Tarım ve Orman Bakanlığının 5996 sayılı Kanuna göre verdiği idari para cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler Kanunu m.3, 27/1). 5996 sayılı Kanunda görevli yargı yerini gösteren bir hüküm yoktur. Uyuşmazlık Mahkemesi de cezayla birlikte toplatma veya üretimin durdurulması kararı verilen dosyalarda adli yargıyı görevli bulmuştur. Süre geçerse karar kesinleşir. Ceza 30 gün içinde ödenir (5996 m.42/2). Bu sürede ödenirse yüzde 25 indirim yapılır ve ödeme itiraz hakkını ortadan kaldırmaz (Kabahatler K. m.17/6). Başvuru harca tabi değildir (m.31/1). Hâkimlik kararına iki hafta içinde itiraz edilebilir (m.29/1). Ekonomik durum elverişli değilse ilk taksit peşin ödenmek koşuluyla dört eşit taksit istenebilir (m.17/3).
Bu yazı; gıda üreticisi, ithalatçı, toptancı, market, lokanta ve toplu tüketim işletmelerine il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünce verilen idari para cezalarına karşı izlenecek yolu anlatır. Hangi fiile hangi bentten ne kadar ceza verildiği, ceza kararında ilk bakılacak noktalar, görevli mahkeme, süreler, indirim ve taksit, sulh ceza hâkimliğindeki inceleme, sık görülen hukuka aykırılıklar ve başvuru dilekçesi örneği madde numaralarıyla verilmiştir. Gıda dosyalarının bütün süreleri için Gıda Hukuku Rehberimize bakılabilir.
- Hangi fiile hangi ceza? 2026 tutarları
- Ceza kararında ilk bakılacaklar
- Görevli yer: sulh ceza hâkimliği
- Süreler
- Ödeme, yüzde 25 indirim ve taksit
- Sulh ceza hâkimliğinde başvuru ve inceleme
- Sık görülen hukuka aykırılıklar
- Taklit ve tağşiş cezasında tutar denetimi
- Varsayımsal örnek
- Başvuru dilekçesi örneği
- Sık sorulan sorular
Hangi Fiile Hangi Ceza? 5996 Sayılı Kanunda 2026 Tutarları
Gıda işletmelerine verilen idari para cezalarının dayanağı 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 40. maddesi (gıda ve yemle ilgili yaptırımlar) ve 41. maddesidir (hijyen ve resmî kontrollerle ilgili yaptırımlar). Kanundaki tutarlar 2010 yılı fiyatlarıyla yazılmıştır ve her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır; hesapta bir liranın küsuru dikkate alınmaz (Kabahatler K. m.17/7). 2026 yılı için yeniden değerleme oranı yüzde 25,49’dur (Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 585, RG 27.11.2025, 33090). Aşağıdaki 2026 sütunu, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün yayımladığı 2025 tutarlarına bu oran uygulanarak tarafımızca hesaplanmıştır. Tarım ve Orman Bakanlığının Çorum İl Müdürlüğü Ocak 2026 faaliyet raporunda 26.360 TL tutarlı bir 5996 cezası yer almaktadır; bu tutar, tablodaki 1.000 TL’lik satırın 2026 karşılığıyla aynıdır.
Gıda işletmelerine en sık verilen idari para cezaları
| Fiil | Bent | Kanundaki tutar | 2025 | 2026 (hesaplanan) |
|---|---|---|---|---|
| Gıda kodeksine aykırı gıda üretmek, işlemek veya piyasaya arz etmek (m.21/5) | m.40/1-d | 10.000 TL | 210.622 TL | 264.309 TL |
| Aynı aykırılık yalnızca etiket bilgilerinden kaynaklanıyorsa | m.40/1-d | 5.000 TL | 105.274 TL | 132.108 TL |
| Güvenilir olmayan ürünü toplatmamak, Bakanlığı bilgilendirmemek (m.22/2) | m.40/1-f | 5.000 TL | 105.274 TL | 132.108 TL |
| Kayıt tutmamak veya istendiğinde sunmamak (m.22/3) | m.40/1-g | 5.000 TL | 105.274 TL | 132.108 TL |
| Etiketleme kurallarına aykırılık (m.24/2) | m.40/1-j | 2.000 TL | 42.076 TL | 52.801 TL |
| Aynı üründe bir yıl içinde etiket aykırılığının tekrarı | m.40/1-j | 10.000 TL | 210.622 TL | 264.309 TL |
| Tüketiciyi yanıltıcı etiket, sunum veya reklam (m.24/3) — üretim yeri | m.40/1-k | 10.000 TL | 210.622 TL | 264.309 TL |
| Aynı fiil — perakende işyeri | m.40/1-k | 1.000 TL | 21.006 TL | 26.360 TL |
| Etiketteki beyan ile içerik ve analitik değerlerin uyuşmaması | m.40/1-k | 5.000 TL | 105.274 TL | 132.108 TL |
| Hijyen esaslarına aykırılık — perakende işyeri | m.41/1-a | 2.000 TL | 42.076 TL | 52.801 TL |
| Hijyen esaslarına aykırılık — diğer işyerleri | m.41/1-a | 5.000 TL | 105.274 TL | 132.108 TL |
| Onay almadan üretim (m.30/1); faaliyet durdurulur, ürünlere el konulur | m.41/1-b | 10.000 TL | 210.622 TL | 264.309 TL |
| Kayıt yaptırmamak — üretim yeri | m.41/1-c | 2.000 TL | 42.076 TL | 52.801 TL |
| Kayıt yaptırmamak — perakende işyeri | m.41/1-c | 1.000 TL | 21.006 TL | 26.360 TL |
| Kontrolde kolaylık göstermemek (m.31/3) | m.41/1-ç | 5.000 TL | 105.274 TL | 132.108 TL |
| Bozulmuş, kokuşmuş, ambalajı hasarlı veya son tüketim tarihi geçmiş ürünü satışa sunmak | m.41/1-d | 1.000 TL | 21.006 TL | 26.360 TL |
| Tehlike oluşturan durum veya süresinde giderilmeyen eksiklik — üretim yeri; faaliyet durdurulur | m.41/1-e | 5.000 TL | 105.274 TL | 132.108 TL |
| Aynı fiil — perakende işyeri | m.41/1-e | 1.000 TL | 21.006 TL | 26.360 TL |
Taklit ve tağşiş cezası bu tablonun dışında kalır. O cezada tutar sabit değildir; fiilden bir önceki mali yılın yıllık gayrisafi gelirinin yüzde biri esas alınır ve sonuç Kanundaki alt ve üst sınırlar arasında tutulur (m.40/1-l). Hesabın denetimi aşağıda ayrıca anlatılmıştır. Yeni kodeks tebliğlerine uyum sürecinde verilen cezalar için Peynir Tebliği uyum rehberimize bakılabilir.
Ceza Kararında İlk Bakılacaklar
Bir ceza kararını değerlendirmenin en hızlı yolu, karar metnini aşağıdaki sırayla okumaktır. Her soru, itiraz dilekçesinde ayrı bir başlık olabilecek bir hukuka aykırılığı gösterir.
Ceza kararı kontrol listesi
| Kontrol | Soru | Dayanak |
|---|---|---|
| Tebliğ | Karar şirkete usulüne uygun tebliğ edildi mi? Elektronik tebligatsa adrese ulaşma tarihi nedir? | Kabahatler K. m.26/3, 26/4; Tebligat K. m.7/a |
| Kanun yolu bilgisi | Kararda başvuru yolu, mercii ve süresi yazılmış mı? | Kabahatler K. m.26/1; Anayasa m.40/2 |
| Yetki | Kararı il tarım ve orman müdürü mü verdi; ilçe müdürü verdiyse yazılı yetki devri var mı? | 5996 m.42/2; Kabahatler K. m.22 |
| Bent | Fiil doğru bende bağlanmış mı? Yalnız etiket kaynaklı aykırılığa tam tutar uygulanmış mı? | 5996 m.40, 41 |
| Sıfat | Üretim yeri tutarı perakende işyerine mi uygulanmış? | 5996 m.40/1-k, 41/1-a, 41/1-c, 41/1-e |
| Tutar | Ceza, fiil tarihindeki yılın değerlemesine göre mi hesaplanmış? | Kabahatler K. m.17/7 |
| Analiz itirazı | Süresinde yapılan analiz itirazı sonuçlanmadan mı ceza verilmiş? | 5996 m.31/4; Resmi Kontroller Yön. m.12/4 |
| Fiil sayısı | Tek fiile birden fazla ceza mı verilmiş? | Kabahatler K. m.15 |
| Zamanaşımı | Fiil tarihinden itibaren soruşturma zamanaşımı dolmuş mu? | Kabahatler K. m.20 |
Tüzel kişi hakkındaki karar her hâlde tüzel kişiye tebliğ edilir (Kabahatler K. m.26/3). Elektronik ortamda yapılan tebliğ, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır ve on beş günlük süre bu tarihten işler (m.26/4). Karar vermeye ilgili kanunda açıkça gösterilen makam yetkilidir (m.22). 5996 sayılı Kanunda bu makam il tarım ve orman müdürüdür; yetki ilçe müdürlerine yazılı olarak devredilebilir. Tehlike ve acil tedbir gerektiren durumlarda kontrol görevlisi idari para cezası dışındaki yaptırımları uygulayabilir (5996 m.42/2). Kontrol görevlisinin tek başına verdiği bir para cezası bu nedenle yetki yönünden tartışılabilir.
Görevli Yer: Sulh Ceza Hâkimliği, Toplatma ve Üretim Durdurma Birlikte Verilse Bile
5996 sayılı Kanunun 42. maddesinin başlığında “itirazlar” sözcüğü geçer; ancak maddede cezaya karşı hangi yargı yerine başvurulacağını gösteren bir hüküm yoktur. Kabahatler Kanununun kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanır (Kabahatler K. m.3/1-a). İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin karara karşı, tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir (m.27/1). Metindeki “sulh ceza mahkemesi”nin yerini 6545 sayılı Kanunla sulh ceza hâkimlikleri almıştır.
Uyuşmazlık Mahkemesi, gıda dosyalarında bu kuralı geniş uygulamıştır. Taklit ve tağşiş nedeniyle verilen idari para cezası ile ürünlerin toplatılması kararına karşı açılan bir davada, toplatmayı Kabahatler Kanununun 16. maddesindeki idari tedbirlerden saymış, toplatmaya karşı 5996 sayılı Kanunda ayrı bir kanun yolu bulunmadığını belirtmiş ve adli yargıyı görevli bulmuştur (Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü, E.2016/395, K.2016/430, 26.09.2016). Bu dosyada sulh ceza hâkimliğinin görevsizlik kararı kaldırılmış; Kabahatler Kanununun 27/8 hükmündeki idari yargıya bağlanma kuralı uygulanmamıştır. Mahkeme, idari para cezası ile üretimle ilgili faaliyetin durdurulmasına ilişkin idari tedbirin birlikte verildiği başka bir dosyada da adli yargı yerini görevli bulmuştur (E.2015/842, K.2015/878, 28.12.2015).
Gıda dosyasında işleme göre başvuru yeri
| İşlem | Başvuru yeri | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yalnızca idari para cezası | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün | Kabahatler K. m.3/1-a, 27/1 |
| İdari para cezası ile el koyma, mülkiyetin kamuya geçirilmesi veya toplatma | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün | Kabahatler K. m.16, 27/1; UM E.2016/395, K.2016/430 |
| İdari para cezası ile üretimin durdurulması | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün | UM E.2015/842, K.2015/878 |
| Sulh ceza hâkimliği kararına itiraz | İtiraz mercii sulh ceza hâkimliği | 2 hafta | Kabahatler K. m.29/1; CMK m.268/3-a |
| Taklit ve tağşiş listesinde yayımlama | İdare mahkemesi | 60 gün | 5996 m.31/6; İYUK m.7 |
| Cezadan bağımsız onayın askıya alınması veya iptali | İdare mahkemesi | 60 gün | 5996 m.30/2; İYUK m.7 |
| Analiz sonucu | İl veya ilçe müdürlüğü (şahit numune analizi) | 7 gün | 5996 m.31/4 |
Cezadan ayrı yürüyen işlemler ise idari işlemdir. Taklit ve tağşiş listesinde yayımlama ve onayın askıya alınması bu niteliktedir. Bunlara karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır ve yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.7, 27). Aynı analiz raporuna dayanan bir dosyada bu nedenle iki ayrı başvuru gerekebilir: ceza kararına on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine, liste yayımına altmış gün içinde idare mahkemesine. Liste yayımına karşı yol için firmam taklit-tağşiş listesinde yayımlandı, görev ayrımının genel kuralları için adli yargı mı idari yargı mı yazılarımıza bakılabilir.
Süreler
Gıda cezasında süre takvimi
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Analiz sonucuna itiraz (ceza öncesi) | Tebliğden itibaren 7 gün | 5996 m.31/4 |
| Cezanın ödenmesi | 30 gün | 5996 m.42/2 |
| İndirimli ödeme | 30 günlük ödeme süresi içinde; yüzde 25 indirim | Kabahatler K. m.17/6 |
| Sulh ceza hâkimliğine başvuru | Tebliğ veya tefhimden itibaren 15 gün; hak düşürücü | Kabahatler K. m.27/1 |
| Mücbir sebeple geçirilen süre | Sebebin kalktığı tarihten itibaren 7 gün | Kabahatler K. m.27/2 |
| Kurumun cevabı | Tebliğden itibaren 15 gün | Kabahatler K. m.28/3 |
| Hâkimlik kararına itiraz | Tebliğden itibaren 2 hafta | Kabahatler K. m.29/1 |
| Elektronik tebligat | Adrese ulaştığı tarihi izleyen 5. günün sonu | Kabahatler K. m.26/4 |
| Liste yayımına karşı iptal davası | 60 gün | İYUK m.7 |
On beş günlük süre hak düşürücüdür; süre geçtikten sonra yapılan başvuru, mücbir sebep yoksa süre yönünden reddedilir (Kabahatler K. m.28/1-b). Mücbir sebeple yapılan geç başvuru kararın kesinleşmesini engellemez, ancak hâkimlik yerine getirmeyi durdurabilir (m.27/2). Sulh ceza hâkimliğinin 15.000 TL dâhil idari para cezalarına ilişkin kararları kesindir (m.28/10). 5996 sayılı Kanundaki en düşük gıda cezası 2026 yılında bu sınırın üzerinde kaldığından, gıda cezalarında hâkimlik kararına karşı itiraz yolu kural olarak açıktır.
Ödeme, Yüzde 25 İndirim ve Taksit
5996 sayılı Kanuna göre verilen idari para cezaları otuz gün içinde ödenir (m.42/2). Kabahatler Kanununa göre idari para cezası ödeme süresi içinde ödenirse cezadan yüzde 25 oranında indirim yapılır ve ödeme yapılması kişinin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6). Bu kural 7417 sayılı Kanunla 2022’de değiştirilmiştir; indirim artık dava açma süresi içindeki ödemelere değil, ödeme süresi içindeki ödemelere uygulanır. Gıda cezasında ödeme süresi Kanunda otuz gün olarak gösterildiğinden, indirim için ölçü bu otuz gündür. İndirimli ödeme için kararın ve tahsil yazısının ödeme bölümü ayrıca kontrol edilmelidir.
İndirimli ödemek ile itiraz etmek birbirinin alternatifi değildir. Ceza otuz gün içinde indirimli ödenip on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; başvuru kabul edilip karar kaldırılırsa ödenen tutarın iadesi, kesinleşmiş karar örneğiyle istenir. İtiraz edileceği için ödemeyi geciktirmek ise, itirazın reddi hâlinde yüzde 25 indirimin kaybedilmesi sonucunu doğurur. Kişinin ekonomik durumu elverişli değilse, ilk taksidi peşin ödenmek koşuluyla cezanın bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir; taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalan kısmın tamamı tahsil edilir (Kabahatler K. m.17/3).
Kesinleşen ve ödenmeyen idari para cezaları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre takip ve tahsil edilir (5996 m.42/5; Kabahatler K. m.17/4). Tahsil dairesinin göndereceği ödeme emrine karşı ayrı bir yol ve süre vardır; ödeme emri, ceza kararına karşı süresinde başvurulmamış olmasının yerini tutmaz. Peşin ödeme indiriminin ayrıntıları ve hesap örnekleri için idari para cezasında peşin ödeme indirimi yazımıza bakılabilir.
On beş gün, otuz günden önce dolar
İndirimli ödeme kararı ile sulh ceza hâkimliğine başvuru aynı hafta içinde verilmelidir. Ceza kararınızı, analiz raporunu ve tebligat kaydını birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Sulh Ceza Hâkimliğinde Başvuru ve İnceleme
Başvurunun usulü
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim başvurur? | Bizzat, kanuni temsilci veya avukat | Kabahatler K. m.27/3 |
| Dilekçe | İki nüsha; karar bilgileri ve deliller açıkça gösterilir | m.27/3, 27/4 |
| Harç | Başvuru harca tabi değildir | m.31/1 |
| Masraf ve vekâlet ücreti | Başvurusu veya savunması reddedilen taraf öder | m.31/2 |
| Yer | Fiilin işlendiği yer sulh ceza hâkimliği; yanlış yere yapılan başvuru yetkili hâkimliğe gönderilir | m.22/4; CMK m.12; m.28/1-a |
| Kurumun cevabı | Dilekçe tebliğinden itibaren 15 gün içinde, işlem dosyasının tamamının bir örneğiyle | m.28/2-3 |
| İnceleme | Kural olarak dosya üzerinden; talep üzerine veya kendiliğinden dinleme | m.28/4 |
| Delil | Tanık, bilirkişi ve keşif hakkında CMK hükümleri uygulanır | m.28/5 |
| Karar | Başvurunun reddi veya idari yaptırım kararının kaldırılması | m.28/8 |
| Tutarın değiştirilmesi | Yalnızca alt ve üst sınırı Kanunda gösterilen cezalarda | m.28/9 |
| İtiraz | Hâkimlik kararına tebliğden itibaren 2 hafta içinde; itiraz üzerine verilen karar kesindir | m.29/1; CMK m.271/4 |
Gıda dosyalarında iki noktaya özellikle dikkat edilmelidir. Birincisi delildir: kurum, cevabına işlem dosyasının tamamının bir örneğini eklemek zorundadır (m.28/3). Denetim tutanağı, numune alma tutanağı, analiz raporu, metot bilgisi ve şahit numune kayıtları bu yolla dosyaya girer; dilekçede bu belgelerin getirtilmesi açıkça istenmelidir. Analiz sonucu tartışılıyorsa, bağımsız bir laboratuvar görüşüyle birlikte bilirkişi incelemesi talep edilebilir (m.28/5).
İkincisi hâkimliğin yetkisinin sınırıdır. 5996 sayılı Kanundaki cezaların büyük bölümü tek tutarlı, yani maktudur; bu cezalarda hâkimlik tutarı indiremez, ya kararı kaldırır ya da başvuruyu reddeder (m.28/8, 28/9). Bu nedenle dilekçede “cezanın indirilmesi” yerine, fiilin yanlış bende bağlandığı ya da daha düşük tutarlı bendin uygulanması gerektiği somut olarak gösterilmelidir; örneğin aykırılığın yalnızca etiket bilgilerinden kaynaklandığı (m.40/1-d) veya işyerinin üretim yeri değil perakende işyeri olduğu (m.40/1-k, 41/1-a) gibi. Başvurunun genel usulü için idari para cezalarına itiraz rehberimize ve sulh ceza hâkimliğine itiraz dilekçesi yazımıza bakılabilir.
Gıda Cezalarında Sık Görülen Hukuka Aykırılıklar
İtiraz dilekçesinde ileri sürülebilecek başlıca sebepler
| Sebep | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Analiz itirazı sonuçlanmadan ceza | Süresinde itiraz edilmiş ve şahit numune analiz edilmeden ceza verilmişse karar dayanaksız kalır; şahit numune sonucu kesindir ve karar buna göre verilir | 5996 m.31/4; Yön. m.12/4 |
| Numune ve analiz usulü | Numunenin partiyi temsil etmemesi, mühür ve saklama eksikliği, ölçüm belirsizliğinin değerlendirilmemesi | Yön. m.12/1, 12/5, 12/7 |
| Yanlış bent | Yalnız etiket kaynaklı aykırılığa kodekse aykırılığın tam tutarının uygulanması | 5996 m.40/1-d |
| Yanlış sıfat | Perakende işyerine üretim yeri tutarının uygulanması | 5996 m.40/1-k, 41/1-a, 41/1-c, 41/1-e |
| Tekrar şartı | Bir yıl içinde aynı üründe tekrar bulunmadan yüksek etiket cezası verilmesi | 5996 m.40/1-j |
| Tek fiile birden fazla ceza | Bir fiille birden fazla kabahatin işlenmesinde en ağır cezayı gerektiren kabahatten dolayı ceza verilir | Kabahatler K. m.15/1 |
| Suç ile kabahatin birlikte uygulanması | Bir fiil hem suç hem kabahat olarak tanımlanmışsa kural olarak yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanır | Kabahatler K. m.15/3 |
| Yetkisizlik | Kararı yetki devri bulunmayan makamın veya kontrol görevlisinin vermesi | 5996 m.42/2; Kabahatler K. m.22 |
| Tebliğ ve kanun yolu bilgisi | Usulsüz tebliğ; kararda başvuru yolu, merci ve sürenin gösterilmemesi | Kabahatler K. m.26; Anayasa m.40/2 |
| Zamanaşımı | Soruşturma zamanaşımı dolduktan sonra verilen ceza; nispi cezalarda süre sekiz yıldır | Kabahatler K. m.20 |
Tek fiil ile birden fazla fiil ayrımı, aynı denetimde birden çok aykırılık tespit edildiğinde belirleyicidir; ayrıntılar için aynı kabahate birden fazla ceza yazımıza bakılabilir. Kabahatler Kanunu soruşturma zamanaşımını cezanın tutarına göre belirler: yüz bin TL veya daha fazla idari para cezasını gerektiren kabahatlerde beş yıl, elli bin TL veya daha fazla cezayı gerektirenlerde dört yıldır (m.20/2); nispi idari para cezasını gerektiren kabahatlerde süre sekiz yıldır (m.20/3) ve fiilin işlenmesiyle işlemeye başlar (m.20/4). Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa suça ilişkin dava zamanaşımı uygulanır (m.20/5).
Taklit ve Tağşiş Cezasında Tutar Denetimi
Taklit veya tağşiş yapılan gıdayı üreten, ithal eden veya kendi adı ya da ticari unvanı altında piyasaya arz eden işletmeciye, Kanundaki alt ve üst sınırlar arasında kalmak kaydıyla bir önceki mali yılın yıllık gayrisafi gelirinin yüzde biri oranında idari para cezası verilir. İzlenebilirliği sağlamadan piyasaya arz eden perakendeci için alt sınır daha düşüktür; üç yıl içinde tekrar hâlinde sınırlar yükselir (5996 m.40/1-l). Hesaplanan tutar alt sınırın altında kalırsa alt sınır, üst sınırı aşarsa üst sınır uygulanır; gayrisafi gelir tespit edilemiyorsa ceza alt sınır üzerinden verilir (Gıda ve Yemlerde Taklit ve Tağşiş Fiili ve İdari Para Cezalarının Hesaplanmasına Dair Yönetmelik, RG 16.04.2021, 31456, m.5).
- Hangi yılın geliri? Fiil tarihinden bir önceki mali yılın gayrisafi geliri esas alınır; karar tarihinden önceki yılın geliri değil.
- Hangi gelir? Yönetmelik, bilanço esasına göre defter tutanlar ile diğer işletmeciler için gayrisafi gelirin nasıl belirleneceğini ayrı ayrı düzenler; kararın hangi kaleme dayandığı ve kaynağı kontrol edilmelidir.
- Hangi sıfat? Perakendeci için alt sınır ayrıdır; ürünü yalnızca satan işletmeye üretici sınırının uygulanması hesap hatasıdır.
- Tekrar var mı? Yükseltilmiş sınırlar yalnız üç yıl içindeki tekrar hâlinde uygulanır; önceki kararın kesinleşip kesinleşmediği ve tarihi kontrol edilmelidir.
Bu cezada tutar takdire değil hesaba dayandığından, sulh ceza hâkimliği hesabın Kanuna ve Yönetmeliğe uygunluğunu denetler. 2026 yılı için hesapladığımız alt ve üst sınırlar ile örnek hesaplar Gıda Hukuku Rehberimizin taklit ve tağşiş bölümündedir. Aynı tespit nedeniyle firma adı listede yayımlandıysa, yayıma karşı ayrıca idare mahkemesine gidilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Varsayımsal Örnek: Kodekse Aykırılık Cezası
Firma, ceza otuz gün içinde ödenirse yüzde 25 indirimle 198.231,75 TL ödeyecektir. Firma 20 Kasım’da indirimli ödemeyi yapar ve 23 Kasım’da sulh ceza hâkimliğine başvurur. Dilekçede iki sebep ileri sürer: aykırılığın yalnızca etiketteki bir beyandan kaynaklandığını ve 40/1-d bendinin ikinci cümlesindeki daha düşük tutarın uygulanması gerektiğini; ayrıca süresinde yapılan analiz itirazı sonuçlanmadan karar verildiğini. Hâkimlik kararı kaldırırsa ödenen tutarın iadesi istenir. Başvuru reddedilirse hâkimlik kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Örnek, gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.
Başvuru Dilekçesi Örneği
BAŞVURAN: [Şirket unvanı], [MERSİS no], [adres]
VEKİLİ: [Avukat adı, adresi]
KARŞI TARAF: Tarım ve Orman Bakanlığı — [İl] İl Tarım ve Orman Müdürlüğü
İTİRAZ KONUSU KARAR: [Tarih] tarihli, [sayı] sayılı, 5996 sayılı Kanun m.[40/1-…] uyarınca verilen [tutar] TL idari para cezası [ve aynı karardaki toplatma, el koyma veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı]
TEBLİĞ TARİHİ: [Tarih]
KONU: İdari yaptırım kararının kaldırılması istemidir (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27).
AÇIKLAMALAR:
1- Kabahatler Kanunu m.3/1-a ve m.27/1 bakımından: 5996 sayılı Kanunda yargı yerini gösteren özel bir hüküm bulunmadığından görevli yer Hâkimliğinizdir (Uyuşmazlık Mahkemesi E.2016/395, K.2016/430). Karar [tarihinde] tebliğ edilmiş olup başvuru on beş günlük süre içindedir.
2- 5996 sayılı Kanun m.31/4 ve Resmi Kontroller Yönetmeliği m.12/4 bakımından: Şirketimiz analiz raporuna [tarihinde] süresinde itiraz etmiş, şahit numune analizi sonuçlanmadan ceza verilmiştir. Kesin sonuç oluşmadan verilen karar dayanaksızdır.
3- 5996 sayılı Kanun m.40/1-d bakımından: Tespit edilen aykırılık yalnızca etiket bilgisinden kaynaklanmaktadır. Bentteki daha düşük tutarlı hükmün uygulanması gerekirken tam tutar uygulanmıştır. [Etiket ve analiz belgeleri ektedir.]
4- 5996 sayılı Kanun m.42/2 ve Kabahatler Kanunu m.22 bakımından: Kararı veren makamın yetkisi ve varsa yetki devri yazısı dosyada bulunmamaktadır.
5- Kabahatler Kanunu m.28/3 ve 28/5 bakımından: Denetim tutanağı, numune alma tutanağı, analiz raporu, metot bilgisi ve şahit numune kayıtlarını içeren işlem dosyasının tamamının getirtilmesini ve gerekirse bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ediyoruz.
HUKUKİ NEDENLER: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 15, 17, 20, 22, 26, 27, 28; 5996 sayılı Kanun m.31, 40, 42; Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik m.12; ilgili mevzuat.
DELİLLER: İdari yaptırım kararı ve tebliğ belgesi, analiz raporu ve itiraz dilekçesi, etiket örnekleri, işlem dosyası, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle idari yaptırım kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
EKLER: Karar ve tebliğ belgesi; analiz raporu ve itiraz dilekçesi; etiket örnekleri; vekâletname. (Dilekçe iki nüsha verilir.)
[Tarih] — Başvuran vekili [Ad Soyad, imza]
Dilekçe somut dosyaya göre uyarlanmalıdır. İndirimli ödeme yapıldıysa ödeme dekontu da eklenmeli ve başvurunun kabulü hâlinde iadesi istenmelidir.
Doğru yer, doğru süre, doğru bent
Gıda cezalarında sonucu çoğu zaman görevli yerin ve on beş günlük sürenin doğru belirlenmesi ile fiilin doğru bende bağlanıp bağlanmadığı belirler. Ceza kararınızı değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Sık Sorulan Sorular
Gıda cezasına itiraz nereye yapılır?
5996 sayılı Kanunda yargı yeri gösterilmediğinden, idari para cezasına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (Kabahatler K. m.3/1-a, 27/1). Uyuşmazlık Mahkemesi, cezayla birlikte toplatma veya üretimin durdurulması kararı verilen gıda dosyalarında da adli yargıyı görevli bulmuştur (E.2016/395, K.2016/430; E.2015/842, K.2015/878).
Cezayla birlikte toplatma kararı da verildi; idare mahkemesine mi gitmeliyim?
Uyuşmazlık Mahkemesi taklit ve tağşiş cezası ile toplatma kararının birlikte dava edildiği bir dosyada toplatmayı Kabahatler Kanunundaki idari tedbirlerden saymış ve adli yargıyı görevli bulmuştur (E.2016/395, K.2016/430). Bu nedenle on beş günlük sulh ceza süresi esas alınmalıdır.
İtiraz süresi kaç gündür?
Kararın tebliği veya tefhiminden itibaren on beş gündür; süre geçerse karar kesinleşir (Kabahatler K. m.27/1). Elektronik tebligatta süre, adrese ulaşma tarihini izleyen beşinci günün sonundan itibaren işler (m.26/4).
Cezayı ödersem itiraz hakkım kalır mı?
Evet. Ödeme yapılması kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6). Başvuru kabul edilirse ödenen tutarın iadesi istenir.
Gıda cezasında yüzde 25 indirim var mı?
İdari para cezası ödeme süresi içinde ödenirse yüzde 25 indirim yapılır (Kabahatler K. m.17/6). 5996 sayılı Kanunda ödeme süresi otuz gündür (m.42/2); indirim için bu süre esas alınır.
Cezayı taksitle ödeyebilir miyim?
Ekonomik durum elverişli değilse, ilk taksit peşin ödenmek koşuluyla cezanın bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir; bir taksit zamanında ödenmezse kalanın tamamı tahsil edilir (Kabahatler K. m.17/3).
Sulh ceza hâkimliğine başvuru için harç ödenir mi?
Hayır, başvuru harca tabi değildir (Kabahatler K. m.31/1). Başvuru reddedilirse masraflar ve varsa vekâlet ücreti başvurana yükletilebilir (m.31/2).
Hâkim cezayı indirebilir mi?
Yalnızca alt ve üst sınırı Kanunda gösterilen cezalarda tutar değiştirilebilir (Kabahatler K. m.28/9). 5996 sayılı Kanundaki cezaların çoğu maktu olduğundan hâkim ya kararı kaldırır ya başvuruyu reddeder; bu nedenle yanlış bent veya yanlış sıfat somut olarak gösterilmelidir.
Hâkimliğin ret kararına itiraz edebilir miyim?
Evet. 15.000 TL’yi aşan cezalarda hâkimlik kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir (Kabahatler K. m.28/10, 29/1). 2026 yılında 5996 sayılı Kanundaki en düşük gıda cezası bu sınırın üzerindedir.
Analiz sonucuna itiraz ettim ama yine de ceza geldi; ne yapmalıyım?
Şahit numune sonucu kesindir ve karar buna göre verilir (Resmi Kontroller Yön. m.12/4). İtiraz sonuçlanmadan verilen ceza, sulh ceza hâkimliğine yapılacak başvuruda dayanaksızlık yönünden ileri sürülmelidir; itiraz dilekçesi ve alındısı başvuruya eklenmelidir.
Cezayı ilçe tarım müdürlüğü verdi; geçerli mi?
İdari yaptırımları il tarım ve orman müdürü uygular; yetki ilçe müdürlerine yazılı olarak devredilebilir (5996 m.42/2). Karar ilçe müdürünce verilmişse yazılı yetki devrinin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Ödemezsem ne olur?
Kesinleşen ve süresinde ödenmeyen ceza 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilir (5996 m.42/5; Kabahatler K. m.17/4). Ödeme emrine karşı ayrı bir yol vardır; ancak bu yol ceza kararına süresinde başvurulmamasının yerini tutmaz.
Taklit ve tağşiş cezasının tutarı yanlış hesaplanmış olabilir mi?
Ceza, fiilden bir önceki mali yılın gayrisafi gelirinin yüzde biri üzerinden ve Kanundaki sınırlar içinde hesaplanır (5996 m.40/1-l; Taklit ve Tağşiş Yön. m.5). Hangi yılın ve hangi gelir kaleminin esas alındığı, sıfatın ve tekrar şartının doğru uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.
- Taklit ve Tağşiş Cezası Nasıl Hesaplanır? 2026 Sınırları ve Hesap Aracı
- Gıda İşletmesinde Faaliyetin Durdurulması 2026: Üretim Durdurma ve Onay Askısı
- Gıda Numune ve Analiz Sonucuna İtiraz 2026: 7 Gün ve Şahit Numune
- Gıda Hukuku Rehberi 2026 (Ana Rehber) — denetim, numune itirazı, ceza, faaliyet durdurma ve süreler
- Firmam Taklit-Tağşiş Listesinde Yayımlandı: Ne Yapmalıyım?
- İdari Para Cezasına İtiraz 2026 (Kabahatler Kanunu)
- İdari Para Cezasında Peşin Ödeme İndirimi
- Sulh Ceza Hâkimliğine İtiraz Dilekçesi
- İdare Hukuku Rehberi
Mevzuat ve kaynaklar: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.21, 22, 24, 29, 30, 31, 40, 41, 42; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 15, 16, 17, 20, 22, 26, 27, 28, 29, 31; 5271 sayılı CMK m.12, 268, 271; Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik m.12; Gıda ve Yemlerde Taklit ve Tağşiş Fiili ve İdari Para Cezalarının Hesaplanmasına Dair Yönetmelik (RG 16.04.2021, 31456) m.5; Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No: 585 (RG 27.11.2025, 33090); 2577 sayılı İYUK m.7, 27; Anayasa m.40; Uyuşmazlık Mahkemesi E.2015/842, K.2015/878 (28.12.2015) ve Hukuk Bölümü E.2016/395, K.2016/430 (26.09.2016); Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü ceza miktarları tablosu.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla Av. Fatma Öztürk tarafından hazırlanmıştır; somut dosyada ceza kararı, tebliğ belgesi ve analiz raporu birlikte değerlendirilmelidir. Hukukçular Evi Ankara — 0554 648 37 15


