Yurt dışına ödenen royalti ve lisans bedeli, ancak iki şart birlikte gerçekleşirse ithal eşyasının gümrük kıymetine eklenir: ödeme kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olmalı ve bu eşyanın satış koşulu olarak yapılmalıdır (Gümrük Kanunu m.27/1-c; Gümrük Yönetmeliği m.56). Tutarı ithalden sonra belli olan royalti, ödemenin tahakkuk ettiği ayı izleyen ayın 26’sına kadar tamamlayıcı beyanla bildirilir. Hiç beyan edilmezse gümrük idaresi üç yıl içinde ek tahakkuk yapar ve vergi farkının üç katı para cezası verir (m.197/2, 234/1-b). Danıştay, ithal girdinin işlenerek ayniyetini kaybettiği ve ithalatçının girdiyi başka kaynaklardan da alabildiği durumlarda, mamul ürünün satışı üzerinden ödenen royaltinin girdinin kıymetine eklenemeyeceğini istikrarlı biçimde kabul ediyor.
Bu rehber; yurt dışındaki marka, patent, know-how veya teknoloji sahibine royalti ya da lisans bedeli ödeyen ve aynı zamanda ithalat yapan şirketler, teslim sonrası kontrolde royalti nedeniyle ek tahakkuk ve ceza alan ithalatçılar, onların mali ve gümrük müşavirleri için hazırlandı. Royaltinin gümrük kıymetine hangi durumda girdiğini Kanun, Yönetmelik ve 2 Seri No.lu Gümrük Kıymeti Tebliği üzerinden madde madde, Danıştay’ın tütün, otomotiv, laminat parke ve çay dosyalarındaki kararlarıyla birlikte anlatıyor. Tamamlayıcı beyan, ihtirazi kayıt, zamanaşımı, iade ve faiz konularını sürelerle gösteriyor; sonunda üç dilekçe örneği yer alıyor.
Bu rehberin dayanakları. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.24, 25, 27, 28, 197, 211, 216, 234, 241, 242 ve 244; Gümrük Yönetmeliği (RG 07.10.2009, 27369 mükerrer) m.43/1-ğ, 44, 51, 53, 54, 55 ve 56; Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Kıymeti) (Seri No: 2) (RG 28.06.2014, 29044); Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma (RG 27.08.1993, 21681) m.8 ve yorum notları; Dünya Gümrük Örgütü Gümrük Kıymeti Teknik Komitesinin tavsiye kararları; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.9 ve 21; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 ve 27.
Anayasa Mahkemesinin E.2023/165, K.2025/165 (RG 31.12.2025) ve E.2025/269, K.2026/72 (RG 02.06.2026) sayılı kararları; Danıştay Yedinci Dairesi ve Vergi Dava Daireleri Kurulunun 2021–2025 yıllarında verdiği ve metnini okuduğumuz royalti kararları.
Hangi Durumdasınız? Kısa Yol Haritası
Royalti uyuşmazlıkları genellikle iki yoldan biriyle başlar: ya şirket gümrük idaresinin teslim sonrası kontrolünde ek tahakkuk ve ceza kararıyla karşılaşır ya da cezadan korunmak için royaltiyi ihtirazi kayıtla beyan edip sonra iadesini ister. Hangi aşamada olduğunuz, elinizdeki seçenekleri belirler.
Tablo 1. Royalti ve gümrük kıymeti uyuşmazlığında aşamaya göre yapılacaklar
| Durum | Ne yapılmalı | Dayanak |
|---|---|---|
| Lisans sözleşmesi imzalanacak, aynı gruptan ithalat da var | Royaltinin hangi ürün ve hakla ilgili olduğunu, tedarik serbestisini ve hesaplama esasını sözleşmede gerçeğe uygun ve açık yazmak | GK m.27/1-c; Tebliğ m.6–8 |
| Royalti ödeniyor, gümrükte hiç beyan edilmedi | Şartların oluşup oluşmadığını değerlendirmek; oluşuyorsa idare tespit etmeden bildirmek | GK m.234/3; Yönetmelik m.53/5 |
| Royaltinin kıymete girmediğini düşünüyorsunuz ama ceza riski var | Tamamlayıcı beyanı süresinde ve ihtirazi kayıtla vermek, ardından itiraz ve dava | Yönetmelik m.53; Tebliğ m.11 |
| Royalti tutarı dönemsel belli oluyor | Dönemsel beyan izni almak (Ek-1 formu); tahakkuk ayını izleyen ayın 26’sına kadar beyan | Tebliğ m.11/4 |
| Teslim sonrası kontrol yazısı geldi | Lisans sözleşmesi, satış sözleşmesi ve tedarik kayıtlarını, neyi ispat ettiklerini açıklayarak sunmak | GK m.73; Yönetmelik m.44/5 |
| Ek tahakkuk ve 234/1-b cezası tebliğ edildi | 15 gün içinde itiraz veya uzlaşma; reddinde 30 gün içinde vergi mahkemesi | GK m.242, 244; İYUK m.7 |
| Royalti yıllar önce ödenmiş, yeni inceleme başladı | Beyanname veya tamamlayıcı beyan bazında üç yıllık süreyi hesaplamak | GK m.197/2; Yönetmelik m.53/4 |
Royalti Neden Gümrük Kıymetine Girer? Yasal Çerçeve
İthal eşyasının gümrük kıymeti kural olarak satış bedelidir; yani Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır (GK m.24/1). Bu fiyata Kanun’un 27. maddesinde sayılan unsurlar eklenir, 28. maddede sayılanlar ise çıkarılır. Royalti ve lisans ücretleri 27/1-c bendinde yer alır: kıymeti belirlenecek eşyanın satış koşulu gereği, alıcının doğrudan veya dolaylı olarak ödemesi gereken ve fiyata dahil edilmemiş royalti ve lisans ücretleri fiyata ilave edilir.
Kanun bu ilaveyi iki güvenceyle sınırlar. İlaveler nesnel ve ölçülebilir verilere dayanmak zorundadır (m.27/2) ve fiyata bu maddede sayılanlar dışında hiçbir ilave yapılamaz (m.27/3). Ayrıca Türkiye’de çoğaltma hakkı için yapılan ödemeler ile satış koşulu olmayan dağıtım veya tekrar satış hakkı ödemeleri bu kapsama girmez (m.27/5, 28/d). Bu hükümlerin kaynağı, Türkiye’nin de taraf olduğu ve Dünya Ticaret Örgütü kıymet kurallarını oluşturan GATT VII. Madde Uygulama Anlaşması’nın 8/1-c ve 8/3. maddeleridir. Danıştay royalti dosyalarında Anlaşma’nın yorum notlarına ve Dünya Gümrük Örgütü Teknik Komitesinin tavsiye kararlarına doğrudan atıf yapmaktadır.
Gümrük Yönetmeliği royaltiyi; ithal eşyasının imalatı, ihraç edilmek üzere satışı veya kullanımı ya da yeniden satışı ile ilgili hakların kullanımı nedeniyle patent, dizayn, know-how, model, marka, tescilli tasarım, telif hakkı ve imalat prosesleri gibi adlar altında yapılan ödemeler olarak tanımlar (m.43/1-ğ). Ödemenin sözleşmede “royalti” diye adlandırılması belirleyici değildir; teknik yardım ücreti, franchise bedeli veya marka katkı payı gibi adlar altında yapılan ödemeler de içeriğine göre değerlendirilir. Uygulamanın ayrıntısı, 2014’te yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Kıymeti) (Seri No: 2) ile düzenlenmiştir. Tebliğ, Dünya Gümrük Örgütünün royalti tavsiye kararlarının yönlendirici olarak dikkate alınmasını da ayrıca öngörür (m.12).
İki Şart Birlikte Aranır: Eşya ile İlgili Olma ve Satış Koşulu
Yönetmelik’in 56/1. maddesi, satış bedeli yöntemiyle kıymet belirlenirken royaltinin fiyata eklenmesini iki koşula bağlar: ödeme kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olmalı ve bu eşyanın satış koşulu olarak yapılmalıdır. Tebliğ de bu iki şartı bir arada taşıyan ödemenin kıymete ekleneceğini tekrarlar (m.5). Danıştay Yedinci Dairesi bütün royalti kararlarında aynı cümleyle başlar: iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir. Şartlardan biri yoksa ödeme ne kadar yüksek olursa olsun gümrük kıymetine giremez.
Uygulamada ispat yükü konusu da önemlidir. Kıymete ilave yapılmasını isteyen idaredir; ilavenin dayandığı verileri ve iki şartın nasıl gerçekleştiğini somut olarak göstermesi gerekir. Ancak beyan edilen kıymetin doğruluğu konusunda makul şüphe doğduğunda idare ilave bilgi ve belge isteyebilir ve şüphe giderilmezse kıymet satış bedeli yöntemiyle belirlenemez (Yönetmelik m.44/5). Bu nedenle şirketin lisans ve satış sözleşmelerini, tedarik kayıtlarını ve royalti hesaplama tablolarını baştan düzenli tutması, ispat yükünü idarede bırakmanın en etkili yoludur.
Birinci Şart: Royalti İthal Edilen Eşya ile İlgili mi?
Tebliğ’e göre lisans sözleşmesiyle devredilen haklar ithal eşyasında cisim buluyorsa veya ithal eşyası bu haklar kullanılarak imal ediliyorsa royalti eşya ile ilgilidir (m.6/1). Aksine delil yoksa royalti; ithal eşyasının fiyatı, miktarı veya tutarına göre belirleniyorsa, aynı durumda yeniden satılan eşyanın satışına göre hesaplanıyorsa ya da sulandırma, ambalajlama veya montaj gibi küçük işlemlerden sonra elde edilen ürüne göre hesaplanıyorsa ithal eşyası ile ilgili sayılır (m.6/2; Yönetmelik m.56/5).
Tablo 2. Hak türüne göre royaltinin ithal eşyası ile ilgili sayıldığı hâller (Tebliğ m.6/4)
| Hak | İthal eşyası ile ilgili sayılan durum |
|---|---|
| Patent | Patentli buluşun kendisi, patentli bir metotla üretilen eşya, patent kullanılarak Türkiye’de üretilecek eşyanın parça, hammadde veya bileşenleri, patentli metodu uygulamak için tasarlanmış araç ve makineler |
| Dizayn (tasarım) | İthal eşyası dizaynın tamamını veya bir bölümünü içeriyor ve Türkiye’de üretilecek eşyanın dizayn, parça veya bileşenini oluşturuyorsa |
| Marka | Marka ithal eşyasına eklenmişse veya seyreltme, karıştırma, sınıflandırma, basit montaj gibi önemsiz bir işçilikten sonra ekleniyorsa |
| Telif hakkı | İthal eşyası söz konusu kelime, melodi, resim, bilgisayar yazılımı gibi unsurları içeriyorsa |
| Faydalı model, ticari sır (know-how) | Patent için öngörülen ölçütlere göre ithal eşyası ile ilgiliyse |
| Diğer haklar | Yukarıdaki haklardan en çok benzerlik gösterene göre değerlendirilir |
Asıl tartışma, ithal eşyasının Türkiye’de başka girdilerle birlikte işlenerek yeni bir ürüne dönüştüğü durumlarda çıkar. Yönetmelik, ithal eşyası Türkiye’de imal edilen eşyanın karışımındaki maddelerden biri veya bir parçası ise royaltinin ancak bu eşya ile ilgili olması hâlinde fiyatta düzeltme yapılabileceğini söyler. Royalti kısmen ithal eşyası, kısmen ithalattan sonra eklenen unsurlar veya hizmetlerle ilgiliyse, paylaştırma yalnızca nesnel ve ölçülebilir verilerle yapılabilir (m.56/2). Anlaşma’nın yorum notu daha da açıktır: ithal eşyası yerli ürünlerle eski ayniyetini kaybedecek şekilde birleştirilmişse ve royalti bu birleşik ürüne göre belirleniyorsa, ithal eşyası için ilave yapılması doğru değildir.
Tebliğ ise bu konuda idareye daha geniş bir alan bırakır: ithal eşyasının küçük işlemler dışındaki bir imalat nedeniyle başka bir eşyanın bünyesine girmesi, royaltinin ithal eşyası ile ilgisinin kurulmasına engel değildir (m.6/3). Bu cümle, Danıştay’ın aşağıda anlatılan kararlarında Kanun, Yönetmelik ve Anlaşma ile birlikte okunmuş ve tek başına ilave gerekçesi yapılmamıştır. İtiraz ve davada Tebliğ’in bu fıkrasına dayanan bir ek tahakkuka karşı, Kanun’un 27/3. maddesindeki “bu maddede öngörülenler dışında hiçbir ilave yapılamaz” kuralı ve Anlaşma’nın yorum notu birlikte ileri sürülmelidir.
İkinci Şart: Royalti Satış Koşulu mu?
Satış koşulu, royalti ödemesinin ihracatçı ile ithalatçı arasındaki alım satımın gerçekleşmesinde vazgeçilmez ve esaslı bir unsur olmasıdır (Tebliğ m.7/1). Belirleyici soru şudur: alıcı bu eşyayı royalti ödemeden satın alabilir mi? Royalti satıcıya değil üçüncü bir kişiye, örneğin marka sahibi ana şirkete ödeniyor olabilir. Bu durumda da ödeme satış koşulu olabilir; ancak Yönetmelik, satıcı veya satıcı ile ilişkili bir kişi alıcıdan bu ödemeyi yapmasını istemiyorsa şartın gerçekleşmiş sayılmayacağını açıkça söyler (m.56/4).
Tablo 3. Tebliğ’e göre satış koşulunun göstergeleri (m.7/3)
| Gösterge | Ne aranır |
|---|---|
| Satış sözleşmesinde atıf | Satış sözleşmesi veya ilgili belgelerde royalti ödemesine atıf yapılması |
| Lisans sözleşmesinde atıf | Lisans sözleşmesinde eşyanın satışına atıf yapılması |
| Fesih bağlantısı | Royalti ödenmezse satış sözleşmesinin sona ereceğine ilişkin hüküm |
| Üretim veya satış yasağı | Royalti ödenmezse imalatçının lisansa konu eşyayı imal etmesini veya satmasını yasaklayan hüküm |
| Kontrol | Lisans verenin, kalite kontrolünü aşan biçimde imalatçı ile ithalatçı arasındaki üretimi veya satışı kontrol etmesine imkân veren hükümler |
Tebliğ, bu göstergelerden en az birinin bulunmasını satış koşulu için yeterli sayar. Bu yaklaşım geniştir ve tek başına uygulandığında hemen her grup içi lisans ilişkisini kapsama alabilir. Danıştay ise somut olaya bakmaktadır: ithalatçının girdiyi lisans veren dışındaki kaynaklardan temin etme serbestisi var mı, lisans sözleşmesinde tedarik zorunluluğu var mı, satış sözleşmesi ile lisans sözleşmesi birbirine bağlanmış mı? Laminat parke dosyasında Daire, eşyanın yurt dışındaki iştiraklerden alındığını, lisans verenden tedarik yükümlülüğü bulunmadığını ve royaltinin satış sözleşmesinden tamamen bağımsız bir lisans sözleşmesine dayandığını belirterek ilaveyi hukuka aykırı bulmuştur (E.2021/2176, K.2023/5095, 29.12.2023).
Kalite standardı belirlemek, onaylı tedarikçi listesi tutmak veya denetim yapmak, tek başına satış koşulu sayılmamalıdır. Dünya Gümrük Örgütü Teknik Komitesinin Danıştay kararlarında da anılan 4.17 sayılı tavsiye kararı, franchise alanın girdileri franchise verenden veya onun kalite standartlarını karşılayan yetkili tedarikçiden almak zorunda olduğu bir durumda, royaltinin ithal girdiyle değil franchise verenin markası ve sistemiyle ilgili olduğunu ve fiyata eklenmeyeceğini kabul etmiştir.
Marka Royaltisi: Hangi Durumda Eklenir?
Marka kullanımı için ödenen royalti ayrı bir kurala bağlanmıştır. Yönetmelik’in 56/3. maddesine göre marka royaltisi ithal eşyasının fiyatına sadece şu durumlarda ilave edilir: royalti aynı durumda yeniden satılan veya ithalattan sonra sadece önemsiz işlemden geçen eşyaya ilişkinse, eşya ithalattan önce veya sonra yapıştırılan ve royalti ödenen marka altında pazarlanıyorsa ve alıcı bu eşyayı satıcı ile ilişkisi olmayan diğer satıcılardan temin etme özgürlüğüne sahip değilse.
Tablo 4. Marka royaltisinde Yönetmelik ve Tebliğ arasındaki fark
| Konu | Yönetmelik m.56/3 | Tebliğ m.8 |
|---|---|---|
| Hükmün yapısı | “Sadece aşağıdaki durumlarda” ilave edilir; üç durum sayılır | “Aşağıdaki şartlardan en az birinin mevcudiyeti gerekli ve yeterlidir” |
| Önemsiz işlem | Aynı durumda satılan veya sadece önemsiz işlemden geçen eşya | Aynı ölçüt |
| Markalı pazarlama | Eşya, royalti ödenen marka altında pazarlanıyor | Aynı ölçüt |
| Tedarik serbestisi | Alıcı eşyayı ilişkisiz satıcılardan alma özgürlüğüne sahip değil | Aynı ölçüt |
| Kaynak düzenleme | AB’nin 2454/93 sayılı Uygulama Tüzüğü m.159 (üç şart birlikte) | Yönetmelik’ten daha geniş yorum |
Yönetmelik hükmünün kaynağı olan AB düzenlemesinde bu üç durum birlikte aranıyordu. Türk metninde bağlaç kullanılmamış, Tebliğ ise birini yeterli saymıştır. Tebliğ, Yönetmelik’ten alt düzeyde bir düzenleyici işlemdir ve Kanun’un 27/3. maddesindeki sınırlayıcı kuralı genişletemez. Bu nedenle ithal girdinin işlenip yeni bir ürün hâline geldiği, alıcının girdiyi farklı kaynaklardan da alabildiği bir dosyada, yalnızca ürünün marka altında satıldığına dayanılarak ilave yapılması hukuken tartışmalıdır.
Öte yandan çay dosyaları, marka royaltisinin hangi durumda kıymete girdiğini gösteren iyi bir örnektir. Grup şirketinden ithal edilen siyah çayın yerli çayla harmanlanıp paketlendiği, ürünün yalnızca lisanslı marka ile satılabildiği ve ithalatçının bütün alımlarını grup şirketinden yaptığı olayda, ilk derece mahkemesi harmanlama ve paketlemenin ayniyeti değiştirmeyen basit işlem olduğunu, üç ölçütün de gerçekleştiğini kabul ederek davayı reddetmiş; Danıştay Yedinci Dairesi bu kararı onamıştır (E.2018/713, K.2022/1164, 22.03.2022). Aynı gün aynı şirkete ilişkin çok sayıda karar da aynı yöndedir.
Hammadde ve Yarı Mamulde Royalti: Danıştay Ne Diyor?
Royalti uyuşmazlıklarının büyük bölümü, Türkiye’de üretim yapan bir şirketin hem yurt dışından girdi ithal ettiği hem de mamul ürünün Türkiye’deki satışları üzerinden lisans verene royalti ödediği durumlardan doğar. İdare, royaltinin bir kısmını ithal girdinin kıymetine eklemek ister. Danıştay’ın son yıllardaki kararları bu konuda belirgin bir çizgi oluşturmuştur.
Tablo 5. Danıştay’ın royalti kararlarından seçmeler
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| 7. D. E.2019/2841, K.2021/4460 (04.11.2021); VDDK E.2022/326, K.2023/266 (29.03.2023) | İthal tütün; royalti, net satışlar üzerinden yüzde 5,5 olarak sigara için ödeniyor; girdiler başka kaynaklardan da alınabiliyor | Royalti ithal tütünle ilgili değil; Kurul ısrar kararını bozdu (oy çokluğu) |
| 7. D. E.2019/3588, K.2022/2000 (12.05.2022); VDDK E.2022/1717, K.2023/674 (07.06.2023) | 2013–2015 tütün ithalatı; ek tahakkuk ve 234/1-b cezası | Sigara yeni bir ürün; tütün alma zorunluluğu yok; ilave ve ceza hukuka aykırı |
| 7. D. E.2023/3879, K.2025/377 ve E.2023/3559, K.2025/370 (03.02.2025); E.2025/1127, K.2025/4109 ve E.2025/293, K.2025/4107 (04.12.2025) | İhtirazi kayıtla verilen tamamlayıcı beyanlar; homojenize tütün | İptal kararları onandı; fazla ödenen vergiler faiziyle iade |
| 7. D. E.2020/840, K.2022/5195 (15.12.2022) | İthal otomotiv parçalarıyla Türkiye’de üretilen kamyonların satış hasılatı üzerinden lisans ücreti | Lisans ücreti parçaların kıymetine eklenemez; iptal onandı (oy çokluğu) |
| 7. D. E.2021/2176, K.2023/5095 (29.12.2023) | Yurt dışındaki iştirakten ithal laminat parke; “click” sistemi patenti için metrekare başına royalti | Tedarik serbest, lisans satıştan bağımsız; eşya ile ilgili olma şartı yok; ek tahakkuk hukuka aykırı |
| 7. D. E.2018/713, K.2022/1164 (22.03.2022) | Grup şirketinden ithal siyah çay, yerli çayla harmanlanıp lisanslı marka ile satılıyor | Basit işlem; markalı satış zorunlu; tüm alım gruptan; ilave hukuka uygun |
Kararlardan çıkan ölçüt şudur. İthal eşyası Türkiye’de önemsiz işlemlerin ötesinde, çok sayıda başka girdiyle birlikte işlenip farklı gümrük tarife pozisyonunda yeni bir ürüne dönüşüyorsa ve royalti bu yeni ürünün satışı üzerinden ödeniyorsa, royalti ithal girdi ile ilgili değildir. Buna ek olarak ithalatçının girdiyi lisans veren dışındaki kaynaklardan da alabilmesi, satış koşulu şartını da ortadan kaldırır. Buna karşılık ithal eşyası basit bir işlemden sonra aynen satılıyor, yalnızca lisanslı markayla pazarlanabiliyor ve fiilen tek kaynaktan alınıyorsa royalti kıymete girer.
Vergi Dava Daireleri Kurulunun 2023 kararlarının oy çokluğuyla verildiğini ve bazı bölge idare mahkemelerinin ilk kararlarında ısrar ettiğini de not etmek gerekir. Danıştay’ın çizgisi istikrarlıdır; ancak her dosya lisans sözleşmesinin hükümleri ve sonradan kontrol raporundaki tespitlerle ayrıca incelenmektedir. Bu nedenle sözleşmenin tedarik, fesih ve hesaplama hükümleri dosyada mutlaka tam metin ve onaylı çevirisiyle yer almalıdır.
Gümrük Kıymetine Eklenmeyen Ödemeler
Her lisans ödemesi gümrük kıymetine girmez. Kanun, bazı ödemeleri açıkça kapsam dışında bırakmıştır; bazıları ise ithal eşyası ile ilgisi bulunmadığı için ilave konusu olamaz.
Tablo 6. Royalti niteliğinde olsa da kıymete eklenmeyen ödemeler
| Ödeme | Neden eklenmez | Dayanak |
|---|---|---|
| Türkiye’de çoğaltma hakkı için ödeme | Kanun açıkça kapsam dışı bırakmıştır; çoğaltma hakkı eşyaya dahil edilen buluş ve fikirleri de kapsayabilir | GK m.27/5-a, 28/d; Tebliğ m.9 |
| Dağıtım veya tekrar satış hakkı ödemesi | Türkiye’ye ihraç amacıyla satışta satış koşulu değilse | GK m.27/5-b |
| İthalattan sonra yapılan kurulum, montaj, bakım, teknik yardım | Fiyattan ayırt edilebilmesi şartıyla kıymete girmez | GK m.28/b |
| Veri veya komut yüklü taşıyıcılarda yazılım bedeli | Taşıyıcının maliyetinden ayırt edilebiliyorsa kıymet yalnızca taşıyıcıdır (ses ve video kayıtları hariç) | Yönetmelik m.54 |
| Satın alma komisyonu | Alıcının yurt dışındaki temsilcisine ödediği ücret | GK m.27/4, 28/e |
| Türkiye’de üretilen ürünün satışına ilişkin marka veya teknoloji royaltisi | İthal girdi ayniyetini kaybetmişse ve tedarik serbestse eşya ile ilgili değildir | GK m.27/1-c; Yönetmelik m.56/2; Danıştay kararları |
| Hizmet, danışmanlık, yönetim ücretleri | Eşya ile ilgisi ve satış koşulu ilişkisi yoksa; içerik bakımından royalti değilse | GK m.27/3; Yönetmelik m.43/1-ğ |
Tutar Nasıl Hesaplanır? Nesnel ve Ölçülebilir Veri, Paylaştırma
Royaltinin kıymete girdiği kabul edilse bile, ilave edilecek tutarın nesnel ve ölçülebilir verilere dayanması gerekir (GK m.27/2; Tebliğ m.4/2). Bu tür veriler yoksa satış bedeli yöntemi uygulanamaz ve kıymet Kanun’un 25 ve 26. maddelerindeki diğer yöntemlerle belirlenir. Royalti ithal eşyasının yanında başka eşya, hak veya hizmetleri de kapsıyorsa, ithal eşyasına yalnızca nesnel verilerle ilişkisi kurulup hesaplanabilen kısım eklenir (Tebliğ m.6/3).
Laminat parke dosyasında ilk derece mahkemesi, lisans verene ödenen ve Türkiye’de ve yurt dışında üretilen tüm ürünleri kapsayan royaltinin dava konusu sekiz beyannameye eşit olarak paylaştırılmasını nesnel ve ölçülebilir veriye dayanmadığı için hukuka aykırı bulmuştur. Bölge idare mahkemesi ise metrekare başına royalti bedelini beyanname bazında ithal miktarıyla çarptırarak tutarı yeniden hesaplatmıştır. Danıştay bu dosyada ilaveyi esastan, eşya ile ilgili olma şartı bulunmadığı için hukuka aykırı bulmuş; böylece hesap tartışmasına gerek kalmamıştır (E.2021/2176, K.2023/5095).
Royalti mamulün net veya brüt satış hasılatı ya da kâr üzerinden hesaplanıyorsa, yükümlünün talebi ve idarenin uygun bulmasıyla, eşyanın FOB bedeli esas alınarak sözleşmedeki oran üzerinden uygun bir paylaştırma yapılabilir (Tebliğ m.11/3). Bu yöntem, kıymete girdiği tartışmasız olan royaltilerde hesap kolaylığı sağlar; ancak royaltinin kıymete girip girmediği tartışmalıysa, bu yöntemin kabulü ilavenin kabulü anlamına gelmemesi için başvuru ihtirazi kayıtla yapılmalıdır.
Örnek: Bir şirket, grup şirketinden FOB 2.000.000 ABD Doları değerinde markalı kozmetik ürünü ithal ediyor ve bunları ambalajını değiştirmeden aynen satıyor. Lisans sözleşmesine göre Türkiye’deki net satışların yüzde 6’sı marka royaltisi olarak ana şirkete ödeniyor. Yıllık net satış 4.000.000 ABD Doları, royalti 240.000 ABD Doları’dır. Eşya aynen satıldığı, markalı pazarlandığı ve yalnızca gruptan alındığı için royalti kıymete girer.
Tablo 7. Örnek: royaltinin beyan edilmesi ve edilmemesi hâlinde sonuç (1 ABD Doları = 40 TL, gümrük vergisi yüzde 4, KDV yüzde 20 varsayımıyla)
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Kıymete eklenecek royalti | 240.000 × 40 | 9.600.000 TL |
| Gümrük vergisi farkı | 9.600.000 × %4 | 384.000 TL |
| KDV farkı | (9.600.000 + 384.000) × %20 | 1.996.800 TL |
| Toplam vergi farkı | Gümrük vergisi + KDV | 2.380.800 TL |
| Tamamlayıcı beyanla süresinde bildirilirse | Yalnızca vergi farkı | 2.380.800 TL |
| Beyan edilmez, kontrolde tespit edilirse | Vergi farkı + üç kat ceza (GK m.234/1-b) | 2.380.800 + 7.142.400 TL |
| İdarenin tespitinden önce kendiliğinden bildirilirse | Vergi farkı + cezanın yüzde onu (GK m.234/3) | 2.380.800 + 714.240 TL |
Rakamlar, aynı royalti için ceza riskinin vergi farkının üç katına kadar çıkabildiğini gösteriyor. Tamamlayıcı beyan ile ceza arasındaki farkı belirleyen şey, royaltinin süresinde ve doğru usulle beyan edilip edilmediğidir. Ödemenin kıymete girmediğini düşünen şirketin de bu nedenle royaltiyi beyan etmeden beklemek yerine ihtirazi kayıtla beyan yolunu değerlendirmesi gerekir. Tablodaki KDV hesabı ithalde alınan KDV’yi gösterir; 2 No.lu KDV beyannamesiyle ödenen tutarların mahsubu ayrıca değerlendirilmelidir.
Beyan Usulü: İthal Anında, İstisnai Kıymetle ve Dönemsel Beyan
Royalti tutarı ithal anında belliyse gümrük kıymetine dahil edilerek beyannamede gösterilir (Tebliğ m.11/1). Çoğu durumda ise royalti satışlar gerçekleştikçe, ay veya çeyrek sonunda hesaplanır. Bu durumda Gümrük Yönetmeliği’nin 53. maddesindeki istisnai kıymetle beyan yolu kullanılır: beyanname mevcut belgelerdeki kıymetle tescil edilir, royalti tutarı belli olunca tamamlayıcı beyan verilir ve fark vergi tahakkuk ettirilir (m.53/1-b, 53/3).
Tablo 8. Royaltinin gümrükte beyan yolları
| Yol | Ne zaman kullanılır | Süre ve sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İthal anında beyan | Royalti tutarı tescil anında belli | Kıymete dahil edilerek beyannamede gösterilir | Tebliğ m.11/1 |
| İstisnai kıymetle beyan | Royalti ithalattan sonra belli olacak | Sözleşme ve onaylı çevirisi sunulur; tamamlayıcı beyanla fark vergi ödenir | Yönetmelik m.53/1-b, 53/2-3; Tebliğ m.11/2 |
| Tescil anında bilinmesi mümkün olmayan unsur | Royaltinin varlığı tescil anında bilinemiyor | Muhasebe kayıtlarına intikal ettiği ayı izleyen ayın 26’sı akşamına kadar beyan ve ödeme | Yönetmelik m.53/5 |
| Hasılat üzerinden paylaştırma | Royalti net veya brüt satış ya da kâr üzerinden hesaplanıyor | FOB bedeli esas alınarak orana göre paylaştırma; tahakkuk ayını izleyen ayın 26’sına kadar tamamlayıcı beyan | Tebliğ m.11/3 |
| Dönemsel beyan izni | Royalti dönemsel belirleniyor, çok sayıda ithalat var | Ek-1 formuyla izin; her ithalat için ayrı başvuru gerekmez; Ek-2 formuyla tahakkuk ayını izleyen ayın 26’sına kadar beyan | Tebliğ m.11/4 |
Tamamlayıcı beyan süresinde verilmezse, zamanında ödenmeyen vergiler için serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinden itibaren gecikme zammı oranında gecikme faizi tahsil edilir (Yönetmelik m.53/7; Tebliğ m.11/5). Aynı hükümler bu durumda Kanun’un 241/1. maddesine göre usulsüzlük cezası da öngörür. Royaltiye ilişkin KDV gümrüğe beyan edilmeyip yalnızca 1 veya 2 No.lu KDV beyannamesiyle vergi dairesine ödenmişse, Tebliğ her bir beyan için usulsüzlük cezası uygulanacağını söyler (m.11/6).
Anayasa Mahkemesi kararının etkisi. Anayasa Mahkemesi, Gümrük Kanunu’nun 241/1. maddesinde yönetmelik ve tebliğ gibi ikincil düzenlemelere aykırılığın usulsüzlük cezasıyla cezalandırılmasına imkân veren ibareyi iptal etmiştir (E.2025/269, K.2026/72; RG 02.06.2026). Gümrükler Genel Müdürlüğü de bu cezaların 2 Haziran 2026’dan itibaren uygulanmamasını bildirmiştir. Yönetmelik’in 53/7. ve Tebliğ’in 11/5–6. fıkralarındaki usulsüzlük cezaları yalnızca ikincil düzenlemeye aykırılığa dayandığından, bu tarihten sonra uygulanmamalı; kesinleşmemiş cezalarda karar itiraz ve davada ileri sürülmelidir. Gecikme faizi ise ceza değildir ve bu karardan etkilenmez.
İhtirazi Kayıtla Beyan ve Dava: Ceza Riski Olmadan Hakkı Korumak
Royaltinin kıymete girmediğini düşünen şirket iki seçenekle karşı karşıyadır. Beyan etmez ve teslim sonrası kontrolde haklı çıkacağını umar; haksız çıkarsa vergi farkının üç katı ceza öder. Ya da royaltiyi süresinde ve ihtirazi kayıtla tamamlayıcı beyana konu eder, vergiyi öder, ardından itiraz ve dava yoluyla iadesini ister. İkinci yol cezayı tamamen ortadan kaldırır; kaybedilse bile yalnızca vergi ödenmiş olur. Danıştay’ın tütün dosyalarının büyük kısmı bu yolla açılmış ve şirketler lehine sonuçlanmıştır.
İhtirazi kaydın beyanla birlikte ve beyan süresi içinde konulması gerekir. Bazı mahkemeler, tamamlayıcı beyan ve ihtirazi kaydın beyannamenin tescil ayını izleyen ayın 26’sına kadar konulması gerektiğini kabul ederek süresinden sonra konulan ihtirazi kayıt nedeniyle davaları reddetmişti. Danıştay Yedinci Dairesi bu kararları bozmuştur: royalti tamamlayıcı beyanlarında süre, beyannamenin tescilinden değil, royaltinin öğrenildiği ve tahakkuk ettiği ayı izleyen ayın 26’sından hesaplanır; mahkemenin bu tarihi araştırması gerekir (E.2019/5852, K.2022/2038, 16.05.2022; E.2020/2724, K.2021/4971, 17.11.2021).
İhtirazi kayıt, beyanın kendisinde veya beyanla aynı anda verilen dilekçede açıkça yazılmalıdır. Kaydın içeriği, royaltinin hangi gerekçeyle kıymete girmediğinin düşünüldüğünü kısaca belirtmeli ve beyanın yalnızca ceza riskinden korunmak için yapıldığını göstermelidir. İhtirazi kayıtla verilen beyana karşı, tahakkukun tebliğinden itibaren on beş gün içinde Gümrük Kanunu’nun 242. maddesine göre itiraz edilir; itirazın reddi üzerine vergi mahkemesinde dava açılır.
Royalti Beyan Edilmezse: Ek Tahakkuk, 234/1-b Cezası ve Kendiliğinden Bildirim
Gümrük idaresi teslim sonrası kontrolde royaltinin kıymete girmesi gerektiği hâlde beyan edilmediğini tespit ederse eksik vergileri ek tahakkukla ister ve kıymetin noksan beyanı nedeniyle vergi farkının üç katı para cezası verir (GK m.234/1-b). Fark idarenin tespitinden önce bildirilmişse ceza yüzde on oranında uygulanır (m.234/3). Bildirim, kontrol yazısı gelmeden ve idare aykırılığı tespit etmeden yapılmalıdır.
Cezaya karşı en güçlü savunmalardan biri, cezanın konusu olan fiilin beyannamenin tescil anındaki beyan olduğudur. Tescil anında tutarı belli olmayan ve Yönetmelik’in 53. maddesindeki tamamlayıcı beyan mekanizmasına konu olan bir royalti için, tescil anındaki beyanın noksan kıymet beyanı sayılması tartışmalıdır. Danıştay Yedinci Dairesi, ithalattan sonra ortaya çıkan ve ithalatçı tarafından bildirilen fiyat farkı nedeniyle vergi farkının tahsilini hukuka uygun bulmakla birlikte, 234/1-b cezasının iptaline ilişkin kararı onamıştır (E.2025/1178, K.2025/3959, 27.11.2025). Bu ölçüt, sonradan belli olan royaltiler bakımından da ileri sürülebilir.
Gümrük ek tahakkuku ve para cezasının genel çerçevesini, cezayı azaltan hâlleri ve itiraz yollarını gümrük ek tahakkuku ve idari para cezası rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
Royalti bulguları çoğunlukla Ticaret Bakanlığı müfettişlerinin sonradan kontrol denetimlerinde ortaya çıkar. Bu denetimlerin usulünü, kaç yıl geriye gidilebileceğini ve idare tespit etmeden yapılan bildirimin cezayı yüzde ona indirmesini gümrükte teslim sonrası kontrol rehberimizde ele aldık.
KDV ve Stopaj Boyutu: Gümrükte KDV, 2 No.lu Beyanname ve Kurumlar Vergisi Kesintisi
Yurt dışına ödenen royalti, vergi hukukunda üç ayrı açıdan ele alınır. Gümrük kıymetine giren royalti, ithalde alınan KDV’nin matrahına da girer (KDV Kanunu m.21). Kıymete girmeyen royalti ise yurt dışından sağlanan bir hizmet olarak sorumlu sıfatıyla 2 No.lu KDV beyannamesiyle beyan edilir (KDV Kanunu m.9). Ayrıca royalti, kurumlar vergisi kesintisine tabidir; bu konuyu yurt dışına royalti ve lisans bedeli ödemelerinde stopaj ve KDV rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
Aynı royalti için hem gümrükte hem vergi dairesinde KDV ödenmesi riski vardır. Gelir İdaresi, royalti gümrük kıymetine dahil edilerek KDV’si gümrük idaresine ödenmişse ayrıca sorumlu sıfatıyla beyana gerek olmadığı yönünde görüş vermiştir. Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2011/48 sayılı Genelgesi de gümrük idaresince yapılacak ek tahakkuklarda 2 No.lu KDV beyannamesiyle beyan edilen tutarların dikkate alınmasını öngörür. Ek tahakkuk kararında KDV farkı hesaplanırken vergi dairesine ödenen tutarın düşülüp düşülmediği bu nedenle mutlaka kontrol edilmelidir.
Zamanaşımı: Üç Yıl Ne Zaman Başlar?
Eksik alınan gümrük vergilerine ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılmalıdır (GK m.197/2). Royalti hiç beyan edilmemişse süre, kural olarak ithal beyannamesinin tescil tarihinden başlar. Danıştay Yedinci Dairesi, kıymetin eksik beyan edildiği gerekçesiyle üç yıllık süre geçtikten sonra tebliğ edilen ek tahakkuk ve cezayı, ceza davası açıldığına ilişkin bir iddia da bulunmadığından hukuka aykırı bulan kararı onamıştır (E.2019/4967, K.2022/5458, 22.12.2022).
Tamamlayıcı beyan verilmişse durum farklıdır. Yönetmelik’e göre tamamlayıcı beyana isabet eden ithalat vergileri bakımından zamanaşımı tamamlayıcı beyanın verildiği tarihten başlar (m.53/4). Danıştay, diş macunu ve diş fırçası ithalatına ilişkin bir dosyada 2014 yılının ilk çeyreği için 24.04.2014 tarihinde dönemsel tamamlayıcı beyan verildiğini, bu döneme ilişkin ek tahakkuk ve cezanın 24.04.2017 tarihinde zamanaşımına uğradığını kabul etmiştir (E.2019/436, K.2022/3698, 10.10.2022). Tamamlayıcı beyanın eksik olduğu iddiasıyla yapılan ek tahakkuklarda süre bu nedenle tamamlayıcı beyan tarihinden hesaplanmalıdır.
Fazla Ödenen Vergilerin İadesi ve Faiz
İhtirazi kayıtla ödenen vergiler dava sonunda iade edilir. Kanunen ödenmemesi gerektiği hâlde ödenen vergiler için ayrıca Kanun’un 211. maddesine göre üç yıl içinde geri verme başvurusu da yapılabilir. Ancak ticaret politikası önlemlerine tabi eşyada kıymetin yükümlünün kendi beyanıyla artırılması sonucunda ödenen vergiler için geri verme talepleri kabul edilmez (m.211/1); royaltinin kıymete eklenmesi bu istisnayla kesişebilir.
Faiz konusunda Danıştay, iade edilecek vergilerde faizin türünün, gümrük yükümlülüğünün başladığı tamamlayıcı beyanın verildiği tarihte yürürlükte olan düzenlemeye göre belirleneceğini kabul etmiştir. 10.04.2023’ten önce verilen tamamlayıcı beyanlarda iade tecil faiziyle yapılmalıdır (E.2023/3879, K.2025/377, 03.02.2025). Bu tarihten sonra Kanun’un 216/1. maddesi kanuni faiz öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi bu “kanuni faiz” düzenlemesini iptal etmiştir (E.2023/165, K.2025/165; RG 31.12.2025). İptal kararı yayımından dokuz ay sonra, 30.09.2026’da yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten sonra sonuçlanacak iadelerde faizin türü ve oranı yeni bir yasal düzenleme yapılıp yapılmadığına göre ayrıca değerlendirilmeli; dava dilekçesinde faiz talebi açıkça yazılmalıdır.
Lisans ve Satış Sözleşmesinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Royalti uyuşmazlığının sonucu büyük ölçüde sözleşme metinlerine bağlıdır. Danıştay, her dosyada lisans sözleşmesinin tedarik, fesih, hesaplama ve kontrol hükümlerini tek tek incelemektedir. Sözleşmenin gerçek ticari ilişkiyi doğru ve açık yansıtması, sonradan yapılacak bir incelemede şirketin elindeki en güçlü delildir.
- Royaltinin konusu: Hangi hak (marka, patent, know-how) için ve hangi ürün için ödendiği açıkça yazılmalıdır. Türkiye’de üretilen mamul için ödenen royalti ile aynen satılan ithal ürün için ödenen royalti aynı sözleşmede ise ayrı hesaplanmalıdır.
- Hesaplama esası: Royalti Türkiye’deki mamul satışları üzerinden mi, ithal eşyasının fiyatı veya miktarı üzerinden mi hesaplanıyor? İkinci durumda Yönetmelik eşya ile ilgili olmayı karine olarak kabul eder (m.56/5).
- Tedarik serbestisi: Girdilerin lisans veren dışındaki tedarikçilerden de alınıp alınamayacağı ve fiilen alınıp alınmadığı belgelenmelidir. Kalite standardı ve onay mekanizması tek başına tedarik zorunluluğu değildir.
- Fesih ve bağlantı hükümleri: Royalti ödenmezse satış sözleşmesinin sona ereceğine veya ürünün satılamayacağına ilişkin hükümler Tebliğ’in 7/3. maddesindeki göstergelerdendir.
- İthalat sonrası hizmetler: Teknik destek, eğitim, pazarlama desteği gibi ithalattan sonra verilen hizmetlerin bedeli ayrı gösterilirse kıymetten ayırt edilebilir.
Sözleşme ilişkili şirketler arasındaysa satış fiyatının ilişkiden etkilenip etkilenmediği de ayrıca incelenir (GK m.24/2; Yönetmelik m.55). Transfer fiyatlandırması ile gümrük kıymeti arasındaki ilişki ayrı bir uyuşmazlık alanıdır.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- Lisans, franchise veya teknoloji transferi sözleşmesinin tam metni, ekleri, değişiklikleri ve onaylı çevirisi.
- Satış ve tedarik sözleşmeleri, sipariş ve fatura örnekleri; varsa çerçeve tedarik anlaşması.
- Royalti hesap tabloları, lisans verenin düzenlediği faturalar, banka transfer kayıtları ve muhasebe kayıtları.
- Girdilerin hangi tedarikçilerden alındığını gösteren satın alma kayıtları; ilişkisiz tedarikçilerden yapılan alımların belgeleri.
- Üretim süreci, reçeteler, ithal girdinin mamul ürün içindeki payı ve gümrük tarife pozisyonları.
- İstisnai kıymet veya dönemsel beyan izni, tamamlayıcı beyanlar, ihtirazi kayıt dilekçeleri ve evrak kayıt bilgileri.
- 2 No.lu KDV beyannameleri ve tahakkuk fişleri, kurumlar vergisi kesintisine ilişkin muhtasar beyannameler.
- Teslim sonrası kontrol raporu, ek tahakkuk ve ceza kararı, hesap tablosu ve tebliğ belgeleri.
Adım Adım: Royalti Ödeyen İthalatçı Ne Yapmalı?
- Durum tespiti. Ödenen royaltinin hangi hak ve ürün için ödendiğini, ithal girdinin ayniyetini kaybedip kaybetmediğini ve tedarik serbestisini sözleşme ve kayıtlarla çıkarın.
- Karar. İki şart açıkça varsa royaltiyi beyan edin; açıkça yoksa gerekçeyi yazılı hâle getirin; tartışmalıysa ihtirazi kayıtla beyanı değerlendirin.
- Usul. Gerekiyorsa istisnai kıymet veya dönemsel beyan izni alın; tamamlayıcı beyanları royaltinin tahakkuk ettiği ayı izleyen ayın 26’sına kadar verin.
- KDV. Aynı royalti için gümrükte ve vergi dairesinde mükerrer KDV ödenmesini önleyin; ödenmişse mahsup talebini dosyaya koyun.
- Kontrol yazısı gelirse. Belgeleri, neyi ispat ettiklerini açıklayan bir yazıyla sunun; zamanaşımı hesabını beyanname ve tamamlayıcı beyan bazında yapın.
- Karar tebliğ edilirse. On beş gün içinde itiraz veya uzlaşma; reddinde otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava.
Süreler Tablosu
Tablo 9. Royalti ve gümrük kıymeti uyuşmazlığında süreler
| İşlem | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tamamlayıcı beyan ve ödeme | İzleyen ayın 26’sı | Royaltinin tahakkuk ettiği veya muhasebe kayıtlarına intikal ettiği ay | Yönetmelik m.53/5; Tebliğ m.11/3–4 |
| İhtirazi kayıt | Beyanla birlikte | Tamamlayıcı beyan | Danıştay 7. D. E.2019/5852, K.2022/2038 |
| İtiraz | 15 gün | Tahakkukun veya ek tahakkuk ve ceza kararının tebliği | GK m.242 |
| Uzlaşma | 15 gün | Ek tahakkuk ve ceza kararının tebliği | GK m.244 |
| İtiraz kararı | 30 gün | İtirazın idareye ulaşması | GK m.242 |
| Vergi mahkemesinde dava | 30 gün | İtirazın reddinin tebliği | İYUK m.7 |
| Geri verme başvurusu | 3 yıl | Vergilerin tebliği | GK m.211/2 |
| İdarenin tebligat süresi | 3 yıl | Tescil; tamamlayıcı beyan verilmişse beyan tarihi | GK m.197/2; Yönetmelik m.53/4 |
Royalti Nedeniyle Ek Tahakkuk ve Para Cezası Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği (Gümrük Kanunu m.242)
Aşağıdaki örnek, yurt dışından kozmetik hammaddesi ithal eden ve Türkiye’de ürettiği ürünleri lisanslı marka altında satan bir şirket için hazırlanmıştır. Şirket, mamul ürünlerin Türkiye’deki net satışları üzerinden marka ve formül lisansı için royalti ödemektedir. Teslim sonrası kontrolde royaltinin tamamı ithal hammaddelerin kıymetine eşit olarak paylaştırılmış, ek tahakkuk yapılmış ve 234/1-b cezası verilmiştir.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI
[ ] GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
Sunulmak üzere
[ ] GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜNE
İTİRAZ EDEN: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres], KEP: [ ]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], KEP: [ ]
İTİRAZ KONUSU KARAR: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı ek tahakkuk ve para cezası kararı (tebliğ tarihi: [tarih])
KONU: Kararın Gümrük Kanunu’nun 242. maddesi uyarınca kaldırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket, [ülke] menşeli [hammadde adları] ithal etmekte, bunları yurt içinden temin ettiği [sayı] farklı girdiyle birlikte kendi tesislerinde işleyerek [ürün grupları] üretmektedir. Müvekkil, [lisans veren] ile imzaladığı [tarih] tarihli lisans sözleşmesi uyarınca, ürettiği mamullerin Türkiye’deki net satışları üzerinden yüzde [oran] oranında marka ve formül lisansı bedeli ödemektedir.
2. Müdürlüğünüzce yapılan teslim sonrası kontrolde, [tarih] ile [tarih] arasında tescil edilen [sayı] adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamındaki hammaddelerin kıymetine, aynı dönemde ödenen lisans bedelinin tamamı beyanname sayısına eşit olarak paylaştırılmak suretiyle eklenmiş; [tutar] TL gümrük vergisi ve [tutar] TL katma değer vergisi ek tahakkuk ettirilmiş, ayrıca Gümrük Kanunu’nun 234/1-b maddesi uyarınca [tutar] TL para cezası verilmiştir.
A. Gümrük Kanunu m.27/1-c ve Gümrük Yönetmeliği m.56/1-a, 56/2: Lisans bedeli ithal hammaddelerle ilgili değildir
3. Gümrük Kanunu’nun 27/1-c maddesi ve Gümrük Yönetmeliği’nin 56/1. maddesi uyarınca royalti ancak kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olduğunda fiyata eklenebilir. Yönetmelik’in 56/2. maddesi, ithal eşyasının Türkiye’de imal edilen eşyanın karışımındaki maddelerden biri olması hâlinde, düzeltmenin ancak royaltinin bu eşya ile ilgili olması durumunda yapılabileceğini öngörür. GATT VII. Madde Uygulama Anlaşması’nın yorum notu da ithal eşyası yerli ürünlerle eski ayniyetini kaybedecek şekilde birleştirilmişse royalti için ilave yapılmasının doğru olmayacağını belirtir.
4. İthal edilen hammaddeler, müvekkilin tesislerinde önemsiz işlemlerin çok ötesinde bir üretim sürecinden geçmekte, [sayı] yerli girdiyle birleşerek farklı gümrük tarife pozisyonunda yeni ürünlere dönüşmektedir. Lisans bedeli bu mamullerin markası ve formülü için, mamullerin satış hasılatı üzerinden ödenmektedir. Danıştay Yedinci Dairesi, aynı yapıdaki tütün ve otomotiv parçası dosyalarında mamul ürünün satışı üzerinden ödenen royaltinin ithal girdi ile ilgili olmadığını kabul etmiş; Vergi Dava Daireleri Kurulu da bu görüşü benimsemiştir (VDDK E.2022/1717, K.2023/674, 07.06.2023; 7. D. E.2020/840, K.2022/5195, 15.12.2022).
B. Gümrük Kanunu m.27/1-c ve Gümrük Yönetmeliği m.56/4: Ödeme satış koşulu değildir
5. Royaltinin kıymete girmesi için ikinci şart, ödemenin ithal eşyasının satış koşulu olarak yapılmasıdır. Müvekkil hammaddeleri [satıcı] ile yaptığı satış sözleşmesine göre satın almaktadır; bu sözleşmede lisans bedeline hiçbir atıf yoktur. Lisans sözleşmesi de müvekkili hammaddeleri belirli bir kaynaktan almakla yükümlü kılmamaktadır. Müvekkil, incelenen dönemde aynı hammaddelerin yüzde [oran]’ını lisans verenle ilişkisi bulunmayan [tedarikçi adları] firmalarından almıştır.
6. Yönetmelik’in 56/4. maddesi, royaltinin üçüncü kişiye ödendiği durumlarda satıcının veya onunla ilişkili bir kişinin alıcıdan bu ödemeyi yapmasını istemediği hâllerde şartın gerçekleşmiş sayılmayacağını açıkça düzenler. Danıştay Yedinci Dairesi de tedarikin serbest olduğu ve lisans sözleşmesinin satış sözleşmesinden bağımsız bulunduğu bir dosyada ilaveyi hukuka aykırı bulmuştur (E.2021/2176, K.2023/5095, 29.12.2023).
C. Gümrük Kanunu m.27/2: Eşit paylaştırma nesnel ve ölçülebilir veriye dayanmaz
7. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, kıymete bir ilave yapılması gerektiği düşünülse bile, Kanun’un 27/2. maddesi ilavenin nesnel ve ölçülebilir verilere dayanmasını zorunlu kılar. Kararda, dönem boyunca ödenen lisans bedelinin tamamı, ithal hammaddelerin mamul içindeki payı, yerli girdiler ve beyannamelerdeki eşyanın miktarı hiç dikkate alınmadan beyanname sayısına eşit olarak bölünmüştür. Laminat parke dosyasında ilk derece mahkemesi de aynı yöntemle yapılan paylaştırmayı nesnel ve ölçülebilir veriye dayanmadığı için hukuka aykırı bulmuştur (Danıştay 7. D. E.2021/2176, K.2023/5095 sayılı kararda özetlendiği üzere).
D. Gümrük Kanunu m.234/1-b: Tescil anında belli olmayan lisans bedeli nedeniyle ceza verilemez
8. Aksi kanaat hâlinde belirtmek isteriz ki, 234/1-b maddesi beyannamenin tescil anındaki kıymet beyanını cezalandırır. Lisans bedeli, beyannamelerin tescilinden aylar sonra mamullerin satışına göre hesaplanmakta olup tescil anında tutarı belli değildir. Bu tür unsurlar için Gümrük Yönetmeliği’nin 53. maddesi tamamlayıcı beyan mekanizması öngörmektedir. Danıştay Yedinci Dairesi, ithalattan sonra ortaya çıkan fiyat farkı nedeniyle verilen 234/1-b cezasını hukuka aykırı bulan kararı onamıştır (E.2025/1178, K.2025/3959, 27.11.2025). Ceza bu nedenle her hâlükârda kaldırılmalıdır.
SONUÇ VE TALEP
9. Açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulüne, ek tahakkuk ve para cezası kararının tamamen kaldırılmasına, aksi kanaat hâlinde ilavenin ithal hammaddelerin mamul içindeki payı ve beyanname bazındaki miktarlar esas alınarak nesnel verilerle yeniden hesaplanmasına ve para cezasının kaldırılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
İtiraz eden vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; ek tahakkuk ve ceza kararı ile hesap tablosu; lisans sözleşmesi ve onaylı çevirisi; hammadde satış sözleşmesi; tedarikçi bazında alım listesi ve faturalar; üretim reçeteleri ve tarife pozisyonlarını gösteren teknik rapor; lisans bedeli hesap tabloları ve ödeme belgeleri.
Para cezası için uzlaşma da düşünülüyorsa talep aynı on beş günlük süre içinde yapılmalıdır. Uzlaşma talebi itiraz süresini durdurur; uzlaşma sağlanamazsa kalan süre içinde itiraz edilebilir.
İhtirazi Kayıtla Ödenen Vergilerin İadesi İçin Vergi Mahkemesinde Dava Dilekçesi Örneği
İkinci örnek, royaltinin gümrük kıymetine girmediği görüşünde olan, ancak ceza riskinden korunmak için dönemsel beyan izni kapsamında royaltiyi ihtirazi kayıtla tamamlayıcı beyana konu eden ve itirazı reddedilen bir şirket için hazırlanmıştır.
[ ] VERGİ MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
DAVACI: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], KEP: [ ]
DAVALI: T.C. Ticaret Bakanlığı [ ] Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü
DAVA KONUSU: [Dönem] dönemine ilişkin [tarih] tarihli tamamlayıcı beyanlar üzerine tahakkuk ettirilen ve ihtirazi kayıtla ödenen [tutar] TL gümrük vergisi ile [tutar] TL katma değer vergisine yapılan itirazın reddine ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin iptali ile ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemidir.
TEBLİĞ TARİHİ: [tarih]
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket, [ülke] menşeli [girdi] ithal etmekte ve bunu yurt içinden ve yurt dışından temin ettiği çok sayıda başka girdiyle birlikte işleyerek [mamul] üretmektedir. Müvekkil, lisans verene mamullerin Türkiye’deki net satışları üzerinden yüzde [oran] oranında lisans bedeli ödemektedir. Müvekkil, bu ödemenin ithal girdinin gümrük kıymetine girmediği görüşündedir; ancak bir ek tahakkuk ve ceza riskiyle karşılaşmamak için Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Kıymeti) (Seri No: 2)’nin 11/4. maddesi uyarınca dönemsel beyan izni almış ve [dönem] dönemine ilişkin tamamlayıcı beyanları ihtirazi kayıtla vermiştir.
2. Tahakkuk eden vergiler [tarih] tarihinde ödenmiş, Kanun’un 242. maddesine göre yapılan itiraz [tarih] tarihinde tebliğ edilen işlemle reddedilmiştir. Dava, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesindeki otuz günlük süre içinde açılmaktadır.
A. Gümrük Yönetmeliği m.53/5 ve Tebliğ m.11/4: İhtirazi kayıt süresinde konulmuştur
3. Tamamlayıcı beyanlar ve ihtirazi kayıt, lisans bedelinin tahakkuk ettiği [ay] ayını izleyen ayın 26’sı olan [tarih] tarihinden önce, [tarih] tarihinde ve [sayı] evrak numarasıyla idarenin kayıtlarına girmiştir. Danıştay Yedinci Dairesi, royalti tamamlayıcı beyanlarında sürenin beyannamenin tescilinden değil, royaltinin öğrenildiği ve tahakkuk ettiği ayı izleyen ayın 26’sından hesaplanacağını kabul etmiştir (E.2019/5852, K.2022/2038, 16.05.2022). Beyan ihtirazi kayıtla yapıldığından dava konusu edilebilir.
B. Gümrük Kanunu m.27/1-c ve Gümrük Yönetmeliği m.56/1-a: Lisans bedeli ithal girdi ile ilgili değildir
4. İthal edilen [girdi], müvekkilin tesislerinde önemsiz işlemlerin ötesinde bir üretim sürecinden geçerek farklı gümrük tarife pozisyonunda yer alan [mamul] hâline gelmektedir. Lisans bedeli, bu mamulün markası ve üretim bilgisi için, mamulün Türkiye’deki satışları üzerinden ödenmektedir. Danıştay Yedinci Dairesi, aynı yapıdaki ve ihtirazi kayıtla verilen tamamlayıcı beyanlara ilişkin davalarda, royaltinin ithal girdi ile ilgili olmadığı gerekçesiyle verilen iptal kararlarını onamıştır (E.2025/1127, K.2025/4109, 04.12.2025; E.2023/3879, K.2025/377, 03.02.2025).
C. Gümrük Kanunu m.27/1-c: Lisans bedeli satış koşulu değildir
5. Lisans sözleşmesinin [madde] maddesi, girdilerin lisans verenin onayladığı kalite standartlarını karşılamak kaydıyla farklı kaynaklardan temin edilebileceğini açıkça düzenler. Müvekkil incelenen dönemde girdilerin yüzde [oran]’ını lisans verenle ilişkisi olmayan tedarikçilerden almıştır. Satış sözleşmesinde lisans bedeline atıf yoktur. Kalite standardının belirlenmesi, alıcının girdiyi lisans bedeli ödemeden satın alamayacağı anlamına gelmez. Vergi Dava Daireleri Kurulu da tedarik serbestisinin bulunduğu bir dosyada aynı sonuca ulaşmıştır (E.2022/326, K.2023/266, 29.03.2023).
D. Faiz talebi
6. Fazladan ödenen vergilerin ödeme tarihinden iade tarihine kadar faiziyle birlikte iadesi gerekir. Danıştay, faizin türünü tamamlayıcı beyanların verildiği tarihte yürürlükte olan düzenlemeye göre belirlemektedir (E.2023/3879, K.2025/377). Gümrük Kanunu’nun 216/1. maddesindeki kanuni faiz düzenlemesi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir (E.2023/165, K.2025/165). İadenin, ödenen tutarın değerini koruyacak oranda, 6183 sayılı Kanun’a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizle yapılmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM
7. Açıklanan nedenlerle; dava konusu işlemin iptaline, ihtirazi kayıtla ödenen [tutar] TL’nin ödeme tarihinden itibaren tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte davacıya iadesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Davacı vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; dönemsel beyan izni; tamamlayıcı beyanlar ve ihtirazi kayıt dilekçesi ile kayıt bilgisi; tahakkuk ve ödeme belgeleri; itiraz dilekçesi ve itirazın reddi işlemi; lisans sözleşmesi ve onaylı çevirisi; satış sözleşmesi; tedarikçi bazında alım listesi; üretim sürecini gösteren teknik rapor.
Dönemsel Beyan İzni İçin İhtirazi Kayıtlı Başvuru Dilekçesi Örneği (Tebliğ m.11/4)
Üçüncü örnek, royaltinin kıymete girmediği görüşünü koruyarak dönemsel beyan izni isteyen bir şirket için hazırlanmıştır. Başvuruda Tebliğ’in Ek-1 formu kullanılır; dilekçe forma eklenerek görüşün kayda geçmesini sağlar.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI
[ ] GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURAN: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres], KEP: [ ]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], KEP: [ ]
KONU: Lisans bedeli ödemelerinin Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Kıymeti) (Seri No: 2) m.11/4 uyarınca dönemsel olarak beyan edilmesine izin verilmesi talebidir; beyanlar ihtirazi kayıtla yapılacaktır.
AÇIKLAMALAR
1. Başvuran şirket, [lisans veren] ile imzaladığı [tarih] tarihli lisans sözleşmesi uyarınca, Türkiye’de ürettiği [mamul] için mamulün net satışları üzerinden yüzde [oran] oranında lisans bedeli ödemektedir. Lisans bedeli her ay sonunda hesaplanmakta ve izleyen ay ödenmektedir. Şirket aynı dönemde [girdi] ithal etmektedir.
A. Gümrük Kanunu m.27/1-c: Başvuranın lisans bedelinin kıymete girmediği görüşü
2. Başvuran, lisans bedelinin ithal girdi ile ilgili olmadığı ve satış koşulu olarak ödenmediği görüşündedir. İthal girdi, başvuranın tesislerinde başka girdilerle birlikte işlenerek farklı tarife pozisyonunda yeni bir ürüne dönüşmekte, lisans bedeli bu ürünün satışı üzerinden ödenmekte, girdiler ise lisans verenle ilişkisi olmayan tedarikçilerden de temin edilmektedir. Bu yapıdaki ödemelerin ithal girdinin kıymetine girmediği Danıştay kararlarıyla da kabul edilmektedir.
B. Tebliğ m.11/4 ve Gümrük Yönetmeliği m.53: Dönemsel beyan izninin şartları oluşmuştur
3. Bununla birlikte idarenin farklı bir görüşte olabileceği dikkate alınarak, ceza ve gecikme faizi riskinin önlenmesi amacıyla lisans bedellerinin Tebliğ’in 11/4. maddesi uyarınca dönemsel olarak beyan edilmesine izin verilmesini talep ediyoruz. Lisans bedeli dönemsel olarak belirlenmekte, ilgili sözleşmeler ve onaylı çevirileri Ek-1 formuyla birlikte sunulmaktadır.
4. Başvuranın bu izin kapsamında vereceği tamamlayıcı beyanlar, lisans bedelinin gümrük kıymetine girdiğinin kabulü anlamına gelmeyecek, ihtirazi kayıtla verilecektir. Başvuran, bu beyanlar üzerine tahakkuk ettirilecek vergiler için Gümrük Kanunu’nun 242. maddesi ile idari yargı yollarına başvurma hakkını saklı tutmaktadır.
SONUÇ VE TALEP
5. Açıklanan nedenlerle; lisans bedeli ödemelerinin Tebliğ’in 11/4. maddesi uyarınca dönemsel olarak ve ihtirazi kayıtla beyan edilmesine izin verilmesine, iznin ilgili gümrük idarelerine bildirilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Başvuran vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; Ek-1 başvuru formu; lisans sözleşmesi ve onaylı çevirisi; lisans bedeli hesaplama esaslarını gösteren tablo; ithalatların listesi.
Sık Yapılan Hatalar
- Royaltiyi hiç değerlendirmemek. Muhasebe royaltiyi yurt dışı hizmet ödemesi olarak kaydeder, gümrük boyutu kimsenin aklına gelmez. Teslim sonrası kontrolde ceza vergi farkının üç katına çıkabilir.
- Her royaltinin kıymete girdiğini kabul etmek. Ayniyetini kaybeden girdiler ve serbest tedarik durumunda royalti kıymete girmez. Gereksiz yere ödenen vergi, ihtirazi kayıt konulmamışsa geri alınamayabilir.
- İhtirazi kaydı unutmak veya geç koymak. İhtirazi kayıt beyanla birlikte konulmalıdır; aksi hâlde kendi beyanınıza karşı dava açmak mümkün olmayabilir.
- Sözleşmeyi dosyaya eksik koymak. Danıştay tedarik, fesih ve hesaplama hükümlerini tek tek inceler. Sözleşmenin yalnızca ilk sayfaları veya özet çevirisi yetmez.
- Tedarik serbestisini belgelememek. Sözleşmede yazan serbestinin fiilen kullanıldığı, ilişkisiz tedarikçilerden yapılan alımlarla gösterilmelidir.
- KDV’yi iki kez ödemek. Gümrükte KDV’si ödenen royalti için ayrıca 2 No.lu beyanname verilmemeli; verilmişse ek tahakkukta mahsup istenmelidir.
- Zamanaşımını yanlış hesaplamak. Tamamlayıcı beyan verilmişse süre tamamlayıcı beyan tarihinden başlar; beyan yoksa tescil tarihinden.
- Eşit paylaştırmaya itiraz etmemek. Royaltinin beyannamelere eşit bölünmesi nesnel ve ölçülebilir veri değildir; kabul edilse bile tutar itirazı ayrıca yapılmalıdır.
- Usulsüzlük cezasında AYM kararını ileri sürmemek. Tamamlayıcı beyanın geç verilmesine dayanan usulsüzlük cezaları ikincil düzenlemeye dayanır.
Hukukçular Evi Royalti ve Gümrük Kıymeti Dosyalarında Ne Yapar?
Lisans, franchise ve teknoloji transferi sözleşmelerini gümrük kıymeti, KDV ve kurumlar vergisi kesintisi açısından birlikte inceliyor; royaltinin kıymete girip girmediğini Danıştay içtihadı ışığında değerlendirerek yazılı görüş veriyoruz. Gerekiyorsa dönemsel beyan izni, istisnai kıymet ve ihtirazi kayıtlı tamamlayıcı beyan süreçlerini kuruyoruz.
Teslim sonrası kontrol yazısı geldiğinde dosyayı üstleniyor, sunulacak belgeleri ve açıklama yazısını hazırlıyoruz. Ek tahakkuk ve ceza kararlarına karşı itiraz, uzlaşma, vergi mahkemesi, bölge idare mahkemesi ve Danıştay aşamalarını yürütüyor, ihtirazi kayıtla ödenen vergilerin faiziyle iadesi için dava açıyoruz. Büromuz Ankara’dadır; Ticaret Bakanlığı ve Danıştay nezdindeki işleri doğrudan takip ediyoruz.
Lisans sözleşmenizi, royalti tablolarınızı ve varsa gümrük kararını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Gümrük konusundaki kısa hizmet özetimiz gümrükte ek tahakkuk ve idari para cezalarına itiraz sayfasındadır.
İlgili Rehberler
- Gümrükte Teslim Sonrası Kontrol (GK 73): Müfettiş Denetimi, İkincil Kontrol ve Ek Tahakkuk
- Gümrük Ek Tahakkuku ve İdari Para Cezası: İtiraz, Uzlaşma, Dava ve Zamanaşımı
- Yurt Dışına Royalti, Lisans ve Hizmet Bedeli Ödemesi: Stopaj ve KDV
- Dahilde İşleme Rejimi İhlali: Müeyyideli Kapatma ve Gümrük Kanunu m.238
- Gümrükte Ek Tahakkuk ve İdari Para Cezalarına İtiraz
- Gümrük Uzlaşması: Ek Tahakkuk ve İdari Para Cezasında Uzlaşma
- Gümrük Vergisi İadesi: Geri Verme ve Kaldırma (GK m.211)
- İthalatta Gözetim Belgesi ve Gözetim Kıymeti
- Marka Tecavüzünde Tazminat ve Lisans Bedeli Hesabı
- Altın ve Kuyum Sektöründe Gümrük ve Vergi Davaları
- Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü ve Yerinde Gümrükleme
- Vergi Hukuku Rehberi
- Ticaret Hukuku Rehberi
- İdare Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Royalti gümrük kıymetine eklenir mi?
Her zaman değil. Royalti ancak kıymeti belirlenecek ithal eşyası ile ilgiliyse ve bu eşyanın satış koşulu olarak ödeniyorsa fiyata eklenir (Gümrük Kanunu m.27/1-c; Gümrük Yönetmeliği m.56/1). İki şarttan biri yoksa ilave yapılamaz. İlave edilecek tutar da nesnel ve ölçülebilir verilere dayanmalıdır.
Royaltinin ithal eşyası ile ilgili olması ne demek?
Lisansla devredilen hak ithal eşyasında cisim buluyorsa veya ithal eşyası bu hakkı kullanarak üretiliyorsa royalti eşya ile ilgilidir. Royalti ithal eşyasının fiyatı veya miktarına göre ya da aynen satılan eşyanın satışına göre hesaplanıyorsa da ilgili sayılır. İthal girdi Türkiye’de başka girdilerle işlenip ayniyetini kaybediyor ve royalti mamulün satışı üzerinden ödeniyorsa Danıştay ilgiyi kabul etmemektedir.
Satış koşulu ne demek?
Royalti ödemesinin, ithalatçının eşyayı satın alabilmesi için vazgeçilmez bir unsur olmasıdır. Belirleyici soru, alıcının eşyayı royalti ödemeden alıp alamayacağıdır. Royalti üçüncü bir kişiye ödeniyorsa, satıcı veya onunla ilişkili bir kişi bu ödemeyi istemiyorsa şart gerçekleşmiş sayılmaz (Yönetmelik m.56/4).
Marka royaltisi hangi durumda gümrük kıymetine girer?
Yönetmelik’e göre marka royaltisi; eşya aynen veya önemsiz bir işlemden sonra satılıyorsa, royalti ödenen marka altında pazarlanıyorsa ve alıcı eşyayı ilişkisiz satıcılardan alma özgürlüğüne sahip değilse kıymete eklenir (m.56/3). Tebliğ bu durumlardan birini yeterli sayar; Yönetmelik ile Tebliğ arasındaki bu fark itiraz ve davada ileri sürülebilir.
Royalti tutarı ithalden sonra belli oluyorsa ne yapılır?
Beyanname mevcut kıymetle tescil edilir ve istisnai kıymetle beyan yolu kullanılır. Royalti tutarı belli olunca, royaltinin tahakkuk ettiği ayı izleyen ayın 26’sı akşamına kadar tamamlayıcı beyan verilir ve fark vergiler aynı süre içinde ödenir (Gümrük Yönetmeliği m.53; Tebliğ m.11). Royalti dönemsel belirleniyorsa dönemsel beyan izni alınabilir.
Royalti beyan edilmezse ceza ne kadar?
Gümrük idaresi eksik vergileri ek tahakkukla ister ve vergi farkının üç katı para cezası verir (Gümrük Kanunu m.234/1-b). Fark idarenin tespitinden önce bildirilirse ceza yüzde on oranında uygulanır (m.234/3). Danıştay, ithalattan sonra ortaya çıkan fiyat farklarında 234/1-b cezasının uygulanamayacağını kabul eden kararları onamaktadır.
İhtirazi kayıtla beyan neden önemli?
Royaltinin kıymete girmediğini düşünen şirket, ceza riskine girmeden vergiyi ödeyip sonra iadesini isteyebilir. Bunun için tamamlayıcı beyanın süresinde ve ihtirazi kayıtla verilmesi gerekir. Danıştay, royalti tamamlayıcı beyanlarında sürenin royaltinin tahakkuk ettiği ayı izleyen ayın 26’sından hesaplanacağını kabul etmiştir.
Gümrük idaresi royalti için kaç yıl geriye gidebilir?
Üç yıl. Royalti hiç beyan edilmemişse süre kural olarak ithal beyannamesinin tescil tarihinden başlar (Gümrük Kanunu m.197/2). Tamamlayıcı beyan verilmişse, bu beyana isabet eden vergiler bakımından zamanaşımı tamamlayıcı beyanın verildiği tarihten başlar (Gümrük Yönetmeliği m.53/4).
Royalti için hem gümrükte hem vergi dairesinde KDV ödemek gerekir mi?
Hayır. Gümrük kıymetine dahil edilen royaltinin KDV’si gümrükte ödenir. Gelir İdaresi, bu durumda ayrıca sorumlu sıfatıyla KDV beyanına gerek olmadığı yönünde görüş vermiştir. Kıymete girmeyen royalti için ise KDV, 2 No.lu KDV beyannamesiyle vergi dairesine ödenir. Ek tahakkukta vergi dairesine ödenen tutarların dikkate alınması istenmelidir.
Türkiye’de çoğaltma veya dağıtım hakkı için yapılan ödemeler kıymete girer mi?
Hayır. Türkiye’de çoğaltma hakkı için yapılan ödemeler ile satış koşulu olmayan dağıtım veya tekrar satış hakkı ödemeleri kıymete eklenmez (Gümrük Kanunu m.27/5, 28/d). İthalattan sonra verilen kurulum, bakım ve teknik yardım hizmetlerinin bedeli de fiyattan ayırt edilebiliyorsa kıymete girmez.
İhtirazi kayıtla ödenen vergi faiziyle iade edilir mi?
Dava kazanılırsa vergi faiziyle iade edilir. Danıştay faizin türünü tamamlayıcı beyanın verildiği tarihte yürürlükte olan düzenlemeye göre belirlemektedir; 10.04.2023’ten önceki beyanlarda tecil faizi uygulanır. Gümrük Kanunu’nun 216/1. maddesindeki kanuni faiz düzenlemesini Anayasa Mahkemesi iptal etmiş, iptal 30.09.2026’da yürürlüğe girmiştir.
Tamamlayıcı beyanı geç verirsem usulsüzlük cezası ödenir mi?
Yönetmelik ve Tebliğ bu durumda gecikme faizi ile birlikte usulsüzlük cezası öngörür. Ancak Anayasa Mahkemesi, ikincil düzenlemelere aykırılığın usulsüzlük cezasıyla cezalandırılmasına imkân veren ibareyi iptal etmiş, Gümrükler Genel Müdürlüğü de bu cezaların 2 Haziran 2026’dan itibaren uygulanmamasını bildirmiştir. Gecikme faizi ise ödenir.
Kaynakça
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.24, 25, 26, 27, 28, 197, 211, 216, 234, 241, 242 ve 244 (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metin).
- Gümrük Yönetmeliği (RG 07.10.2009, 27369 mükerrer) m.43/1-ğ, 44, 51, 53, 54, 55 ve 56.
- Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Kıymeti) (Seri No: 2) (RG 28.06.2014, 29044) m.3–12; Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2011/48 sayılı Genelgesi.
- Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma (RG 27.08.1993, 21681) m.8 ve 8/3’e ilişkin yorum notu; Dünya Gümrük Örgütü Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi 4.17 sayılı tavsiye kararı; AB’nin 2454/93 sayılı Uygulama Tüzüğü m.159.
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.9 ve 21; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 ve 27.
- Anayasa Mahkemesi, 22.07.2025, E.2023/165, K.2025/165 (RG 31.12.2025, 33124); 26.03.2026, E.2025/269, K.2026/72 (RG 02.06.2026, 33268).
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu: E.2022/326, K.2023/266 (29.03.2023); E.2022/1717, K.2023/674 (07.06.2023).
- Danıştay Yedinci Dairesi: E.2020/2724, K.2021/4971 (17.11.2021); E.2018/713, K.2022/1164 (22.03.2022); E.2019/5852, K.2022/2038 (16.05.2022); E.2019/436, K.2022/3698 (10.10.2022); E.2020/840, K.2022/5195 (15.12.2022); E.2019/4967, K.2022/5458 (22.12.2022); E.2021/2176, K.2023/5095 (29.12.2023); E.2023/3879, K.2025/377 (03.02.2025); E.2025/1178, K.2025/3959 (27.11.2025); E.2025/1127, K.2025/4109 (04.12.2025).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve 17 Kasım 2026 tarihindeki mevzuatı yansıtır. Her royalti dosyası; lisans ve satış sözleşmeleri, tedarik kayıtları, üretim süreci ve tebliğ tarihleriyle birlikte ayrıca değerlendirilmelidir.
Royalti nedeniyle ek tahakkuk mu geldi, yoksa yurt dışına lisans bedeli mi ödüyorsunuz?
Lisans sözleşmesinin gümrük kıymeti, KDV ve stopaj açısından incelenmesi, dönemsel beyan izni ve ihtirazi kayıtlı tamamlayıcı beyan, teslim sonrası kontrol, itiraz, uzlaşma ve vergi mahkemesi davaları için sözleşmenizi ve varsa kararı gönderin.
Süreyi kaçırmayın
Tamamlayıcı beyan ve ihtirazi kayıt için royaltinin tahakkuk ettiği ayı izleyen ayın 26’sı, ek tahakkuk ve ceza kararına itiraz ve uzlaşma için 15 gün, itirazın reddine karşı vergi mahkemesinde dava için 30 gün vardır. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Vergi Hukuku Rehberi · Ticaret Hukuku Rehberi · İdare Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


