını oluşturur. Bu belge senedin aslıyla birlikte icra dosyasına sunulmalıdır.
Kesinleşme Sonrası Paraya Çevirme
Kambiyo takibi kesinleştiğinde satış zinciri işler.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Satış isteme | Hacizden itibaren bir yıl | İİK m.106 |
| Haczin düşmesi | Süresinde satış istenmez veya gider yatırılmazsa | İİK m.110 |
| Kıymet takdiri | Raporun ilgililere tebliği | İİK m.128 |
| Şikâyet | Tebliğden itibaren yedi gün | İİK m.128/a |
| Rızaen satış | Kıymet takdirinden itibaren yedi gün | İİK m.111/a |
| Elektronik artırma | Portalda yedi günlük teklif süresi | İİK m.111/b |
| İlan | En az on beş gün önce ilan | İİK m.114 |
| İhale bedeli | Sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün | İİK m.118 |
Birinci ve ikinci satırlar, dosya takibinin temel takvimini oluşturur: hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse veya gerekli gider on beş gün içinde yatırılmazsa haciz kalkar.
Zamanaşımı izlenmelidir. Çeke dayalı alacaklarda zamanaşımı süreleri kendi mevzuatına tabidir. Dosyanın uzun süre işlemsiz bırakılması hem sürelerin dolmasına hem zamanaşımının işlemesine yol açar; bu nedenle dönemsel kontrol yapılmalıdır.
Süreç Yönetimi
Çek elde edildiğinden tahsilata kadar izlenecek adımlar sıralıdır.
| Adım | İçerik |
|---|---|
| İbraz | Süresinde bankaya ibraz |
| Şerh | Karşılıksızdır kaydının alınması |
| Belge | Senedin aslının saklanması |
| Takip | Kambiyo yoluyla takip (İİK m.167) |
| Ödeme emri | Borçluya tebliği (İİK m.168) |
| Kesinleşme | İtiraz gelmezse veya reddedilirse |
| Haciz | Malvarlığına haciz (İİK m.78) |
| Satış | Süresinde satış talebi (İİK m.106) |
İkinci satır, sonraki tüm başvuruların dayanağıdır: karşılıksızdır kaydı alınmadan hem kambiyo takibi hem diğer başvurular dayanaksız kalır.
İhtiyati haciz değerlendirilmelidir. Kanunda öngörülen şartların bulunması hâlinde takip öncesinde ihtiyati haciz kararı alınarak borçlunun malvarlığı güvence altına alınabilir (İİK m.257). Bu yol, borçlunun mal kaçırma ihtimaline karşı koruma sağlar.
İhtiyati haciz için ihtiyati haciz rehberimize bakabilirsiniz.
İhtiyati Haciz Rejimi
Takip öncesinde güvence sağlayan yol kanunda düzenlenmiştir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şart | Kanunda öngörülen hâllerin bulunması | İİK m.257 |
| Talep | Mahkemeden karar istenmesi | İİK m.258 |
| Teminat | Kararın teminata bağlanması | İİK m.259 |
| Uygulama | Kararın icrası | İİK m.261 |
| Süre | Kararın icrası için öngörülen süre | İİK m.261 |
| İtiraz | Karara karşı başvuru | İİK m.265 |
| Takip | Süresinde takip başlatılması | İİK m.264 |
| Tazminat | Haksız ihtiyati hacizde sorumluluk | İİK m.259 |
Yedinci satır, en sık hak kaybına yol açan süredir: ihtiyati haciz kararı alındıktan sonra kanunda öngörülen süre içinde takip başlatılmaz veya dava açılmazsa ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar.
Teminat gösterilmesi gerekir. İhtiyati haciz kararı kural olarak teminat karşılığında verilir ve haksız çıkma hâlinde bu teminattan sorumluluk doğar (İİK m.259). Bu nedenle talep öncesinde alacağın dayanağı ve tutarı titizlikle denetlenmelidir.
Dilekçe için ihtiyati haciz talebi dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz.
Kambiyo ile İlamsız Takip Karşılaştırması
Çek alacağı için izlenebilecek iki yol farklı sonuçlar doğurur.
| Ölçüt | Kambiyo takibi | İlamsız takip |
|---|---|---|
| Dayanak | İİK m.167 vd. | İİK m.58 vd. |
| Belge | Kambiyo vasfı taşıyan senet | Belge şartı aranmaması |
| Süre | İtiraz için beş gün (İİK m.168) | Yedi gün (İİK m.62) |
| Merci | İcra mahkemesi | İcra dairesi |
| Etki | İtirazın durdurmaması (İİK m.169) | Takibin durması (İİK m.66) |
| İnceleme | Belge üzerinden (İİK m.169/a) | Söz konusu olmaması |
| Aşma | İcra mahkemesince inceleme | İptal veya kaldırma (m.67, m.68) |
| Tercih | Senet varsa avantajlı | Senet yoksa tek yol |
Beşinci satır, alacaklı bakımından en önemli avantajdır: kambiyo takibinde borçlunun itirazı takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma icra mahkemesinden ayrıca istenmelidir.
Senedin vasfı denetlenmelidir. Kambiyo yoluna gidilebilmesi için senedin kambiyo vasfı taşıması gerekir. Vasıf eksikliği borçlunun şikâyeti üzerine takibin iptaline yol açar (İİK m.170/a); bu nedenle senet takip öncesinde incelenmelidir.
Kambiyo takibi için kambiyo senetlerine özgü takip rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Aldığım çek karşılıksız çıkarsa ilk ne yapmalıyım?
Bankadan ne kadar tahsil edebilirim?
Çekle icra takibinde zamanaşımı kaç yıldır?
Alacağımı güvenceye nasıl alırım?
Keşideci hakkında şikâyet süresi nedir?
Keşideci öderse ne olur?
İbraz süresini kaçırırsam ne kaybederim?
Borçlu itiraz ederse takip durur mu?
Takibi kesinleştirdikten sonra bekleyebilir miyim?
Dosyanıza özel değerlendirme
Tahsil, şikâyet ve itiraz adımları için ekibimizle iletişime geçin.
📚 İlgili Rehberler
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve bireysel hukuki görüş esas alınmalıdır.
Dosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
İletişime GeçinBu içerik İcra ve İflas Hukuku alanındadır.
İcra ve İflas Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
