İhale ve Yapım İşlerinde Kamu Zararı 2026: Fiyat Farkı, Süre Uzatımı ve Gecikme Cezası, İş Artışı ve Yeni Birim Fiyat, Doğrudan Temin; Sayıştay Savunma ve Temyiz Dilekçesi Örnekleri (4735 m.8, 10, 24; 4734 m.22)
17 Kasım 2026

İhale ve Yapım İşlerinde Kamu Zararı 2026: Fiyat Farkı, Süre Uzatımı ve Gecikme Cezası, İş Artışı ve Yeni Birim Fiyat, Doğrudan Temin; Sayıştay Savunma ve Temyiz Dilekçesi Örnekleri (4735 m.8, 10, 24; 4734 m.22)

Yapım işlerinde kamu zararı çoğu zaman tek bir hatalı karardan değil, sözleşmenin uygulanması sırasında verilen bir süre uzatımından, yanlış dönem endeksiyle hesaplanan fiyat farkından ya da sözleşmede zaten bulunan bir iş için ayrıca yapılan ödemeden doğar. Sayıştay bu ödemeleri, iş karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme veya mevzuatında öngörülmediği hâlde ödeme olarak tazmin eder (5018 sayılı Kanun m.71). Temyiz Kurulu ise usule aykırılığın tek başına kamu zararı sayılamayacağını, zararın imalat kayıtlarıyla somut olarak ortaya konulması gerektiğini de birçok kararında vurgulamıştır.

Bu rehber, yapım ve hizmet işlerinde sorgu veya ilam alan harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri, kontrol teşkilatı, süre uzatımı ve kabul komisyonu üyeleri ile belediye başkanları için yazıldı. Fiyat farkı, süre uzatımı ve gecikme cezası, iş artışı ve yeni birim fiyat, doğrudan temin başlıklarında kanun hükümlerini ve Temyiz Kurulunun hem tazmin ettiği hem de bozduğu kararları anlatıyoruz. İki dilekçe örneği var. Yüklenicinin durumu için Sayıştay Kamu Zararını İdare Yükleniciden İstiyor, kesin hesap uyuşmazlıkları için Kesin Hesap ve Kesin Hakediş Uyuşmazlığı rehberlerimize bakın.

Bu yazının dayanakları. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.5 ve 22; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.7, 8, 10, 20, 24, ek m.1 ve 2; 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar (29.07.2025 tarihli ve 10132 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yapılan değişiklikler dâhil); Yapım İşleri Genel Şartnamesi; 5018 sayılı Kanun m.32, 33 ve 71; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu m.7, 48, 54 ve 55; Sayıştay Temyiz Kurulu kararları.

Yapım işleri Sayıştay ilamlarında en yüksek tutarlı bulguların kaynağıdır. Bir hakedişteki endeks hatası ya da yersiz verilen birkaç aylık süre uzatımı, büyük sözleşme bedelleri üzerinde milyonlarca liralık bir zarar hesabına dönüşebilir. Sorumluluk da geniştir: ödeme emrini imzalayanların yanında hakedişi düzenleyen kontrol teşkilatı, süre uzatımı kararını veren komisyon ve kabul heyeti üyeleri de hükümde yer alabilir.

Aşağıda dört ana başlıkta kuralları ve kararları ele alıyoruz: fiyat farkı, süre uzatımı ve gecikme cezası, iş artışı ve yeni birim fiyat, doğrudan temin. Kamu ihale hukukunun genel çerçevesi için Kamu İhale Hukuku, sorgu sürecinin genel işleyişi için Sayıştay Sorgusu Geldi: İlk 30 Gün rehberlerimize bakın.

Hangi Kurallar Uygulanır?

Yapım ve hizmet işlerinde temel kurallar

KonuKuralDayanak
Fiyat farkıÖdenecekse ne şekilde ödeneceği sözleşmede belirtilir; sözleşme imzalandıktan sonra fiyat farkına ilişkin esas ve usuller değiştirilemez4735 m.7/g, m.8
Cezalı çalışmada fiyat farkıSüre bittikten sonra idarenin izniyle cezalı çalışılan dönemde fiyat farkı, Esaslardaki özel kurala göre hesaplanır; kural 1 Eylül 2025’ten itibaren ilan edilen ihaleler için değişmiştirFiyat Farkı Esasları m.6/10, m.7/2
Mücbir sebep ve süre uzatımıYükleniciden kaynaklanmayan, taahhüdü engelleyen olay; olayı izleyen yirmi gün içinde yazılı bildirim ve yetkili mercilerce belgelendirme şarttır4735 m.10
Gecikme cezasıGecikme hâlinde alınacak cezalar sözleşmede belirtilir; süresinde bitirilmeyen işte gecikme cezası uygulanarak en az on gün süreli ihtar yapılır4735 m.7/n, m.20
İş artışıÖngörülemeyen durumlarda, proje içinde kalan ve asıl işten ayrılamayan işler; anahtar teslimi götürü bedelde yüzde 10, birim fiyatta yüzde 20’ye kadar (Cumhurbaşkanı yüzde 40’a kadar artırabilir)4735 m.24
Doğrudan teminKanunda sayılan hâllerde ilan ve teminat olmadan; eşik değerlerin altında kalmak amacıyla işler kısımlara bölünemez4734 m.22, m.5
UyuşmazlıkYapım sözleşmelerinden doğan anlaşmazlıklarda Yüksek Fen Kurulu yetkilidir; yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmak şartıyla başvurulabilir4735 ek m.1, ek m.2

Sayıştay Hangi Bulguları Çıkarıyor?

Yapım ve hizmet işlerinde Temyiz Kurulu kararları

BulguTemyiz Kurulunun değerlendirmesiKarar
Sözleşme imzalandıktan sonra fiyat farkı hesap şeklinin bir olurla değiştirilmesi4735 m.8’e aykırı; kamu zararı; karar düzeltme talebi reddedildi58246
Süre uzatımı sonrası revize iş programıyla ödenek dilimlerinin geçmişe dönük değiştirilip fiyat farkı ödenmesiKamu zararı; tasdik58117
İmalatların son aya ait hakedişe alınması nedeniyle yüksek fiyat farkı ödendiği iddiasıDayanak gösterilen hüküm işin bitim tarihindeki gecikmeye yöneliktir; imalat fiilen o aylarda yapılmıştır; zarar yok, bozma58644
Yersiz süre uzatımı ve gecikme cezası kesilmemesiİşi askıya alan yükleniciye sonradan ek süre verilmesi aykırı; komisyon üyeleri dâhil sorumlu; tasdik58109
Sözleşmedeki imalatın ikmal ihalesinde aynı yükleniciye daha yüksek fiyatla yaptırılmasıİki ihale arasındaki birim fiyat farkı kamu zararı; tasdik58722
Yükleniciye ait yıkım işi için iş artışı kapsamında ayrıca ödemeİş karşılığı tutardan fazla ödeme; daire kararı bozuldu58661
Sözleşmede yüklenicinin sorumluluğundaki proje işleri için yeni birim fiyatla ödemeKamu zararı; karar düzeltme talebi reddedildi58720
İşin bünyesinde zaten bulunan malzeme için yeni birim fiyatKamu zararı; karar düzeltme talebi reddedildi58840
Garanti kapsamındaki işlerin doğrudan teminle yeniden alındığı iddiasıİş kalemleri tam tespit edilmeden zarar kurulamaz; gerekirse bilirkişi; bozma58646
Doğrudan teminle alınan inşaat malzemelerinin yerinde bulunmamasıBilirkişi raporu somut veri ortaya koymadı; bozma57593
Kurum personeliyle görülecek işler için doğrudan teminle danışmanlık alımıKamu zararı; karar düzeltme talebi reddedildi54066

Fiyat Farkı

Fiyat farkı, sözleşmede öngörülmüşse ve Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Fiyat Farkına İlişkin Esaslar çerçevesinde ödenir. Kanunun açık kuralı şudur: sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz (4735 m.8).

Temyiz Kurulu 10.09.2025 tarihli ve 58246 sayılı kararında, işin devamı sırasında alınan bir olurla fiyat farkı katsayılarının belirlenmesini ve fiyat farkı hesap şeklinin sözleşme imzalandıktan sonra bu yolla değiştirilmesini kamu zararı saymış ve karar düzeltme taleplerini oybirliğiyle reddetmiştir. Kararda, hesabı yapan danışmanlık firmasının 5018 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olmadığı için Sayıştay yargısında sorumlu tutulamayacağı, idarenin zararı sözleşme hükümlerine göre firmaya rücu edebileceği de belirtilmiştir.

İş programı da fiyat farkını doğrudan etkiler. 18.06.2025 tarihli ve 58117 sayılı kararda, süre uzatımına dayanılarak düzenlenen revize iş programıyla ödenek dilimlerinin geçmişe dönük olarak değiştirildiği ve fiyat farkının bu yeni dilimlere göre ödendiği tespit edilmiş; tazmin hükmü onanmıştır (oyçokluğu). Kesin hakedişten yapılan kesinti ise ödeme emriyle muhasebeleştirilmediği için henüz tahsilat sayılmamış, ilamın infazı aşamasında değerlendirileceği belirtilmiştir.

Gecikmenin fiyat farkına etkisi ayrıca düzenlenmiştir. İlanı 1 Eylül 2025’ten önce yapılan ihalelerde sözleşme süresi bitmiş ve idarenin izniyle cezalı çalışılan işlerde, süre bitim tarihindeki fiyat farkı katsayısı (Pn) ile cezalı çalışılan dönemdeki katsayıdan düşük olanı esas alınır. 29.07.2025 tarihli ve 10132 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yapılan değişiklikten sonra, ilanı 1 Eylül 2025 ve sonrasında yapılan ihalelerde bu hesap Esasların 7’nci maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılır; bu fıkra, yüklenicinin kusuru nedeniyle iş programına uyulmayan durumlarda iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile işin fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanın esas alınmasını öngörür.

Bu kuralın sınırı 19.11.2025 tarihli ve 58644 sayılı kararda çizilmiştir. Uluslararası şartnameyle ihale edilen bir belediye yapım işinde Daire, yüklenicinin haziran ve eylül arasında yapması gereken imalatları ekim hakedişine aldığını, bu nedenle daha yüksek bir dönem kuru üzerinden fiyat farkı ödendiğini kabul etmişti. Kurul, tazmine dayanak gösterilen hükmün iş programı ve hakediş takvimindeki aksamaları değil, işin bitim tarihinin gecikmesini amaçladığını, başka bir amaçla getirilmiş düzenlemenin mali sonuç doğuracak şekilde genişletilemeyeceğini, imalatın ilerleme raporlarına göre fiilen eylül ve ekim aylarında yapıldığını belirterek karar düzeltme talebini kabul etmiş ve hükmü bozmuştur (oyçokluğu).

2022-2024 döneminde 4735 sayılı Kanunun geçici 5, 6 ve 7’nci maddeleriyle ek fiyat farkı imkânı getirilmiş, bu maddelerin bazı fıkraları sonradan Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Ek fiyat farkı ödemelerinde, ödemenin dayandığı maddenin ilgili dönemdeki metni ve iptal kararlarının yürürlük tarihleri ayrıca incelenmelidir.

Süre Uzatımı ve Gecikme Cezası

Süre uzatımı verildiğinde gecikme cezası kesilmez; bu yüzden yersiz süre uzatımı Sayıştay gözünde doğrudan bir gelir kaybıdır. Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek hâller doğal afet, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ve Kurumca belirlenecek benzeri hâllerdir. Bunların kabulü için olayın yükleniciden kaynaklanmaması, taahhüdün yerine getirilmesini engellemesi, yüklenicinin bu engeli kaldırmaya gücünün yetmemesi, olayı izleyen yirmi gün içinde idareye yazılı bildirim yapılması ve yetkili mercilerce belgelendirilmesi gerekir (4735 m.10). İdareden kaynaklanan gecikmeler ise Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki hükümlere göre değerlendirilir.

18.06.2025 tarihli ve 58109 sayılı kararda, fesih talebinde bulunup sonuçlanmasını beklemeden işi askıya alan yükleniciye sonradan isteği üzerine ek süre verildiği ve gecikilen sürede gecikme cezası kesilmediği tespit edilmiştir. Kurul, yüklenicinin fesih talebi sonuçlanana kadar taahhüdünü sözleşmeye uygun yerine getirmesi gerektiğini, sonradan verilen ek sürenin mevzuata aykırı olduğunu belirterek tazmin hükmünü onamış; süre uzatımı kararını veren komisyon üyeleri ile bu kararı uygulayarak ödeme emri belgelerini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu da yerinde bulmuştur (oyçokluğu).

Süresinde bitirilmeyen işte idare, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulayarak en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen bir ihtar yapar; durum devam ederse sözleşme feshedilir (4735 m.20). Fesih ihtarına cevap için Fesih İhtarına Cevap Yazısı Örneği, gecikme cezasının genel kuralları için Gecikme Cezası ve Süre Uzatımı rehberlerimize bakın.

İş Artışı ve Yeni Birim Fiyat

İş artışı ancak öngörülemeyen durumlarda, sözleşmeye esas proje içinde kalan ve asıl işten ayrılması teknik veya ekonomik olarak mümkün olmayan işler için ve kanundaki oranlar içinde yaptırılabilir (4735 m.24). Sayıştayın en sık tazmin ettiği uygulama, sözleşme kapsamında zaten bulunan bir işin iş artışı ya da yeni birim fiyat adıyla ikinci kez ödenmesidir.

26.11.2025 tarihli ve 58661 sayılı kararda, bina yapılacak alandaki eski yapıların yıkımı ihale dokümanına göre yükleniciye ait olduğu hâlde iş artışı kapsamında ayrıca ödenmiştir. Daire ilişilecek husus bulunmadığına karar vermiş; Kurul, Başsavcılığın temyizini kabul ederek bu ödemenin iş karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme olduğunu belirtmiş ve kararı bozmuştur (oyçokluğu). Kurul, aynı yönde bir Yüksek Fen Kurulu görüşüne de dayanmıştır.

Yeni birim fiyat için de aynı ölçü geçerlidir. 07.01.2026 tarihli ve 58720 sayılı kararda sözleşmede yüklenicinin sorumluluğundaki proje hazırlama işleri için, 25.02.2026 tarihli ve 58840 sayılı kararda ise işin bünyesinde zaten bulunan bir enjeksiyon malzemesi için yeni birim fiyat düzenlenerek yapılan ödemeler kamu zararı sayılmış ve karar düzeltme talepleri reddedilmiştir (oyçokluğu).

İhale bölünerek de zarar doğabilir. 07.01.2026 tarihli ve 58722 sayılı kararda sözleşme kapsamındaki aşınma tabakası imalatının, 531 gün süre uzatımı verilmesine rağmen ilk sözleşmede yalnızca küçük bir bölümü yapılmış, kalanı aynı yükleniciye ikmal ihalesi kapsamında daha yüksek birim fiyatla yaptırılmıştır. Kurul, iki ihale arasındaki birim fiyat farkının yapılmayan imalat miktarıyla çarpımını kamu zararı saymış ve hükmü onamıştır (oyçokluğu).

Doğrudan Temin

Doğrudan temin, ihtiyacın yalnızca tek kişiden karşılanabilmesi, tek kişinin özel bir hakka sahip olması, parasal sınırın altında kalan alımlar gibi kanunda sayılan hâllerde ilan ve teminat alınmaksızın kullanılabilir (4734 m.22). Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla işler kısımlara bölünemez (m.5). Temyiz Kurulu, doğrudan temin gerekçesiyle on bir yıl süren avukatlık sözleşmelerinde tek kişinin özel hakkı şartının bulunmadığını ve süreklilik arz eden alımların doğrudan teminle yapılamayacağını belirtmiştir (Avukatlık Vekâlet Ücreti ve Hizmet Alımında Kamu Zararı).

01.03.2023 tarihli ve 54066 sayılı kararın konusu olan dosyada belediye, kapsamı ayrıntılı belirlenmeyen danışmanlık hizmetlerini doğrudan teminle almıştır. Daire, alımların farklı uzmanlık gerektirdiği için kısımlara bölme yönünden bir şey denemeyeceğini, ancak kurum personeliyle görülmesi gereken işler için hizmet alındığını belirterek tazmine hükmetmiş; Kurul karar düzeltme talebini reddetmiştir (oyçokluğu).

Zararın somut olarak gösterilmesi şarttır. 19.11.2025 tarihli ve 58646 sayılı kararda belediyenin, önceki hizmet işinin garanti kapsamında olması gereken iş kalemlerini doğrudan teminle aynı yükleniciden yeniden aldığı ileri sürülmüştür. Kurul, her iki iş kapsamında alınan kalemlerin tam olarak tespit edilmesini, gerekirse bilirkişi heyeti görevlendirilmesini, ilk işten bağımsız alınan kalemlerin hesaptan düşülmesini isteyerek hükmü bozmuştur (oyçokluğu). 25.12.2024 tarihli ve 57593 sayılı kararda da doğrudan teminle alınan inşaat malzemelerinin yerinde bulunmadığına ilişkin tazmin hükmü, dayanak bilirkişi raporu somut veri ortaya koymadığı için bozulmuştur (oyçokluğu).

Usule Aykırılık Her Zaman Kamu Zararı Değildir

Sayıştay yargılamasında ihale veya ödeme sürecindeki her usul hatası tazmin sonucu doğurmaz. Temyiz Kurulu 21.12.2022 tarihli ve 52629 sayılı kararında idari işlemlerdeki her usule aykırılığın tek başına kamu zararına yol açmayacağını, bu tür aykırılıkların kamu zararı sonucunu doğurması için esasa etkili olması ve kamu kaynağında artışa engel veya azalmaya yol açması gerektiğini belirtmiş ve daire kararını kaldırmıştır (oyçokluğu).

Bu nedenle savunmada iki soru birbirinden ayrılmalıdır: işlem mevzuata uygun mu ve uygun değilse idare bu yüzden fazla mı ödedi? Doğrudan temin yerine ihale yapılması gerektiği tespit edilse bile, alınan iş veya hizmetin rayiç bedelden yüksek fiyatla alındığı gösterilmedikçe zarar hesabı kurulamaz (5018 m.71/d).

Kim Sorumlu?

Yapım ve hizmet işlerinde sorumluluk

GörevliDurumKarar
Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiHakediş ve ödeme emri belgesini imzalayanlar58109
Süre uzatımı komisyonu üyeleriMevzuata aykırı süre uzatımı kararını verenler58109
Kontrol teşkilatı ve kabul komisyonuHakedişi ve kabul tutanağını imzalayan teknik personel5018 m.33; 58117
Danışmanlık firmasıKamu görevlisi olmadığından Sayıştay yargısında sorumlu tutulamaz; idare sözleşmeye göre rücu edebilir58246
Yükleniciİlamın tarafı değildir; idare fazla ödemeyi sözleşme ve genel hükümlere göre isterYüklenici rehberi

Sorumluluğun genel kuralları için Kamu Zararından Kim Sorumlu?, belediye organlarının konumu için Belediye Başkanı, Encümen ve Meclis Üyeleri Kamu Zararından Sorumlu mu? rehberlerimize bakın.

Savunma Nasıl Kurulur?

  • Fiyat farkında sözleşmedeki esasları, ihale tarihini ve iş programını birlikte okuyun; uygulanan endeks ve katsayıları ay ay yeniden hesaplayın.
  • İlan tarihinin 1 Eylül 2025’ten önce mi sonra mı olduğuna göre cezalı çalışmadaki fiyat farkı kuralını belirleyin.
  • İmalatın hangi ayda fiilen yapıldığını ilerleme raporu, metraj ve fotoğraflarla gösterin (58644).
  • Süre uzatımında gecikmenin idareden mi yükleniciden mi kaynaklandığını yazışmalarla belgeleyin; mücbir sebepte yirmi günlük bildirimi ve resmî belgeleri dosyaya koyun.
  • İş artışı ve yeni birim fiyatta işin sözleşme kapsamında olmadığını ihale dokümanı ve proje paftalarıyla gösterin; gerekirse Yüksek Fen Kurulu görüşlerine dayanın.
  • Doğrudan teminde usule aykırılık iddiası karşısında rayiç bedeli piyasa araştırmasıyla ortaya koyun (52629).
  • Zarar teknik bir tespite dayanıyorsa yerinde inceleme ve bilirkişi talep edin (58646, 57593).
  • Sorumluluğu görev süresi ve imza zinciriyle sınırlandırın.

Savunmanın usulü için Sayıştay Sorgusuna Savunma Dilekçesi Örnekleri, temyiz için Sayıştay İlamına Temyiz rehberlerimize bakın.

Dilekçe Örneği 1: Süre Uzatımı ve Gecikme Cezası Bulgusuna Sorgu Savunması

Aşağıdaki örnek, verilen süre uzatımının yersiz olduğu ve gecikme cezası kesilmesi gerektiği gerekçesiyle sorgu alan süre uzatımı komisyonu üyesi (fen işleri müdürü) adına hazırlanmıştır.

SAYIŞTAY BAŞKANLIĞINA
(… Denetim Grup Başkanlığı)

SAVUNMADA BULUNAN: … (… Belediyesi Fen İşleri Müdürü; adresi)
VEKİLİ: Av. … (adres)
İLGİ: … Belediyesi 2025 yılı hesabına ilişkin … tarihli ve … sayılı sorgunun … numaralı maddesi.
KONU: Sorgunun … numaralı maddesine ilişkin savunmamızın sunulması ve duruşma talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Tebliğ ve süre (6085 sayılı Kanun m.48/1). Sorgu müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiştir. Savunmamız otuz günlük süre içinde sunulmaktadır.

2. Sorgunun konusu. Sorguda, … Ltd. Şti. yüklenimindeki “… Yapım İşi”nde yükleniciye verilen 120 günlük süre uzatımının yersiz olduğu, bu süre için kesilmesi gereken … TL gecikme cezasının kesilmediği ileri sürülmüş; müvekkil süre uzatımı kararını imzalayan komisyon üyesi olarak sorumlu gösterilmiştir.

3. Gecikmenin idareden kaynaklanması (Yapım İşleri Genel Şartnamesi). Yer teslimi, kamulaştırması tamamlanmamış iki parsel nedeniyle sözleşmede öngörülen tarihten 45 gün sonra yapılabilmiştir. İdare tarafından istenen proje değişikliği 60 gün sonra onaylanmış, iki hakediş ödeneksizlik nedeniyle geç ödenmiştir. Bu olguları gösteren yer teslim tutanağı, proje onay yazısı ve ödeme kayıtları ekte sunulmuştur (Ek-1, Ek-2). Gecikme yükleniciden değil, idarenin kendi yükümlülüklerinden kaynaklanmıştır.

4. Sürenin hesabı. Komisyon, her bir gecikme sebebini ayrı ayrı değerlendirmiş, birbiriyle çakışan süreleri mükerrer saymamış ve işin kritik yolunu etkileyen gün sayısını esas almıştır. Komisyon kararı ve revize iş programı ekte sunulmuştur (Ek-3). Sorguda bu hesabın hangi bölümünün hatalı olduğu gösterilmemiştir.

5. Somut olayın ayrıldığı nokta. Temyiz Kurulunun 18.06.2025 tarihli ve 58109 sayılı kararında süre uzatımı, işi askıya alan yükleniciye sonradan kendi isteğiyle verilmiştir. Somut olayda yüklenici işi hiç durdurmamış, idare kaynaklı engellere rağmen çalışmaya devam etmiştir (Ek-4). Bu nedenle o karardaki gerekçe bu dosyaya uygulanamaz.

6. Kamu zararının bulunmaması (5018 sayılı Kanun m.71). Süre uzatımı mevzuata uygun verildiğinden, uzatılan süre içinde gecikme cezası kesilmesi gereken bir gecikme yoktur. Kamu kaynağında artışa engel olunduğundan söz edilemez.

7. Tutarın hesabı. Yukarıdaki savunmalarımız saklı kalmak ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla, sorguda gecikme cezası 120 günün tamamı için hesaplanmıştır. Oysa yer teslimindeki 45 günlük gecikmenin idareden kaynaklandığı belgelerle sabittir. Hesap, en azından bu süre düşülerek yeniden yapılmalıdır.

8. Duruşma talebi (Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları). Konunun Dairede görüşülmesi sırasında sözlü açıklamada bulunmak üzere duruşma yapılmasını talep ediyoruz.

SONUÇ VE TALEP

9. Açıklanan nedenlerle sorgunun … numaralı maddesi yönünden müvekkil hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesini, yargılama aşamasında duruşma yapılmasını vekâleten arz ve talep ederiz. … / … / 2026

Savunmada Bulunan Vekili
Av. …

EKLER: 1) Yer teslim tutanağı ve kamulaştırma yazışmaları. 2) Proje değişikliği onayı ve ödeme kayıtları. 3) Süre uzatımı komisyon kararı ve revize iş programı. 4) Şantiye defteri ve ilerleme raporları. 5) Vekâletname.

Dilekçe Örneği 2: Fiyat Farkı Hesabı Bulgusunda Temyiz

İkinci örnek, imalatların geç ayın hakedişine alındığı ve bu nedenle fazla fiyat farkı ödendiği gerekçesiyle verilen tazmin hükmüne karşı harcama yetkilisi adına hazırlanmış temyiz dilekçesidir.

SAYIŞTAY BAŞKANLIĞINA
(Temyiz Kuruluna sunulmak üzere)

TEMYİZ EDEN: … (T.C. kimlik no; … Belediyesi Fen İşleri Müdürü, harcama yetkilisi; adresi)
VEKİLİ: Av. … (adres)
İLAM: Sayıştay … Dairesinin … tarihli ve … sayılı ilamının … numaralı maddesi.
HESAP: … Belediyesi 2024 yılı hesabı.
İLAMIN TEBLİĞ TARİHİ: … / … / 2026
KONU: İlamın … numaralı maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması istemi ve duruşma talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Süre (6085 sayılı Kanun m.55/3). İlam müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiştir. Temyiz başvurumuz altmış günlük süre içindedir.

2. Temyiz edilen hüküm. İlamda, “… Yapım İşi”nde iş programına göre mart ve nisan aylarında yapılması gereken imalatların haziran hakedişine alındığı, bu nedenle fiyat farkının daha yüksek haziran endeksiyle hesaplandığı kabul edilerek … TL’nin tazminine hükmedilmiştir.

3. İmalatın fiilen yapıldığı ay. İlerleme raporları, şantiye defteri, beton döküm tutanakları ve laboratuvar raporları, söz konusu imalatların mayıs ve haziran aylarında yapıldığını göstermektedir (Ek-1, Ek-2). Hakediş, imalatın fiilen yapıldığı ay için düzenlenmiştir. İlamdaki hesap ise imalatların iş programındaki aylarda yapıldığı varsayımına dayanmakta olup bu varsayım belgelerle desteklenmemiştir.

4. Uygulanan kuralın kapsamı (4735 sayılı Kanun m.8; Fiyat Farkı Esasları m.7/2). Esaslar, yüklenicinin kusuru nedeniyle iş programına uyulmayan durumlarda iş programına göre gerçekleştirilmesi gereken ayın endeksi ile fiilen gerçekleştirildiği ayın endeksinden düşük olanın esas alınmasını öngörür. Bu kural, gecikmenin yükleniciden kaynaklanmasına bağlıdır. Somut olayda mart ve nisan aylarındaki gecikme, idarenin onaylamadığı uygulama projelerinden kaynaklanmıştır (Ek-3); yükleniciye yüklenebilecek bir kusur yoktur.

5. Temyiz Kurulunun uygulaması. Temyiz Kurulu 19.11.2025 tarihli ve 58644 sayılı kararında, işin bitim tarihindeki gecikmeye yönelik bir hükmün iş programı ve hakediş takvimindeki aksamalara mali sonuç doğuracak şekilde genişletilemeyeceğini belirtmiştir. Kurul aynı kararda, imalat kayıtlarına göre işlerin eylül ve ekim aylarında yapıldığını, imalatların birkaç aya dağıldığını söyleyip tüm imalat için tek bir ayın kurunu esas almanın çelişki oluşturduğunu tespit ederek hükmü bozmuştur.

6. Zararın somut olarak gösterilmemesi (5018 sayılı Kanun m.71; 6085 sayılı Kanun m.7/3). Kamu zararı, mevzuata aykırı işlem nedeniyle kamu kaynağında artışa engel veya azalmanın somut olarak ortaya konulmasını gerektirir. İlamda hangi imalatın hangi ayda yapılması gerektiği ve hangi endeksin uygulanması gerektiği kalem bazında gösterilmemiştir. Bu konuda teknik inceleme yapılmasını, gerekirse bilirkişi görevlendirilmesini talep ediyoruz.

7. Duruşma talebi (6085 sayılı Kanun m.54/2-e ve m.55/6). Temyiz incelemesinin duruşmalı yapılmasını talep ediyoruz.

SONUÇ VE TALEP

8. Açıklanan nedenlerle, duruşma yapılarak … sayılı ilamın … numaralı maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına, bu talebimiz yerinde görülmezse hükmün bozularak dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. … / … / 2026

Temyiz Eden Vekili
Av. …

EKLER: 1) İlerleme raporları ve şantiye defteri. 2) Beton döküm tutanakları ve laboratuvar raporları. 3) Uygulama projesi onay yazışmaları. 4) Vekâletname.

Örnekler nasıl kullanılmalı? Dilekçeler savunmanın kuruluşunu göstermek içindir. Fiyat farkı ve süre uzatımı hesapları her işin sözleşmesi, ihale tarihi ve iş programına göre ayrıca yapılmalıdır. Diğer örnekler için Dilekçe Örnekleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Karar Künyeleri: Yazıda Dayanılan Kararlar

Kararlar Sayıştay Başkanlığının karar veri tabanından okunmuş; aktarılan görüşlerin kararın çoğunluk gerekçesinde yer aldığı, karşı oy metninden ayrılarak kontrol edilmiştir.

Sayıştay Temyiz Kurulu

KararKonuYazıyla ilgili tespit
Temyiz Kurulu, 25.02.2026, 58840İşin bünyesindeki malzeme için yeni birim fiyatKamu zararı; karar düzeltilmesine mahal olmadığına (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 07.01.2026, 58722İkmal ihalesinde aynı yükleniciye daha yüksek fiyatBirim fiyat farkı kamu zararı; tasdik (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 07.01.2026, 58720Yükleniciye ait proje işleri için yeni birim fiyatKamu zararı; karar düzeltilmesine mahal olmadığına (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 26.11.2025, 58661Yükleniciye ait yıkım için iş artışı ödemesiFazla ödeme; daire kararı bozuldu (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 19.11.2025, 58644Hakediş zamanlaması ve fiyat farkıKamu zararı yok; karar düzeltme kabul, bozma (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 19.11.2025, 58646Garanti kapsamı iddiasıyla doğrudan teminKalemler tespit edilmeli; bozma (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 10.09.2025, 58246Fiyat farkı hesap şeklinin sözleşmeden sonra değiştirilmesiKamu zararı; danışmanlık firması sorumlu tutulamaz; karar düzeltilmesine mahal olmadığına (oybirliği)
Temyiz Kurulu, 18.06.2025, 58109Yersiz süre uzatımı ve gecikme cezasıKamu zararı; komisyon üyeleri sorumlu; tasdik (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 18.06.2025, 58117Revize iş programı ve fiyat farkıKamu zararı; tasdik (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 25.12.2024, 57593Doğrudan teminle alınan malzemenin yerinde bulunmamasıSomut veri yok; bozma (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 01.03.2023, 54066Doğrudan teminle danışmanlık alımıKamu zararı; karar düzeltilmesine mahal olmadığına (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 21.12.2022, 52629Usule aykırılık ve kamu zararıHer usule aykırılık kamu zararı değildir; kaldırma (oyçokluğu)

Sık Yapılan Hatalar

  • Fiyat farkı hesap şeklini veya katsayılarını sözleşme imzalandıktan sonra bir olurla değiştirmek.
  • Süre uzatımından sonra düzenlenen iş programıyla geçmiş ayların ödenek dilimlerini değiştirmek.
  • Cezalı çalışılan dönemde fiyat farkını güncel endeksle hesaplamak; ihalenin ilan tarihine göre değişen kuralı gözden kaçırmak.
  • Yükleniciden kaynaklanan gecikme için gerekçesiz süre uzatımı vermek; mücbir sebepte yirmi günlük bildirimi aramamak.
  • Süresinde bitmeyen işte gecikme cezasını kesmemek ve ihtar yapmamak.
  • İhale dokümanında yükleniciye ait olan işleri iş artışı veya yeni birim fiyatla ayrıca ödemek.
  • Sözleşme kapsamındaki imalatı yaptırmayıp ikmal ihalesinde daha yüksek fiyatla yaptırmak.
  • Süreklilik arz eden işleri her yıl doğrudan teminle yenilemek; ihtiyacı parçalara bölmek.
  • Doğrudan teminde piyasa fiyat araştırmasını belgelememek.
  • Teknik bir tespite dayanan bulguda imalat kayıtlarını ve fotoğrafları dosyada tutmamak.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Yapım işi bulgularında sözleşmeyi, ihale dokümanını, iş programlarını ve hakedişleri birlikte inceliyor; fiyat farkını ve gecikme cezasını ay ay yeniden hesaplıyoruz. Teknik konularda mühendislerle çalışarak imalatın hangi ayda yapıldığını, işin sözleşme kapsamında olup olmadığını belgeliyor; gerektiğinde yerinde inceleme ve bilirkişi talep ediyoruz. Savunmayı sorgu, daire duruşması, temyiz ve karar düzeltme aşamalarında yürütüyoruz.

İdarelere ve yüklenicilere süre uzatımı, iş artışı ve fiyat farkı işlemleri öncesinde ön inceleme de yapıyoruz.

Sorguyu ya da ilamı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Savunma süresi otuz, temyiz süresi altmış gündür.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Sözleşme imzalandıktan sonra fiyat farkı esasları değiştirilebilir mi?

Hayır. 4735 sayılı Kanunun 8’inci maddesine göre sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz. Temyiz Kurulu 58246 sayılı kararında sözleşmeden sonra bir olurla değiştirilen fiyat farkı hesabını kamu zararı saymıştır.

Cezalı çalışılan dönemde fiyat farkı nasıl hesaplanır?

İlanı 1 Eylül 2025’ten önce yapılan ihalelerde süre bitim tarihindeki katsayı ile cezalı çalışılan dönemdeki katsayıdan düşük olanı esas alınır. Bu tarihten sonra ilan edilen ihalelerde hesap, Fiyat Farkı Esaslarının 7’nci maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılır.

Yükleniciye süre uzatımı hangi hâllerde verilebilir?

Mücbir sebep hâllerinde, olay yükleniciden kaynaklanmamışsa, taahhüdü engellemişse, yirmi gün içinde yazılı bildirim yapılmış ve resmî mercilerce belgelendirilmişse süre uzatımı verilebilir (4735 m.10). İdareden kaynaklanan gecikmeler Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre değerlendirilir.

Yersiz süre uzatımında kim sorumlu tutulur?

Temyiz Kurulu 58109 sayılı kararında süre uzatımı kararını veren komisyon üyeleri ile ödeme emri belgelerini imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerini birlikte sorumlu tutmuştur.

İş artışı hangi sınırlar içinde yapılabilir?

Öngörülemeyen durumlarda, proje içinde kalan ve asıl işten ayrılamayan işler için anahtar teslimi götürü bedel işlerde yüzde 10’a, birim fiyat işlerde yüzde 20’ye kadar; Cumhurbaşkanı birim fiyat yapım işlerinde bu oranı yüzde 40’a kadar artırabilir (4735 m.24).

Sözleşmede bulunan iş için yeni birim fiyat yapılabilir mi?

Hayır. Temyiz Kurulu 58720 ve 58840 sayılı kararlarında, sözleşme kapsamında yükleniciye ait olan işler ve işin bünyesindeki malzemeler için yeni birim fiyatla ödeme yapılmasını kamu zararı saymıştır.

Doğrudan temin usulüne aykırılık her zaman kamu zararı mıdır?

Hayır. Temyiz Kurulu 52629 sayılı kararında her usule aykırılığın tek başına kamu zararına yol açmayacağını, zararın esasa etkili olması ve kamu kaynağını azaltması gerektiğini belirtmiştir. Rayiç bedelden yüksek fiyat gibi somut bir zarar gösterilmelidir.

Danışmanlık firmasının hatalı hesabından kim sorumlu olur?

Temyiz Kurulu 58246 sayılı kararında danışmanlık firmasının kamu görevlisi olmadığı için Sayıştay yargısında sorumlu tutulamayacağını, idarenin zararı sözleşmeye göre firmaya rücu edebileceğini belirtmiştir.

Sayıştay incelemesindeki bir konu için Yüksek Fen Kuruluna başvurulabilir mi?

4735 sayılı Kanunun ek 2’nci maddesine göre Yüksek Fen Kuruluna başvuru, anlaşmazlığın yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olması şartına bağlıdır.

Kaynakça

  • 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.5 ve 22; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.7, 8, 10, 20, 24, ek m.1, ek m.2 ve geçici m.5-7.
  • 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar; 29.07.2025 tarihli ve 10132 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (30.07.2025 tarihli ve 32971 sayılı Resmî Gazete); Yapım İşleri Genel Şartnamesi.
  • 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.32, 33 ve 71; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu m.7, 48, 54 ve 55.
  • Sayıştay Temyiz Kurulunun 21.12.2022 tarihli ve 52629, 01.03.2023 tarihli ve 54066, 25.12.2024 tarihli ve 57593, 18.06.2025 tarihli ve 58109 ile 58117, 10.09.2025 tarihli ve 58246, 19.11.2025 tarihli ve 58644 ile 58646, 26.11.2025 tarihli ve 58661, 07.01.2026 tarihli ve 58720 ile 58722, 25.02.2026 tarihli ve 58840 sayılı kararları (Sayıştay Başkanlığı karar veri tabanı).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; fiyat farkı esasları ve parasal sınırlar zaman içinde değişmektedir. Dilekçe örnekleri savunmanın kuruluşunu göstermek içindir; her dosya kendi sözleşmesi, ihale tarihi, iş programı ve hakediş belgeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


Sayıştay sorgusu veya ilamı mı aldınız? Birlikte değerlendirelim

Otuz günlük savunma süresi, duruşma talebi, altmış günlük temyiz süresi ve tahsil aşaması için sorgunuz ve tebliğ tarihinizle hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Otuz günü kaçırmayın

Sorgunun tebliğinden itibaren otuz gün içinde savunmanızı verin, duruşma talebinizi savunmaya yazın, belgelerinizi idareden yazıyla isteyin. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk