Karşılıksız Çek ve Konkordato: Cezai Sorumluluk Ne Olur?

Konkordato sürecinde mühlet öncesi keşide edilen bir çek karşılıksız çıkarsa, ceza davası açılabilir; ancak konkordato yargılaması bekletici sorun yapılır. Konkordato tasdik edilirse cezai sorumluluk doğmaz; reddedilirse yargılamaya devam edilir.

Yasada Açık Bir Hüküm Yok, Sonuç İçtihatla Şekilleniyor

İcra ve İflas Kanunu’nda, konkordatonun karşılıksız çek suçundan doğan cezai sorumluluğu kaldırdığına dair açık bir hüküm bulunmaz. Bu nedenle sonuç, büyük ölçüde Yargıtay içtihatlarıyla şekillenmektedir. Konunun çekin keşide ve ibraz tarihine göre dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Konkordato Yargılaması Bekletici Sorun Yapılır

Yargıtay’ın yerleşen yaklaşımına göre; mühlet öncesi keşide edilen ve vadesi konkordato sürecine denk gelen bir çek karşılıksız çıkıp ceza davası açılırsa, icra ceza mahkemesi konkordato yargılamasının sonucunu bekletici sorun yapar (CMK m. 218/1). Çünkü sürecin sonucu, çekin ve cezai sorumluluğun akıbetini doğrudan etkiler.

Konkordato Tasdik Edilirse: Cezai Sorumluluk Doğmaz

Konkordato tasdik edilirse, mühlet öncesi keşide edilen ve projeye dâhil olan çekin bedeli, kabul edilen vade ve tenzilat koşullarına göre yeniden belirlenir. Bu durumda çek, ibraz tarihinden sonra suçun konusunu oluşturan zorunlu unsurları taşıyan bir çek olmaktan çıkar; bu nedenle şirket yetkililerinin cezai sorumluluğundan söz edilemez.

Konkordato Reddedilirse: Yargılamaya Devam

Konkordato reddedilirse, bekletici sorun kalkar ve ceza yargılamasına devam edilir. Bu hâlde sonuç, çekin karşılığını bulundurma yükümlülüğünün kimde olduğuna göre belirlenir.

Komisere Çek Hesabı Yetkisi Verilmiş mi?

Belirleyici bir ayrım, konkordato kararıyla çek hesabının yönetiminin komisere açıkça verilip verilmediğidir:

• Mahkeme kararıyla çek hesabının yönetimi (para aktarma/ödeme yetkisi) açıkça komisere verilmiş ve çek bu dönemde karşılıksız çıkmışsa, şirket yetkilisinin karşılığı bulundurması mümkün olmadığından ceza verilmez.
• Çek hesabı yönetimi konusunda komisere açık bir yetki verilmemişse, şirket yetkilisinin yetkisi sürdüğünden cezai sorumluluğu devam edebilir.

Şikâyet Süresi Önemlidir

Karşılıksız çek suçunda suçun oluşma anı kural olarak çekin bankaya ibraz edildiği tarihtir. Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (İİK m. 347). Çekle ilgili takip/şikâyet, takibin yapıldığı yerdeki icra ceza mahkemesinde görülür.

Çek ve kambiyo senetlerine ilişkin takiplerin mühletten nasıl etkilendiğini ise Çek ve Kambiyo Takiplerinde Mühletin Etkisi sayfamızda inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordatoda karşılıksız çek suçu oluşur mu?

Yasada konkordatonun çek suçunu kaldırdığına dair açık hüküm yoktur. Mühlet öncesi çek karşılıksız çıkarsa dava açılabilir; ancak konkordato yargılaması bekletici sorun yapılır ve sonuca göre belirlenir.

Konkordato tasdik edilirse çek cezası olur mu?

Konkordato tasdik edilirse, projeye dâhil çekin bedeli vade/tenzilata göre yeniden belirlenir; çek suç unsurlarını taşımaktan çıkar ve cezai sorumluluk doğmaz.

Konkordato reddedilirse ne olur?

Bekletici sorun kalkar ve ceza yargılamasına devam edilir; sonuç, çekin karşılığını bulundurma yükümlülüğünün kimde olduğuna göre belirlenir.

Komisere çek hesabı yetkisi verilmesi neyi değiştirir?

Çek hesabı yönetimi açıkça komisere verilmiş ve çek bu dönemde karşılıksız çıkmışsa şirket yetkilisine ceza verilmez. Açık yetki yoksa yetkilinin sorumluluğu devam edebilir.

Karşılıksız çekte şikâyet süresi nedir?

Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (İİK m. 347).

Bekletici sorun ne demektir?

İcra ceza mahkemesinin, konkordato yargılamasının sonucunu bekleyip ona göre karar vermesidir (CMK m. 218/1). Çünkü konkordatonun sonucu çekin akıbetini belirler.