Gıda işletmesinin faaliyeti dört ayrı hükümle durdurulabilir ve her birinin çözümü farklıdır. Resmî kontrolde tehlike tespit edilirse üretimin tamamı veya tehlikeli bölümü durdurulur, para cezası verilir ve eksiklik giderilene kadar faaliyete izin verilmez (5996 m.41/1-e). Tehlike yoksa önce altı ayı aşmamak üzere süre verilir. Onaysız üretimde faaliyet durdurulur ve ürünlere el konulur (m.41/1-b). Onaylı işletme şartlara uymazsa onay askıya alınır; eksiklik bir yıl içinde giderilmezse onay iptal edilir (m.30/2). Durdurma para cezasıyla aynı kararda verilmişse, Uyuşmazlık Mahkemesine göre başvuru 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (E.2015/842, K.2015/878). Cezadan ayrı onay askısına karşı ise 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır ve yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m.7, 27). En hızlı yol çoğu zaman eksikliği gidermek ve yazılı olarak yeniden kontrol istemektir.
Bu yazı; üretimi, deposu veya satış yeri Tarım ve Orman Bakanlığının il ya da ilçe müdürlüğünce durdurulan gıda işletmeleri, onayı askıya alınan üreticiler ve bu işletmelerin yöneticileri için hazırlanmıştır. Hangi hükmün uygulandığının nasıl anlaşılacağını, durdurmanın sınırlarını, yeniden açılma usulünü, görevli yargı yerini, yürütmenin durdurulmasını, kamuoyu duyurusunu ve işçilere etkisini madde numaralarıyla anlatır. Gıda dosyalarının bütün süreleri için Gıda Hukuku Rehberimize bakılabilir.
- Hangi hükümle durduruldunuz?
- Denetimde durdurma nasıl uygulanır?
- Tehlike var mı? Süre verilmesi şartı
- Yeniden açılma: eksikliği gidermek ve yeniden kontrol
- Hangi yargı yeri? Sulh ceza hâkimliği ve idare mahkemesi
- İdare mahkemesinde yürütmenin durdurulması
- Kamuoyu duyurusu ve ruhsatla ilişki
- İşçiler, sözleşmeler ve zarar
- Sektörden men
- Varsayımsal örnek
- Yeniden kontrol dilekçesi örneği
- Sık sorulan sorular
Hangi Hükümle Durduruldunuz?
Faaliyetin durdurulması tek bir işlem değildir. Kararın veya tutanağın dayandığı madde, hem faaliyetin hangi koşulla yeniden başlayacağını hem de başvuru yolunu belirler. Bu nedenle ilk iş, tutanak ve karardaki madde ve bent numarasını okumaktır.
Gıda işletmesinde faaliyeti durduran hükümler
| Hüküm | Hangi hâlde? | Sonuç | Faaliyet nasıl yeniden başlar? |
|---|---|---|---|
| 5996 m.41/1-e (tehlike) | Resmî kontrolde işyerinin tamamı veya bir bölümü insan sağlığı ya da gıda güvenilirliği için tehlike oluşturuyor ve acil tedbir gerekiyor | Üretimin tamamı veya tehlikeli bölümü durdurulur; üretim yerine 132.108 TL, perakende işyerine 26.360 TL ceza (2026, hesaplanan) | Eksiklikler giderilinceye kadar faaliyete izin verilmez |
| 5996 m.41/1-e (süre) | Eksiklik tehlike oluşturmuyor | Altı ayı aşmamak üzere süre verilir; süre sonunda giderilmezse durdurma ve aynı ceza | Süre içinde eksiklik giderilir |
| 5996 m.41/1-b (onaysız faaliyet) | Onaya tabi işletmenin onay almadan çalışması | Faaliyet durdurulur, ürünlere el konulur, mülkiyet kamuya geçer; üretim yerine 264.309 TL ceza (2026, hesaplanan) | Onay alınınca |
| 5996 m.30/2 (onayın askıya alınması) | Onaylı işletmenin mevzuattaki şartlara uymaması | Faaliyet durdurulur, onay geçici olarak askıya alınır | Eksiklik giderilince; bir yıl içinde giderilmezse onay iptal edilir |
| Resmi Kontroller Yön. m.14/5 (ihtiyati tedbir) | Bilimsel belirsizlik sürerken sağlık riski | Geçici üretim durdurma, piyasaya arzın engellenmesi, toplatma | Belirsizlik giderilince veya tedbir kaldırılınca |
| 5996 m.40/1-a ve 40/1-l (sektörden men) | Sağlığı tehlikeye sokan gıdada üç yıl içinde tekrar; taklit ve tağşişte ikinci tekrar | Beş yıldan on yıla kadar gıda sektörü faaliyetinden men | Ceza yargılamasının sonucuna bağlıdır |
Belediyenin işyeri açma ve çalışma ruhsatına dayanarak yaptığı mühürleme ise bu hükümlerden ayrı bir işlemdir; makamı, dayanağı ve itiraz yolu farklıdır. Ancak iki işlem birbirini etkiler: Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğin 13. maddesine göre kayıt ve onay belgelerinin geçerli olabilmesi için işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmalıdır ve ruhsatın iptali hâlinde bu belgelerin geçerliliği kendiliğinden sona erer. Belediye kaynaklı işlemler için işyeri ruhsatının iptali ve kapatma, kayıt ve onay süreci için gıda işletmesi kayıt ve onay belgesi sayfamıza bakılabilir.
Denetimde Durdurma Nasıl Uygulanır?
İdari yaptırımları il tarım ve orman müdürü uygular; yetki ilçe müdürlerine yazılı olarak devredilebilir. Tehlike ve acil tedbir gerektiren durumlarda kontrol görevlisi, idari para cezası dışındaki yaptırımları yerinde uygulamaya yetkilidir (5996 m.42/2). Bu nedenle üretimin durdurulması çoğu zaman denetim tutanağıyla ve aynı gün başlar; para cezası ise sonradan ayrı bir kararla tebliğ edilebilir. İki belgenin tarihleri ayrı ayrı izlenmelidir.
- Tutanağın kapsamı: Durdurmanın işyerinin tamamını mı, yalnızca bir üretim hattını, odayı veya ürün grubunu mu kapsadığı tutanağa açıkça yazdırılmalıdır. Kanun “tamamı veya tehlikeli bölümü” ayrımını yapar (m.41/1-e).
- Gerekçe: Tehlikenin ne olduğu ve neden acil tedbir gerektirdiği tutanakta yazılı olmalıdır. Tehlike gösterilmeden yapılan doğrudan durdurma, süre verilmesi şartı yönünden tartışılabilir.
- Mühür: Durdurulan bölüm mühürlendiyse mühür hiçbir şekilde bozulmamalıdır. Kanun veya yetkili merci emri uyarınca konulan mührü kaldırmak ya da konuluş amacına aykırı hareket etmek suçtur (TCK m.203). Ayrıntı için mühür bozma suçu yazımıza bakılabilir.
- Stok: Durdurulan bölümdeki hammadde ve ürünlerin miktarı, son tüketim tarihi ve saklama koşulu tutanağa yazdırılmalıdır. Bozulabilir ürünlerin akıbeti ve zarar hesabı bu kayda dayanır.
- Kendi isteğiyle durdurma: Faaliyetinin tamamını veya bir kısmını kendisi durduran işletmeci bunu üç ay içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır; bildirmezse onay veya kayıt iptal edilir (5996 m.30/3).
Durdurma tutanağında bulunması gerekenler
| Unsur | Kontrol | Eksikse |
|---|---|---|
| Düzenleyen ve yetki | Kontrol görevlilerinin adı ve unvanı; acil durumda yerinde yaptırım yetkisi | Yetki yönünden tartışılır (5996 m.42/2) |
| Tarih ve saat | Durdurmanın başladığı an | Zarar ve süre hesabı belirsizleşir |
| Tespit edilen eksiklik | Her eksikliğin ayrı ayrı ve somut yazılması | Hangi eksikliğin giderileceği belirsiz kalır |
| Tehlike gerekçesi | Eksikliğin neden insan sağlığı veya gıda güvenilirliği için tehlike oluşturduğu | Süre verilmesi gerekirken durdurma yapıldığı ileri sürülebilir (m.41/1-e) |
| Kapsam | İşletmenin tamamı mı, belirli hat veya bölüm mü | Ölçülülük ve “tehlikeli bölüm” ayrımı tartışılır |
| Mühür | Mühürlenen yerler ve mühür numaraları | Mühür bozma iddialarına karşı koruma zayıflar |
| Stok | Durdurulan bölümdeki ürün ve hammadde miktarı, son tüketim tarihleri | Tazminat ve imha tartışmalarında ispat güçleşir |
| İşletme şerhi | Firmanın açıklama ve çekinceleri | Sonradan ileri sürülecek itirazların ilk kaydı eksik kalır |
Tehlike Var mı? Süre Verilmesi Şartı ve Ölçülülük
41/1-e bendi iki ayrı durumu düzenler. Resmî kontrol sırasında işyerinin tamamı veya bir bölümü insan sağlığı, gıda güvenilirliği, hayvan sağlığı veya yem güvenilirliği açısından tehlike oluşturuyor ve acil tedbir gerektiriyorsa üretimin tamamı veya tehlikeli bölümü durdurulur. Eksiklik tehlike oluşturmuyorsa uygunsuzluğun giderilmesi için altı ayı aşmamak üzere süre verilir; süre sonunda giderilmezse faaliyet durdurulur ve aynı cezalar uygulanır.
Bu ayrım savunmanın merkezidir. Duvar boyası, aydınlatma, kayıt düzeni gibi doğrudan ürün güvenliğini etkilemeyen yapısal eksikliklerde Kanun önce süre verilmesini öngörür. Böyle bir eksiklikte tehlike gerekçesi gösterilmeden yapılan doğrudan durdurma hukuka aykırılık iddiasına konu olabilir. Durdurmanın kapsamı da ölçülü olmalıdır: tehlike tek bir hatta veya bölümde ise bütün işletmenin durdurulması, Kanundaki “tehlikeli bölümü” ifadesiyle bağdaşmayabilir.
Tehlike değerlendirmesinde sorulacak sorular
| Soru | Neden önemli? |
|---|---|
| Tespit edilen eksiklik doğrudan ürün güvenliğini mi etkiliyor? | Etkilemiyorsa önce süre verilmelidir (m.41/1-e) |
| Tehlike tutanakta somut olarak açıklanmış mı? | Acil tedbirin gerekçesi denetlenebilir olmalıdır |
| Durdurma yalnızca tehlikeli bölümle mi sınırlı? | Kanun “tamamı veya tehlikeli bölümü” ayrımını yapar |
| Daha önce süre verilmiş mi; süre altı ayı aşıyor mu? | Süre en çok altı aydır; süre sonunda durdurma için yeniden kontrol gerekir |
| Eksiklik giderildikten sonra durdurma sürüyor mu? | Faaliyete izin verilmemesi, yalnızca eksiklik giderilinceye kadar mümkündür |
Yeniden Açılma: Eksikliği Gidermek ve Yeniden Kontrol İstemek
41/1-e ve 30/2 bentlerinin ortak noktası, faaliyete eksiklikler giderilinceye kadar izin verilmemesidir. Bu, yeniden açılmanın yargı kararına bağlı olmadığı anlamına gelir. Çoğu dosyada en hızlı yol şudur: eksiklik giderilir, giderildiği fotoğraf, fatura, bakım ve kalibrasyon kayıtları, eğitim belgeleri ve gerekiyorsa laboratuvar analizleriyle belgelenir ve il müdürlüğünden yazılı olarak yeniden kontrol yapılması ve faaliyete izin verilmesi istenir.
İdare bu başvuruya otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve bu tarihten itibaren dava süresi içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.10). Beklemeyi önlemek için başvuruda yeniden kontrol için somut bir tarih önerilmeli, eksikliğin giderildiği her başlık ayrı ayrı gösterilmeli ve kontrol görevlisinin işletmeye gelişi kolaylaştırılmalıdır. Onayı askıya alınan işletmede eksikliklerin askıya alma tarihinden itibaren bir yıl içinde giderilmesi gerekir; aksi hâlde onay iptal edilir (5996 m.30/2).
Yeniden kontrol için hazırlanacak belgeler
| Eksiklik türü | Hazırlanacak belge | İlgili hüküm |
|---|---|---|
| Hijyen ve temizlik | Temizlik ve dezenfeksiyon planı ile kayıtları, kullanılan ürünlerin belgeleri, fotoğraflar | 5996 m.29/2 |
| Sıcaklık ve soğuk zincir | Termometre ve kayıt cihazı kalibrasyon belgeleri, sıcaklık kayıtları | 5996 m.29/2 |
| Haşere ve zararlı kontrolü | Yetkili firmayla sözleşme, uygulama raporları, ilaçlama planı | 5996 m.29/2 |
| Güvenilirlik sistemi | Tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ilkelerine dayalı sistem kayıtları ve güncellemesi | 5996 m.29/3 |
| Personel | Hijyen eğitimi belgeleri; Ek-1’deki işletmelerde konuyla ilgili lisans eğitimi almış personelin çalıştığına dair belge | 5996 m.22/7 |
| İzlenebilirlik ve kayıt | Hammadde giriş, üretim, parti ve sevk kayıtları | 5996 m.24/1 |
| Yapısal eksiklik | Tamir ve tadilat faturaları, önce-sonra fotoğrafları, gerekiyorsa teknik rapor | 5996 m.30/2, 41/1-e |
| Su ve ürün güvenliği | Akredite laboratuvar analiz raporları | 5996 m.21, 41/1-e |
Her kapalı gün para kaybıdır
Yeniden kontrol başvurusu, eksikliğin giderildiğini her başlıkta belgeyle gösterdiğinde sonuç verir. Durdurma tutanağınızı ve yapılacakları değerlendirmek için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Hangi Yargı Yeri? Sulh Ceza Hâkimliği ve İdare Mahkemesi
5996 sayılı Kanunun 42. maddesinde yargı yerini gösteren bir hüküm yoktur; bu nedenle Kabahatler Kanununun kanun yolu hükümleri uygulanır (Kabahatler K. m.3/1-a). İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (m.27/1). Uyuşmazlık Mahkemesi, idari para cezası ile üretimle ilgili faaliyetin durdurulmasına ilişkin idari tedbirin birlikte verildiği bir gıda dosyasında, her ikisinin de Kabahatler Kanununun 16. maddesinde sayılan idari yaptırımlardan olduğunu ve 5996 sayılı Kanunda ayrı bir yargı yeri gösterilmediğini belirterek adli yargıyı görevli bulmuştur (E.2015/842, K.2015/878, 28.12.2015). Taklit ve tağşiş cezası ile toplatma kararına ilişkin dosyada da sonuç aynıdır (Hukuk Bölümü, E.2016/395, K.2016/430).
Durdurma türüne göre başvuru yeri
| İşlem | Başvuru yeri | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Para cezası ile aynı kararda üretimin durdurulması (m.41/1-e) | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün | Kabahatler K. m.27/1; UM E.2015/842, K.2015/878 |
| Onaysız faaliyette durdurma, el koyma ve ceza (m.41/1-b) | Sulh ceza hâkimliği | 15 gün | Kabahatler K. m.16, 27/1; UM E.2016/395, K.2016/430 |
| Cezadan ayrı onayın askıya alınması (m.30/2) | İdare mahkemesi | 60 gün | İYUK m.7, 27 |
| Onayın iptali (m.30/2) | İdare mahkemesi | 60 gün | İYUK m.7 |
| Yeniden kontrol başvurusuna cevap verilmemesi | İdare mahkemesi | Zımni retten itibaren 60 gün | İYUK m.10 |
| Faaliyeti durdurulan işletme duyurusu | İdare mahkemesi | 60 gün | Resmi Kontroller Yön. m.8/1-a; İYUK m.7 |
| Sulh ceza hâkimliği kararına itiraz | İtiraz mercii | 2 hafta | Kabahatler K. m.29/1 |
Pratik sonuç şudur: Durdurma ve ceza aynı kararla verilmişse on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulurken eksiklik giderme ve yeniden kontrol yolu da paralel yürütülmelidir. Cezadan bağımsız bir onay askısında ise idare mahkemesinde iptal davası ve yürütmenin durdurulması istemi öne çıkar.
İdare Mahkemesinde Yürütmenin Durdurulması
İdari yargıda dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1). Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması birlikte aranır (İYUK m.27/2). İstem hakkında verilen karara tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir (m.27/7). İdare, yürütmeyi durdurma veya iptal kararının gereğini gecikmeksizin ve her hâlde kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (m.28/1).
Telafisi güç zarar soyut olarak değil belgeyle gösterilmelidir: durdurma tarihinden itibaren kaybedilen üretim miktarı, bozulma riski taşıyan stok ve son tüketim tarihleri, iptal edilen siparişler, zincir market ve ihracat müşterilerinin yazıları, çalışan sayısı ve ödenmesi gereken ücretler. Mahkeme kararına rağmen faaliyete izin verilmemesi hâlinde mahkeme kararının uygulanmaması ve kâr kaybı tazminatı yazımıza, iptal davası ve tazminatın genel kuralları için idari işlemin iptali davası ve tam yargı davası yazılarımıza bakılabilir.
Durdurma süresince yapılacaklar
| Zaman | Yapılacak iş | Neden? |
|---|---|---|
| Aynı gün | Tutanağın örneğini almak, kapsamı ve stoku yazdırmak, mührü korumak | İspat ve TCK m.203 riski |
| İlk 2-3 gün | Eksiklikleri gidermek ve her birini belgelemek | Faaliyet ancak eksiklik giderilince başlar |
| İlk hafta | Yazılı yeniden kontrol başvurusu | Otuz gün içinde cevap yoksa zımni ret (İYUK m.10) |
| Ceza kararının tebliğinden itibaren 15 gün | Ceza ve durdurma kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru | UM E.2015/842, K.2015/878; Kabahatler K. m.27/1 |
| Cezadan ayrı onay askısında 60 gün | İdare mahkemesinde iptal davası ve yürütmenin durdurulması | İYUK m.7, 27 |
| Durdurma boyunca | Zarar kalemlerini, iptal edilen siparişleri ve işçi ücretlerini kayıt altına almak | Tam yargı davası ve yürütmenin durdurulması istemi |
| Açılınca | Duyurunun güncellenmesini yazılı istemek | Resmi Kontroller Yön. m.8/1-a |
Kamuoyu Duyurusu ve Ruhsatla İlişki
Bakanlık; onayı askıya alınan, onayı iptal edilen ve faaliyeti durdurulan kayıtlı işletmeleri internet sitesinde duyurur (Resmi Kontroller Yön. m.8/1-a). Duyuru, faaliyet yeniden başladıktan sonra da müşteri ve tedarikçiler nezdinde etkisini sürdürebilir. Bu nedenle faaliyete izin verildiği anda duyurunun güncellenmesi yazılı olarak istenmeli, idare cevap vermezse İYUK m.10 yolu kullanılmalıdır. Taklit ve tağşiş listesindeki yayıma karşı yol için firmam taklit-tağşiş listesinde yayımlandı yazımıza bakılabilir.
Ruhsatla ilişki iki yönlüdür. Belediyenin ruhsatı iptal etmesi, gıda mevzuatında hiçbir eksiklik olmasa bile kayıt ve onay belgelerinin geçerliliğini kendiliğinden sona erdirir (Kayıt ve Onay Yön. m.13). Bu nedenle gıda dosyası ile ruhsat dosyası birlikte izlenmeli; belediyeden gelen her yazı, gıda belgelerine etkisi bakımından da değerlendirilmelidir.
İşçiler, Sözleşmeler ve Zarar
Faaliyetin durdurulması işçiler bakımından da sonuç doğurur. İşçiyi bir haftadan fazla süreyle çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı sebepler, hem işçiye hem işverene haklı nedenle fesih imkânı verir (İş Kanunu m.24/III, 25/III). Zorlayıcı sebeple işçinin çalışamaması veya çalıştırılamaması hâlinde bekleme süresi için işçiye bir haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenir (İş Kanunu m.40). İdarenin durdurma kararının işverenin kendi kusurundan kaynaklanan bir eksikliğe dayanıp dayanmadığı, bu hükümlerin uygulanmasında ayrıca tartışılır; işçilere yapılacak bildirim ve ücret planı hukuki destekle hazırlanmalıdır.
Tedarik ve satış sözleşmelerindeki teslim yükümlülükleri, ceza koşulları ve mücbir sebep maddeleri de durdurma tarihinden itibaren gözden geçirilmelidir. Durdurma hukuka aykırı ise kâr kaybı, bozulan stok, sözleşme cezaları ve itibar giderleri için idare aleyhine tam yargı davası açılabilir (Anayasa m.125; İYUK m.12). Uzun süren durdurmalar nakit akışını bozuyorsa sektöre özgü yollar için tarım ve gıda sektöründe konkordato yazımıza bakılabilir.
Sektörden Men: En Ağır Durdurma
Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak gıdayı üreten, ithal eden veya kendi adı ya da ticari unvanı altında piyasaya arz eden gıda işletmecisine bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin günden beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Fiilin üç yıl içinde tekrarı hâlinde işletmeci beş yıldan on yıla kadar gıda sektörü faaliyetinden men edilir (5996 m.40/1-a). Taklit ve tağşişte üç yıl içinde ikinci tekrar hâlinde de üretici ve ithalatçı için bin günden üç bin güne kadar adli para cezası ile beş yıldan on yıla kadar sektörden men öngörülmüştür (m.40/1-l).
Bu yaptırımlar idari değil cezaidir; Bakanlık suç duyurusunda bulunur ve karar ceza mahkemesince verilir. Bu nedenle ilk durdurma ve ilk ceza dosyası, ileride men yaptırımının ön koşulu olabilecek “tekrar” bakımından da ciddiye alınmalı ve her ilk dosyada analiz itirazı ve yargı yolu eksiksiz kullanılmalıdır. Analiz itirazı için gıda numune ve analiz sonucuna itiraz yazımıza bakılabilir.
Varsayımsal Örnek
İl müdürlüğünün 132.108 TL idari para cezası ve durdurma içeren kararı şirketin elektronik tebligat adresine 11 Kasım 2026 Çarşamba günü ulaşır; tebliğ 16 Kasım 2026 Pazartesi günü sonunda yapılmış sayılır. Firma, soğuk odanın termostatını değiştirir, sıcaklık kayıt cihazı kurar ve personel eğitimini belgeler. 13 Kasım 2026 Cuma günü il müdürlüğüne dilekçe vererek yeniden kontrol ve faaliyete izin verilmesini ister; otuz gün içinde cevap verilmezse istek 13 Aralık 2026 Pazar günü reddedilmiş sayılacaktır (İYUK m.10). Ceza ve durdurma kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurunun son günü ise 1 Aralık 2026 Salı günüdür (Kabahatler K. m.27/1). Firma mührü kendisi açmaz; kontrol görevlisinin gelişini bekler. Örnek, gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.
Yeniden Kontrol ve Faaliyete İzin Dilekçesi Örneği
BAŞVURAN: [Şirket unvanı], [MERSİS no], [işletme adresi], [işletme kayıt / onay no], [KEP adresi]
VEKİLİ: [Avukat adı, adresi]
KONU: [Tarih] tarihli denetim tutanağı ve [tarih, sayı] sayılı kararla durdurulan faaliyetin, eksikliklerin giderilmiş olması nedeniyle yeniden kontrol yapılarak başlatılmasına izin verilmesi istemidir.
AÇIKLAMALAR:
1- 5996 sayılı Kanun m.41/1-e [veya m.30/2] bakımından: Faaliyete, tespit edilen eksiklikler giderilinceye kadar izin verilmemiştir. Kanun, durdurmayı eksikliklerin giderilmesine kadar sınırlı tutmaktadır.
2- Giderilen eksiklikler: Tutanakta yer alan her eksiklik ve giderildiğine ilişkin belge aşağıda sırasıyla gösterilmiştir:
a) [Eksiklik 1] — [yapılan iş, tarih] — [ek no]
b) [Eksiklik 2] — [yapılan iş, tarih] — [ek no]
3- Kapsam bakımından: Durdurma [bölüm/hat] ile sınırlıdır; işletmenin diğer bölümlerinde faaliyet [sürmektedir / durdurulmuştur]. [Varsa: Tehlike oluşturmayan eksiklikler için 5996 m.41/1-e uyarınca süre verilmesi gerektiği ayrıca belirtilir.]
4- Yeniden kontrol: Kontrol görevlilerinin [önerilen tarih ve saat] veya Müdürlüğünüzce uygun görülecek en yakın tarihte işletmede yerinde kontrol yapmasını; mührün kontrol görevlilerince kaldırılmasını talep ediyoruz.
5- Duyuru: Faaliyete izin verilmesiyle birlikte Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik m.8/1-a kapsamındaki duyurunun güncellenmesini talep ediyoruz.
İSTEM: Yerinde yeniden kontrol yapılarak durdurulan faaliyetin başlatılmasına izin verilmesine ve duyurunun güncellenmesine karar verilmesini, sonucun tarafımıza yazılı olarak bildirilmesini saygıyla arz ederiz.
EKLER: Denetim tutanağı ve karar; eksikliklerin giderildiğini gösteren fotoğraf, fatura, bakım, kalibrasyon ve eğitim belgeleri; [laboratuvar analizleri]; vekâletname.
[Tarih] — Başvuran vekili [Ad Soyad, imza]
Bu başvuru, ceza ve durdurma kararına karşı on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılacak başvurunun yerine geçmez; ikisi birlikte yürütülmelidir. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10).
İki yol aynı anda yürür
Yeniden kontrol başvurusu faaliyeti açar, yargı yolu ise kararın hukuka aykırılığını ve tazminatı korur. Her ikisinin takvimini birlikte kurmak için Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Sık Sorulan Sorular
Gıda işletmemin faaliyeti durduruldu; ne zaman açılabilir?
Tehlike nedeniyle durdurmada eksiklikler giderilinceye kadar faaliyete izin verilmez (5996 m.41/1-e). Eksiklik giderilip belgelenerek il müdürlüğünden yazılı olarak yeniden kontrol istenmelidir; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10).
Tehlike yoksa doğrudan durdurma yapılabilir mi?
Eksiklik tehlike oluşturmuyorsa Kanun önce altı ayı aşmamak üzere süre verilmesini öngörür; süre sonunda giderilmezse faaliyet durdurulur (5996 m.41/1-e). Tehlike gösterilmeden yapılan doğrudan durdurma hukuka aykırılık iddiasına konu olabilir.
Bütün işletme mi durdurulur, yalnızca sorunlu bölüm mü?
Kanun, üretimin tamamının veya tehlikeli bölümünün durdurulmasını öngörür (5996 m.41/1-e). Tehlike tek bir hat veya bölümle sınırlıysa bütün işletmenin durdurulması ölçülülük yönünden tartışılabilir; kapsam tutanağa açıkça yazdırılmalıdır.
Durdurma kararına nereye itiraz edilir?
Durdurma idari para cezasıyla aynı kararda verilmişse Uyuşmazlık Mahkemesine göre adli yargı görevlidir; başvuru tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (Kabahatler K. m.27/1; E.2015/842, K.2015/878). Cezadan ayrı onay askısına karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.7).
Onayımız askıya alındı; ne kadar sürem var?
Onayı askıya alınan işletmede eksikliklerin askıya alma tarihinden itibaren bir yıl içinde giderilmesi gerekir; aksi hâlde onay iptal edilir (5996 m.30/2). Askıya alma işlemine karşı altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7).
Kontrol görevlisi tek başına durdurma yapabilir mi?
Evet. Tehlike ve acil tedbir gerektiren durumlarda kontrol görevlisi idari para cezası dışındaki yaptırımları uygulamaya yetkilidir (5996 m.42/2). Para cezasını ise il müdürü veya yetki devredilen ilçe müdürü verir.
Mührü kendimiz açabilir miyiz?
Hayır. Kanun veya yetkili merci emri uyarınca konulan mührü kaldırmak ya da konuluş amacına aykırı hareket etmek suçtur (TCK m.203). Mührün kontrol görevlilerince kaldırılması yazılı olarak istenmelidir.
Dava açarsam faaliyet kendiliğinden başlar mı?
Hayır. İdari yargıda dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1); yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir. Sulh ceza hâkimliğine başvuru da eksiklik giderme ve yeniden kontrol yolunun yerine geçmez.
Faaliyeti durdurulan işletmeler duyuruluyor mu?
Evet. Onayı askıya alınan, iptal edilen ve faaliyeti durdurulan kayıtlı işletmeler Bakanlığın internet sitesinde duyurulur (Resmi Kontroller Yön. m.8/1-a). Faaliyete izin verilince duyurunun güncellenmesi yazılı olarak istenmelidir.
Belediye ruhsatı iptal edildi; gıda belgem geçerli mi?
Hayır. Kayıt ve onay belgelerinin geçerli olabilmesi için işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmalıdır; ruhsatın iptali hâlinde bu belgelerin geçerliliği kendiliğinden sona erer (Kayıt ve Onay Yön. m.13).
Durdurma süresince işçilere ücret ödemek zorunda mıyım?
Zorlayıcı sebeple işçinin çalışamaması hâlinde bekleme süresi için bir haftaya kadar her gün yarım ücret ödenir (İş Kanunu m.40); bir haftayı aşan zorlayıcı sebepler fesih imkânı doğurur (m.24/III, 25/III). Durdurmanın işverenin kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı bu hükümlerin uygulanmasında ayrıca değerlendirilir.
Hukuka aykırı durdurma nedeniyle zararımı isteyebilir miyim?
Evet. Kâr kaybı, bozulan stok, sözleşme cezaları ve itibar giderleri için idare aleyhine tam yargı davası açılabilir (Anayasa m.125; İYUK m.12). Zarar kalemleri durdurma tarihinden itibaren belgelenmelidir.
- Taklit ve Tağşiş Cezası Nasıl Hesaplanır? 2026 Sınırları ve Hesap Aracı
- Gıda Hukuku Rehberi 2026 (Ana Rehber) — denetim, numune itirazı, ceza, faaliyet durdurma ve süreler
- Gıda İdari Para Cezasına İtiraz 2026: Sulh Ceza mı, İdare Mahkemesi mi?
- Gıda Numune ve Analiz Sonucuna İtiraz 2026
- Gıda İşletmesi Kayıt ve Onay Belgesi
- Firmam Taklit-Tağşiş Listesinde Yayımlandı: Ne Yapmalıyım?
- İdare Hukuku Rehberi
Mevzuat ve kaynaklar: 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu m.21, 22/7, 24/1, 29/2, 29/3, 30/2, 30/3, 40/1-a, 40/1-l, 41/1-b, 41/1-e, 42/2; Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik m.8/1-a, 14/5; Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik (RG 17.12.2011, 28145) m.4, 13; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 16, 27, 29; 2577 sayılı İYUK m.7, 10, 12, 27, 28; 5237 sayılı TCK m.203; 4857 sayılı İş Kanunu m.24, 25, 40; Anayasa m.125; Uyuşmazlık Mahkemesi E.2015/842, K.2015/878 (28.12.2015) ve Hukuk Bölümü E.2016/395, K.2016/430 (26.09.2016). 2026 ceza tutarları, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 2025 tablosuna yüzde 25,49 yeniden değerleme oranı uygulanarak hesaplanmıştır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla Av. Fatma Öztürk tarafından hazırlanmıştır; somut dosyada denetim tutanağı, karar ve tebliğ belgeleri birlikte değerlendirilmelidir. Hukukçular Evi Ankara — 0554 648 37 15


