Sayıştay denetiminde suç teşkil eden bir fiile rastlanırsa denetçi delilleri tespit ederek durumu Sayıştay Başkanlığına bildirir; daire on beş gün içinde inceler ve kamu davası açılmasını gerektirecek nitelik görürse dosya, Başsavcılık aracılığıyla görevlinin kurumuna ya da doğrudan Cumhuriyet savcılığına gönderilir (6085 sayılı Kanun m.78). Görevi kötüye kullanma iddiasında soruşturma için 4483 sayılı Kanuna göre izin gerekir ve izin kararına karşı on gün içinde itiraz edilebilir. Zimmet, irtikâp, rüşvet ve ihaleye fesat iddialarında ise izin aranmaz, savcılık doğrudan soruşturur (3628 m.17). Sayıştay yargılaması ile ceza yargılaması birbirini beklemez; ama birinde ortaya konan olgular diğerinde delil olarak kullanılır.
Bu rehber, Sayıştay sorgusu ya da raporu nedeniyle hakkında ceza soruşturması başlatılan veya başlatılması ihtimali bulunan kamu görevlisi, belediye başkanı ve seçilmiş üye için yazıldı. Dosyanın Sayıştay’dan savcılığa hangi yolla gittiğini, hangi suçlarda soruşturma izni gerektiğini, ön incelemede ve izin kararına itirazda neler yapılacağını, zararın giderilmesinin ceza dosyasına etkisini ve mahkûmiyetin memuriyete sonuçlarını kanun maddeleri ve Temyiz Kurulu kararlarıyla anlatıyoruz. İki dilekçe örneği var: ön inceleme görevlisine yazılı beyan ve soruşturma izni verilmesine itiraz. Suçların ayrıntısı için Görevi Kötüye Kullanma (TCK m.257) ve Zimmet (TCK m.247), izin usulü için Soruşturma İzni (4483) sayfalarımıza bakın.
Bu yazının dayanakları. 6085 sayılı Sayıştay Kanunu m.9, 33, 50, 51 ve 78; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.33, 71, 72 ve 74; 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun m.2-13; 3628 sayılı Kanun m.17 ve 18; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.21, 28, 66, 67, 204, 235, 247, 248, 251 ve 257; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.147, 171, 172, 173, 217, 218 ve 231 (7589 sayılı Kanunla değişik); 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48, 98, 131 ve 137; Anayasa m.38; Sayıştay Temyiz Kurulu kararları.
Sayıştay sorgusu alan görevlinin ilk sorusu çoğu zaman paranın kimden isteneceğidir. İkinci soru ise daha ağırdır: bu dosya savcılığa gider mi? Sorgu metninde “gerçeğe aykırı belge”, “yapılmayan iş için ödeme”, “şahsi hesaba aktarma” gibi ifadeler geçiyorsa ya da aynı olay hakkında kurumda müfettiş incelemesi yürüyorsa, bu ihtimal gerçektir. Aynı olay üç ayrı yolda birden yürüyebilir: Sayıştay’da kamu zararının tazmini, savcılıkta ceza soruşturması ve kurumda disiplin soruşturması.
Bu üç yolun kuralları, süreleri ve ispat ölçüleri farklıdır; ama dosyalar birbirine bağlıdır. Sayıştay’a verilen savunma ceza dosyasına girer, ceza mahkemesinin tespiti Sayıştay’da delil olur, kamu zararının ödenmesi ceza dosyasında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartlarından birini karşılar. Bu yazıda dosyanın Sayıştay’dan savcılığa nasıl geçtiğini ve görevlinin her aşamada neye dikkat etmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Sayıştay Bulgusu Nasıl Ceza Dosyasına Dönüşür? (6085 m.78)
Sayıştay Kanunu bu geçişi tek bir maddede düzenler. Denetim ve incelemeler sırasında suç teşkil eden bir fiile rastlandığı takdirde, ilgili denetçi derhal delilleri tespit ederek durumu Sayıştay Başkanlığına bildirir. Sayıştay Başkanının görevlendireceği daire on beş gün içinde inceleme yapar; toplanan ilk deliller kamu davası açılmasını gerektirecek nitelikte görülürse, dosya, gereği yerine getirilmek üzere sorumluların bağlı olduğu kamu idaresine veya suçun niteliğine göre doğrudan soruşturma yapılmak üzere Cumhuriyet savcılığına gönderilmek için Sayıştay Başsavcılığına verilir (m.78/1). Başsavcı, hakkında suç duyurusunda bulunulan sorumluların ve diğer ilgililerin durumlarını izler (m.33/2-c).
Maddenin iki yönlendirmesi, ceza usulündeki iki ayrı rejimi karşılar. Görevi kötüye kullanma gibi 4483 sayılı Kanun kapsamındaki suçlarda dosya önce kuruma gider; çünkü soruşturma için izin vermeye yetkili merciin ön inceleme yapması gerekir. Zimmet, irtikâp, rüşvet ve ihaleye fesat gibi 3628 sayılı Kanunun 17’nci maddesinde sayılan suçlarda ise izin aranmadığından dosya doğrudan savcılığa gider.
Sayıştay’ın ceza dosyasına yol açabilecek bir başka yetkisi daha vardır. Hesabı zamanında ve tam vermeyen, istenen bilgi ve belgeleri vermeyen ya da denetimi güçleştiren görevlilerin aylıkları Sayıştay’ın istemi üzerine yarım ödenir; bu durum belirlenen süre içinde düzeltilmezse görevliler görevden uzaklaştırılarak haklarında soruşturma veya kovuşturma yapılır (m.9/3). Bilgi ve belge vermeyenler hakkında Sayıştay’ın istemi üzerine disiplin veya ceza kovuşturması da yapılır (m.9/7). Denetim sırasında belge vermemek bu nedenle kendi başına bir risk kaynağıdır.
Sayıştay’dan savcılığa: adım adım
| Aşama | Kim yapar? | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Suç şüphesinin tespiti ve delillerin saptanması | Denetçi | Derhal | 6085 m.78/1 |
| İnceleme | Sayıştay Başkanının görevlendirdiği daire | 15 gün | 6085 m.78/1 |
| Dosyanın gönderilmesi | Sayıştay Başsavcılığı | — | 6085 m.78/1 |
| İzin gerektiren suçlarda ön inceleme | İzin vermeye yetkili merci veya görevlendirdiği kişiler | 30 gün, zorunlu hâlde +15 gün | 4483 m.5-7 |
| İzin kararına itiraz | İlgili görevli (izin verilmesine), savcılık veya şikâyetçi (verilmemesine) | Tebliğden itibaren 10 gün | 4483 m.9 |
| Soruşturma | Cumhuriyet başsavcılığı | — | 4483 m.11, 12; CMK |
| İzin gerektirmeyen suçlar | Doğrudan Cumhuriyet başsavcılığı | — | 3628 m.17, 18 |
Daire, bazı konularda kamu davası açılmasını gerektirecek nitelik görmese de, ilgililer hakkında soruşturma açılması için konunun kuruma yazılmasına karar verebilir. Bu tür bir “kurumuna yazılması” kararı tazmin hükmü değildir. Temyiz Kurulu 19.02.2025 tarihli ve 57746 sayılı kararında, tazmin hükmü verilmeksizin yalnızca soruşturma açılması için konunun kuruma yazılmasına ilişkin daire kararına karşı yapılan temyiz başvurusu hakkında yapılacak işlem olmadığına oybirliğiyle karar vermiştir. Bu yazışmaya karşı itiraz yeri Sayıştay değil, kurumda başlayacak disiplin ya da ön inceleme sürecidir.
Sayıştay Yargılaması ile Ceza Yargılaması Birbirini Beklemez
6085 sayılı Kanun, adli, idari ve askeri mahkemelerce verilen hükümlerin Sayıştay’ın denetim yapmasına ve hükme bağlamasına engel olmadığını açıkça yazar (m.78, son cümle). Temyiz Kurulu bu hükmü istikrarlı biçimde uygulamaktadır. 21.05.2025 tarihli ve 58051 sayılı kararda ihalenin asliye ceza mahkemesinde ve istinafta yargılama konusu olmasının Sayıştay yargılamasını engellemediği; 06.11.2024 tarihli ve 57458 sayılı kararda yüklenici ile belediye arasındaki alacak ve rücu davalarının Sayıştay’ın kamu zararı tespitine engel olmadığı; 25.02.2026 tarihli ve 58840 sayılı kararda ise Yargıtay’ca onanmış bir tahkim kararının bile bu hüküm karşısında Sayıştay’ın hükme bağlama yetkisini ortadan kaldırmadığı belirtilmiştir. Üç karar da oyçokluğuyla verilmiştir.
Kural öbür yönde de geçerlidir. Ceza hâkimi, kararını duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırır ve bu delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder (CMK m.217/1); Sayıştay ilamı bu delillerden biridir, bağlayıcı bir ön karar değildir. Suçun ispatı başka bir mahkemenin görev alanına giren bir sorunun çözümüne bağlıysa ceza mahkemesi bu sorunu kendisi çözebilir ya da bekletici sorun kararı verebilir (m.218/1). Sayıştay da, yargılamaya konu işleme ilişkin belgeler bir soruşturma veya kovuşturma nedeniyle başka bir merciye verilmişse ve sonucun beklenmesi gerekiyorsa, o hesap ve işlemlerin yargılamasını durdurup hüküm dışı bırakabilir (6085 m.50/3).
Kurumdaki disiplin süreci de bağımsızdır. Aynı olaydan dolayı ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez; memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması da disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz (657 m.131). Görevden uzaklaştırma ise soruşturmanın herhangi bir safhasında alınabilen ihtiyati bir tedbirdir (m.137). Disiplin süreci için Kamu Görevlilerine Verilen Disiplin Cezaları sayfamıza bakın.
Bağımsızlık, birbirinden etkilenmemek anlamına gelmez. Temyiz Kurulu 12.06.2024 tarihli ve 56950 sayılı kararında, 78’inci maddedeki kurala rağmen, ihale komisyonu üyelerinin dönemin belediye başkanının ağır tehdidi altında hareket ettiklerine ilişkin belgeleri ve adli yargı kararlarını dikkate almış; Türk Ceza Kanununun cebir, şiddet, korkutma ve tehdide ilişkin 28’inci maddesine dayanarak tehdit ve korkutmanın ispatı hâlinde malî yargılamada da sorumluluğun kalkması gerektiğini belirtmiştir. Kurul, aynı işle ilgili ağır ceza mahkemesinde beraat eden ve beraat kararı bölge adliye mahkemesince onanan komisyon üyelerinin durumunu da gözeterek, sorumluluğun komisyon üyelerinden kaldırılıp harcama ve ihale yetkilisi belediye başkanında bırakılması için hükmü sorumluluk yönünden oyçokluğuyla bozmuştur. Ceza dosyasında elde edilen her lehe olgu, Sayıştay dosyasına da sunulmalıdır; tersi de geçerlidir.
Sayıştay Dosyalarında Hangi Suçlar Gündeme Gelir?
Kamu zararı ile suç aynı şey değildir. Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır (5018 m.71/1); ihmal ve kusur yeterlidir. Ceza sorumluluğu ise kural olarak kastı gerektirir: suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır ve kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1). Taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır (m.22/1). Sayıştay’ın tazmin hükmü verdiği dosyaların büyük bölümünde bu nedenle bir suç yoktur; mevzuatın yanlış yorumlanması, hesap hatası ya da kontrol eksikliği kamu zararı doğurur, ama tek başına suç oluşturmaz.
Sayıştay bulgularıyla ilişkili başlıca suçlar
| Suç | Hüküm | Tipik bulgu | Soruşturma izni |
|---|---|---|---|
| Görevi kötüye kullanma | TCK m.257/1: görevin gereklerine aykırı hareketle kamunun zararına neden olma; altı aydan iki yıla kadar hapis | Mevzuata aykırı ödeme, ihale veya atama onayı | Gerekir (4483) |
| Görevi ihmal | TCK m.257/2: görevin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme; üç aydan bir yıla kadar hapis | Gelirin takip edilmemesi, cezanın kesilmemesi | Gerekir (4483) |
| Zimmet | TCK m.247: görevi nedeniyle zilyetliği devredilen veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı zimmetine geçirme; beş yıldan on iki yıla kadar hapis | Kasa veya hesap açığı, şahsi hesaba aktarma | Gerekmez (3628 m.17) |
| İhaleye fesat karıştırma | TCK m.235: kamu ihalelerine fesat karıştırma; üç yıldan yedi yıla kadar hapis | Danışıklı teklif, şartnamenin belirli kişiye göre düzenlenmesi | Gerekmez (3628 m.17) |
| Resmî belgede sahtecilik | TCK m.204/2: kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu belgeyi gerçeğe aykırı düzenlemesi; üç yıldan sekiz yıla kadar hapis | Yapılmayan iş için kabul tutanağı, gerçeğe aykırı hakediş | Dosyaya göre değerlendirilir |
| Denetim görevinin ihmali | TCK m.251: zimmet veya irtikâba kasten göz yuman denetim görevlisi müşterek fail; ihmal hâlinde üç aydan üç yıla kadar hapis | Muhasebe veya kontrol görevlisinin açığı fark etmemesi | Dosyaya göre değerlendirilir |
Sayıştay kararlarında bu bulguların somut örnekleri görülür. Temyiz Kurulu 08.10.2025 tarihli ve 58497 sayılı kararında, maaş bordrosunun toplam satırının fazla gösterilerek fazla tutarın bir görevlinin şahsi hesabına aktarıldığının Sayıştay denetimi, belediye ve ceza mahkemesi tarafından tespit edildiğini aktarmış; aynı olayda ödemeyi gerçekleştiren muhasebe yetkilisini kamu zararından oyçokluğuyla sorumlu tutmuştur. Kararda, olayla ilgili görevlinin görevden uzaklaştırıldığı ve kendisine devlet memurluğundan çıkarma cezası verildiği de aktarılmıştır. Aynı olay bu dosyada üç yolda birden sonuç doğurmuştur: ceza mahkemesi, disiplin kurulu ve Sayıştay. Suçların ayrıntılı unsurları için Görevi Kötüye Kullanma, Zimmet, İhaleye Fesat Karıştırma, Edimin İfasına Fesat Karıştırma ve Denetim Görevinin İhmali sayfalarımıza bakın.
Soruşturma İzni mi, Doğrudan Savcılık mı? (4483 ve 3628)
4483 sayılı Kanun, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanır (m.2/1). Bu suçlarda Cumhuriyet başsavcısı bir ihbar ya da şikâyet aldığında, kaybolma ihtimali bulunan delilleri tespit etmek dışında hiçbir işlem yapmadan ve görevlinin ifadesine başvurmadan evrakın bir örneğini ilgili makama göndererek soruşturma izni ister (m.4/1). Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli genel hükümlere tabidir ve görevleri veya sıfatları sebebiyle özel soruşturma usulüne tabi olanlara ilişkin hükümler saklıdır (m.2).
3628 sayılı Kanun ise belirli suçları bu sistemin dışında tutar. Bu Kanunda yazılı suçlarla irtikâp, rüşvet, basit ve nitelikli zimmet, görev sırasında veya görevinden dolayı kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarının açıklanması suçlarından veya bu suçlara iştirakten sanık olanlar hakkında 4483 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz (m.17/1). Bu hüküm valiler ve kaymakamlar hakkında uygulanmaz (m.17/2). Bu suçlara ilişkin ihbarlar doğrudan Cumhuriyet başsavcılıklarına yapılır (m.18).
Uygulamada en sık görülen sonuç şudur: Sayıştay bulgusu görevi kötüye kullanma şüphesi doğuruyorsa dosya önce izin merciine gider ve görevlinin ilk savunma fırsatı ön incelemedir; zimmet veya ihaleye fesat şüphesi varsa savcılık doğrudan soruşturma başlatır ve ilk temas çoğu zaman ifadeye çağrıdır. Suç vasfının değişmesi izin rejimini de değiştirebileceğinden, izin aşamasında olayın görevi kötüye kullanma dışında bir suç olarak nitelendirilip nitelendirilmediği ayrıca izlenmelidir. Özel soruşturma usulleri için Özel Soruşturma Usulleri Rehberi sayfamıza bakın.
İzni kim verir, itirazı kim inceler?
| Görevli | İzin mercii | İtiraz mercii |
|---|---|---|
| İlçede görevli memur ve kamu görevlisi | Kaymakam | Bölge idare mahkemesi |
| İlde ve merkez ilçede görevli memur ve kamu görevlisi; kaymakam | Vali | Bölge idare mahkemesi |
| Bakanlıkların merkez ve bağlı veya ilgili kuruluşlarında görevli kamu görevlisi | Kuruluşun en üst idari amiri | Bölge idare mahkemesi |
| Cumhurbaşkanı kararıyla atanan memur ve kamu görevlisi | Cumhurbaşkanı veya ilgili bakan | Danıştay İkinci Dairesi |
| Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanları ve meclis üyeleri; il genel meclisi üyeleri | İçişleri Bakanı | Danıştay İkinci Dairesi |
| Belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri | Kaymakam veya vali | Bölge idare mahkemesi |
Yetkili merciin belirlenmesinde görevlinin suç tarihindeki görevi esas alınır; ast ile üst memurun aynı fiile iştiraki hâlinde izin, üst memurun bağlı olduğu merciden istenir (4483 m.3). Tabloda yer almayan diğer kamu görevlileri için merci m.3’teki sayıma göre belirlenir. Belediye başkanı, encümen ve meclis üyelerinin Sayıştay’daki sorumluluğu için Belediye Başkanı, Encümen ve Meclis Üyeleri Kamu Zararından Sorumlu mu? sayfamıza bakın.
Ön İnceleme: Görevlinin İlk ve En Önemli Savunma Fırsatı
İzin vermeye yetkili merci, Kanun kapsamına giren bir suçun işlendiğini öğrendiğinde ön inceleme başlatır (4483 m.5/1). Ön incelemeyi merci bizzat yapabileceği gibi görevlendireceği denetim elemanları veya hakkında inceleme yapılanın üstü konumundaki görevliler eliyle de yaptırabilir (m.5/3). Ön inceleme ile görevlendirilenler, bakanlık müfettişlerinin ve kendilerini görevlendiren merciin bütün yetkilerine sahiptir; Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda Ceza Muhakemesi Kanununa göre işlem yapabilirler ve hakkında inceleme yapılan görevlinin ifadesini de alarak bilgi ve belgeleri toplayıp görüşlerini içeren bir rapor düzenlerler (m.6/1). Yetkili merci bu rapor üzerine soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine gerekçeli olarak karar verir (m.6/2).
Süre kısadır: merci, suçu öğrenmesinden itibaren ön inceleme dâhil en geç otuz gün içinde kararını verir; bu süre zorunlu hâllerde on beş günü geçmemek üzere bir defa uzatılabilir (m.7). Soruşturma izni, iddia konusu olaylar ile bunlara bağlı olarak soruşturma sırasında ortaya çıkabilecek konuları kapsar; tamamen ayrı veya farklı bir suç olarak nitelendirilebilecek bir fiil ortaya çıktığında yeniden izin alınması zorunludur, suçun hukuki niteliğinin değişmesi ise yeniden izin gerektirmez (m.8).
Ön inceleme, Sayıştay savunmasından farklı bir soruya cevap arar. Sayıştay’da mesele, mevzuata aykırı bir işlem ve kamu zararı olup olmadığı ile görevlinin bu zarardaki payıdır. Ön incelemede ise mesele, görevlinin fiilinin bir suçun unsurlarını taşıdığına dair soruşturma açılmasını haklı kılacak düzeyde şüphe bulunup bulunmadığıdır. Bu yüzden ön incelemede, Sayıştay savunmasındaki teknik itirazların yanında şu sorulara da belgeyle cevap verilmelidir: görevli işlemi kimin talimatıyla yaptı, mevzuatın o tarihteki yorumu neydi, hukuk biriminin görüşü alındı mı, aynı uygulama kurumda yıllardır sürüyor muydu, görevli ya da yakınları bir menfaat elde etti mi?
İfade sırasında görevlinin hakları da gözetilmelidir. 4483 sayılı Kanun, hüküm bulunmayan hususlarda Ceza Muhakemesi Kanununa göre işlem yapılacağını öngördüğünden (m.6/1), ifade alınırken kendisine yüklenen suçun anlatılması, müdafi yardımından yararlanabileceğinin ve yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamanın kanuni hakkı olduğunun bildirilmesi, lehine olan hususları ileri sürme ve delil toplanmasını isteme imkânının tanınması gerekir (CMK m.147/1). Anayasa da hiç kimsenin kendisini suçlayan bir beyanda bulunmaya veya bu yolda delil göstermeye zorlanamayacağını güvence altına alır (m.38). Uygulamada sözlü ifadenin yanında belgeleri gösteren yazılı bir beyan dilekçesi vermek, raporun eksik kurulmasını önler. Aşağıda bunun bir örneği var.
Soruşturma İznine İtiraz: On Gün
Yetkili merci kararını Cumhuriyet başsavcılığına, hakkında inceleme yapılan görevliye ve varsa şikâyetçiye bildirir. Soruşturma izni verilmesine ilişkin karara karşı görevli; izin verilmemesine ilişkin karara karşı Cumhuriyet başsavcılığı veya şikâyetçi itiraz edebilir. İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren on gündür (4483 m.9/1-2). İtirazlara, Cumhurbaşkanı kararıyla atananlar, TBMM ve Cumhurbaşkanlığı görevlileri ile belediye başkanları ve meclis üyeleri gibi m.3’ün (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde sayılanlar için Danıştay İkinci Dairesi, diğerleri için yetkili merciin yargı çevresindeki bölge idare mahkemesi bakar; itirazlar öncelikle incelenir, en geç üç ay içinde karara bağlanır ve verilen kararlar kesindir (m.9/3-4).
İzin kararı itiraz edilmeden ya da itirazın reddiyle kesinleşirse dosya derhal yetkili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir ve savcılık soruşturmayı yürütür (m.11). İzin verilmemesi kararı kesinleşirse, iddia konusu fiil yönünden soruşturma şartı gerçekleşmemiş olur. Ancak ihbar ve şikâyetler konusunda daha önce sonuçlandırılmış bir ön inceleme varsa yeni başvuru işleme konulmasa da, önceki incelemenin sonucunu etkileyecek yeni belge sunulması hâlinde başvuru yeniden işleme konulabilir (m.5/2).
On günlük süre kesindir ve kaçırılması hâlinde izin kararı kesinleşir. Süre, kararın görevliye tebliğiyle başlar; kararın bir örneğini, ön inceleme raporunu ve ekleri hemen istemek, itiraz dilekçesini süresi içinde ve gerekçeli olarak hazırlamanın ön şartıdır. İtirazda en etkili noktalar genellikle kararın gerekçesiz olması, görevlinin beyan ve belgelerinin raporda değerlendirilmemesi, fiilin suçun unsurlarını taşımadığı ve kast iddiasının somut bir delile dayanmadığıdır.
Savcılık ve Kovuşturma Aşaması
Soruşturma izni kesinleştiğinde ya da izin gerektirmeyen bir suç söz konusu olduğunda, soruşturmayı Cumhuriyet başsavcılığı genel hükümlere göre yürütür (4483 m.11 ve 12). Savcılık soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edemezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK m.172/1). Suçtan zarar gören, bu karara tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (m.173/1); kamu zararı dosyalarında suçtan zarar gören çoğu zaman idarenin kendisidir.
Kamu görevlileri için önemli bir sınırlama vardır. Savcılık üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle erteleyebilir; ancak bu imkân kamu görevlisi tarafından görevi sebebiyle işlenen suçlar hakkında uygulanmaz (CMK m.171/2 ve 171/6-b). Görevi kötüye kullanma iddiasında iddianame düzenlenmesi yeterli şüpheye bağlıdır ve savcılık aşamasında zararın giderilmesi kendi başına kovuşturmayı engellemez. Soruşturma sırasında tutuklama, arama veya adli kontrol gibi tedbirlerle karşılaşılabilecek ağır dosyalar için İhaleye Fesat Operasyonu: İlk 72 Saat sayfamıza bakın.
Zararın Giderilmesi: Etkin Pişmanlık ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Kamu zararının ödenmesi, ceza dosyasında suçun türüne göre farklı sonuç doğurur. Zimmet suçunda soruşturma başlamadan önce zimmete geçirilen malın aynen iade edilmesi veya zararın tamamen tazmin edilmesi hâlinde verilecek cezanın üçte ikisi; kovuşturma başlamadan önce gönüllü olarak yapılan iade veya tazminde cezanın yarısı; etkin pişmanlığın hükümden önce gerçekleşmesi hâlinde üçte biri indirilir (TCK m.248).
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kurallar 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmış ve 31.07.2026’da yürürlüğe girmiştir. Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir; bu karar, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir (CMK m.231/5). Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir (m.231/6). Sanık zararı derhal gideremiyorsa, beş yıllık denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödemesi koşuluyla da bu karar verilebilir (m.231/8-9).
Sayıştay sürecinde yapılan ödeme bu bakımdan doğrudan önemlidir. Sorgu üzerine tahsil edilmek suretiyle ilişiği giderilen hususlar ilamda ayrıca gösterilir (6085 m.51/2-f) ve ilamdan sonra yapılan ödeme hükmün infazıdır. Her iki durumda da ödeme belgesi ceza dosyasına sunulmalıdır. Ödeme yapılırken dilekçeye ve makbuza, ödemenin sorumluluğun kabulü anlamına gelmediği ve hukuki itirazların saklı tutulduğu yazılmalıdır. Ceza dosyasındaki zarar tutarının Sayıştay’daki tazmin tutarından farklı belirlenebileceği de unutulmamalıdır; zararın tamamen giderildiğinin gösterilmesi için savcılık veya mahkemenin belirlediği tutar esas alınır. Ödeme ve taksit usulü için Sayıştay İlamı Kesinleşti: Kamu Zararı Nasıl Tahsil Edilir? sayfamıza bakın.
Mahkûmiyetin Memuriyete ve Göreve Etkisi
Devlet memurluğuna alınmanın genel şartlarından biri, Türk Ceza Kanununun 53’üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile zimmet, irtikâp, rüşvet, sahtecilik, ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma gibi suçlardan mahkûm olmamaktır (657 m.48/A-5). Memurluk sırasında bu şartlardan birinin kaybedilmesi hâlinde memurluk sona erer (m.98/b). Sayılan suçlardan verilen mahkûmiyet, cezanın süresine bakılmaksızın bu sonucu doğurur; görevi kötüye kullanma gibi diğer kasıtlı suçlarda ise bir yıl veya daha fazla hapis cezası belirleyicidir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ise sanık hakkında hukuki sonuç doğurmadığından (CMK m.231/5) bu sonuca yol açmaz. Bu nedenle kamu görevlisinin ceza dosyasında zararın giderilmesi ve geri bırakma şartlarının sağlanması, savunmanın ikincil ama hayati bir parçasıdır. Ceza ve disiplin süreçleri birbirinden bağımsız yürüdüğünden (657 m.131), geri bırakma kararı disiplin soruşturmasını kendiliğinden sona erdirmez.
Zamanaşımı: Ceza Davası ile Kamu Zararının Süreleri Farklıdır
Ceza davasında zamanaşımı suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir. Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis cezasını gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yıl, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda on beş yıl geçmesiyle düşer (TCK m.66/1-d ve e, m.66/4). Soruşturma ve kovuşturmanın izin alınmasına bağlı olduğu hâllerde iznin alınmasına kadar zamanaşımı durur (m.67/1); şüphelinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya iddianame düzenlenmesi gibi işlemler ise zamanaşımını keser (m.67/2).
Kamu zararının tazmini ise ayrı bir süreye tabidir: zararın meydana geldiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere, kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararı zamanaşımına uğrar (5018 m.74). Ceza davasının zamanaşımıyla düşmesi kamu zararının tazminini, kamu zararının zamanaşımına uğraması da ceza davasını etkilemez.
Süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Görevi kötüye kullanma (TCK 257) | 8 yıl | TCK m.66/1-e |
| Zimmet (TCK 247) | 15 yıl | TCK m.66/1-d |
| İhaleye fesat karıştırma (TCK 235) | 15 yıl | TCK m.66/1-d |
| Kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği (TCK 204/2) | 15 yıl | TCK m.66/1-d |
| Soruşturma izni süreci | Zamanaşımı durur | TCK m.67/1 |
| Kamu zararının tespit ve tahsili | 10 yıl | 5018 m.74 |
Sayıştay Savunmasını Yazarken Ceza Riskini Gözetmek
Sayıştay’a verilen savunma, aynı olay ceza dosyasına taşındığında ilk okunan belgelerden biridir. Sorguda “ödeme talimatı üzerine yapıldı”, “belgeleri kontrol etme imkânımız yoktu” ya da “uygulama yıllardır böyleydi” gibi ifadeler Sayıştay’da sorumluluğu tartışmak için yazılır; ceza dosyasında ise kastın varlığı veya yokluğu bakımından yeniden okunur. Bu nedenle savunma, olguları belgeyle ve sade bir dille anlatmalı, başka görevlileri suçlayan ya da bilerek hareket edildiği izlenimi veren ifadelerden kaçınmalıdır.
Sorgu metninde gerçeğe aykırı belge, yapılmayan iş için ödeme veya kişisel menfaat iddiası varsa, otuz günlük savunma süresi ceza riskiyle birlikte planlanmalıdır. Bu dosyalarda savunmanın ceza hukuku bakımından da değerlendirilmesi, Sayıştay’da yapılan ödemenin ve verilen belgelerin ceza dosyasında nasıl kullanılacağının baştan düşünülmesi gerekir. Sorgu aşamasındaki süreler ve savunmanın kuruluşu için Sayıştay Sorgusu Geldi: İlk 30 Gün ve Sayıştay Sorgusuna Savunma Dilekçesi Örnekleri sayfalarımıza bakın.
Aynı olay, üç yol
| Ölçüt | Sayıştay | Ceza | Disiplin |
|---|---|---|---|
| Konu | Kamu zararı ve tazmin | Suç ve ceza | Disiplin suçu ve cezası |
| Kusur ölçüsü | Kasıt, kusur veya ihmal yeterli (5018 m.71) | Kural olarak kast; ihmal yalnızca kanunda öngörülen hâllerde (TCK m.21, 22) | Disiplin mevzuatındaki fiil tanımları |
| Başlatan | Sayıştay denetçisi ve dairesi | Cumhuriyet savcılığı; gerekiyorsa izin mercii | Disiplin amiri ve kurulu |
| Birbirine etkisi | Mahkeme hükümleri hükme bağlamaya engel değil (6085 m.78) | Sayıştay ilamı serbestçe takdir edilen bir delil (CMK m.217) | Ceza süreci disiplini geciktirmez (657 m.131) |
| Zamanaşımı | 10 yıl (5018 m.74) | Suça göre 8 veya 15 yıl (TCK m.66) | Disiplin mevzuatındaki süreler |
Dilekçe Örneği 1: Ön İnceleme Görevlisine Yazılı Beyan
Aşağıdaki örnek, Sayıştay sorgusuna konu bir hizmet alımı nedeniyle hakkında görevi kötüye kullanma iddiasıyla ön inceleme başlatılan ve ödeme emri belgelerini düzenleyen şube müdürü adına, ifadesiyle birlikte sunulmak üzere hazırlanmıştır.
… VALİLİĞİNE
(Ön İnceleme Görevlisi … Müfettişi …’na)
BEYANDA BULUNAN: … (T.C. kimlik no; … Müdürlüğü Şube Müdürü)
VEKİLİ: Av. … (adres)
İLGİ: … tarihli ve … sayılı ön inceleme onayı.
KONU: Sayıştay Başsavcılığının … tarihli yazısıyla gönderilen dosyaya dayanan ön inceleme kapsamında yazılı beyanlarımızın ve belgelerin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
1. İncelemenin konusu ve kapsamı (4483 sayılı Kanun m.5 ve m.8; 6085 sayılı Kanun m.78/1). Ön inceleme, Sayıştay denetiminde … yılında yapılan “…” hizmet alımına ilişkin ödemelerin mevzuata aykırı olduğu tespiti üzerine başlatılmıştır. Müvekkile yöneltilen iddia, ödeme emri belgelerini düzenleyerek görevi kötüye kullanmaktır. Beyanlarımız bu iddiayla sınırlıdır.
2. İfade ve beyanın birlikte değerlendirilmesi (4483 sayılı Kanun m.6/1; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.147/1). Müvekkil ifadesini müdafii huzurunda verecektir. Bu yazılı beyan ve ekleri ifadesinin ayrılmaz parçasıdır; raporda değerlendirilmesini ve ekli belgelerin dosyaya alınmasını talep ediyoruz.
3. Müvekkilin görevi ve imzasının anlamı (5018 sayılı Kanun m.32 ve m.33). Harcama talimatını harcama yetkilisi … vermiş, hizmetin kabulü muayene ve kabul komisyonunca yapılmıştır (Ek-1, Ek-2). Müvekkilin görevi, bu talimat ve kabul tutanağına dayanarak ödeme emri belgesini düzenlemektir. Müvekkil ihale sürecinde ve hizmetin kabulünde yer almamıştır.
4. Kastın bulunmaması (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.21/1 ve m.257/1). Görevi kötüye kullanma suçu ancak kasten işlenebilir. Müvekkil ödemeleri, kurumun … yılından beri aynı şekilde sürdürdüğü uygulamaya ve hukuk müşavirliğinin … tarihli görüşüne dayanarak yapmıştır (Ek-3, Ek-4). Müvekkilin ya da yakınlarının bu ödemelerden herhangi bir menfaat sağladığına dair dosyada hiçbir bilgi yoktur.
5. Kamu zararı tespitinin suç şüphesi anlamına gelmemesi (5018 sayılı Kanun m.71/1; 6085 sayılı Kanun m.78). Sayıştay denetimindeki tespit, mevzuata aykırılığa ve kusur ya da ihmalden doğan kamu zararına ilişkindir; ceza sorumluluğu için aranan kastı göstermez. Müvekkil Sayıştay’a … tarihli savunmasını vermiş, yargılama henüz sonuçlanmamıştır (Ek-5).
6. Zararın giderilmesi (5271 sayılı Kanun m.231/6-c; 6085 sayılı Kanun m.51/2-f). Kabul anlamına gelmemek ve Sayıştay’daki itirazları saklı kalmak kaydıyla, müvekkil sorguya konu tutarı … tarihinde idareye ödemiştir (Ek-6). Bu husus, aksi kanaat hâlinde olayın mahiyetinin değerlendirilmesinde gözetilmelidir.
7. Raporun ve kararın gerekçesi (4483 sayılı Kanun m.6). Ön inceleme raporunun müvekkilin beyan ve belgelerini değerlendirmesi, yetkili merciin de kararını gerekçelendirmesi zorunludur. Bu beyanda gösterilen belgeler değerlendirilmeden müvekkil hakkında soruşturma izni verilmesi yönünde görüş oluşturulmamalıdır.
SONUÇ VE TALEP
8. Açıklanan nedenlerle, ekli belgelerin dosyaya alınarak değerlendirilmesini ve müvekkil hakkında soruşturma izni verilmemesi yönünde görüş bildirilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. … / … / 2026
Beyanda Bulunan Vekili
Av. …
EKLER: 1) Harcama talimatı. 2) Muayene ve kabul komisyonu tutanağı. 3) Önceki yıllara ait aynı nitelikteki ödeme belgeleri. 4) Hukuk müşavirliği görüşü. 5) Sayıştay sorgusu ve savunma. 6) Ödeme dekontu. 7) Vekâletname.
Dilekçe Örneği 2: Soruşturma İzni Verilmesine İtiraz
İkinci örnek, aynı dosyada valiliğin soruşturma izni verilmesine karar vermesi üzerine, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde bölge idare mahkemesine yapılacak itiraza aittir.
… BÖLGE İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
(İlgili İdari Dava Dairesine)
İTİRAZ EDEN: … (T.C. kimlik no; … Müdürlüğü Şube Müdürü)
VEKİLİ: Av. … (adres)
İTİRAZ EDİLEN KARAR: … Valiliğinin … tarihli ve … sayılı soruşturma izni verilmesine ilişkin kararı.
TEBLİĞ TARİHİ: … / … / 2026
KONU: Müvekkil hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 257’nci maddesi yönünden verilen soruşturma izni kararının kaldırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Süre ve itiraz mercii (4483 sayılı Kanun m.9). Karar müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiştir. İtiraz on günlük süre içinde yapılmaktadır. Müvekkil 4483 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin (b) bendi kapsamında olduğundan itiraz Mahkemenizce incelenir.
2. Kararın gerekçesiz olması (4483 sayılı Kanun m.6/2). Soruşturma izni verilmesine ilişkin kararlarda gerekçe gösterilmesi zorunludur. İtiraz edilen karar, ön inceleme raporuna atıf yapmakla yetinmiş; müvekkilin hangi fiilinin, hangi görev gereğine aykırı olduğunu ve kastın hangi delile dayandığını göstermemiştir (Ek-1).
3. Beyan ve belgelerin değerlendirilmemesi (4483 sayılı Kanun m.6/1). Müvekkil ön incelemede ifade vermiş ve … tarihli yazılı beyanıyla harcama talimatını, kabul tutanağını, hukuk müşavirliği görüşünü ve önceki yıllara ait aynı nitelikteki ödeme belgelerini sunmuştur (Ek-2). Ön inceleme raporunda bu belgelerin hiçbirine yer verilmemiştir.
4. Müvekkilin görevinin sınırı (5018 sayılı Kanun m.32 ve m.33; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.11/2). Harcama talimatının mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi sorumludur. Müvekkil, ödemenin hukuka uygunluğuna ilişkin tereddüdünü … tarihli yazısıyla bildirmiş, harcama yetkilisi talimatını … tarihli yazıyla yenilemiştir (Ek-3). Kanun, emrin yerine getirilmesinden doğacak sorumluluğu emri verene yükler.
5. Kast unsurunun bulunmaması (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.21/1 ve m.257/1). Görevi kötüye kullanma suçu ancak kasten işlenebilir. Müvekkilin işlemleri hukuk biriminin yazılı görüşüne ve kurumun yerleşik uygulamasına dayanmaktadır; müvekkilin ya da yakınlarının bir menfaat elde ettiğine dair hiçbir delil yoktur. Mevzuatın yorumundan doğan bir aykırılık, kamu zararı doğursa bile, görevin gereklerine bilerek ve isteyerek aykırı davranıldığını göstermez.
6. Sayıştay tespitinin niteliği (5018 sayılı Kanun m.71/1; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu m.78). Kamu zararı kavramı kasıt yanında kusur ve ihmali de kapsar ve Sayıştay yargılaması ceza yargılamasından bağımsızdır. Bu nedenle Sayıştay sorgusundaki tespit, soruşturma açılması için gerekli somut şüpheyi tek başına oluşturmaz. Kaldı ki Sayıştay yargılaması henüz sonuçlanmamıştır.
7. Zararın giderilmesi (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/6-c). Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkil sorguya konu tutarın tamamını … tarihinde idareye ödemiştir (Ek-4). Bu husus aksi kanaat hâlinde değerlendirilmelidir.
8. İznin kapsamı (4483 sayılı Kanun m.8). İtirazımızın kabul edilmemesi hâlinde dahi iznin, kararda gösterilen … tarihli ödemelerle sınırlı olduğu gözetilmelidir.
SONUÇ VE İSTEM
9. Açıklanan nedenlerle itirazımızın kabulü ile … Valiliğinin … tarihli ve … sayılı kararının müvekkil yönünden kaldırılmasına ve müvekkil hakkında soruşturma izni verilmemesine karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. … / … / 2026
İtiraz Eden Vekili
Av. …
EKLER: 1) Soruşturma izni kararı ve ön inceleme raporu. 2) Yazılı beyan ve ekleri. 3) Yazılı tereddüt bildirimi ve yenilenen talimat. 4) Ödeme dekontu. 5) Vekâletname.
Karar Künyeleri: Yazıda Dayanılan Temyiz Kurulu Kararları
Kararlar Sayıştay Başkanlığının karar veri tabanından okunmuş; aktarılan görüşlerin kararın çoğunluk gerekçesinde yer aldığı, karşı oy metninden ayrılarak kontrol edilmiştir.
Sayıştay Temyiz Kurulu
| Karar | Konu | Yazıyla ilgili tespit |
|---|---|---|
| Temyiz Kurulu, 25.02.2026, 58840 | Yargıtay’ca onanmış tahkim kararı bulunan yapım işi | Mahkeme hükümleri Sayıştay’ın hükme bağlamasına engel değil (karar düzeltme reddi, oyçokluğu) |
| Temyiz Kurulu, 21.05.2025, 58051 | İhalenin ceza yargılamasına konu olması | Ceza yargılaması Sayıştay yargılamasını engellemez (tasdik, oyçokluğu) |
| Temyiz Kurulu, 19.02.2025, 57746 | Soruşturma için konunun kuruma yazılması kararı | Tazmin hükmü olmadığından temyizde yapılacak işlem yok (oybirliği) |
| Temyiz Kurulu, 06.11.2024, 57458 | Yüklenici ile belediye arasındaki alacak ve rücu davaları | Bu davalar Sayıştay’ın kamu zararı tespitine engel değil (tasdik, oyçokluğu) |
| Temyiz Kurulu, 12.06.2024, 56950 | Ağır tehdit altında hareket eden ihale komisyonu üyeleri; ceza mahkemesinde beraat | TCK m.28 ve adli yargı kararları gözetilerek sorumluluk yönünden bozma; sorumluluk belediye başkanında (oyçokluğu) |
| Temyiz Kurulu, 08.10.2025, 58497 | Maaş bordrosu üzerinden şahsi hesaba aktarma | Ceza mahkemesi tespitinin aktarıldığı dosyada muhasebe yetkilisi sorumlu (tasdik, oyçokluğu) |
Sık Yapılan Hatalar
- Sayıştay savunmasını ceza riskini düşünmeden yazmak; başka görevlileri suçlayan ya da bilerek hareket edildiği izlenimi veren ifadeler kullanmak.
- Ön incelemede yalnızca sözlü ifade vermek, belgeleri yazılı bir beyanla dosyaya koymamak.
- Soruşturma izni kararının tebliğinden itibaren on günlük itiraz süresini kaçırmak.
- İzin kararına itirazı, ön inceleme raporunu ve ekleri görmeden yazmak.
- Zimmet veya ihaleye fesat şüphesi olan dosyada izin aşaması bekleyip savcılığın doğrudan çağrısına hazırlıksız gitmek.
- Kamu zararını öderken ödemenin kabul anlamına gelmediğini yazmamak; ödeme belgesini ceza dosyasına sunmamak.
- Sayıştay’da tazmin hükmü kalktığında ceza dosyasının kendiliğinden kapanacağını düşünmek; ya da tersine, beraat kararının Sayıştay dosyasına sunulmasını ihmal etmek.
- Disiplin soruşturmasının ceza davasını bekleyeceğini varsaymak.
- Mahkûmiyetin memuriyete etkisini hesaba katmadan savunma stratejisi kurmak.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Sayıştay sorgusu ya da raporu nedeniyle ceza riski doğan dosyalarda Sayıştay savunmasını ve ceza savunmasını birlikte planlıyoruz. Sorgu aşamasında savunmanın ceza dosyasına etkisini değerlendiriyor, ön incelemede görevlinin ifadesine eşlik ediyor ve yazılı beyanını hazırlıyor, soruşturma izni kararlarına karşı bölge idare mahkemesi ve Danıştay nezdinde itirazları yürütüyoruz. Savcılık soruşturmasında ve kovuşturmada müdafilik yapıyor; zararın giderilmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve memuriyete etkileri bakımından görevlinin durumunu her aşamada birlikte değerlendiriyoruz.
Sorgu, rapor, ön inceleme onayı ya da soruşturma izni kararını tebliğ tarihleriyle birlikte 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Sayıştay ilamına karşı başvuru için Sayıştay İlamına Temyiz sayfamıza bakabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Sayıştay Sorgusu Geldi: Kamu Görevlisi İçin İlk 30 Gün
- Sayıştay Sorgusuna Savunma Dilekçesi Örnekleri
- Sayıştay İlamına Temyiz ve Temyiz Dilekçesi Örneği
- Kamu Zararından Kim Sorumlu? Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi, Muhasebe Yetkilisi
- Belediye Başkanı, Encümen ve Meclis Üyeleri Kamu Zararından Sorumlu mu?
- Sayıştay İlamı Kesinleşti: Kamu Zararı Nasıl Tahsil Edilir?
- Sayıştay Tazminini Ödedim, Kimden Geri Alırım?
- Sayıştay Kararına Karşı Son Yollar: Karar Düzeltilmesi ve Yargılamanın İadesi
- Kamu Zararında Zamanaşımı ve Faiz Hesabı: On Yıl, Hüküm Tarihi, Kanuni Faiz
- Mevzuata Aykırı Atama ve Unvan Değişikliği Nedeniyle Kamu Zararı: Maaş Farkı Kimden İstenir?
- Sosyal Denge Tazminatı ve Kamu Zararı: Tavan Aşımı, 26.11.2022 Affı ve Sorumluluk
- İşçi Ödemelerinde Kamu Zararı: Belediye Şirketi İşçileri, Toplu İş Sözleşmesi ve Akdi İkramiye
- Sözleşmeli Personelde Kamu Zararı: Ücret Tavanı, Kısmi Zamanlı Avukat ve Ek Ödeme
- Fazla Çalışma, Harcırah ve Huzur Hakkında Kamu Zararı: Zabıta-İtfaiye Maktu Ücret, Yolluk, Komisyon
- Tahsil Edilmeyen Belediye Gelirlerinde Kamu Zararı: Kira, Vergi, Para Cezası ve Zamanaşımı
- Avukatlık Vekâlet Ücreti ve Hizmet Alımında Kamu Zararı: Dağıtım, Üst Sınır, Serbest Avukat
- İhale ve Yapım İşlerinde Kamu Zararı: Fiyat Farkı, Süre Uzatımı, İş Artışı, Doğrudan Temin
- Görevi Kötüye Kullanma Suçu (TCK m.257)
- Zimmet Suçu (TCK m.247)
- İhaleye Fesat Karıştırma Suçu (TCK m.235)
- Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu (TCK m.236)
- Denetim Görevinin İhmali (TCK m.251)
- Memurlar Hakkında Soruşturma İzni (4483)
- Özel Soruşturma Usulleri Rehberi
- İhaleye Fesat Operasyonu: İlk 72 Saat
- Kamu Görevlilerine Verilen Disiplin Cezaları
- İdare Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Her Sayıştay sorgusu savcılığa gider mi?
Hayır. Sayıştay sorgularının büyük bölümü kamu zararının tazminine ilişkindir. Dosya ancak denetimde suç teşkil eden bir fiile rastlanır ve görevlendirilen daire on beş gün içinde yaptığı incelemede ilk delilleri kamu davası açılmasını gerektirecek nitelikte görürse, Başsavcılık aracılığıyla kuruma veya savcılığa gönderilir (6085 m.78/1).
Görevi kötüye kullanma iddiasında soruşturma izni gerekir mi?
Evet. Görevi sebebiyle suç işlediği ileri sürülen memur ve kamu görevlileri hakkında soruşturma 4483 sayılı Kanuna göre izne bağlıdır. İzin mercii görevlinin suç tarihindeki görevine göre belirlenir (m.3).
Zimmet ve ihaleye fesat iddiasında izin gerekir mi?
Hayır. İrtikâp, rüşvet, zimmet ve resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma gibi suçlarda 4483 sayılı Kanun uygulanmaz (3628 m.17); savcılık doğrudan soruşturma yapar. Bu kural valiler ve kaymakamlar hakkında uygulanmaz.
Soruşturma izni kararına itiraz süresi ne kadardır?
Kararın tebliğinden itibaren on gündür. Belediye başkanları, meclis üyeleri ve Cumhurbaşkanı kararıyla atananlar gibi m.3’ün (e), (f), (g) ve (h) bentlerindekiler için Danıştay İkinci Dairesi, diğerleri için bölge idare mahkemesi itirazı inceler; kararlar kesindir (4483 m.9).
Ön incelemede ifade vermek zorunda mıyım?
Ön inceleme görevlisi hakkında inceleme yapılan görevlinin ifadesini alır (4483 m.6/1). Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda Ceza Muhakemesi Kanunu uygulandığından müdafi yardımı ve yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkı gözetilmelidir (CMK m.147/1). İfadenin yanında belgeleri gösteren yazılı bir beyan sunmak genellikle en doğru yoldur.
Belediye başkanı hakkında soruşturma iznini kim verir?
Büyükşehir, il ve ilçe belediye başkanları ile meclis üyeleri hakkında İçişleri Bakanı; belde belediye başkanları ve meclis üyeleri hakkında kaymakam veya vali (4483 m.3/h-i). Birinci gruptaki kararlara itiraz Danıştay İkinci Dairesince incelenir.
Ceza davasında beraat edersem Sayıştay tazmini kalkar mı?
Kendiliğinden kalkmaz; mahkeme hükümleri Sayıştay’ın hükme bağlamasına engel değildir (6085 m.78). Ancak ceza dosyasındaki olgular Sayıştay’da delildir. Temyiz Kurulu 12.06.2024 tarihli ve 56950 sayılı kararında ağır tehdit belgeleri ile ceza mahkemesinin beraat kararını da gözeterek ihale komisyonu üyelerinin sorumluluğunu kaldırmak üzere hükmü bozmuştur.
Sayıştay tazmin hükmünü kaldırırsa ceza davası düşer mi?
Düşmez. Ceza hâkimi delilleri serbestçe takdir eder (CMK m.217). Bununla birlikte, kamu zararının bulunmadığı yönündeki Sayıştay kararı, görevi kötüye kullanma suçunun kamunun zararına neden olma unsuru bakımından güçlü bir delildir ve ceza dosyasına sunulmalıdır.
Kamu zararını ödersem ceza dosyası kapanır mı?
Kendiliğinden kapanmaz. Zimmette etkin pişmanlık indirimi uygulanır (TCK m.248); diğer suçlarda zararın giderilmesi hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartlarından biridir (CMK m.231/6-c). Kamu görevlisinin görev suçlarında kamu davasının açılmasının ertelenmesi imkânı yoktur (CMK m.171/6-b).
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması memuriyetimi etkiler mi?
Geri bırakma kararı sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz (CMK m.231/5); bu nedenle mahkûmiyetin memuriyete etkisini doğurmaz. Zimmet, irtikâp, rüşvet, sahtecilik, ihaleye fesat gibi suçlardan verilen mahkûmiyet ise cezanın süresine bakılmaksızın memuriyeti sona erdirir (657 m.48/A-5, 98/b).
Disiplin soruşturması ceza davasının sonucunu bekler mi?
Beklemez. Aynı olaydan dolayı ceza kovuşturması başlamış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez ve ceza mahkemesinin sonucu disiplin cezasına engel olmaz (657 m.131).
Görevi kötüye kullanma suçu kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Üst sınırı beş yılı geçmeyen hapis cezasını gerektirdiği için sekiz yılda (TCK m.66/1-e). Zimmet ve ihaleye fesat karıştırma gibi daha ağır suçlarda süre on beş yıldır (m.66/1-d). Soruşturma izni sürecinde zamanaşımı durur (m.67/1).
Sayıştay’a verdiğim savunma ceza dosyasında kullanılır mı?
Kullanılabilir. Bu nedenle sorguda gerçeğe aykırı belge, yapılmayan iş için ödeme veya kişisel menfaat iddiası varsa savunma ceza riskiyle birlikte planlanmalı, olgular belgeyle anlatılmalı ve başka görevlileri suçlayan ya da kastı çağrıştıran ifadelerden kaçınılmalıdır. Anayasa, kimsenin kendisini suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamayacağını güvence altına alır (m.38).
Kaynakça
- 6085 sayılı Sayıştay Kanunu.
- 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu.
- 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun.
- 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu m.17 ve 18.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla değişik m.231; yürürlük 31.07.2026).
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48, 98, 131 ve 137.
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.38.
- Sayıştay Temyiz Kurulunun 12.06.2024 tarihli ve 56950, 06.11.2024 tarihli ve 57458, 19.02.2025 tarihli ve 57746, 21.05.2025 tarihli ve 58051, 08.10.2025 tarihli ve 58497, 25.02.2026 tarihli ve 58840 sayılı kararları (Sayıştay Başkanlığı karar veri tabanı).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; dilekçe örnekleri başvurunun kuruluşunu göstermek içindir ve her dosya kendi sorgusu, raporu, soruşturma belgeleri ve tarihleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Sayıştay sorgusu veya ilamı mı aldınız? Birlikte değerlendirelim
Otuz günlük savunma süresi, duruşma talebi, altmış günlük temyiz süresi ve tahsil aşaması için sorgunuz ve tebliğ tarihinizle hemen arayın.
Otuz günü kaçırmayın
Sorgunun tebliğinden itibaren otuz gün içinde savunmanızı verin, duruşma talebinizi savunmaya yazın, belgelerinizi idareden yazıyla isteyin. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
İdare Hukuku Rehberi · Kamu İhale Hukuku Rehberi · Kamu Zararı ve Yüklenici · Kamu Görevlisine Rücu · Dilekçe Örnekleri · İletişim


