Aracı (Mule) Hesap ve IBAN Kiralama 2026: Cezai Sorumluluk, TCK 158/1-f, 7589 Sayılı Kanunla Gelen TCK 158/4 Yarı İndirim, BAM Uygulama İlkeleri, Etkin Pişmanlık ve Aklama Riski

‘Hesabını kullandır, komisyon kazan’ veya ‘şu parayı al, başka hesaba aktar’ türü teklifler, masum bir ek gelir gibi sunulur. Oysa bu, dolandırıcılıkta paranın izini kaybettiren ‘aracı (mule) hesap’ tuzağıdır ve ciddi cezai sonuçlar doğurabilir. Peki hukuk bu durumu nasıl değerlendirir?

Hesabını “iş”, “komisyon” veya tanıdık ricasıyla başkasına kullandıran kişi, dolandırıcılık dosyasına aracı (mule) hesap sahibi olarak girer. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun’la TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkra, katkısı yalnızca hesap veya kart bilgisi vermekten ibaret olanlar için cezayı yarı oranında indirdi; ancak fiil suç olmaktan çıkmadı, indirim herkese uygulanmıyor ve aklama ile 5549 sayılı Kanun m.15 riski ayrıca duruyor. Bu yazı, aracı hesap dosyasında karşılaşılabilecek bütün hukuki nitelendirmeleri, TCK m.158/1-f’nin sınırını, m.158/4’ün şartlarını ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin belirlediği uygulama ilkelerini, geçici hükümleri, etkin pişmanlığı ve dosya aşamasına göre yapılacakları anlatır.

Aracı Hesap Nedir, Nasıl İşler?

Dolandırıcılar, hileyle elde ettikleri parayı kendi hesaplarında tutmaz; izini kaybettirmek için başkalarının hesaplarını kullanır. Mağdur parayı bu hesaba gönderir, para dakikalar içinde başka hesaplara ya da kripto varlığa aktarılır ve hesap sahibi soruşturmada ilk ulaşılan kişi olur. Hesap sahibine genellikle küçük bir komisyon vaat edilir veya hesabı “kiralaması” istenir; bazen ise hesap, kişinin bilgisi ve rızası dışında ele geçirilmiştir. Bu iki uç arasında çok sayıda ara durum vardır ve ceza sorumluluğu tam olarak bu ara durumların hangisinde olunduğuna göre belirlenir.

Hukuki Nitelendirme Yelpazesi: Beraatten Müşterek Failliğe

Aracı hesap dosyasında tek bir suç yoktur; aynı olay, kişinin katkısına ve bilgisine göre birbirinden çok farklı sonuçlara bağlanabilir. Savunmanın ilk işi, dosyanın bu yelpazede nereye oturduğunu belirlemektir.

TCK m.158/1-f: Banka Her Dosyada “Araç” Değildir

Aracı hesap dosyalarında iddianame çoğunlukla TCK m.158/1-f’ye dayanır: dolandırıcılığın “bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle” işlenmesi. Bendin cezası ağırdır; nitelikli dolandırıcılıkta üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörülmekle birlikte, (f) bendi dâhil belirli bentlerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (m.158/3).

Bendin uygulanabilmesi için bankanın hilenin kendisinde ya da ayrılmaz bir parçasında rol oynaması gerekir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, dolandırıcılık fiili işlenirken banka veya kredi kurumunun olağan faaliyetlerinden, bu faaliyeti yürüten kişilerden ya da bu kurumların ürettiği maddi varlıklardan yararlanılmış olmalıdır. Hileli davranış tamamen banka dışında gerçekleşmiş ve banka yalnızca elde edilen menfaatin aktarıldığı ödeme kanalı olarak devreye girmişse, nitelikli hâlin oluşmadığı kabul edilir. Sahte bir ilanla kandırılan mağdurun kendi iradesiyle bir IBAN’a para göndermesi hâlinde, sırf para banka üzerinden gitti diye (f) bendinin otomatik uygulanmaması, savunmanın en önemli argümanlarından biridir; nitelendirme m.157’ye indiğinde ceza aralığı bir yıldan beş yıla kadar hapse iner ve m.158/4 indirimi bu ceza üzerinden uygulanır. Buna karşılık bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması (sahte site, sahte uygulama, ele geçirilen hesaptan yapılan işlem) çoğu dosyada sabittir; savunma bu hâlde bendin varlığını değil, hesap sahibinin bu fiile katılıp katılmadığını tartışır.

TCK m.158/4: Hesabını Kullandırana Yarı Oranında İndirim

16 Temmuz 2026’da kabul edilen ve 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 13. maddesiyle TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkra şöyledir:

Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Fıkranın getirdiği en önemli değişiklik şudur: hesabını kullandıran kişi ile organizasyonu yöneten kişi artık aynı ceza aralığında değildir. Ancak fıkra fiili suç olmaktan çıkarmamıştır; hesap veya kart bilgilerini menfaat karşılığında başkasına vermek hâlâ dolandırıcılığa iştiraktir, değişen yalnızca cezanın miktarıdır. Fıkranın genel yardım eden hükmüne (TCK m.39) göre özel bir düzenleme olduğu, dolayısıyla ikisinin birlikte uygulanarak ikinci bir indirim beklenmemesi gerektiği değerlendirilmektedir; bu konu içtihatla netleşecektir. Uyarlama ve derdest dosyalar için ayrıntılı yol haritası İBAN Mağduru Rehberi‘nde, kesinleşmiş dosyalar için örnek metin TCK 158/4 uyarlama dilekçesi örneği yazımızdadır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin Uygulama İlkeleri

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi, 19 Temmuz 2026 tarihli 2026/2859 E., 2026/2160 K. sayılı kararında, m.158/4’ün kapsamını ilkeler hâlinde belirlemiştir. Daire, düzenlemeyi “bir nevi özel fer’i faillik düzenlemesi” olarak nitelendirmiş ve fıkranın yalnızca kendi kartını veya hesabını başkasına kullandıran failler hakkında uygulanacağını, başkalarının kartlarını veya hesaplarını kullanan ya da toplayan failler hakkında uygulanmayacağını belirtmiştir.

Aynı karar, indirimin uygulanmayacağı hâlleri de saymıştır: kamera görüntülerine göre parayı ATM’den veya şubeden çeken kişinin hesap sahibi olması; işlemin QR kod, yüz eşleştirme veya parmak izi ile yapılması; paranın hesap sahibinin bizzat açtığı veya fiilen kullandığı diğer banka ya da kripto hesaplarına aktarılması; gelen parayla hesap sahibinin faturasının, vergisinin veya kendisiyle doğrudan ilintili bir ödemenin yapılması; hesap kullanım alışkanlıklarının bizzat kullanıma işaret etmesi; suçta kullanılan GSM hattının veya IP adresinin hesap sahibi adına olması; hesap sahibiyle diğer failler arasında HTS kayıtlarıyla sabit iletişim; mağdurun hesap sahibini teşhis etmesi; hesap sahibi ile asli failler arasında birlikte işlendiğini gösteren para transferleri; birlikte yargılandıkları başka dosyalarda bütün suçların hesap sahibiyle işlendiğine dair deliller. Bu liste, savunmanın hangi delilleri çürütmesi gerektiğini de gösterir.

Geçici Hükümler: Derdest ve Kesinleşmiş Dosyalar

7589 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesi, m.158/4’ün eski dosyalara nasıl uygulanacağını üç ayrı durum için düzenlemiştir; temel dayanak, suçun işlendiği tarihten sonra yürürlüğe giren lehe kanunun uygulanmasını öngören TCK m.7/2’dir.

Kesinleşmiş dosyalarda iki indirim birbirine karışmamalıdır. m.158/4’ün kendisi kesinleşmiş hükümlere uyarlama yargılamasıyla uygulanır; geçici m.1/7 ise buna ek olarak, daha önce etkin pişmanlıktan yararlanmamış hükümlülere altı aylık bir zarar giderme penceresi açar ve bu pencereden yararlananlara m.168/2 indirimini de sağlar. İki indirimin birlikte uygulanması, infazdaki bir hükümlünün cezasında önemli bir azalma anlamına gelebilir; ancak zarar tamamen giderilmeden infazın durdurulması mümkün değildir.

Etkin Pişmanlık: TCK m.168

Dolandırıcılık, TCK m.168’deki etkin pişmanlık hükümlerinin uygulandığı suçlardandır. Suç tamamlandıktan sonra ve fakat kovuşturma başlamadan önce failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi hâlinde ceza üçte ikisine kadar indirilir (m.168/1); etkin pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce gösterilirse indirim yarısına kadardır (m.168/2). Kısmen geri verme veya tazmin hâlinde ayrıca mağdurun rızası aranır (m.168/4).

Aracı hesap dosyalarında etkin pişmanlığın üç özelliği önemlidir. Birincisi, m.158/4 indirimi ile m.168 indirimi birbirinden bağımsızdır; derdest dosyada m.158/4 için zarar giderme şartı yoktur, ancak zarar giderilirse m.168 ek olarak uygulanır. İkincisi, iştirak hâlinde faillerden birinin veya üçüncü bir kişinin zararı gidermesi, diğer faillerin de etkin pişmanlıktan yararlanmasını sağlar; Yargıtay Ceza Genel Kurulu, zarar bir kez giderildiğinde diğer failler bakımından giderilecek bir zarar kalmadığını kabul etmektedir. Üçüncüsü, zararın karşılanması suçun ikrarı anlamına gelmez; Ceza Genel Kurulu bu hususu da açıkça belirtmiştir. Dolayısıyla beraat savunması yapan bir sanık, ihtiyaten zararı gidererek etkin pişmanlık imkânını da koruyabilir.

Savunmada Hangi Deliller İşe Yarar?

Mahkeme, katkının sınırlı kaldığı iddiasını dilekçedeki anlatıma göre değil dosyadaki somut delillere göre değerlendirir. BAM’ın saydığı aleyhe göstergelerin tersi, savunmanın lehe delilleridir.

Bu delillerin bir bölümü dosyaya ancak talep üzerine girer: kamera kayıtlarının bankadan istenmesi, mobil bankacılık giriş loglarının IP ve cihaz bilgileriyle getirtilmesi, HTS kayıtlarının alınması. Savunma bu talepleri soruşturma aşamasında yapmalıdır; kamera kayıtları belirli süre sonra silinir. İfade öncesi hazırlık için şüphelinin ifadesi rehberimiz, kast savunmasının kurulması için suça iştirak yazımız yol gösterir.

Aklama Boyutu ve 5549 Sayılı Kanun m.15

Aracı hesap dosyasında dolandırıcılığa iştirak tek isnat değildir. Paranın suçtan kaynaklandığını bilerek hesabında tutan, kullanan veya aktaran kişi TCK m.282/2 (bilerek kabul etme, iki yıldan beş yıla kadar hapis) ya da parayı gizleme amacıyla dönüştürmüşse m.282/1 (aklama, üç yıldan yedi yıla kadar hapis) ile karşılaşabilir. Aklama suçunun unsurlarını TCK 282 yazımızda ele aldık. m.158/4’ün getirdiği yarı indirim yalnızca dolandırıcılık cezası içindir; aklama isnadını etkilemez.

Daha az bilinen ikinci risk 5549 sayılı Kanun m.15’tir: yükümlüler nezdinde kimlik tespitini gerektiren işlemlerde kendi adına fakat başkası hesabına hareket eden kişi, kimin hesabına hareket ettiğini yükümlüye yazılı olarak bildirmezse altı aydan bir yıla kadar hapis veya beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Bu suç için paranın niteliğini bilmek aranmaz; “hesabımı arkadaşım için kullandım, dolandırıcılıktan haberim yoktu” savunması, dolandırıcılık yönünden beraat sağlasa bile m.15 yönünden bir ikrar niteliği taşıyabilir. Bu nedenle aracı hesap savunması, dolandırıcılık, aklama ve m.15 üçgeninde birlikte kurulmalıdır.

Hesap Blokesi ve Paranın Mağdura İadesi

Aracı hesap dosyası çoğunlukla hesabın askıya alınmasıyla başlar. 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren CMK m.128/A, bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık şüphesinde banka, ödeme kuruluşu ve kripto varlık hizmet sağlayıcısına hesabı 48 saate kadar askıya alma yetkisi verir; hesap sahibi Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir ve savcı 24 saat içinde karar verir. Askıya alınan hesaptaki para mağdura aitse soruşturma evresinde iade edilir (m.128/A-5). Hesap sahibinin şüpheli olması aranmadığından, aracı hesap sahibi hem askıya alma hem de sonrasında elkoyma ile karşılaşır; blokenin türü ve başvuru yolları için CMK 128/A yazımıza ve bloke kaldırma başvuru yolları rehberimize bakabilirsiniz.

Ceza sorumluluğundan bağımsız olarak mağdurun hukuki talepleri de vardır: mağdur, hesabına para gönderilen kişiye karşı haksız fiil (TBK m.49) veya sebepsiz zenginleşme (TBK m.77) hükümlerine dayanarak tazminat ve iade davası açabilir. Hesap sahibi parayı dolandırıcıya aktarmış olsa bile, mağdurun parası önce onun hesabına girdiğinden sorumluluk tartışması doğar; kart bakımından 5464 sayılı Kanun m.15, kart kullanımından doğan sorumluluğu kartın zilyetliğine geçtiği andan itibaren kart hamiline yükler, m.16 ise kart hamilini kart ve şifre bilgilerini korumakla ve kaybı derhal bildirmekle yükümlü kılar. Bu nedenle beraatle sonuçlanan bir ceza dosyası, hukuk davasında sorumluluğu kendiliğinden kaldırmaz.

Dosyanız Hangi Aşamadaysa Ne Yapmalı?

Ceza Hesabı Örneği: m.158/4 ve m.168 Birlikte Nasıl İşler?

İndirimlerin somut etkisini görmek için iki temsili hesap yeterlidir; oranlar ve uygulama sırası (TCK m.61) somut dosyaya göre değişir, aşağıdaki tutarlar yalnızca mekanizmayı gösterir.

Tablodaki fark, m.158/1-f’nin oluşup oluşmadığı tartışmasının neden bu kadar önemli olduğunu gösterir: aynı katkı için başlangıç noktası dört yıl yerine bir yıl olduğunda, indirimler sonunda ulaşılan ceza hapis yerine seçenek yaptırıma dönüşebilir. Adli para cezası bakımından da m.158/4 indirimi uygulanır; ancak (f) bendinde adli para cezasının suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamayacağı kuralı, hesap sahibi bakımından “elde edilen menfaat” tartışmasını gündeme getirir; savunma, menfaatin yalnızca alınan komisyon olduğunu, hesaptan geçen tutarın tamamı olmadığını ileri sürmelidir. Bu tartışma da içtihatla netleşecektir.

Sıkça Sorulan Sorular

IBAN kiralama (mule hesap) suç mu?

Evet. Hesap veya kart bilgilerini menfaat karşılığında başkasına kullandırmak dolandırıcılığa iştiraktir; 7589 sayılı Kanun’la gelen TCK m.158/4 fiili suç olmaktan çıkarmamış, katkısı vermekle sınırlı kalanlar için cezayı yarı oranında indirmiştir.

Aracı hesap sahibi ceza alır mı?

Katkısına ve bilgisine göre değişir: suç kastı yoksa beraat; kastı var ama katkısı hesap vermekle sınırlıysa yarı indirimli ceza; parayı çeken, dağıtan veya mağdurla görüşen kişi tam ceza alır. Ayrıca aklama (TCK m.282) ve 5549 s.K. m.15 riskleri ayrıca değerlendirilir.

Hesabımı verdim ama dolandırıcılıktan haberim yoktu, yine de ceza alır mıyım?

Bilme unsuru dosyanın merkezidir. Tek seferlik, menfaatsiz ve iyi niyetli kullandırmada BAM ilkelerine göre suç kastının yokluğu kabul edilebilir; ancak kartın başkasına verilmesi için olağan bir gerekçe gösterilemiyorsa suç kastı var sayılır ve m.158/4 uygulanır. Komisyon alınmışsa kast kabul edilir.

TCK 158/4 indirimi kesinleşmiş dosyama da uygulanır mı?

Evet. Lehe kanun (TCK m.7/2) uyarınca uyarlama yargılaması ile uygulanır. İnfaz aşamasındaki ve daha önce etkin pişmanlıktan yararlanmamış hükümlüler, mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde zararı tamamen giderirse ayrıca TCK m.168/2 indiriminden yararlanır (7589 s.K. geçici m.1/7).

İndirimden yararlanmak için mağdurun zararını ödemem gerekir mi?

Derdest dosyalarda ve 31 Temmuz 2026’dan sonra işlenen suçlarda hayır; m.158/4 zarar giderme şartı aramaz. Zarar giderilirse TCK m.168 etkin pişmanlığı ek indirim olarak uygulanır. Kesinleşmiş ve infazdaki dosyalarda ise m.168/2’den yararlanmak için altı ay içinde zararın tamamen giderilmesi gerekir.

Bankanın araç olarak kullanılması nitelikli hâli her dosyada var mıdır?

Hayır. Yargıtay uygulamasına göre bankanın hilede rol oynaması gerekir; banka yalnızca paranın aktarıldığı kanal ise TCK m.158/1-f oluşmaz ve fiil m.157 kapsamında değerlendirilir. Buna karşılık bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması çoğu dosyada sabittir.

Hesabım kullanılmışsa ne yapmalıyım?

Hesabı kullandıran kişinin bilgilerini ve yazışmaları saklayın, bankaya yazılı bildirim yapın, gelen parayı aktarmayın, hesap askıya alındıysa 48 saat içinde başsavcılığa başvurun ve ifadeye avukatla katılın. Bankaya, kolluğa ve savcılığa aynı anlatımı verin.

Mağdur benden parayı geri isteyebilir mi?

Evet. Ceza dosyasından bağımsız olarak mağdur, haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak hukuk davası açabilir; beraat kararı bu davada sorumluluğu kendiliğinden kaldırmaz. Askıya alınan hesaptaki para mağdura aitse soruşturma evresinde iade edilir (CMK m.128/A-5).

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde yer verilen değerlendirmeler yürürlükteki kanun hükümleri ve anılan yargı kararları esas alınarak hazırlanmıştır; TCK m.158/4 uygulaması içtihatla şekillenmektedir. Kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.