Tahsil Edilmeyen Belediye Gelirlerinde Kamu Zararı 2026: Kira Alacağı ve Kira Artışı, Emlak ve Çevre Temizlik Vergisi, Gecikme Zammı, İmar Para Cezası, Ecrimisil ve Zamanaşımı; Sayıştay Savunma ve Temyiz Dilekçesi Örnekleri (5018 m.71/e; 6183 m.102)
17 Kasım 2026

Tahsil Edilmeyen Belediye Gelirlerinde Kamu Zararı 2026: Kira Alacağı ve Kira Artışı, Emlak ve Çevre Temizlik Vergisi, Gecikme Zammı, İmar Para Cezası, Ecrimisil ve Zamanaşımı; Sayıştay Savunma ve Temyiz Dilekçesi Örnekleri (5018 m.71/e; 6183 m.102)

İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmaması kamu zararı sebebidir (5018 sayılı Kanun m.71/e); ancak bu hâllerde zarar, işlemin zamanaşımına uğradığı tarihte oluşmuş kabul edilir (Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.17/1-d). Bu nedenle tahsil edilmeyen her alacak hemen tazmin konusu olmaz. Sayıştay, zamanaşımına uğratılan vergi, harç, gecikme zammı ve para cezalarını, sözleşmeye aykırı düşük belirlenen kira artışını kamu zararı sayar. Buna karşılık Temyiz Kurulu, süresinde takip edilip tahsil imkânı kalmadığı için terkin edilen alacakta ve tahsil giderinden düşük tutarlarda zarar görmemiştir.

Bu rehber, belediye gelirlerinin tahsil edilmediği gerekçesiyle sorgu veya ilam alan belediye başkanı, mali hizmetler müdürü, gelir ve emlak birimi sorumluları, encümen üyeleri ve muhasebe yetkilileri için yazıldı. Gelir türüne göre zamanaşımı sürelerini, zamanaşımını kesen işlemleri, zararın oluştuğu anı, terkini ve sorumluluğu Temyiz Kurulu kararlarıyla anlatıyoruz. İki dilekçe örneği var. Kamu zararında zamanaşımı ve faiz için Kamu Zararında Zamanaşımı ve Faiz Hesabı, personel ödemeleri için Fazla Çalışma, Harcırah ve Huzur Hakkında Kamu Zararı rehberlerimize bakın.

Bu yazının dayanakları. 5018 sayılı Kanun m.61 ve 71; Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.6, 17 ve 18; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.1, 51, 102, 103 ve 106; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.114; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.21; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m.64 ve 75; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.147 ve 344; 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15/k, 18/e-h, 34/g ve 38/f; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu m.48, 55 ve 56; Sayıştay Temyiz Kurulu kararları.

Sayıştay denetiminde gelir bulguları, gider bulguları kadar sık görülmez ama tutarları çoğu zaman daha büyüktür. Yıllarca takip edilmeyen emlak ve çevre temizlik vergisi, tahsil edilmeyen imar para cezaları, kiracıdan alınmayan kira bedelleri ya da sözleşmeye aykırı düşük tutulan kira artışları, birkaç dönemin toplamında ciddi rakamlara ulaşır.

Gider bulgularından farkı şudur: ortada yapılmış bir ödeme yoktur, kamu kaynağının artmasına engel olunmuştur. Bu yüzden savunmanın merkezinde ödeme belgesi değil, alacağın hukuki kaderi vardır: zamanaşımına uğradı mı, zamanaşımı kesildi mi, takip edildi mi, tahsil imkânı var mı? Sorgu sürecinin genel işleyişi için Sayıştay Sorgusu Geldi: İlk 30 Gün rehberimize bakın.

Tahsil Edilmeyen Gelir Ne Zaman Kamu Zararı Olur?

Kamu zararı, kamu görevlilerinin mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kanun, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak hâller arasında idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmamasını açıkça sayar (5018 m.71/e).

Yönetmelik bu hâlleri biraz daha ayrıntılı düzenler: kamu idarelerine ait malların kiraya verilmesi ve yönetiminin mevzuata uygun yapılmaması, gelirlerin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmaması ve idareye gecikme zammı, faiz veya para cezası gibi ek mali külfet getirilmesi kamu zararının belirlenmesinde esas alınır (m.6/1-d, f, g).

Belirleyici hüküm Yönetmeliğin 17’nci maddesidir: idare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmaması hâlinde kamu zararı, söz konusu işlemin zamanaşımına uğradığı tarihte oluşmuş kabul edilir (m.17/1-d). Faiz de kural olarak zararın oluştuğu tarihten başlar (m.18/1). Bu yüzden gelir bulgusunda ilk soru, alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığıdır.

Belediye gelirlerinde zamanaşımı ve tahsil yolu

GelirDayanakZamanaşımıTahsil yolu
Emlak, çevre temizlik, ilan ve reklam, eğlence vergisi; harçlar1319 sayılı Kanun; 2464 sayılı KanunTarh: alacağın doğduğu yılı izleyen yıldan başlayarak 5 yıl (VUK m.114). Tahsil: vadenin rastladığı yılı izleyen yıl başından başlayarak 5 yıl (6183 m.102)6183 sayılı Kanun
Gecikme zammı6183 m.51Tahsil zamanaşımı (6183 m.102)6183 sayılı Kanun
İdari para cezaları (imar para cezası dâhil)3194 m.42; 5326 sayılı KanunÖzel kanundaki zamanaşımı saklıdır (6183 m.102/1); 5326 m.21’de karar tutarına göre 3 ilâ 7 yıl6183 sayılı Kanun
Kira bedeli2886 sayılı Kanun; kira sözleşmesi5 yıl (TBK m.147/1)Akitten doğduğu için 6183 kapsamı dışındadır (6183 m.1); icra takibi ve dava
Ecrimisil2886 m.75Tespit tarihinden geriye doğru en çok 5 yıl için istenebilirRızaen ödenmezse 6183 sayılı Kanun

Zamanaşımı kesilebilir. Ödeme, haciz, cebren tahsil sonucunda yapılan tahsilat, ödeme emri tebliği, mal bildirimi ve alacağın teminata bağlanması tahsil zamanaşımını keser (6183 m.103). Zamanaşımından sonra borçlunun rızasıyla yaptığı ödeme kabul edilir (m.102); ancak idarenin zamanaşımından sonra yaptığı işlemler alacağı canlandırmaz.

Sayıştay Hangi Bulguları Çıkarıyor?

Tahsil edilmeyen gelirlerde Temyiz Kurulu kararları

BulguTemyiz Kurulunun değerlendirmesiKarar
Emlak vergisi alacağının tahsil edilmeyerek zamanaşımına uğratılmasıTahsil zamanaşımının dolmasıyla kamu zararı oluşmuştur; tasdik55634
Eğlence vergisinin takip edilmeyerek zamanaşımına uğratılmasıMali hizmetler müdürü, gelir sorumlusu ve belediye başkanı sorumlu; zabıta müdürleri sorumlu değil; tasdik57960
İmar para cezalarının tahsil süreçleri işletilmeyerek zamanaşımına uğratılmasıZamanaşımından sonra gönderilen ihbarname ve ödeme emri zamanaşımını kesmez; tasdik57960
Tahakkuk etmiş para cezalarının zamanaşımına uğratılmasıHükümden önce tahsil edilen kısım için ilişilecek husus yok; hükümden sonraki tahsilat infazdır; tasdik58655
Vadesinden sonra ödenen vergilerde gecikme zammının alınmamasıTahsil giderinden düşük tutarlar terkin edilebileceğinden zarar yok; zamanaşımı anındaki sorumlu belirsiz; bozma51602
Şartname ve sözleşmedeki kira artış oranı yerine encümen kararıyla düşük oran uygulanmasıKamu zararı; encümen başkan ve üyeleri sorumlu; tasdik56804
Süresinde icraya konulan ancak tahsil edilemeyen kira alacağının meclis kararıyla terkiniTakip zamanaşımı içinde yapılmış, tahsil imkânı kalmamıştır; kamu zararı yok; bozma57855
İşgalcilerden ecrimisil tahakkuk ettirilmemesiHükümden önce yapılan tahsilat yargılamanın iadesi konusudur; dosya daireye gönderildi49683
İşgal harcının eksik alan üzerinden tahsil edilmesiTazmin hükmü dairece yargılamanın iadesi üzerine kaldırıldığından yapılacak işlem yok50375

Vergi, Harç ve Gecikme Zammı

Belediyenin kendi tarh ve tahsil ettiği emlak, çevre temizlik, ilan ve reklam ve eğlence vergileri ile harçlar 6183 sayılı Kanuna göre takip edilir. Vadesinde ödenmeyen alacağa ödeme emri gönderilir, haciz uygulanır. Bu işlemler yapılmadan beş yıllık tahsil süresi dolarsa alacak zamanaşımına uğrar ve zarar bu tarihte oluşur.

Temyiz Kurulu 12.07.2023 tarihli ve 55634 sayılı kararında, aynı takvim yılında tahakkuk edip ödenmeyen ve izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde cebren de tahsil edilmeyen emlak vergisi alacağının tahsil zamanaşımına uğradığını, bunun kamu zararı oluşturduğunu kabul ederek tazmin hükmünü onamıştır (oyçokluğu).

07.05.2025 tarihli ve 57960 sayılı karar tutanağındaki iki ayrı maddede de aynı sonuç vardır. Eğlence vergisine tabi işyerlerinin beyanname vermediği ve vergiyi ödemediği hâlde gerekli takip yapılmadığı için zamanaşımına uğrayan alacaklar kamu zararı sayılmış; Kurul, mali hizmetler müdürü, gelir sorumlusu ve belediye başkanını sorumlu tutmuş, vergi takibinde görevi bulunmayan zabıta müdürlerinin sorumluluğunu kabul etmemiştir (oyçokluğu).

Gecikme zammı da bir amme alacağıdır; ödeme süresinde ödenmeyen alacağa vadenin bitiminden itibaren uygulanır (6183 m.51). Ancak her gecikme zammı kaybı zarar değildir. 13.04.2022 tarihli ve 51602 sayılı kararda vadesinden sonra ödenen bina, arazi ve çevre temizlik vergilerinde gecikme zammı alınmaması incelenmiştir. Kurul, kamu zararı tablosunun her vergi için vade ve ödeme tarihini göstermediğini, tutarların önemli bir bölümünün tahsil için yapılacak giderden düşük olduğunu ve bu tür alacakların 6183 sayılı Kanunun 106’ncı maddesine göre zamanaşımı beklenmeksizin terkin edilebileceğini belirtmiştir. Kurul ayrıca her bir gecikme zammının hangi görevlinin döneminde zamanaşımına uğradığının belirlenmediğini vurgulayarak kamu zararı oluşmadığı gerekçesiyle hükmü bozmuştur (oyçokluğu).

İdari Para Cezaları ve İmar Para Cezası

İmar mevzuatına aykırılık nedeniyle encümen tarafından verilen idari para cezaları (3194 m.42) belediyenin gelir kalemlerinde tahakkuk olarak yer alır ve tahsil edilmesi gerekir. 07.05.2025 tarihli ve 57960 sayılı karardaki imar para cezası maddesinde Kurul, süresinde ödenmeyen cezalar için Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Kanuna göre gerekli işlemler yapılmadığından alacakların zamanaşımına uğradığını kabul etmiştir.

Kararın uygulamaya dönük iki tespiti önemlidir. Borçlulara gönderilen bilgilendirme yazıları, ihbarnamede bulunması gereken unsurları taşımadığı için ihbarname sayılmamıştır. Ayrıca alacak zamanaşımına uğradıktan sonra gönderilen ihbarname ve ödeme emri zamanaşımını kesmez; bu nedenle tahsil edilmediği sürece bunların gönderilmesinin önemi yoktur. Tazmin hükmü oyçokluğuyla onanmış; karşı oy, esasa katılmakla birlikte üst yöneticinin sorumluluğu konusunda ayrılmıştır.

İdari para cezalarında ayrıca 5326 sayılı Kabahatler Kanunundaki yerine getirme zamanaşımı dikkate alınmalıdır: süre, karar tutarına göre üç ilâ yedi yıldır ve kararın kesinleştiği yılı izleyen yıl başından işlemeye başlar (m.21). 6183 sayılı Kanun da para cezalarına ilişkin özel kanunlardaki zamanaşımı hükümlerini saklı tutar (m.102/1).

Zarar hükümden önce giderilirse tablo değişir. 19.11.2025 tarihli ve 58655 sayılı kararda, gelir kalemlerinde tahakkuk etmiş para cezalarının zamanaşımına uğratılması incelenmiştir. Daire, sorgu aşamasında hesaplanan zararın hükümden önce tahsil edilen kısmı için ilişilecek husus kalmadığına karar vermiş, kalan tutarı tazmin etmiştir. Kurul, hükümden sonra yapılan tahsilatın ilamın infazı niteliğinde olduğunu belirterek hükmü onamıştır (oyçokluğu).

Kira Gelirleri: Artış, Takip ve Terkin

Belediye taşınmazlarının kiraya verilmesi 2886 sayılı Kanuna tabidir. Üç yıla kadar kiralamaya encümen, üç yıldan fazla kiralamaya meclis karar verir (5393 m.34/g, m.18/e). Üç yıldan fazla süreli kiralamalarda kira bedeli her yıl şartname ve sözleşmedeki esaslara göre yeniden tespit edilir (2886 m.64). Konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen kira dönemlerindeki artış, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez (TBK m.344).

Sözleşmedeki artış esası, idareyi de bağlar. 08.05.2024 tarihli ve 56804 sayılı kararda, şartname ve sözleşmeyle belirlenen yıllık kira artışı yerine encümen kararıyla yüzde 1 oranında artış uygulanmıştır. Kurul, yasal üst sınır olan TÜFE oranında artış yapılması gerekirken bunun yapılmamasının kamu kaynağında artışa engel olduğunu, encümenin 5393 sayılı Kanunun 34’üncü maddesindeki yetkileri dışında karar aldığını belirterek encümen başkan ve üyelerinin sorumluluğuna ilişkin tazmin hükmünü oybirliğiyle onamıştır.

Kira alacağı akitten doğduğu için 6183 sayılı Kanunun kapsamı dışındadır (m.1); beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/1) ve icra takibi ya da dava yoluyla takip edilir. Bu süre içinde gerekli takip yapılmışsa, tahsil edilemeyen alacak kendiliğinden kamu zararı olmaz.

26.03.2025 tarihli ve 57855 sayılı karar bu konuda yol göstericidir. Kiracı 2008’den itibaren kira ödememiş, belediye 2010’da borcu kayda alıp ödeme emri göndermiş ve icra takibi başlatmış; takipte borçlunun mal varlığı, geliri ve banka hesabı bulunmadığı, yurt dışında olduğu ve adresinin bilinmediği anlaşılmıştır. Belediye meclisi alacağı terkin etmiş, Daire bunu kamu zararı saymıştır. Kurul, belediyenin tüm takip işlemlerini beş yıllık zamanaşımı süresi içinde yaptığını, zorunlu sebeplerle tahsilatın sağlanamadığını, tahsil kabiliyeti kalmayan alacak için meclisin 5393 sayılı Kanunun 15/k ve 18/h hükümlerine dayanarak terkin kararı vermesinde mevzuata aykırılık bulunmadığını belirterek hükmü bozmuştur (oyçokluğu).

Ecrimisil ve İşgal Harcı

Taşınmazın izinsiz kullanılması hâlinde 2886 sayılı Kanunun 75’inci maddesi, işgalciden tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere komisyonca belirlenecek ecrimisil istenmesini düzenler. Ecrimisil için idarenin zarara uğraması ve işgalcinin kusuru aranmaz, rızaen ödenmezse 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir. Kira sözleşmesi bittiği hâlde işgal devam ederse sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir, yoksa ecrimisil alınır. Maddenin metni Devletin özel mülkiyetindeki ve hüküm ve tasarrufundaki taşınmazlar ile özel bütçeli idareler ve vakıflara ait taşınmazları saydığından, belediye taşınmazlarında dayanak ve usul dosya bazında ayrıca incelenmelidir.

Sayıştay uygulamasında belediye taşınmazlarını işgal edenlerden ecrimisil tahakkuk ettirilmemesi bulgu konusu olmaktadır. 09.06.2021 tarihli ve 49683 sayılı kararda tazmin tutarının bir kısmının hükümden önce tahsil edildiği bildirilmiştir. Kurul, hükümden önce yapılan tahsilatın temyizin değil yargılamanın iadesinin konusu olduğunu belirterek dosyayı daireye göndermiş; hükümden sonra yapılan tahsilatı ise ilamın infazı saymıştır (oyçokluğu).

İşgal harcında da benzer bir yol izlenmiştir. Kiracı işletmenin 100 metrekare alanı işgal ettiği tespit edildiği hâlde harcın 8 metrekare üzerinden alınması nedeniyle verilen tazmin hükmü, sorumlunun yargılamanın iadesi başvurusu üzerine daire tarafından kaldırılmış; Kurul 03.11.2021 tarihli ve 50375 sayılı kararında bu nedenle yapılacak işlem bulunmadığına karar vermiştir (oybirliği). Karar düzeltme ve yargılamanın iadesi yolları için Sayıştay Kararına Karşı Son Yollar rehberimize bakın.

Tahsilatın Zamanı Sonucu Değiştirir

Alacak tahsil edildiğinde Sayıştay sürecinde ne olur?

Tahsilatın zamanıSonuçKarar
Sorgu sonrası, daire hükmünden önceTahsil edilen kısım için ilişilecek husus kalmaz58655
Daire hükmünden önce yapılmış, ancak Daireye bildirilmemişTemyizde değil, yargılamanın iadesi yoluyla ileri sürülür49683
Daire hükmünden sonraİlamın infazı niteliğindedir; Kurulca bu yönden yapılacak işlem yoktur58655, 49683

Bu nedenle sorgu aşamasında, alacağın tahsil edildiğini ya da zamanaşımının kesildiğini gösteren belgeleri savunmaya eklemek en etkili yoldur. Kamu zararının tahsil usulü için Sayıştay İlamı Kesinleşti: Kamu Zararı Nasıl Tahsil Edilir? rehberimize bakın.

Kim Sorumlu?

Tahsil edilmeyen gelirlerde sorumluluk

GörevliDurumDayanak
Belediye başkanıBelediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek başkanın görevidir; Kurul çoğunluğu başkanı sorumlu tutmuş, karşı oy üst yöneticinin sorumluluğunu 5018 m.11 çerçevesinde idari sorumluluk olarak görmüştür5393 m.38/f; 57960
Mali hizmetler müdürü ve gelir sorumlusuTakibi yapmayan birim görevlileri sorumlu tutulmuştur57960
Görev alanı dışındaki birim (ör. zabıta)Vergi takibinde görevi yoksa sorumlu değildir57960
Encümen başkan ve üyeleriSözleşmeye aykırı kira artışına karar verdiklerinde sorumludur56804
Muhasebe yetkilisiMuhasebe hizmeti gelirlerin ve alacakların tahsilini kapsar5018 m.61
Zamanaşımının dolduğu dönemde görevli olanZararın hangi görevlinin döneminde oluştuğu belirlenmeden sorumluluk kurulamaz51602

Sorumluluğun genel kuralları için Kamu Zararından Kim Sorumlu?, belediye organlarının konumu için Belediye Başkanı, Encümen ve Meclis Üyeleri Kamu Zararından Sorumlu mu? rehberlerimize bakın.

Savunma Nasıl Kurulur?

  • Her alacak için vade tarihini ve zamanaşımının dolduğu tarihi ayrı ayrı hesaplayın; henüz zamanaşımına uğramamış alacakları ayırın (Yönetmelik m.17/1-d).
  • Zamanaşımını kesen işlemleri belgeleyin: ödeme emri tebliğ belgeleri, haciz yazıları, kısmi ödemeler, teminat (6183 m.103).
  • Kira alacaklarında 6183’ün değil Borçlar Kanununun uygulandığını, takibin beş yıl içinde başlatıldığını gösterin (TBK m.147; 57855).
  • Takibin sonuçsuz kaldığını aciz belgesi, mal varlığı sorguları ve adres araştırmasıyla kanıtlayın; terkin kararı varsa dayanağını açıklayın (57855).
  • Tahsil giderinden düşük tutarları ayırın (6183 m.106; 51602).
  • Sorgudan sonra tahsil edilen tutarları belgeleyin; tahsilat hükümden önce yapıldıysa hükümden sonra yargılamanın iadesi yolunu değerlendirin (58655, 49683).
  • Sorumluluğu zaman kesitiyle tartışın: zamanaşımı hangi tarihte doldu, o tarihte görevde kim vardı (51602)?

Savunmanın usulü için Sayıştay Sorgusuna Savunma Dilekçesi Örnekleri, temyiz için Sayıştay İlamına Temyiz rehberlerimize bakın.

Dilekçe Örneği 1: Vergi Alacaklarının Zamanaşımına Uğratıldığı Bulgusuna Sorgu Savunması

Aşağıdaki örnek, emlak ve çevre temizlik vergisi alacaklarının zamanaşımına uğratıldığı gerekçesiyle sorgu alan mali hizmetler müdürü adına hazırlanmıştır.

SAYIŞTAY BAŞKANLIĞINA
(… Denetim Grup Başkanlığı)

SAVUNMADA BULUNAN: … (… Belediyesi Mali Hizmetler Müdürü; adresi)
VEKİLİ: Av. … (adres)
İLGİ: … Belediyesi 2025 yılı hesabına ilişkin … tarihli ve … sayılı sorgunun … numaralı maddesi.
KONU: Sorgunun … numaralı maddesine ilişkin savunmamızın sunulması ve duruşma talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Tebliğ ve süre (6085 sayılı Kanun m.48/1). Sorgu müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiştir. Savunmamız otuz günlük süre içinde sunulmaktadır.

2. Sorgunun konusu. Sorguda, ekli tabloda yer alan … mükellefe ait 2017-2022 yıllarına ilişkin emlak ve çevre temizlik vergisi alacaklarının takip edilmeyerek zamanaşımına uğratıldığı ileri sürülmüş, … TL kamu zararı hesaplanmıştır.

3. Zararın oluştuğu an (5018 sayılı Kanun m.71; Yönetmelik m.17/1-d). Gelirlerin tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmamasında kamu zararı, işlemin zamanaşımına uğradığı tarihte oluşmuş kabul edilir. Tahsil zamanaşımı, vadenin rastladığı takvim yılını izleyen yıl başından itibaren beş yıldır (6183 sayılı Kanun m.102). Buna göre 2019 yılında vadesi gelen alacakların zamanaşımı 31.12.2024 tarihinde dolmuş olabilir; ancak tabloda yer alan ve vadesi 2021 ve sonrasında gelen alacakların zamanaşımı en erken 31.12.2026 tarihinde dolacaktır. Bu satırlara ilişkin … TL için kamu zararından söz edilemez (Ek-1).

4. Zamanaşımının kesilmesi (6183 sayılı Kanun m.103). Tablodaki … mükellefe zamanaşımı süresi içinde ödeme emri tebliğ edilmiş, … mükellefin banka hesaplarına haciz uygulanmış, … mükellef ise kısmi ödeme yapmıştır. Tebliğ alındıları, haciz yazıları ve tahsilat makbuzları ekte sunulmuştur (Ek-2). Bu işlemlerle zamanaşımı kesildiğinden söz konusu alacaklar takip edilebilir durumdadır.

5. Tahsil edilen tutarlar. Sorgunun tebliğinden sonra … TL tahsil edilmiştir (Ek-3). Tahsil edilen kısım bakımından ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir; Temyiz Kurulunun 19.11.2025 tarihli ve 58655 sayılı kararıyla onanan ilamda da hükümden önce tahsil edilen kısım için bu sonuca varılmıştır.

6. Küçük tutarlı alacaklar (6183 sayılı Kanun m.106). Tablodaki … satırda alacak tutarı tahsil için yapılacak giderden düşüktür. Bu alacaklar zamanaşımı beklenmeksizin terkin edilebilecek niteliktedir. Temyiz Kurulu 13.04.2022 tarihli ve 51602 sayılı kararında bu nitelikteki gecikme zamları için kamu zararı oluşmadığını kabul etmiştir.

7. Sorumluluk ve görev süresi (6085 sayılı Kanun m.7/3). Müvekkil … tarihinde mali hizmetler müdürlüğüne atanmıştır (Ek-4). Tablodaki … satırın zamanaşımı bu tarihten önce dolmuştur. Zararın, zamanaşımının dolduğu tarihte görevde bulunan görevlilerle illiyet bağı kurulmadan müvekkile yükletilmesi mümkün değildir; Temyiz Kurulunun 51602 sayılı kararı da bu yöndedir.

8. Duruşma talebi (Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları). Konunun Dairede görüşülmesi sırasında sözlü açıklamada bulunmak üzere duruşma yapılmasını talep ediyoruz.

SONUÇ VE TALEP

9. Açıklanan nedenlerle sorgunun … numaralı maddesi yönünden müvekkil hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, bu talebimiz kısmen yerinde görülürse zamanaşımına uğramamış, zamanaşımı kesilmiş, tahsil edilmiş ve terkin edilebilecek alacakların hesaptan çıkarılmasına karar verilmesini, yargılama aşamasında duruşma yapılmasını vekâleten arz ve talep ederiz. … / … / 2026

Savunmada Bulunan Vekili
Av. …

EKLER: 1) Vade ve zamanaşımı hesap tablosu. 2) Ödeme emri tebliğ belgeleri, haciz yazıları ve kısmi ödeme makbuzları. 3) Sorgu sonrası tahsilat makbuzları. 4) Görevlendirme onayı. 5) Vekâletname.

Dilekçe Örneği 2: Terkin Edilen Kira Alacağı Bulgusunda Temyiz

İkinci örnek, icra takibi sonuçsuz kalan ve meclis kararıyla terkin edilen kira alacağı nedeniyle verilen tazmine karşı eski belediye başkanı adına hazırlanmış temyiz dilekçesidir.

SAYIŞTAY BAŞKANLIĞINA
(Temyiz Kuruluna sunulmak üzere)

TEMYİZ EDEN: … (T.C. kimlik no; … Belediyesi eski Belediye Başkanı; adresi)
VEKİLİ: Av. … (adres)
İLAM: Sayıştay … Dairesinin … tarihli ve … sayılı ilamının … numaralı maddesi.
HESAP: … Belediyesi 2024 yılı hesabı.
İLAMIN TEBLİĞ TARİHİ: … / … / 2026
KONU: İlamın … numaralı maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması istemi ve duruşma talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Süre (6085 sayılı Kanun m.55/3). İlam müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiştir. Temyiz başvurumuz altmış günlük süre içindedir.

2. Temyiz edilen hüküm. İlamda, belediyeye ait işyerinin kiracısından 2019-2021 yıllarına ait kira bedellerinin tahsil edilmediği, alacağın Belediye Meclisinin … tarihli kararıyla terkin edildiği belirtilerek … TL’nin müvekkil ile mali hizmetler müdüründen tazminine hükmedilmiştir.

3. Alacağın niteliği (6183 sayılı Kanun m.1; TBK m.147). Kira alacağı akitten doğduğu için 6183 sayılı Kanunun kapsamı dışındadır ve beş yıllık zamanaşımına tabidir. Gelir alacaklarında kamu zararı, ancak alacak zamanaşımına uğradığında oluşur (Yönetmelik m.17/1-d). Somut olayda alacak zamanaşımına uğramamış, süresi içinde takibe konulmuştur.

4. Takip işlemleri (5393 sayılı Kanun m.38/f). Belediye, kiracı ödemeyi durdurduktan sonra … tarihinde ihtarname göndermiş, … tarihinde icra takibi başlatmış, … tarihinde tahliye ve alacak davası açmıştır. İcra dairesinin mal varlığı sorgularında borçlunun taşınır, taşınmaz, banka hesabı ve geliri bulunmadığı tespit edilmiş, aciz belgesi alınmıştır (Ek-1, Ek-2). Müvekkil, gelir ve alacakları takip görevini yerine getirmiştir.

5. Terkin kararının dayanağı (5393 sayılı Kanun m.15/k, m.18/h). Tahsil imkânı kalmayan, dava ve takip konusu alacak hakkında Belediye Meclisi kanundaki yetkisine dayanarak terkin kararı vermiştir (Ek-3). Temyiz Kurulu 26.03.2025 tarihli ve 57855 sayılı kararında, takibin zamanaşımı süresi içinde yapıldığı ve tahsil kabiliyeti kalmadığı anlaşılan kira alacağının meclis kararıyla terkininde mevzuata aykırılık bulunmadığını, kamu zararı oluşmadığını kabul ederek hükmü bozmuştur. Somut olay bu kararla aynı niteliktedir.

6. Zararın yokluğu (5018 sayılı Kanun m.71). Kamu zararı, kamu görevlisinin mevzuata aykırı işlemi sonucunda kamu kaynağında artışa engel olunmasıdır. Alacağın tahsil edilememesi borçlunun ödeme gücünün bulunmamasından kaynaklanmıştır; müvekkilin bir işlemi ile tahsil edilememe arasında illiyet bağı yoktur (6085 sayılı Kanun m.7/3).

7. Duruşma talebi (6085 sayılı Kanun m.54/2-e ve m.55/6). Temyiz incelemesinin duruşmalı yapılmasını talep ediyoruz.

SONUÇ VE TALEP

8. Açıklanan nedenlerle, duruşma yapılarak … sayılı ilamın … numaralı maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına, bu talebimiz yerinde görülmezse hükmün bozularak dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. … / … / 2026

Temyiz Eden Vekili
Av. …

EKLER: 1) İhtarname, icra takip ve dava dosyası belgeleri. 2) Mal varlığı sorgu sonuçları ve aciz belgesi. 3) Meclis terkin kararı. 4) Vekâletname.

Örnekler nasıl kullanılmalı? Dilekçeler savunmanın kuruluşunu göstermek içindir. Vade, tebliğ ve zamanaşımı tarihleri her alacak için ayrı ayrı hesaplanmadan kullanılmamalıdır. Diğer örnekler için Dilekçe Örnekleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Karar Künyeleri: Yazıda Dayanılan Kararlar

Kararlar Sayıştay Başkanlığının karar veri tabanından okunmuş; aktarılan görüşlerin kararın çoğunluk gerekçesinde yer aldığı, karşı oy metninden ayrılarak kontrol edilmiştir.

Sayıştay Temyiz Kurulu

KararKonuYazıyla ilgili tespit
Temyiz Kurulu, 19.11.2025, 58655Tahakkuk etmiş para cezalarının zamanaşımına uğratılmasıHükümden önce tahsil edilen kısım için ilişilecek husus yok; hükümden sonraki tahsilat infaz; tasdik (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 07.05.2025, 57960İmar para cezalarının zamanaşımına uğratılmasıZamanaşımından sonraki ihbarname ve ödeme emri zamanaşımını kesmez; tasdik (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 07.05.2025, 57960Eğlence vergisinin zamanaşımına uğratılmasıMali hizmetler müdürü, gelir sorumlusu ve başkan sorumlu; zabıta müdürleri sorumlu değil; tasdik (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 26.03.2025, 57855İcra takibi sonuçsuz kalan kira alacağının meclis kararıyla terkiniTakip süresinde yapılmış; kamu zararı yok; bozma (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 08.05.2024, 56804Encümen kararıyla sözleşmeye aykırı düşük kira artışıKamu zararı; encümen başkan ve üyeleri sorumlu; tasdik (oybirliği)
Temyiz Kurulu, 12.07.2023, 55634Emlak vergisinin tahsil zamanaşımına uğratılmasıKamu zararı; tasdik (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 13.04.2022, 51602Gecikme zammının alınmamasıTerkin edilebilecek küçük tutarlar; sorumlu belirsiz; bozma (oyçokluğu)
Temyiz Kurulu, 03.11.2021, 50375Eksik alan üzerinden işgal harcıHüküm yargılamanın iadesiyle kaldırıldı; yapılacak işlem yok (oybirliği)
Temyiz Kurulu, 09.06.2021, 49683Ecrimisil tahakkuk ettirilmemesiHükümden önceki tahsilat yargılamanın iadesi konusu; dosya daireye (oyçokluğu)

Sık Yapılan Hatalar

  • Vadesinde ödenmeyen vergi ve harçlar için ödeme emri göndermeyi yıllarca ertelemek.
  • Borçlulara ihbarname veya ödeme emri yerine şekil şartlarını taşımayan bilgilendirme yazıları göndermek.
  • Zamanaşımı dolduktan sonra ödeme emri göndererek alacağın kurtarıldığını sanmak.
  • Vadesinden sonra yapılan ödemelerde gecikme zammını hesaplamamak.
  • Kira sözleşmesindeki artış esasını encümen kararıyla değiştirmek.
  • Kira alacağını 6183 sayılı Kanuna göre takip edip TBK’daki beş yıllık süreyi gözden kaçırmak.
  • Takip sonuçsuz kaldığında aciz belgesi ve mal varlığı sorgularını dosyada tutmamak.
  • İşgal edilen taşınmazlarda ecrimisil tespitini yapmamak; işgaliye harcını gerçek kullanılan alan yerine izin verilen alan üzerinden almak.
  • Sorgu geldikten sonra tahsil edilen tutarları savunmada belgelendirmemek.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Gelir bulgularında önce kamu zararı tablosunu satır satır yeniden kuruyoruz: her alacağın vadesi, zamanaşımı tarihi, zamanaşımını kesen işlemler ve tahsilatlar. Zamanaşımına uğramamış, kesilmiş, tahsil edilmiş ya da terkin edilebilecek tutarları ayırıyor, zararın hangi görevlinin döneminde oluştuğunu tespit ediyoruz. Savunmayı sorgu, daire duruşması, temyiz, karar düzeltme ve yargılamanın iadesi aşamalarında yürütüyoruz.

Belediyelere alacak takip sistemi, kira sözleşmeleri ve terkin kararları için ön inceleme de yapıyoruz.

Sorguyu ya da ilamı 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Savunma süresi otuz, temyiz süresi altmış gündür.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Tahsil edilmeyen vergi veya kira hemen kamu zararı mıdır?

Hayır. Gelirlerin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmaması hâlinde kamu zararı, işlemin zamanaşımına uğradığı tarihte oluşmuş kabul edilir (Kamu Zararları Yönetmeliği m.17/1-d).

Belediye vergi alacakları ne zaman zamanaşımına uğrar?

Tahsil zamanaşımı, vadenin rastladığı takvim yılını izleyen yıl başından itibaren beş yıldır (6183 m.102). Tarh zamanaşımı ise alacağın doğduğu yılı izleyen yıl başından itibaren beş yıldır (VUK m.114).

Zamanaşımı hangi işlemlerle kesilir?

Ödeme, haciz, cebren tahsil sonucu yapılan tahsilat, ödeme emri tebliği, mal bildirimi ve alacağın teminata bağlanması gibi işlemler tahsil zamanaşımını keser (6183 m.103).

Zamanaşımından sonra gönderilen ödeme emri alacağı kurtarır mı?

Hayır. Temyiz Kurulu 57960 sayılı kararında, zamanaşımına uğradıktan sonra gönderilen ihbarname ve ödeme emrinin zamanaşımını kesmeyeceğini belirtmiştir. Borçlunun zamanaşımından sonra rızasıyla yaptığı ödeme ise kabul edilir (6183 m.102).

Kira alacakları hangi sürede zamanaşımına uğrar?

Kira bedelleri beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.147/1). Kira alacağı akitten doğduğu için 6183 sayılı Kanunun kapsamı dışındadır (6183 m.1); icra takibi ve dava yoluyla takip edilir.

Encümen kira artışını sözleşmeden düşük belirleyebilir mi?

Temyiz Kurulu 56804 sayılı kararında, sözleşmedeki artış esası yerine encümen kararıyla yüzde 1 artış uygulanmasını kamu zararı saymış ve encümen başkan ve üyelerini sorumlu tutmuştur.

Takip edildiği hâlde tahsil edilemeyen alacak kamu zararı mıdır?

Temyiz Kurulu 57855 sayılı kararında, takibi zamanaşımı süresi içinde yapılan ve tahsil kabiliyeti kalmadığı anlaşılan kira alacağının meclis kararıyla terkininde kamu zararı görmemiştir.

Belediye başkanı tahsil edilmeyen gelirden sorumlu mu?

Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek başkanın görevidir (5393 m.38/f). Temyiz Kurulu 57960 sayılı kararında çoğunlukla başkanı sorumlu tutmuş; karşı oy, üst yöneticinin sorumluluğunu idari sorumluluk olarak değerlendirmiştir.

Sorgu geldikten sonra alacak tahsil edilirse ne olur?

Hükümden önce tahsil edilen kısım için ilişilecek husus kalmaz (58655). Hükümden önce yapılan tahsilat temyizde ileri sürülürse yargılamanın iadesi konusu sayılır; hükümden sonra yapılan tahsilat ise ilamın infazıdır (49683).

Kaynakça

  • 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.61 ve 71; Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.6, 17 ve 18.
  • 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.1, 51, 102, 103 ve 106; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.114.
  • 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.21; 3194 sayılı İmar Kanunu m.42.
  • 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m.64 ve 75; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.147 ve 344.
  • 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15/k, 18/e-h, 34/g ve 38/f; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu m.7, 48, 54, 55 ve 56.
  • Sayıştay Temyiz Kurulunun 09.06.2021 tarihli ve 49683, 03.11.2021 tarihli ve 50375, 13.04.2022 tarihli ve 51602, 12.07.2023 tarihli ve 55634, 08.05.2024 tarihli ve 56804, 26.03.2025 tarihli ve 57855, 07.05.2025 tarihli ve 57960, 19.11.2025 tarihli ve 58655 sayılı kararları (Sayıştay Başkanlığı karar veri tabanı).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; zamanaşımı süreleri alacağın türüne ve kesilme sebeplerine göre değişir. Dilekçe örnekleri savunmanın kuruluşunu göstermek içindir; her dosya kendi vade, tebliğ ve tahsilat kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.


Sayıştay sorgusu veya ilamı mı aldınız? Birlikte değerlendirelim

Otuz günlük savunma süresi, duruşma talebi, altmış günlük temyiz süresi ve tahsil aşaması için sorgunuz ve tebliğ tarihinizle hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Otuz günü kaçırmayın

Sorgunun tebliğinden itibaren otuz gün içinde savunmanızı verin, duruşma talebinizi savunmaya yazın, belgelerinizi idareden yazıyla isteyin. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk