Dahilde İşleme Rejimi İhlali 2026: Taahhüt Kapatılamazsa Ne Olur? Müeyyideli Kapatma, Gümrük Kanunu m.238 Cezası, Zamanaşımı ve Ek Süre — Danıştay Kararları ve Dilekçe Örnekleri
17 Kasım 2026

Dahilde İşleme Rejimi İhlali 2026: Taahhüt Kapatılamazsa Ne Olur? Müeyyideli Kapatma, Gümrük Kanunu m.238 Cezası, Zamanaşımı ve Ek Süre — Danıştay Kararları ve Dilekçe Örnekleri

Dahilde işleme izin belgesi veya izni kapsamında vergisiz ithal edilen eşya süresi içinde işlenip ihraç edilmezse taahhüt müeyyideli olarak kapatılır. İhraç edilmeyen kısım için ithalde alınmayan vergiler ithal tarihi itibarıyla tahsil edilir; teminatın nakit verilmeyen kısmı için ithal beyannamesinin tescilinden itibaren gecikme zammı da istenir (Dahilde İşleme Rejimi Kararı m.22; Gümrük Kanunu m.207). Bunun yanında Gümrük Kanunu’nun 238. maddesine göre ceza verilir: eşya gümrük gözetiminden çıkarılmışsa gümrüklenmiş değerinin iki katı, gözetimden çıkarılmadığı tespit edilmişse vergiler ve faiz toplamı kadar. Rejimin gerektirdiği işlemler süre bitiminden sonra bir ay içinde tamamlanırsa yalnızca usulsüzlük cezasının iki katı, iki ay içinde tamamlanırsa dört katı uygulanır. Müeyyideli kapatmaya karşı belge sahibi bir ay içinde İhracat Genel Müdürlüğüne itiraz edebilir; gümrük idaresinin ek tahakkuk ve ceza kararına ise 15 gün içinde itiraz edilir.

Bu rehber; dahilde işleme izin belgesi veya izni süresi dolan, taahhüdünü tamamlayamayan, müeyyideli kapatma yazısı ya da gümrükten ek tahakkuk ve para cezası kararı alan ihracatçılar ve onların mali müşavirleri ile gümrük müşavirleri için hazırlandı. Ek süre ve haklı sebep imkânlarını, kapatma işleminin nasıl yapıldığını, hangi ihlale hangi yaptırımın uygulandığını, Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinde hangi bendin ve hangi tarihteki metnin uygulanacağını, zamanaşımının ne zaman başladığını Danıştay kararlarıyla birlikte anlatıyor. Müeyyideli kapatmaya ve gümrük kararına karşı ayrı ayrı izlenecek yolları sürelerle gösteriyor; sonunda üç dilekçe örneği yer alıyor.

Bu rehberin dayanakları. 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.3/26, 108, 109, 114, 181, 184, 197, 198, 207, 231, 238, 241, 242 ve 244; 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı (RG 27.01.2005, 25709; son olarak 10211 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değişik, RG 16.08.2025, 32988) m.5, 6, 10, 11, 19, 21, 22 ve 23; Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12) (RG 20.12.2006, 26382; son değişiklik RG 17.04.2026, 33227) m.8, 20–26, 37, 38, 40, 43, 45 ve geçici 37; Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği (RG 27.08.2011, 28038) m.5 ve 6; 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3/4; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 ve 27; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.5; Anayasa m.38.

Danıştay Yedinci Dairesi, Onuncu Dairesi ve Vergi Dava Daireleri Kurulunun 2022–2025 yıllarında verdiği ve metnini okuduğumuz kararlar. Kanun ve Karar metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi ile Ticaret Bakanlığının yayımladığı güncel hâlleriyle karşılaştırılmıştır.

Hangi Durumdasınız? Kısa Yol Haritası

Dahilde işleme dosyalarında ilk iş, şirketin hangi aşamada olduğunu belirlemektir. Belge süresi henüz dolmamış bir firma ile müeyyideli kapatma yazısı almış bir firmanın elindeki imkânlar tamamen farklıdır. Aşağıdaki tablo en sık karşılaştığımız durumları ve o aşamada yapılması gerekeni gösterir.

Tablo 1. Dahilde işleme rejiminde aşamaya göre yapılacaklar

DurumNe yapılmalıDayanak
Belge süresi dolmak üzere, ihracat yetişmeyecekSüre bitmeden ve süre sonundan itibaren en geç üç ay içinde ek süre başvurusu; şartları varsa haklı veya mücbir sebep başvurusuTebliğ m.21–26
Süre doldu, ihracat bir veya iki ay gecikmeli tamamlanabilirİşlemleri iki ay içinde bitirmek; bu durumda 238 yerine usulsüzlük cezası uygulanırGK m.241/3-h, 241/4-h; Karar m.22
Süre doldu, kapatma dosyası hazırlanıyorSüre sonundan itibaren üç ay içinde Ek-3 (belge) veya Ek-4 (izin) belgeleriyle kapatma başvurusuTebliğ m.37
Eksik belge yazısı geldiBir ay içinde tamamlamak; aksi hâlde mevcut bilgiyle kapatılırTebliğ m.38/1
Müeyyideli kapatma yazısı tebliğ edildiBelgede bir ay içinde İhracat Genel Müdürlüğüne yazılı itiraz; izinde Gümrük Kanunu m.242 itirazı; idari davayı da düşünmekTebliğ m.38/12–13; İYUK m.7
Gümrükten ek tahakkuk ve 238 cezası geldi15 gün içinde itiraz veya ceza için uzlaşma; reddinde 30 gün içinde vergi mahkemesiGK m.242, 244; Uzlaşma Yönetmeliği m.5/3
Eşya hâlâ stokta veya işlenmiş hâlde depodaGözetimden çıkarılmadığının tespitini istemek; tebliğden itibaren 60 gün içinde ihraç veya başka bir onaylanmış işlemGK m.238/1-c ve 238/2
Kapatmadan yıllar sonra inceleme veya soruşturma başladıZamanaşımı ve kaçakçılık riskini birlikte değerlendirmek; ifade vermeden önce dosyayı incelemekGK m.197/2, 197/4; 5607 m.3/4

Dahilde İşleme Rejiminin Hukuki Çerçevesi: Belge, İzin, Şartlı Muafiyet ve Teminat

Dahilde işleme rejimi, ihraç edilecek ürünün üretiminde kullanılan hammadde, yardımcı madde ve ambalaj gibi girdilerin gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemleri uygulanmadan ithal edilmesine imkân verir. Gümrük Kanunu’nun 108. maddesi iki sistem öngörür. Şartlı muafiyet sisteminde serbest dolaşımda olmayan eşya, vergileri teminata bağlanarak geçici olarak ithal edilir ve işlem görmüş ürün ihraç edildiğinde teminat iade olunur. Geri ödeme sisteminde ise vergiler ithalde ödenir, ürün ihraç edilince geri verilir. Uyuşmazlıkların büyük bölümü şartlı muafiyet sisteminde, yani vergisi hiç ödenmemiş eşyada çıkar.

Rejimden yararlanmanın iki yolu vardır. Dahilde işleme izin belgesi (DİİB) Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü tarafından, dahilde işleme izni ise gümrük idaresince verilir. Bu ayrım yalnızca başvuru makamını değil, kapatma başvurusunun nereye yapılacağını, müeyyideli kapatmaya kime itiraz edileceğini ve dava yolunu da belirler. Bu nedenle dosyaya bakarken ilk sorulması gereken, elimizdeki kâğıdın belge mi yoksa izin mi olduğudur.

Tablo 2. Dahilde işleme izin belgesi ile dahilde işleme izni arasındaki farklar

KonuDahilde işleme izin belgesi (DİİB)Dahilde işleme izni
Veren makamTicaret Bakanlığı (İhracat Genel Müdürlüğü)Gümrük idaresi
Kapatma başvurusuSüre sonundan itibaren 3 ay içinde Ek-3 belgeleriyle Bakanlığın belirlediği bölge müdürlüğüneSüre sonundan itibaren 3 ay içinde Ek-4 belgeleriyle ilgili gümrük idaresine
Ek süre başvurusuSüre sonundan itibaren 3 ay içinde elektronik ortamda BakanlığaProje süreli izinlerde ve haklı sebepte süre sonundan itibaren 2 ay içinde gümrük idaresine
Müeyyideli kapatmaya itirazTebliğden itibaren 1 ay içinde İhracat Genel Müdürlüğüne yazılı itirazGümrük Kanunu m.242 uyarınca itiraz
Vergi ve 238 cezasıKapatma sonucunun bildirildiği gümrük idaresince ek tahakkuk ve ceza kararıGümrük idaresince ek tahakkuk ve ceza kararı

Şartlı muafiyet sisteminde vergiler teminata bağlanır. Teminat; para, banka teminat mektubu veya Devlet iç borçlanma senedi olarak verilebilir ve haklı sebebe dayanan ek sürede iki katına kadar artırılabilir (Karar m.6 ve 11; Tebliğ m.8). Belirli ihracat performansına sahip firmalar indirimli teminattan yararlanır. İndirimli teminat bir hak değil, şartlara bağlı bir kolaylıktır ve aşağıda göreceğimiz ihlallerde belli sürelerle kaybedilir. Teminat, taahhüt hesabı kapatıldıktan sonra iade edilir (Tebliğ m.40). Teminatın nakit verilip verilmemesi, ileride gecikme zammı hesabını doğrudan etkiler.

Rejimin bir başka temel kavramı eşdeğer eşyadır. İhracatın, ithal edilen eşya yerine aynı nitelikte yerli veya serbest dolaşımdaki eşyayla yapılmasına belirli şartlarla izin verilir (GK m.109; Karar m.5). Karar, eşdeğer eşyanın ithal eşyasıyla 8’li bazda aynı gümrük tarife istatistik pozisyonunda olmasını, aynı ticari kalite ve teknik özellikleri taşımasını arar. Kapatma aşamasında en çok tartışılan konulardan biri, ihraç edilen ürünün ithal girdiden mi yoksa eşdeğer eşyadan mı üretildiğidir.

Belge Süresi, Ek Süre, Haklı ve Mücbir Sebep

Belge veya iznin süresi sektöre göre azami on iki aya kadar belirlenir; gemi inşası, komple tesis ve savunma sanayii gibi alanlarda proje süresi kadar olabilir. Süre, belge veya izin tarihinde başlar ve bitimine rastlayan ayın son günü sona erer; ek süre ile haklı ve mücbir sebep süreleri de bu hesaba dahildir (Karar m.10). Taahhüdün yerine getirilmesi gereken son gün budur. Süre sonuna yaklaşan bir firmanın elindeki imkânlar Tebliğ’in 21–26. maddelerinde sayılmıştır.

Tablo 3. Dahilde işleme izin belgesinde süre uzatma imkânları

İmkânŞartıVerilecek süreBaşvuru süresi
Genel ek süreİlk ithalat tarihi esas alınır; hiç ithalat yapılmamışsa da uygulanırAzami 3 ayBelge süresi sonundan itibaren 3 ay, elektronik ortamda (m.21/1-a, 22/1)
Performansa dayalı ek süreGerçekleşen ihracatın taahhüdün en az yüzde 25’i olması (komple tesis ve gemide üretimin yüzde 25’i)Orijinal sürenin yarısıBelge süresi sonundan itibaren 3 ay (m.21/1-b, 22/2)
Proje süreli ek süreGemi inşası, komple tesis, savunma sanayiiProje sürecine göreBelgede 3 ay; izinde 2 ay (m.21/1-c, ç; 22/5)
Haklı sebep (belge)Önceden ihracata karşılık gelen ithalatın tamamlanamaması; satır kodu eksikliği nedeniyle sayılamayan ihracatın yeniden yapılmasıAzami orijinal sürenin yarısıBelge süresi sonundan itibaren 3 ay (m.23, 24/1, 24/3)
Haklı sebep (izin)İhmal veya kusur olmaksızın taahhüdün tamamlanamaması ve en az yüzde 25 gerçekleşmeOrijinal sürenin yarısıİzin süresi sonundan itibaren 2 ay, gümrük idaresine (m.23/1-b, 24/2)
Mücbir sebep ve fevkalade hâlDoğal afet, ithalat veya ihracat yasağı, harp, salgın, faaliyetin kısıtlanması, iflas veya konkordato, şahıs firması sahibinin ölümü, grev ve lokavt gibi hâllerSebebin süresi dikkate alınarakBelgede süre sonundan itibaren 3 ay, izinde 2 ay; tevsik edici belgelerle (m.25, 26)

Bu sürelerin hepsi hak düşürücüdür. Tebliğ, süresinde yapılmayan başvurunun değerlendirmeye alınmayacağını açıkça yazar (m.21/2, 23/2). Uygulamada en sık gördüğümüz kayıp, firmanın ek süre başvurusunu kapatma başvurusuyla karıştırması veya ihracatı süre sonundan sonraki haftalarda tamamlayıp hiç başvuru yapmamasıdır. Süre bittiği hâlde başvuru yapılmamışsa ve işlemler bir veya iki ay içinde tamamlanabilecekse, aşağıda anlatılan usulsüzlük cezası yolu açıktır. Üç ay içinde yapılan bir ek süre başvurusu ise kural olarak daha avantajlıdır.

Danıştay Yedinci Dairesi, bir kamu iktisadi teşebbüsünün ihracat taahhüdünü süresinde yerine getirememesine ilişkin davada, Karar’da bu tür bir durum için mücbir sebep öngörülmediğini, firmanın süre uzatımı istemesi gerektiğini belirterek 238. madde uyarınca verilen cezayı hukuka uygun bulan kararı onamıştır (E.2019/4008, K.2022/4699, 29.11.2022). Mücbir sebebe dayanılacaksa olayın Tebliğ’in 25. maddesindeki listeye girdiği ve belge süresi içinde meydana geldiği belgelerle gösterilmelidir; genel ekonomik daralma veya müşterinin siparişi iptal etmesi tek başına bu kapsamda değildir.

Geçici madde 37 ile tanınan genel ek süreler. Bakanlık 2023’ten bu yana Tebliğ’in geçici 37. maddesine eklediği fıkralarla, kapatılmamış belge ve izinlere başvuru şartıyla altı kez genel ek süre tanıdı (RG 01.02.2023, 11.10.2023, 14.06.2024, 28.12.2024, 11.09.2025 ve 17.04.2026). Son düzenleme olan İhracat: 2026/2 Tebliği, 17.04.2026 tarihinden önce düzenlenmiş ve taahhüt hesabı kapatılmamış belge ve izinlere, altı ay içinde Bakanlığa başvurulması kaydıyla üç ayı geçmemek üzere orijinal sürenin yarısı kadar ek süre verdi. 7108, 7112.91 ve 7113.19 pozisyonlarındaki altın ve kıymetli metal izinleri için ise ek süre bir ayla sınırlandı. Bu başvuru penceresi Ekim 2026’da kapanmıştır. Yeni bir genel ek süre düzenlemesi yapılıp yapılmadığı Resmî Gazete’den ayrıca kontrol edilmelidir; böyle bir düzenleme yoksa yalnızca Tebliğ’in 21–26. maddelerindeki imkânlar kalır.

Taahhüt Hesabının Kapatılması: Başvuru, Eksik Belge ve Mevcut Bilgiyle Kapatma

Taahhüt hesabının kapatılması firmanın başvurusuyla başlar. Belge sahibi, belge süresi sonundan itibaren en geç üç ay içinde Tebliğ’in Ek-3’ünde sayılan bilgi ve belgeleri Bakanlığın belirlediği bölge müdürlüğüne; izin sahibi ise aynı sürede Ek-4’teki belgeleri ilgili gümrük idaresine sunmak zorundadır (Tebliğ m.37/1). Bu sürenin takibi tamamen firmaya bırakılmıştır; idare ayrıca hatırlatma yazısı göndermez (m.37/2).

Belgeler süresinde verilmezse veya eksik verilirse bölge müdürlüğü ya da gümrük idaresi eksikliği bildirir ve bir aylık süre tanır. Bu sürede de tamamlanmayan dosyada taahhüt mevcut bilgi ve belgelerle, müeyyide hükümleri de dikkate alınarak kapatılır (m.38/1; Karar m.19). Uygulamada müeyyideli kapatmaların önemli bir kısmı gerçek bir rejim ihlalinden değil, bu bir aylık sürenin kaçırılmasından doğar. Eksiklik yazısı geldiğinde belgelerin tamamı hazır değilse, eldeki belgeler süresinde sunulmalı ve eksik kalanlar için gerekçeli bir yazıyla ek süre istenmelidir.

Kapatmada üç kural özellikle önemlidir. Birincisi, ihracat beyannamesinin belge veya izin süresi içinde tescil edilmiş olması o beyannamenin değerlendirmeye alınması için yeterlidir; ancak ihracatın fiilen gerçekleştiği de aranır (m.38/2). İkincisi, beyannamenin taahhüde sayılabilmesi için belge veya izin sayısını içeren satır kodunun beyannamede yer alması zorunludur (m.38/3). Satır kodu unutulmuşsa, Tebliğ’in 24/3. maddesi aynı ad ve 8–12’li bazda aynı pozisyondaki eşyanın yeniden ihracı için haklı sebep ek süresi verilmesine imkân tanır. Üçüncüsü, grup firmalarının gerçekleştirdiği ihracat da satır kodu şartıyla taahhüdün kapatılmasında kullanılabilir (m.38/14).

Kapatma işlemi kesin değildir. Maddi hatanın tespit edilmesi veya ihraç edilen eşyanın geri gelmesi gibi durumlarda kapatma geri alınıp yeniden yapılabilir (m.38/11). Müeyyideli kapatmaya karşı itiraz edilmesi hâlinde de idare, müeyyide uygulanmasına yönelik işlemlerin ikinci bir bildirime kadar durdurulduğunu ilgili mercilere bildirir (m.38/13). Bu durdurma, gümrük idaresinin ek tahakkuk ve ceza işlemlerini başlatmadan önce yapılacak itirazın pratik değerini gösterir.

Müeyyideli Kapatma: Dahilde İşleme Rejimi Kararı m.22’deki Yaptırımlar

Karar’ın 22. maddesi, rejimin esas ve şartlarına uymayan firmaya uygulanacak yaptırımları bentler hâlinde sayar. Hangi bendin uygulandığı, hem tahsil edilecek verginin hangi eşya için hesaplanacağını hem de ayrıca 238. madde cezasının gündeme gelip gelmeyeceğini belirler. Tebliğ, müeyyideli kapatma yazısında maddenin hangi fıkra ve bendine dayanıldığının ve müeyyide uygulanacak eşyanın ihraç mı edildiği, serbest dolaşıma mı sokulduğu, imha mı edildiği, gümrüğe mi terk edildiği yoksa mahrece mi iade edildiğinin gösterilmesini ister (Tebliğ m.45/1). Bu bilgileri içermeyen bir yazı, itirazda ilk ele alınacak eksikliktir.

Tablo 4. Dahilde İşleme Rejimi Kararı m.22/1’deki müeyyideler

BentİhlalTahsil edilen
aŞartlı muafiyetle ithal edilen eşyaya karşılık Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgeye ihracat yapılmamasıİthalde alınmayan vergi
bSerbest bölgeye ihraç edilen eşyanın süre bitiminden itibaren 3 ay içinde başka ülkeye satılmaması veya Karar’da sayılan diğer kullanımlara konu edilmemesiBu ithalatta alınmayan vergi
cKapatmada izin verilen miktarın üzerinde ithalat yapıldığının tespitiFazla kısma ait vergi
çİşletme malzemesinin CIF ithal tutarının FOB ihraç tutarının yüzde 2’sini (doğal taş, kıymetli maden ve taşta yüzde 10’unu) aşmasıAşan kısma ait vergi
dDeğişmemiş eşyanın CIF ithal tutarının FOB ihraç tutarının yüzde 1’ini aşmasıAşan kısma ait vergi
eGeri ödeme sisteminde A.TR veya menşe ispat belgesiyle AB, Pan-Avrupa veya STA ülkelerine ihraç edilecek eşyanın süresinde ihraç edilmemesiAlınmayan vergi
fBelge veya iznin iptaliVarsa alınmayan vergi
gİthal eşyasının ihraç ürününün bünyesinde kullanıldığının Bakanlığın belirlediği şekillerde tevsik edilememesiİthalde alınmayan vergi
ğİhraç ürününün bünyesinde taahhüt edilenden az ithal ürün kullanıldığının tespiti nedeniyle gerçeği yansıtmayan beyanname kapsamındaki eşyanın ihraç edilmemiş sayılması (16.08.2025’te eklendi)Bu eşyaya ait alınmayan vergi

Bütün bu bentlerde vergi, ithal tarihi itibarıyla Gümrük Kanunu ve 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Maddenin aynı fıkrası, ithal edilip süresinde ihraç edilmeyen eşya için ayrıca Gümrük Kanunu’nun 238. maddesine göre müeyyide uygulanacağını da söyler. İkincil işlem görmüş ürünün vergisinin yatırıldığı tevsik edilmezse, vergi bu ürünün kendisi üzerinden hesaplanır ve yine 238. madde uygulanır (Karar m.22/2). Vergisi ve cezası ödenen eşyanın serbest dolaşıma girmesi isteniyorsa ticaret politikası önlemleri ve ürün güvenliği denetimleri gibi ithalat şartlarının da yerine getirilmesi gerekir; aksi hâlde eşya başka bir gümrükçe onaylanmış işleme tabi tutulmalıdır (Karar m.22/3).

16.08.2025 tarihli değişiklikle eklenen (ğ) bendi yeni bir risk alanıdır. İhraç beyannamesinde gösterilen ürünün bünyesinde taahhüt edilenden daha az ithal girdi kullanıldığı anlaşılırsa, o beyanname gerçeği yansıtmayan beyanname sayılır ve kapsamındaki ithal eşyası ihraç edilmemiş kabul edilir. Sarfiyat oranlarının üretim gerçeğiyle uyumu, bu değişiklikten sonra kapatma dosyasının en hassas noktası hâline gelmiştir.

İndirimli Teminat Kaybı, Teminat Artırımı ve Belge Düzenlenmemesi

Vergi ve cezanın yanında Karar, firmanın gelecekteki rejim kullanımını etkileyen idari yaptırımlar da öngörür. Bunlar çoğu zaman vergi ve cezadan daha ağır sonuç doğurur; çünkü indirimli teminatın kaybı, firmanın yeni belgelerinde vergilerin tamamı kadar teminat yatırması anlamına gelir.

Tablo 5. Vergi ve cezaya ek olarak uygulanan rejim yaptırımları

DurumYaptırımDayanak
İşlem görmüş ürünün ihraç edildiği tespit edilmekle birlikte Bakanlığın belirlediği şartlara uyulmaması; döviz kullanım oranının aşılmasıİndirimli teminat hakkı olan firmada 6 ay indirimli teminat uygulanmaz; 2 takvim yılı içinde tekrarında 6 ay süreyle teminat vergi tutarının 2 katına kadar artırılır. Hakkı olmayan firmada her ihlalde 6 ay süreyle teminat 2 katına kadar artırılırKarar m.22/4
İç piyasa dengesini korumak için konulan ve bu niteliği belgede yazılı şartların (önceden ihracat, önceden ithalat gibi) ihlaliİlk ihlalde 3 ay, 2 takvim yılı içindeki tekrarında 6 ay belge veya izin düzenlenmez; firma başka belgelere yan sanayici, temsilci ithalatçı veya aracı ihracatçı olarak eklenmez; mevcut belgelerine ek süre verilmez, revize başvuruları değerlendirilmezKarar m.22/5; Tebliğ m.45/7
Gerçek dışı belgeyle belge veya izin alınmasıBelge veya izin iptal edilir; firmaya 1 yıl indirimli teminat uygulanmazKarar m.21
Sahte, tahrif edilmiş veya gerçeği yansıtmayan beyanname kullanılması (kötüye kullanım)22. madde hükümleri uygulanır; 1 yıl indirimli teminat uygulanmaz; aracı ihracatçı ve temsilci müteselsilen sorumludurKarar m.23
Denetimde ithal eşyasının veya işlem görmüş ürünün stokta bulunmaması22. madde uygulanır; 1 yıl indirimli teminat uygulanmaz; ek süre verilmezKarar m.23; Tebliğ m.43/1

Karar’ın 23. maddesinde önemli bir istisna vardır: beyannamedeki tahrifatın firma tarafından yapılmadığı kesinleşmiş mahkeme kararıyla tespit edilirse bu hükümler uygulanmaz. Aracı ihracatçının veya nakliyecinin belgede yaptığı bir değişiklik nedeniyle firmanın cezalandırılması gündeme geldiğinde, ceza mahkemesindeki dosyanın sonucu bu nedenle idari dosya için de belirleyicidir.

Süre Bir veya İki Ay Aşıldıysa: 238 Yerine Usulsüzlük Cezası

Rejimin gerektirdiği işlemler belge veya izin süresinin bitiminden sonra bir ay içinde bitirilir, eşya ihraç edilir veya başka bir gümrükçe onaylanmış işlem ya da kullanıma tabi tutulursa, bu işlemler belge kapsamında değerlendirilir. Bu durumda 238. madde cezası uygulanmaz; yalnızca usulsüzlük cezasının iki katı tahsil edilir (GK m.241/3-h; Karar m.22/6; Tebliğ m.45/5). Gecikme iki ayı aşmıyorsa ceza usulsüzlük cezasının dört katıdır (GK m.241/4-h). Gümrük Kanunu’nun 238/1. maddesi bu iki durumu kendi kapsamından açıkça çıkarmıştır.

2026 yılı için usulsüzlük cezası 1.494 TL olduğundan, bir ay içindeki gecikmede ceza 2.988 TL, iki ay içindeki gecikmede 5.976 TL’dir. Aynı eşya için 238/1-a cezası milyonlarca liraya çıkabilir. Bu nedenle süresi dolmuş ama işlemleri birkaç hafta içinde tamamlanabilecek bir belgede ilk hedef, ihracatı süre bitiminden itibaren en geç iki ay içinde gerçekleştirmektir. Bu iki bentte fiil doğrudan Kanun’da tanımlandığından, Anayasa Mahkemesinin 241/1. maddedeki ikincil düzenleme ibaresini iptal eden kararı (E.2025/269, K.2026/72) bu cezaları kural olarak etkilemez.

Gümrük Kanunu m.238: Hangi Ceza, Hangi Durumda?

Gümrük Kanunu’nun 238. maddesi, dahilde işleme rejiminin ihlalinde iki farklı ceza öngörür. Belirleyici soru, eşyanın gümrük gözetiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılıp çıkarılmadığıdır. Eşya işlenmiş veya işlenmemiş hâliyle hâlâ firmanın stoklarında ve gözetim altındaysa ceza, vergiler ve faiz toplamıyla sınırlıdır. Eşya serbest dolaşıma sokulmuş, iç piyasada satılmış veya izi kaybedilmişse ceza gümrüklenmiş değerin iki katıdır.

Tablo 6. Dahilde işleme rejimi ihlalinde uygulanan cezalar

DurumCezaDayanak
Rejim hükümlerinin ihlali; eşya gümrük gözetiminden çıkarılmış veya çıkarılmadığı tespit edilememişEşyanın gümrüklenmiş değerinin (CIF kıymet + gümrük vergileri) iki katıGK m.238/1-a, 3/26
Rejim hükümlerinin ihlali; eşyanın işleme faaliyetindeki veya işlem görmüş ürün hâli dahil gümrük gözetiminden çıkarılmadığı tespit edilmişGümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescilinden tespit tarihine kadar gecikme zammı oranında faizin toplamıGK m.238/1-c
(c) bendindeki eşya tebligattan itibaren 60 gün içinde ihraç veya başka bir onaylanmış işleme tabi tutulmadıAyrıca gümrük vergileri tutarında cezaGK m.238/2
İşlemler süre bitiminden sonra 1 ay içinde tamamlandıUsulsüzlük cezasının 2 katı (2026: 2.988 TL)GK m.241/3-h
İşlemler süre bitiminden sonra 2 ay içinde tamamlandıUsulsüzlük cezasının 4 katı (2026: 5.976 TL)GK m.241/4-h
Rejime ilişkin beyanda tarife unsurlarında, ölçüde veya kıymette farkVergi farkının yarısı; tespitten önce bildirilirse yüzde onuGK m.234/2, 234/3
238/1’e göre hesaplanan ceza çok düşükAsgari usulsüzlük cezasının 8 katı (2026: 11.952 TL)GK m.238/3, 241/6
İhlali yapan genel yönetim kapsamındaki kamu idaresi238 ve 241/3-h, 4-h uygulanmaz; 241/1 usulsüzlük cezasıGK m.238/4

(c) bendi 7190 sayılı Kanunla 2019’da getirilmiştir ve dahilde işleme dosyalarının sonucunu en çok değiştiren hükümdür. Bendin uygulanması için eşyanın gözetimden çıkarılmadığının tespit edilmesi gerekir. Bu tespit kendiliğinden yapılmaz; firma stok kayıtlarını, depo sayımını, üretim kayıtlarını ve gerekirse ayniyet tespiti talebini dosyaya koymalıdır. Bu bentten yararlanan firmanın ikinci ödevi, tebligattan itibaren 60 gün içinde eşyayı ihraç etmek, serbest dolaşıma sokmak veya başka bir onaylanmış işleme tabi tutmaktır. Aksi hâlde gümrük vergileri tutarında ikinci bir ceza verilir.

(a) bendindeki gümrüklenmiş değer, Kanun’un 3/26. maddesinde ithal eşyası için CIF kıymet ile gümrük vergilerinin toplamı olarak tanımlanır. Gümrük vergileri de gümrük vergisi ile eş etkili vergi ve mali yükleri kapsayan ithalat vergileridir (m.3/8-a ve 3/9). Ceza kararındaki hesap tablosunda ithalde alınan katma değer vergisinin bu toplama eklenip eklenmediği kontrol edilmelidir. Tanımın dışına çıkan her kalem, cezayı iki katı oranında büyütür.

Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri için 238. madde uygulanmaz (m.238/4). Danıştay Yedinci Dairesi, genel yönetim kapsamında bulunmayan bir kamu iktisadi teşebbüsü bakımından bu istisnanın geçerli olmadığını, 238. maddenin uygulanabileceğini kabul etmiştir (E.2019/4008, K.2022/4699, 29.11.2022).

Hangi Tarihteki 238 Metni Uygulanır? Fiil Tarihi ve Lehe Kanun

238. madde son on üç yılda iki kez esaslı biçimde değişti. Eski belgelere ilişkin incelemeler ve uzun süren davalar nedeniyle bugün hâlâ önceki metinlere göre karar verilmesi gereken dosyalar vardır. Hangi metnin uygulanacağını fiilin işlendiği tarih belirler; dahilde işleme rejiminde bu, kural olarak taahhüdün yerine getirilmesi gereken belge veya izin süresinin sona erdiği tarihtir.

Tablo 7. Gümrük Kanunu m.238’in zaman içindeki metinleri

Fiil tarihiUygulanan metinCeza
11.04.2013’ten önce5911 sayılı Kanunla değişik metinVergilerin iki katı
11.04.2013 – 06.11.20196455 sayılı Kanunla değişik metin (RG 11.04.2013)Gümrüklenmiş değerin iki katı; gözetimden çıkarılmama ayrımı yok
07.11.2019 ve sonrası7190 sayılı Kanunla değişik metin (RG 07.11.2019)Bentlere göre: gümrüklenmiş değerin iki katı veya vergiler ve faiz toplamı; 60 gün ek cezası

Danıştay Yedinci Dairesi, 6455 sayılı Kanunla getirilen gümrüklenmiş değerin iki katı cezasının, olay tarihinde yürürlükte olmayan bir metin olarak uygulanamayacağını açıkça kabul etmiştir. Kararda, Anayasa’nın 38. maddesindeki suç ve cezaların kanuniliği ilkesine dayanılarak, fiil tarihinde yürürlükte bulunan hükme göre ceza verilmesi gerektiği belirtilmiş ve aksi yöndeki mahkeme kararı bozulmuştur (E.2025/490, K.2025/3465, 03.11.2025).

Lehe kanun ise geriye yürür. Kabahatler Kanunu’nun 5/1. maddesi, idari para cezasına ilişkin kanunların yürürlüğe girdiği sırada kesinleşmemiş kararlar bakımından lehe olan hükmün uygulanmasını öngörür. Danıştay Yedinci Dairesi, süresi geçtikten sonra yurt dışı edilen eşya için 6455 metnine göre verilen cezayı, 7190 sayılı Kanunla gelen 238/1-c hükmünü lehe kanun olarak uygulayıp vergiler ve faiz toplamı düzeyine indiren kararı onamıştır (E.2022/3990, K.2023/3619, 02.10.2023). Gümrükler Genel Müdürlüğünün 7190 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin 2019/42 sayılı Genelgesi de kesinleşmemiş cezalarda lehe hükmün uygulanacağını kabul etmiştir.

Uygulama bakımından sonuç şudur: 2013 öncesine ait bir fiilde ceza “gümrüklenmiş değerin iki katı” üzerinden hesaplanmışsa karar doğrudan kanunilik ilkesine aykırıdır. 2013–2019 arasına ait bir fiilde eşyanın gözetimden çıkarılmadığı gösterilebiliyorsa, ceza kesinleşmemiş olmak kaydıyla 238/1-c’ye göre yeniden hesaplanmalıdır. 2013 öncesi fiillerde de vergilerin iki katı ile 238/1-c hesabından hangisinin daha lehe olduğu somut rakamlarla karşılaştırılmalıdır.

Vergi, Gecikme Zammı ve Ceza Nasıl Hesaplanır? Bir Örnek

Vergiler, dahilde işleme rejimine ilişkin beyannamenin tescil tarihindeki vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına göre hesaplanır (GK m.114). Kur da bu tarihteki kurdur; ihlalin tespit edildiği günün kuru esas alınmaz. Gecikme zammı ise teminatın nakit verilmeyen kısmı için, şartlı muafiyete ilişkin beyannamenin tescil tarihinden başlar (GK m.207/1-b). Teminat nakit verilmişse o kısım için gecikme zammı istenmez; indirimli teminatta gecikme zammı, teminatın nakit verilen kısmı dışında kalan kısım ile teminat verilmeyen kısmın tümü için uygulanır (m.207/2).

Örnek: Bir firma, dahilde işleme izin belgesi kapsamında 1.000.000 ABD Doları CIF değerinde hammadde ithal etmiş; tescil tarihindeki kurla kıymet 35.000.000 TL olmuştur. Gümrük vergisi oranı yüzde 10, katma değer vergisi oranı yüzde 20’dir; vergiler banka teminat mektubuyla teminata bağlanmıştır. Belge süresi sonunda ithal eşyasının yüzde 70’ine karşılık gelen ürün ihraç edilmiş, yüzde 30’u ihraç edilememiştir.

Tablo 8. İhraç edilmeyen yüzde 30’luk kısım için hesap (CIF 10.500.000 TL)

KalemHesapTutar
Gümrük vergisi10.500.000 × %101.050.000 TL
Katma değer vergisi(10.500.000 + 1.050.000) × %202.310.000 TL
Tahsil edilecek vergi (Karar m.22/1-a)Toplam3.360.000 TL + tescilden itibaren gecikme zammı
238/1-a cezası (eşya gözetimden çıkmış)(10.500.000 + 1.050.000) × 223.100.000 TL
238/1-a cezası, KDV de gümrüklenmiş değere eklenirse(10.500.000 + 1.050.000 + 2.310.000) × 227.720.000 TL
238/1-c cezası (eşya stokta, gözetimde)Gümrük vergileri + tescilden tespite kadar faizVergiler + faiz; 60 gün içinde ihraç yoksa ayrıca vergiler tutarında ceza
İşlemler 1 ay içinde tamamlansaydıGK m.241/3-h2.988 TL
İşlemler 2 ay içinde tamamlansaydıGK m.241/4-h5.976 TL

Tablo, aynı ihlal için cezanın birkaç bin liradan yirmi milyon liranın üzerine çıkabildiğini gösteriyor. Aradaki farkı yaratan, ihlalin süresi ve eşyanın akıbetidir. Bu nedenle müeyyideli kapatma yazısı veya gümrük kararı geldiğinde ilk iş, eşyanın bugün nerede olduğunu ve hangi tarihte ne durumda bulunduğunu belgelerle tespit etmektir. Faiz ve gecikme zammı tutarı, ödeme veya tespit tarihine göre ayrıca hesaplanır.

Zamanaşımı: Üç Yıllık Süre Ne Zaman Başlar?

Denetleme sonucunda hiç alınmadığı veya eksik alındığı anlaşılan gümrük vergilerine ilişkin tebligat, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılmalıdır (GK m.197/2). Dahilde işleme rejiminde yükümlülüğün doğduğu tarihi Kanun’un 184. maddesi belirler. Rejimin gerektirdiği bir yükümlülük yerine getirilmemişse yükümlülük o tarihte, yani kural olarak ihracatın yapılması gereken sürenin sona erdiği tarihte başlar (m.184/2-a). Eşyanın rejime tabi tutulmasına ilişkin bir koşula uyulmadığı sonradan tespit edilirse, yükümlülük eşyanın rejime tabi tutulduğu tarihte başlar (m.184/2-b).

Danıştay bu hükümleri, kapatma ve teminat iadesinden sonra ortaya çıkan ihlaller bakımından yorumlamıştır. Yedinci Daire, dahilde işleme rejiminde yükümlülüğün rejimin ihlaliyle doğduğunu; ihlal taahhüt kapatılıp teminat iade edildikten sonra tespit edilmişse vergi ve cezanın, ihlalin idarenin bilgisine girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde tebliğ edilmesi gerektiğini belirtmiş, süreyi ithal beyannamesinin tescilinden başlatan mahkeme kararını bozmuştur (E.2025/814, K.2025/2974, 06.10.2025).

Vergi Dava Daireleri Kurulu da 2007 yılı beyannamelerine ilişkin, sahte ihracat ve komisyon faturaları nedeniyle müeyyideli kapatmanın söz konusu olduğu bir dosyada, ihlalin idarenin bilgisine girdiği tarih olarak soruşturma onayını değil, soruşturma raporunun tarihini esas alan Daire görüşünü benimsemiş ve mahkemenin ısrar kararını bozmuştur (E.2024/264, K.2025/291, 09.04.2025). Bu kararlar idarenin lehine görünse de savunma için de önemli bir ölçü koyar: üç yıl, idarenin ihlali öğrenebileceği somut bir tarihten başlar ve idare tespiti dilediği kadar erteleyemez.

Bu nedenle zamanaşımı incelemesinde şu sorular sorulmalıdır: Müeyyideyi doğuran bilgi, kapatma dosyasında veya kapatma yazısında zaten var mıydı? Bölge müdürlüğü kapatma sonucunu gümrük idaresine ne zaman bildirdi? Ek tahakkuk ve ceza kararı bu tarihten itibaren üç yıl içinde tebliğ edildi mi? Kapatma yazısının tarihi ile gümrük kararının tebliği arasında üç yıldan fazla süre geçmişse güçlü bir zamanaşımı itirazı vardır.

İki istisna akılda tutulmalıdır. Gümrük yükümlülüğünün doğduğu olayla ilgili dava açılması zamanaşımını durdurur (m.197/2, son cümle). Ceza uygulamasını gerektiren ve zamanaşımı daha uzun olan bir fiil nedeniyle ceza davası açılmışsa ise vergiler Türk Ceza Kanunu’ndaki dava ve ceza zamanaşımı süreleri içinde tahsil edilebilir (m.197/4). Dahilde işleme eşyasını hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapma suçundan ceza davası açılmış bir dosyada üç yıllık süre bu nedenle uygulanmaz.

Ayniyet Tespit Edilemedi, Bünyede Kullanım Kanıtlanamadı: YMM Raporu ve Danıştay

Bazı belgelerde ithal eşyasının ihraç ürününde kullanıldığının ayniyet tespiti veya ekspertiz raporuyla gösterilmesi özel şart olarak yazılır. Bu tespitin yapılamaması, Karar’ın 22/1-g bendindeki müeyyideye dayanak yapılır. Oysa ayniyet tespitinin yapılamaması, ithal eşyasının ihraç edilmediği anlamına gelmez; yalnızca bir ispat aracının eksik kaldığını gösterir.

Tebliğ bu durumu açıkça düzenler. Bünyede kullanım şartının yerine getirildiği teknik, bilimsel veya idareden kaynaklanan bir nedenle tespit edilemezse, şartın yerine getirildiği firmanın stok ve muhasebe kayıtları dikkate alınarak düzenlenecek yeminli mali müşavir raporuyla tevsik edilebilir (Tebliğ m.45/6). 2015’ten önce düzenlenmiş belgelerde ayniyet, ekspertiz ve dönemsel ithalat kısıtlamasına ilişkin özel şartlar için de geçici 27. madde aynı imkânı tanır.

Danıştay Yedinci Dairesi, eşyanın işlenerek ihraç edildiği, ancak yalnızca ayniyet tespiti yapılamadığı gerekçesiyle 238/1-a uyarınca verilen cezayı, rejimin ihlal edildiğine dair somut bir tespit bulunmadığı için hukuka aykırı bulan kararı onamıştır (E.2021/4123, K.2023/4351, 15.11.2023). Aynı Daire, bünyede kullanımın yeminli mali müşavir raporuyla tevsik edilmesi üzerine müeyyidenin kaldırıldığı bir dosyada, buna rağmen düzenlenen ödeme emrinin iptaline ilişkin kararı da onamıştır (E.2019/1619, K.2022/4242, 02.11.2022). Bu iki karar, müeyyideli kapatma yazısında yalnızca “ayniyet tespit edilemedi” gerekçesinin bulunduğu dosyalarda savunmanın omurgasını oluşturur.

Rapor ne zaman hazırlanmalı? Yeminli mali müşavir raporu kapatma aşamasında veya en geç müeyyideli kapatmaya itirazla birlikte sunulmalıdır. Rapor, ithal girdilerin stok giriş kayıtlarını, üretim reçetelerini ve sarfiyat oranlarını, fire hesabını ve ihraç faturalarını tek tek eşleştirmeli; yalnızca “şartın yerine getirildiği görülmüştür” diyen genel bir rapor itirazı taşımaz.

Kötüye Kullanım, Sahte Belge ve Kaçakçılık Riski

Dahilde işleme dosyası çoğu zaman yalnızca idari bir uyuşmazlıktır; ancak bazı olaylarda ceza soruşturmasına dönüşür. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3/4. maddesi, belli bir amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere geçici ithalat ve dahilde işleme rejimi çerçevesinde getirilen eşyayı hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapan kişiyi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırır. Gerçekte yapılmayan ihracatın beyannameyle yapılmış gibi gösterilmesi, ihraç ürününün başka bir ürünle değiştirilmesi veya ithal girdinin iç piyasada satılıp yerine belgesiz ürün gönderilmesi bu kapsamda incelenir.

Karar da bu durumlar için ağırlaştırılmış idari sonuçlar öngörür. Sahte, tahrif edilmiş veya gerçeği yansıtmayan beyannamenin kullanıldığı tespit edilirse 22. madde hükümleri uygulanır, firmaya bir yıl indirimli teminat uygulanmaz; aracı ihracatçı ve temsilci de müteselsilen sorumlu olur (Karar m.23). Belge gerçek dışı belgeyle alınmışsa iptal edilir (Karar m.21). Tahrifatın firma tarafından yapılmadığı kesinleşmiş mahkeme kararıyla tespit edilirse bu sonuçlar doğmaz.

Kaçakçılık şüphesinin idari dosyaya iki doğrudan etkisi vardır. Birincisi, kaçakçılık suçuna ilişkin alacaklarda uzlaşma istenemez; adli süreç başlamamış olsa bile takibat talebiyle fezleke veya rapor düzenlenmesi ya da adli makamlara bildirim yapılması uzlaşmayı engeller (Uzlaşma Yönetmeliği m.6/4–5). İkincisi, ceza davası açılırsa vergi alacağının zamanaşımı uzar (GK m.197/4). Bu nedenle inceleme sırasında alınan ifadeler ve verilen savunmalar hem ceza hem idari dosyayı birlikte gözeterek hazırlanmalıdır. Hayali ihracat ve kaçakçılık suçlamalarındaki savunma esaslarını kaçakçılık ve hayali ihracat ceza savunması ile hayali ihracat suçu rehberlerimizde ayrıca anlattık.

İki Ayrı İşlem, İki Ayrı Yol: Müeyyideli Kapatmaya ve Gümrük Kararına Karşı Başvuru

Dahilde işleme izin belgesinde yaptırım iki ayrı idari işlemle uygulanır. İlki, Bakanlığın bölge müdürlüğü veya İhracat Genel Müdürlüğü tarafından yapılan müeyyideli kapatma işlemidir. Bu işlem hangi eşya için müeyyide uygulanacağını belirler ve gümrük idaresine bildirilir (Tebliğ m.39). İkincisi, bu bildirime dayanarak gümrük idaresinin düzenlediği ek tahakkuk ve para cezası kararıdır. İki işlemin makamı, itiraz yolu, süresi ve görevli mahkemesi farklıdır.

Tablo 9. Dahilde işleme uyuşmazlığında idari başvuru ve dava yolları

İşlemİdari başvuruDavaNot
Belgenin müeyyideli kapatılması (bölge müdürlüğü / İhracat Genel Müdürlüğü)Tebliğden itibaren 1 ay içinde İhracat Genel Müdürlüğüne yazılı itiraz; tüm belgeler eklenir (Tebliğ m.38/12)İdare mahkemesinde iptal davası, 60 gün (İYUK m.7)İtirazda müeyyide işlemleri ikinci bildirime kadar durdurulur (m.38/13)
İznin müeyyideli kapatılması (gümrük idaresi)Gümrük Kanunu m.242 uyarınca 15 gün içinde itirazİtirazın reddi üzerine idari yargıda davaİtiraz bir üst makama sunulmak üzere işlemi yapan idareye verilir
Ek tahakkuk ve 238 cezası (gümrük idaresi)15 gün içinde GK m.242 itirazı veya para cezası için uzlaşma (GK m.244; Yönetmelik m.5/3)İtirazın reddinden itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesi (İYUK m.7)Dava, dava konusu tutarın tahsilini durdurur (İYUK m.27/4)
Ödeme emri (6183 m.55)YokTebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesi (6183 m.58)Ek tahakkuk kesinleşmeden ödeme emri düzenlenemez

Danıştay Onuncu Dairesi, müeyyideli kapatma işlemine karşı idare mahkemesinde açılan davayı esastan incelemiştir. Belgeye konulan “ihracat taahhüdü tamamlanmadan buğday ithalatı yapılamaz” şeklindeki özel şartın ihlal edildiği bir dosyada, şartın açık olduğunu ve ihlalin sabit bulunduğunu belirterek işlemi iptal eden mahkeme kararını bozmuştur (E.2022/8626, K.2025/4831, 27.10.2025). Karar iki şeyi gösteriyor: müeyyideli kapatma işlemi dava konusu yapılabilir ve belgede yazılı özel şartlar yargı denetiminde lafzına göre uygulanır.

Müeyyideli kapatmaya karşı İhracat Genel Müdürlüğüne yapılan itiraz, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi anlamında bir üst makama başvuru niteliğinde olduğundan dava açma süresini durdurmalıdır. Bununla birlikte süre hesabında tartışmaya yer bırakmamak için, itirazın sonucu beklenirken altmış günlük süre kapatma yazısının tebliğinden itibaren ayrıca takip edilmelidir. Gümrük kararına karşı itiraz ise ayrı bir süreçtir; müeyyideli kapatmaya itiraz edilmiş olması, gümrük kararına karşı on beş günlük itiraz süresini durdurmaz.

Uzlaşma: Yalnızca Para Cezası İçin

Gümrük uzlaşması, ek tahakkuk ve ceza kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde istenebilir ve talep, itiraz ve dava süresini durdurur (GK m.244). Ancak Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği, şartlı muafiyet rejimlerine ilişkin hükümlerin ihlalinden doğan alacaklarda uzlaşmaya para cezalarının konu edilebileceğini öngörür (m.5/3). Hükmün lafzı, bu alacaklarda uzlaşmanın para cezalarıyla sınırlı olduğunu gösterir; vergi aslına karşı itiraz ve dava yolu ayrıca işletilmelidir.

238/1-a cezasının gümrüklenmiş değerin iki katı gibi yüksek bir tutara ulaştığı dosyalarda uzlaşma ciddi bir seçenektir. Uzlaşma tutanağı kesindir; uzlaşılan cezaya karşı dava açılamaz ve peşin ödeme indirimi ayrıca uygulanmaz. Uzlaşma görüşmesine gitmeden önce zamanaşımı, 238/1-c, lehe kanun ve 241/3-h gibi cezayı tamamen ortadan kaldırabilecek itirazların gücü ölçülmelidir; bu itirazlardan biri kuvvetliyse uzlaşma yerine itiraz ve dava yolu daha doğru olabilir. Uzlaşma süreci ve komisyon yetkileri gümrük uzlaşması rehberimizde ayrıntılı olarak yer alıyor.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

  • Dahilde işleme izin belgesi veya izni, revizeleri, ek süre ve haklı sebep başvuruları ile bunlara verilen cevaplar.
  • Belge kapsamındaki ithalat beyannameleri, tescil tarihleri, teminat türü ve tutarı, teminat mektuplarının metinleri.
  • İhracat beyannameleri, satır kodları, kapanış bilgileri ve grup firmaları veya aracı ihracatçı ihracatına ilişkin belgeler.
  • Kapatma başvurusu (Ek-3 veya Ek-4), eksiklik yazısı ve buna verilen cevap; müeyyideli kapatma yazısı ve tebliğ belgesi.
  • Stok giriş ve çıkış kayıtları, üretim reçeteleri, sarfiyat ve fire hesapları, depo sayım tutanakları.
  • Varsa ayniyet tespiti veya ekspertiz raporları, yeminli mali müşavir raporu.
  • Mücbir sebep veya haklı sebebe dayanılacaksa ilgili kurumlardan alınan yazılar, mahkeme kararları, delil tespiti tutanakları.
  • Gümrük idaresinin ek tahakkuk ve ceza kararı, hesap tablosu ve tebliğ belgesi; varsa inceleme veya soruşturma raporu.

Adım Adım: Süre Sonundan Davaya

  1. Süre dolmadan durum tespiti. Belgenin bitiş tarihi, gerçekleşen ihracat oranı ve kalan ithal eşyasının nerede olduğu çıkarılır. İhracat yüzde 25’in üzerindeyse performansa dayalı ek süre, değilse genel ek süre veya haklı sebep değerlendirilir.
  2. Süre sonundan itibaren üç ay. Ek süre başvurusu ve kapatma başvurusu ayrı ayrı yapılır. İhracat süre bitiminden sonraki iki ay içinde tamamlanabilecekse buna öncelik verilir.
  3. Eksiklik yazısı. Bir ay içinde cevaplanır; belgeleri tamamlanamayan konular için gerekçeli yazı verilir.
  4. Müeyyideli kapatma yazısı. Yazının hangi bende dayandığı ve eşyanın akıbetine ilişkin tespit içerip içermediği incelenir; bir ay içinde İhracat Genel Müdürlüğüne itiraz edilir ve altmış günlük dava süresi takvime işlenir.
  5. Gümrük kararı. On beş gün içinde itiraz veya ceza için uzlaşma talebi; eşya gözetimdeyse 238/1-c tespiti istenir ve altmış gün içinde ihracat ya da başka bir onaylanmış işlem planlanır.
  6. Dava. Müeyyideli kapatmaya karşı idare mahkemesinde, gümrük kararına karşı vergi mahkemesinde dava açılır; iki dosya birbirine atıfla yürütülür.

Süreler Tablosu

Tablo 10. Dahilde işleme uyuşmazlığında kaçırılmaması gereken süreler

İşlemSüreBaşlangıçDayanak
Ek süre, haklı sebep, mücbir sebep başvurusu (belge)3 ayBelge süresinin sonuTebliğ m.21, 23, 26
Haklı sebep, mücbir sebep, proje ek süresi (izin)2 ayİzin süresinin sonuTebliğ m.21/1-ç, 23, 26
Kapatma başvurusu3 ayBelge veya izin süresinin sonuTebliğ m.37
Eksik belgelerin tamamlanması1 ayEksiklik bildirimiTebliğ m.38/1
İşlemlerin usulsüzlük cezasıyla tamamlanması1 ay / 2 ayBelge veya izin süresinin sonuGK m.241/3-h, 241/4-h
Müeyyideli kapatmaya itiraz (belge)1 ayKapatma yazısının tebliğiTebliğ m.38/12
Müeyyideli kapatmaya karşı dava60 günKapatma işleminin tebliğiİYUK m.7, 11
Gümrük kararına itiraz15 günEk tahakkuk ve ceza kararının tebliğiGK m.242
Para cezası için uzlaşma15 günEk tahakkuk ve ceza kararının tebliğiGK m.244; Yönetmelik m.5/3
Gözetimdeki eşyanın ihracı veya onaylanmış işleme tabi tutulması60 gün238/1-c kararının tebliğiGK m.238/2
Vergi mahkemesinde dava30 günİtirazın reddinin tebliğiİYUK m.7
Ödeme emrine karşı dava15 günÖdeme emrinin tebliği6183 m.58
İdarenin tebligat süresi3 yılYükümlülüğün doğması; Danıştay’a göre kapatma sonrası ihlalde idarenin bilgisine girişGK m.197/2, 184/2

Müeyyideli Kapatmaya İtiraz Dilekçesi Örneği (Tebliğ m.38/12)

Aşağıdaki örnek, eksiklik yazısına süresinde cevap verilmesine rağmen taahhüdü mevcut bilgiyle ve müeyyideli olarak kapatılan bir dahilde işleme izin belgesi sahibi için hazırlanmıştır. Dosyada ihracatın bir kısmı grup firması tarafından satır kodlu beyannamelerle yapılmış, bir kısmı ise süre bitiminden önce tescil edilip ertesi ay fiilen çıkmıştır. Belgedeki ayniyet tespiti şartı, gümrük idaresinde ekspertiz yapılamaması nedeniyle yerine getirilememiştir.

T.C. TİCARET BAKANLIĞI
İHRACAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
ANKARA

İTİRAZ EDEN: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres], KEP: [ ]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], KEP: [ ]

İTİRAZ KONUSU İŞLEM: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı dahilde işleme izin belgesinin ihracat taahhüt hesabının müeyyideli olarak kapatılmasına ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı yazı (tebliğ tarihi: [tarih])

KONU: Kapatma işleminin Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12) m.38/12 uyarınca geri alınarak taahhüt hesabının müeyyidesiz olarak yeniden kapatılması ve müeyyide işlemlerinin durdurulması talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket adına düzenlenen [sayı] sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında şartlı muafiyet sistemiyle [miktar] [birim] [eşya] ithal edilmiş, belge süresi [tarih] tarihinde sona ermiştir. Müvekkil, Tebliğ’in 37. maddesindeki üç aylık süre içinde [tarih] tarihinde Ek-3’te sayılan belgelerle kapatma başvurusunda bulunmuştur.

2. Bölge müdürlüğünün [tarih] tarihli eksiklik yazısı üzerine müvekkil, bir aylık süre dolmadan [tarih] tarihli dilekçeyle grup firması [unvan] tarafından gerçekleştirilen ihracata ait beyannameleri, süre bitiminden önce tescil edilen [sayı] sayılı beyannamenin fiilî çıkış bilgisini ve yeminli mali müşavir raporunu sunmuştur. Buna rağmen taahhüt hesabı, bu belgeler değerlendirilmeden mevcut bilgiyle kapatılmış ve ithal eşyasının [miktar] [birim]lik kısmı için Karar’ın 22/1-a ve 22/1-g bentlerine göre müeyyide uygulanmasına karar verilmiştir.

A. Tebliğ m.38/1: Süresinde tamamlanan belgeler değerlendirilmeden mevcut bilgiyle kapatma yapılamaz

3. Tebliğ’in 38/1. maddesi, eksik bilgi ve belgelerin bir ay içinde tamamlanmaması hâlinde taahhüdün mevcut bilgi ve belgelerle kapatılacağını öngörür. Mevcut bilgiyle kapatma, firmanın eksikliği süresinde gidermemesine bağlanmış bir sonuçtur. Müvekkil eksiklikleri bildirimden itibaren [gün] gün içinde tamamlamış, dilekçe [tarih] tarihinde ve [sayı] evrak numarasıyla kayda girmiştir. Bu belgeler dikkate alınmadan yapılan kapatma, maddenin öngördüğü şartlar oluşmadan yapılmıştır.

B. Tebliğ m.38/2 ve m.38/14: Süresinde tescil edilen ve grup firmasınca yapılan ihracat taahhüde sayılmalıdır

4. Tebliğ’in 38/2. maddesine göre gümrük beyannamesinin belge süresi içinde tescil edilmiş olması, beyannamenin belge kapsamında değerlendirilmesi için yeterlidir; aranan, ihracatın gerçekleşmiş olmasıdır. [Sayı] sayılı beyanname [tarih] tarihinde, yani belge süresi içinde tescil edilmiş, eşya [tarih] tarihinde fiilen yurt dışı edilmiştir. Bu beyanname kapsamındaki [miktar] [birim] ürün taahhüde sayılmalıdır.

5. Aynı maddenin 14. fıkrası, belge sahibinin grup firmalarınca gerçekleştirilen ihracatın, satır kodu şartı saklı kalmak üzere taahhüdün kapatılmasında kullanılabileceğini düzenler. [Unvan], müvekkil şirketle aynı grupta yer almaktadır; buna ilişkin ortaklık yapısı ve ticaret sicili kayıtları ektedir. Grup firmasının ihracat beyannamelerinin tamamında belge sayısını içeren satır kodu bulunmaktadır.

C. Tebliğ m.45/6: Bünyede kullanım yeminli mali müşavir raporuyla tevsik edilmiştir

6. Belgedeki ayniyet tespiti şartı, gümrük idaresinde ekspertiz yapılamaması nedeniyle yerine getirilememiştir. Tebliğ’in 45/6. maddesi, ithal eşyasının ihraç ürününün bünyesinde kullanıldığına ilişkin şartın teknik, bilimsel veya idareden kaynaklanan bir nedenle tespit edilememesi hâlinde, şartın yerine getirildiğinin firmanın stok ve muhasebe kayıtları dikkate alınarak düzenlenecek yeminli mali müşavir raporuyla tevsik edilebileceğini öngörür.

7. Ekteki [tarih] tarihli rapor, ithal girdilerin stok giriş kayıtlarını, üretim reçetelerini, sarfiyat ve fire oranlarını ve ihraç faturalarını tek tek eşleştirmekte ve ithal eşyasının tamamının ihraç ürünlerinde kullanıldığını ortaya koymaktadır. Danıştay Yedinci Dairesi de yalnızca ayniyet tespitinin yapılamamasının, rejimin ihlal edildiğine dair somut bir tespit bulunmadıkça yaptırım nedeni olamayacağını kabul etmiştir (E.2021/4123, K.2023/4351, 15.11.2023).

D. Tebliğ m.45/1: Kapatma yazısında eşyanın akıbetine ilişkin tespit yoktur

8. Tebliğ’in 45/1. maddesi, müeyyideli kapatma yazısında müeyyide uygulanacak ithal eşyasının ihraç mı edildiğinin, serbest dolaşıma mı sokulduğunun, imha mı edildiğinin, gümrüğe mi terk edildiğinin ya da mahrece mi iade edildiğinin belirtilmesini ister. İtiraz konusu yazı yalnızca uygulanan bentleri göstermekte, eşyanın akıbetine ilişkin hiçbir tespit içermemektedir. Bu eksiklik, gümrük idaresinin Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin hangi bendini uygulayacağını da belirsiz bırakmaktadır.

SONUÇ VE TALEP

9. Açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulüne, müeyyideli kapatma işleminin Tebliğ’in 38/12. maddesi uyarınca geri alınarak sunulan bilgi ve belgeler de dikkate alınmak suretiyle taahhüt hesabının müeyyidesiz olarak yeniden kapatılmasına, aksi kanaat hâlinde müeyyideye konu miktarın süresinde tescil edilen beyanname ve grup firması ihracatı düşülerek yeniden belirlenmesine, itiraz sonuçlanıncaya kadar müeyyide uygulanmasına yönelik işlemlerin durdurulduğunun Tebliğ’in 38/13. maddesi uyarınca ilgili gümrük idaresine bildirilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
İtiraz eden vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname; müeyyideli kapatma yazısı ve tebliğ belgesi; kapatma başvurusu; eksiklik yazısı ve cevap dilekçesi ile kayıt bilgisi; ihracat beyannameleri ve çıkış bilgileri; grup firmasına ilişkin ticaret sicili kayıtları; yeminli mali müşavir raporu; ekspertiz yapılamadığına ilişkin gümrük idaresi yazısı.

İtirazın yapılması müeyyideli kapatma işlemine karşı dava açma süresini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Altmış günlük süre takvime işlenmeli; itiraz bu süre içinde sonuçlanmazsa veya reddedilirse idare mahkemesinde dava açılmalıdır.

Ek Tahakkuk ve 238 Cezası Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği (Gümrük Kanunu m.242)

İkinci örnek, müeyyideli kapatma yazısının gümrük idaresine bildirilmesinden üç yıldan fazla süre sonra ek tahakkuk ve 238/1-a cezası tebliğ edilen bir firma için hazırlanmıştır. Eşyanın bir kısmı işlenmiş hâlde firmanın deposundadır, bir kısmı süre bitiminden sonraki ilk ay içinde ihraç edilmiştir; ceza hesabında katma değer vergisi de gümrüklenmiş değere eklenmiştir.

T.C. TİCARET BAKANLIĞI
[ ] GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
Sunulmak üzere
[ ] GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜNE

İTİRAZ EDEN: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres], KEP: [ ]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], KEP: [ ]

İTİRAZ KONUSU KARAR: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı ek tahakkuk ve para cezası kararı (tebliğ tarihi: [tarih])

KONU: Kararın Gümrük Kanunu’nun 242. maddesi uyarınca kaldırılması talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket adına düzenlenen [sayı] sayılı dahilde işleme izin belgesinin süresi [tarih] tarihinde sona ermiş, taahhüt hesabı [tarih] tarihinde müeyyideli olarak kapatılmıştır. Kapatma sonucu Müdürlüğünüze [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı yazıyla bildirilmiştir. Buna dayanılarak düzenlenen ve müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilen kararla [tutar] TL gümrük vergisi, [tutar] TL katma değer vergisi ek tahakkuk ettirilmiş ve Gümrük Kanunu’nun 238/1-a maddesi uyarınca [tutar] TL para cezası verilmiştir.

A. Gümrük Kanunu m.197/2 ve m.184/2: Vergi ve cezanın tebliğinde üç yıllık süre geçmiştir

2. Gümrük Kanunu’nun 197/2. maddesi, denetleme sonucunda alınmadığı anlaşılan vergilere ilişkin tebligatın gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılmasını emreder. Dahilde işleme rejiminde yükümlülük, rejimin gerektirdiği yükümlülüğün yerine getirilmediği tarihte doğar (m.184/2-a). Danıştay Yedinci Dairesi, ihlalin kapatma işleminden sonra tespit edildiği durumlarda dahi üç yıllık sürenin, ihlalin idarenin bilgisine girdiği tarihten başlayacağını kabul etmiştir (E.2025/814, K.2025/2974, 06.10.2025).

3. Olayımızda ihlal, en geç müeyyideli kapatma sonucunun Müdürlüğünüze bildirildiği [tarih] tarihinde idarenin bilgisine girmiştir. Karar ise bu tarihten üç yıldan fazla süre sonra, [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. Müvekkil veya yetkilileri hakkında aynı olayla ilgili açılmış bir ceza davası bulunmadığından Kanun’un 197/4. maddesi de uygulanamaz. Vergi ve buna bağlı ceza zamanaşımına uğramıştır.

B. Gümrük Kanunu m.238/1-c: Gözetimden çıkarılmayan eşya için gümrüklenmiş değerin iki katı ceza verilemez

4. Zamanaşımı itirazımız kabul edilmediği takdirde belirtmek isteriz ki, müeyyideye konu eşyanın [miktar] [birim]lik kısmı işlenmiş ürün hâlinde müvekkilin [adres] adresindeki deposunda bulunmaktadır. Bu durum stok kayıtları, [tarih] tarihli depo sayım tutanağı ve yeminli mali müşavir raporuyla sabittir. Gümrük Kanunu’nun 238/1-c maddesine göre, işleme faaliyetindeki veya işlem görmüş ürün hâli dahil, gümrük gözetiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılmadığı tespit edilen eşya için ceza, vergiler ile tescil tarihinden tespit tarihine kadar hesaplanacak faizin toplamı kadardır.

5. Bu kısım için gümrüklenmiş değerin iki katı üzerinden ceza hesaplanması Kanun’a aykırıdır. Gözetimden çıkarılmama hâlinin Müdürlüğünüzce yerinde tespit edilmesini talep ediyoruz. Müvekkil, Kanun’un 238/2. maddesindeki altmış günlük süre içinde bu eşyayı ihraç etmeye hazırdır.

C. Gümrük Kanunu m.241/3-h: Süre bitiminden sonraki ilk ay içinde ihraç edilen kısım için 238 uygulanamaz

6. Müeyyideye konu eşyanın [miktar] [birim]lik kısmı, belge süresinin bitimini izleyen bir ay içinde [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı beyannameyle ihraç edilmiştir. Gümrük Kanunu’nun 241/3-h maddesi bu durumda usulsüzlük cezasının iki katının uygulanacağını öngörür; 238/1. madde de bu hâli kendi kapsamından açıkça çıkarmıştır. Dahilde İşleme Rejimi Kararı’nın 22. maddesi uyarınca bu işlemlerin belge kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Bu kısım için vergi ve 238 cezası kaldırılmalıdır.

D. Gümrük Kanunu m.3/26: Gümrüklenmiş değere katma değer vergisi eklenemez

7. Kanun’un 3/26. maddesi gümrüklenmiş değeri, ithal eşyası için CIF kıymet ile gümrük vergilerinin toplamı olarak tanımlar. Gümrük vergileri, eşyaya uygulanan ithalat vergileridir; ithalat vergileri ise gümrük vergisi ile eş etkili vergi ve mali yüklerden oluşur (m.3/8-a ve 3/9). Kararın hesap tablosunda ithalde alınan katma değer vergisi de gümrüklenmiş değere eklenmiş ve ceza bu tutarın iki katı oranında artırılmıştır. Ceza, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, hiçbir durumda Kanun’daki tanıma göre belirlenecek tutarı aşamaz.

SONUÇ VE TALEP

8. Açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulüne, zamanaşımına uğrayan ek tahakkuk ve para cezasının tamamen kaldırılmasına, aksi kanaat hâlinde süre bitiminden sonraki ilk ay içinde ihraç edilen kısım için vergi ve cezanın kaldırılarak Kanun’un 241/3-h maddesine göre işlem yapılmasına, depoda bulunan kısım için cezanın 238/1-c maddesine göre yeniden hesaplanmasına, kalan kısım için cezanın katma değer vergisi eklenmeksizin belirlenecek gümrüklenmiş değer üzerinden düzeltilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
İtiraz eden vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname; ek tahakkuk ve ceza kararı ile hesap tablosu; müeyyideli kapatma yazısı ve gümrük idaresine bildirim yazısı; ihracat beyannamesi; stok kayıtları, depo sayım tutanağı ve yeminli mali müşavir raporu.

Para cezası için uzlaşma da düşünülüyorsa talep aynı on beş günlük süre içinde yapılmalıdır. Uzlaşma talebi itiraz süresini durdurur; uzlaşma sağlanamazsa kalan süre içinde itiraz yapılabilir.

Müeyyideli Kapatma İşlemine Karşı İdare Mahkemesinde İptal Davası Dilekçesi Örneği

Üçüncü örnek, birinci dilekçedeki itirazın reddedilmesi üzerine müeyyideli kapatma işleminin iptali için idare mahkemesinde açılacak dava için hazırlanmıştır. Dava, işlemin yarattığı indirimli teminat kaybı ve gümrük ek tahakkuku riski nedeniyle yürütmenin durdurulması istemini de içerir.

[ ] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
Yürütmenin durdurulması istemlidir

DAVACI: [Unvan] — vergi kimlik no: [ ], [adres]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], KEP: [ ]

DAVALI: T.C. Ticaret Bakanlığı — Ankara

DAVA KONUSU: [Sayı] sayılı dahilde işleme izin belgesinin ihracat taahhüt hesabının müeyyideli olarak kapatılmasına ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlem ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin öncelikle yürütmesinin durdurulması, ardından iptali istemidir.

TEBLİĞ TARİHLERİ: Kapatma işlemi [tarih]; itirazın reddi [tarih]

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket adına düzenlenen dahilde işleme izin belgesinin taahhüt hesabı, eksiklik yazısına süresinde verilen cevap ve sunulan belgeler değerlendirilmeden mevcut bilgiyle müeyyideli olarak kapatılmıştır. Müvekkil, Dahilde İşleme Rejimi Tebliği’nin 38/12. maddesi uyarınca bir ay içinde İhracat Genel Müdürlüğüne itiraz etmiş; itiraz, sunulan belgelerin hiçbirine değinilmeyen [tarih] tarihli işlemle reddedilmiştir.

2. Müeyyideli kapatma işlemi, müeyyide uygulanacak eşyanın miktarını belirleyen, gümrük idaresine bildirilerek ek tahakkuk ve para cezasına dayanak yapılan, ayrıca müvekkilin indirimli teminat hakkını etkileyen kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlemdir. Danıştay Onuncu Dairesi de müeyyideli kapatma işlemlerini idari yargı denetimine tabi tutmaktadır (E.2022/8626, K.2025/4831, 27.10.2025). Dava, İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. ve 11. maddelerindeki süre içinde açılmaktadır.

A. Dahilde İşleme Rejimi Kararı m.19 ve Tebliğ m.38/1: Mevcut bilgiyle kapatmanın şartları oluşmamıştır

3. Karar’ın 19. maddesi ve Tebliğ’in 38/1. maddesi, taahhüdün mevcut bilgi ve belgelerle kapatılmasını, firmanın eksiklikleri kendisine bildirilen bir aylık süre içinde tamamlamamasına bağlar. Müvekkil eksiklikleri bu süre içinde tamamlamış, dilekçesi davalı idarenin kayıtlarına [tarih] tarihinde girmiştir. Davalı idare, bu belgeleri incelemeden işlem tesis etmiş; itirazın reddi işleminde de belgelerin neden yeterli görülmediği açıklanmamıştır. İşlem, dayandığı hükmün öngördüğü şartlar oluşmadan tesis edildiğinden sebep yönünden hukuka aykırıdır.

B. Tebliğ m.38/2, m.38/14 ve m.45/6: Taahhüt gerçekte yerine getirilmiştir

4. Belge süresi içinde tescil edilip ertesi ay fiilen çıkan [sayı] sayılı beyanname Tebliğ’in 38/2. maddesi uyarınca, grup firması [unvan] tarafından satır kodlu beyannamelerle yapılan ihracat ise 38/14. maddesi uyarınca taahhüde sayılmalıdır. Bu iki kalem birlikte, müeyyideye konu edilen miktarın [oran] kadarını karşılamaktadır.

5. Ayniyet tespitinin yapılamaması, gümrük idaresinde ekspertiz yapılamamasından, yani müvekkilden kaynaklanmayan bir nedenden doğmuştur. Tebliğ’in 45/6. maddesi bu durumda bünyede kullanımın yeminli mali müşavir raporuyla tevsik edilmesine imkân verir ve müvekkil bu raporu süresinde sunmuştur. Danıştay Yedinci Dairesi, yalnızca ayniyet tespitinin yapılamamasının somut bir ihlal tespiti olmadıkça yaptırım nedeni olamayacağını (E.2021/4123, K.2023/4351, 15.11.2023), bünyede kullanımın yeminli mali müşavir raporuyla tevsik edildiği durumda müeyyidenin dayanağının ortadan kalktığını (E.2019/1619, K.2022/4242, 02.11.2022) kabul etmiştir.

C. İdari Yargılama Usulü Kanunu m.27/2: Yürütmenin durdurulması şartları oluşmuştur

6. İşlem, yukarıda açıklandığı üzere açıkça hukuka aykırıdır. Uygulanması hâlinde gümrük idaresince [tutar] TL vergi ile gümrüklenmiş değerin iki katına varabilen bir para cezası tahakkuk ettirilecek, müvekkilin indirimli teminat hakkı ortadan kalkacak ve devam eden [sayı] adet belgesi için vergilerin tamamı kadar teminat yatırması gerekecektir. Bu sonuçlar müvekkilin üretim ve ihracat faaliyetini durma noktasına getirecek, telafisi güç ve imkânsız zararlar doğuracaktır. Müvekkilin ödeme gücüne ilişkin belgeler ektedir; teminat şartı aranmaksızın yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep ederiz.

SONUÇ VE İSTEM

7. Açıklanan nedenlerle; öncelikle dava konusu işlemlerin yürütmesinin teminatsız olarak durdurulmasına, ardından müeyyideli kapatma işlemi ile itirazın reddine ilişkin işlemin iptaline, aksi kanaat hâlinde süresinde tescil edilen beyanname ve grup firması ihracatına isabet eden kısım yönünden iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Davacı vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname; dahilde işleme izin belgesi; müeyyideli kapatma işlemi ve tebliğ belgesi; itiraz dilekçesi ve itirazın reddi işlemi; eksiklik yazısı ve cevap dilekçesi ile kayıt bilgisi; ihracat beyannameleri; grup firmasına ilişkin kayıtlar; yeminli mali müşavir raporu; mali tablolar.

Sık Yapılan Hatalar

  • Ek süre ile kapatma başvurusunu karıştırmak. İkisi ayrı başvurulardır ve ayrı süreleri vardır. Kapatma başvurusu yapan firmanın ek süre almış sayılmadığı unutulmamalıdır.
  • Süre bitince ihracatı durdurmak. İşlemler süre bitiminden sonra iki ay içinde tamamlanırsa 238 yerine yalnızca usulsüzlük cezası uygulanır. İhracata devam etmek, cezayı milyonlarca liradan birkaç bin liraya indirebilir.
  • Satır kodunu yazmamak. Belge sayısını içeren satır kodu olmayan beyanname taahhüde sayılmaz. Hata fark edilince haklı sebep ek süresi istenmelidir.
  • Eksiklik yazısını cevapsız bırakmak. Bir aylık süre geçerse taahhüt mevcut bilgiyle kapatılır ve sonradan sunulan belgelerin değerlendirilmesi zorlaşır.
  • Yalnızca gümrük kararına itiraz etmek. Müeyyideli kapatma işlemi kesinleşirse, gümrük kararına karşı davada kapatmanın hukuka aykırılığını tartışmak güçleşir. İki işleme de ayrı ayrı itiraz edilmelidir.
  • Eşyanın akıbetini belgelememek. Depodaki ve işlenmiş hâldeki eşya için 238/1-c tespiti istenmezse ceza gümrüklenmiş değerin iki katı üzerinden hesaplanır.
  • Altmış günlük süreyi kaçırmak. 238/1-c uygulanan eşya, tebligattan itibaren altmış gün içinde ihraç edilmez veya başka bir onaylanmış işleme tabi tutulmazsa vergiler tutarında ikinci bir ceza verilir.
  • Zamanaşımını tescil tarihinden hesaplayıp vazgeçmek. Danıştay kapatma sonrası tespitlerde süreyi idarenin bilgisine giriş tarihinden başlatıyor; bu tarih kapatma yazısının gümrüğe bildirildiği gün olabilir.
  • Kaçakçılık soruşturmasını hafife almak. Fezleke veya suç duyurusu uzlaşmayı engeller, ceza davası ise zamanaşımını uzatır. İfade vermeden önce idari dosya incelenmelidir.

Hukukçular Evi Dahilde İşleme Uyuşmazlıklarında Ne Yapar?

Belge süresi dolmadan önce ek süre, haklı sebep ve mücbir sebep seçeneklerini değerlendiriyor, başvuruları hazırlıyoruz. Kapatma aşamasında eksiklik yazılarını cevaplıyor, grup firması ve aracı ihracatçı ihracatının, süresinde tescil edilen beyannamelerin ve yeminli mali müşavir raporunun dosyaya doğru biçimde girmesini sağlıyoruz.

Müeyyideli kapatma yazısı geldiğinde İhracat Genel Müdürlüğü nezdinde itirazı, gümrük idaresinin ek tahakkuk ve ceza kararına karşı itiraz ve uzlaşma görüşmelerini, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi davalarını birlikte yürütüyoruz. Eşyanın akıbetine göre 238. maddenin hangi bendinin uygulanacağını, zamanaşımını ve lehe kanun hesabını beyanname bazında çıkarıyoruz. Aynı olay nedeniyle kaçakçılık soruşturması başlamışsa ceza dosyasını idari dosyayla birlikte takip ediyoruz. Büromuz Ankara’dadır; Ticaret Bakanlığı ve Danıştay nezdindeki işleri doğrudan izliyoruz.

Belgenizi, kapatma yazısını, gümrük kararını ve tebliğ tarihlerini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Rejimin işleyişine ilişkin kısa hizmet özetimiz dahilde işleme rejimi, izin belgesi ve taahhüt kapatma sayfasında, gümrük ek tahakkuku ve para cezalarının genel çerçevesi ise gümrük ek tahakkuku ve idari para cezası rehberimizde yer alıyor.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Dahilde işleme taahhüdü süresinde kapatılamazsa ne olur?

Taahhüt müeyyideli olarak kapatılır. İhraç edilmeyen ithal eşyası için ithalde alınmayan vergiler ithal tarihi itibarıyla tahsil edilir; teminatın nakit olmayan kısmı için tescil tarihinden itibaren gecikme zammı da istenir. Ayrıca Gümrük Kanunu’nun 238. maddesine göre para cezası verilir ve firmanın indirimli teminat hakkı belirli süreyle kaybedilebilir (Dahilde İşleme Rejimi Kararı m.22).

Müeyyideli kapatma nedir?

Dahilde işleme izin belgesi veya izninin ihracat taahhüdünün, rejimin şartları yerine getirilmeden kapatılması ve hangi eşya için hangi yaptırımın uygulanacağının belirlenmesidir. Belgede bölge müdürlüğü veya İhracat Genel Müdürlüğü, izinde gümrük idaresi tarafından yapılır ve sonucu, ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlenmek üzere gümrük idaresine bildirilir.

Dahilde işleme rejimi ihlalinde para cezası ne kadar?

Eşya gümrük gözetiminden çıkarılmışsa gümrüklenmiş değerin, yani CIF kıymet ile gümrük vergilerinin toplamının iki katıdır (GK m.238/1-a). Eşyanın gözetimden çıkarılmadığı tespit edilirse ceza, vergiler ile tescilden tespite kadar hesaplanan faizin toplamıyla sınırlıdır (m.238/1-c). Ceza 2026 yılı için 11.952 TL’den az olamaz.

Belge süresi bittikten sonra ihracat yaparsam ne olur?

Rejimin gerektirdiği işlemler süre bitiminden sonra bir ay içinde tamamlanırsa belge kapsamında değerlendirilir ve yalnızca usulsüzlük cezasının iki katı (2026 için 2.988 TL), iki ay içinde tamamlanırsa dört katı (5.976 TL) uygulanır (GK m.241/3-h, 241/4-h). Bu durumlarda 238. madde cezası uygulanmaz.

Dahilde işleme izin belgesine ek süre nasıl alınır?

Belge süresi sonundan itibaren en geç üç ay içinde elektronik ortamda Bakanlığa başvurulur. İlk ithalat tarihi esas alınarak azami üç ay; gerçekleşen ihracat taahhüdün en az yüzde 25’iyse orijinal sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir. Haklı ve mücbir sebeplerde de aynı süre içinde başvuru yapılmalıdır; süresinde yapılmayan başvuru değerlendirmeye alınmaz (Tebliğ m.21–26).

2026 yılında genel ek süre imkânı var mı?

İhracat: 2026/2 Tebliği (RG 17.04.2026), bu tarihten önce düzenlenmiş ve kapatılmamış belge ve izinlere, altı ay içinde başvurulması kaydıyla üç ayı geçmemek üzere orijinal sürenin yarısı kadar ek süre tanıdı; altın ve kıymetli metal izinlerinde süre bir aydı. Başvuru penceresi Ekim 2026’da kapandı. Yeni bir düzenleme yapılıp yapılmadığı Resmî Gazete’den kontrol edilmelidir.

Müeyyideli kapatmaya itiraz süresi ne kadar?

Dahilde işleme izin belgesinde, kapatma yazısının tebliğinden itibaren bir ay içinde İhracat Genel Müdürlüğüne yazılı olarak itiraz edilir. Dahilde işleme izninde ise Gümrük Kanunu’nun 242. maddesine göre on beş günlük itiraz yolu uygulanır. İtiraz edildiğinde müeyyide işlemleri ikinci bir bildirime kadar durdurulur (Tebliğ m.38/12–13). İptal davası için altmış günlük süre ayrıca takip edilmelidir.

Gümrük idaresi dahilde işleme ihlali için kaç yıl geriye gidebilir?

Vergi ve cezanın tebliği gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılmalıdır (GK m.197/2). Danıştay, kapatma ve teminat iadesinden sonra tespit edilen ihlallerde bu sürenin ihlalin idarenin bilgisine girdiği tarihten başladığını kabul ediyor. Aynı fiil nedeniyle ceza davası açılmışsa Türk Ceza Kanunu’ndaki daha uzun süreler uygulanır.

Eşya hâlâ depomdaysa ceza azalır mı?

Evet. İşlenmiş veya işlenmemiş hâliyle gümrük gözetiminden çıkarılmadığı tespit edilen eşya için ceza gümrüklenmiş değerin iki katı değil, vergiler ve faiz toplamı kadardır (GK m.238/1-c). Ancak bu eşya, tebligattan itibaren altmış gün içinde ihraç edilmez veya başka bir gümrükçe onaylanmış işleme tabi tutulmazsa ayrıca vergiler tutarında ceza verilir (m.238/2).

Gecikme zammı hangi tarihten itibaren hesaplanır?

Şartlı muafiyete ilişkin beyannamenin tescil tarihinden itibaren hesaplanır (GK m.207/1-b). Teminat nakit verilmişse o kısım için gecikme zammı istenmez. İndirimli teminatta gecikme zammı, nakit teminat dışında kalan kısım ile teminat verilmeyen kısmın tümü için uygulanır (m.207/2). Vergiler de tescil tarihindeki oran, kur ve diğer unsurlara göre hesaplanır (m.114).

Dahilde işleme cezasında uzlaşma yapılabilir mi?

Ek tahakkuk ve ceza kararının tebliğinden itibaren on beş gün içinde para cezası için uzlaşma istenebilir (GK m.244; Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği m.5/3). Yönetmelik bu alacaklarda uzlaşmayı para cezalarıyla sınırlar. Fiil kaçakçılık suçuyla ilişkiliyse, örneğin fezleke düzenlenmiş veya adli makamlara bildirim yapılmışsa uzlaşma istenemez (m.6/4–5).

Ayniyet tespiti yapılamadıysa ne yapmalıyım?

Bünyede kullanım şartının teknik, bilimsel veya idareden kaynaklanan bir nedenle tespit edilemediği durumda şartın yerine getirildiği, firmanın stok ve muhasebe kayıtlarına dayanan yeminli mali müşavir raporuyla tevsik edilebilir (Tebliğ m.45/6). Danıştay, yalnızca ayniyet tespitinin yapılamamasını somut bir ihlal tespiti olmadıkça ceza nedeni saymamıştır.

Kaynakça

  • 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.3/8, 3/9, 3/26, 108, 109, 114, 181, 184, 197, 198, 207, 231, 234, 238, 241, 242 ve 244 (Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metin); 5911, 6455 (RG 11.04.2013) ve 7190 (RG 07.11.2019, 30941) sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler.
  • 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı (RG 27.01.2005, 25709), 16.08.2025 tarihli ve 32988 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10211 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yapılan değişiklikler dahil güncel metin, m.5, 6, 10, 11, 13, 19, 21, 22 ve 23.
  • Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12) (RG 20.12.2006, 26382), İhracat: 2026/2 Tebliği (RG 17.04.2026, 33227) dahil değişiklikleriyle, m.8, 20–27, 37, 38, 39, 40, 43, 45 ve geçici 27, 37.
  • Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği (RG 27.08.2011, 28038) m.5 ve 6; Gümrükler Genel Müdürlüğünün 7190 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin 2019/42 sayılı Genelgesi.
  • 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3/4; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.5; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11 ve 27; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.51, 55 ve 58; Anayasa m.38.
  • Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2024/264, K.2025/291 (09.04.2025).
  • Danıştay Yedinci Dairesi: E.2019/1619, K.2022/4242 (02.11.2022); E.2019/4008, K.2022/4699 (29.11.2022); E.2022/3990, K.2023/3619 (02.10.2023); E.2021/4123, K.2023/4351 (15.11.2023); E.2025/814, K.2025/2974 (06.10.2025); E.2025/490, K.2025/3465 (03.11.2025).
  • Danıştay Onuncu Dairesi E.2022/8626, K.2025/4831 (27.10.2025).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve 17 Kasım 2026 tarihindeki mevzuatı yansıtır. Her dahilde işleme dosyası; belge ve izin şartları, süreler, eşyanın akıbeti ve tebliğ tarihleriyle birlikte ayrıca değerlendirilmelidir.


Müeyyideli kapatma yazısı veya 238 cezası mı tebliğ edildi? Süre işliyor

Ek süre ve haklı sebep başvuruları, kapatma dosyası, İhracat Genel Müdürlüğüne itiraz, gümrük kararına itiraz ve uzlaşma, idare ve vergi mahkemesi davaları ile kaçakçılık soruşturmasıyla kesişen dosyalar için belgenizi ve tebliğ tarihini gönderin.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Süreyi kaçırmayın

Ek süre ve kapatma başvurusu için belge süresi sonundan itibaren 3 ay, müeyyideli kapatmaya itiraz için 1 ay, gümrük kararına itiraz ve uzlaşma için 15 gün, vergi mahkemesinde dava için 30 gün, idare mahkemesinde dava için 60 gün vardır. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk