Sayıştay Sorgusu Geldi 2026: Kamu Görevlisi İçin İlk 30 Gün — Savunma, Duruşma Talebi, Tazmin Hükmü, 60 Günde Temyiz ve Kamu Zararının Tahsili (6085 m.48-57, 5018 m.71)
17 Kasım 2026

Sayıştay Sorgusu Geldi 2026: Kamu Görevlisi İçin İlk 30 Gün — Savunma, Duruşma Talebi, Tazmin Hükmü, 60 Günde Temyiz ve Kamu Zararının Tahsili (6085 m.48-57, 5018 m.71)

Sayıştay sorgusu bir hüküm değildir; denetçinin kamu zararı gördüğü bir işlem için sorumlu saydığı görevliden savunma istediği belgedir. Savunma, sorgunun tebliğinden itibaren otuz gün içinde verilir; bu sürede cevap vermeyen sorumlunun savunması yargılamaya esas raporda dikkate alınmaz (6085 m.48/1). Duruşma isteniyorsa bunun savunmada yazılması gerekir (Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları m.10/4). Rapor Sayıştay dairesine gider; daire ya hesap ve işlemin mevzuata uygunluğuna ya da kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmeder (m.50). Tazmin hükmüne karşı, ilamın tebliğinden itibaren altmış gün içinde Temyiz Kuruluna başvurulur (m.55/3). Kesinleşen ilam doksan gün içinde yerine getirilir; tazmin tutarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faiziyle İcra ve İflas Kanununa göre tahsil edilir (m.53). Kamu zararı, meydana geldiği yılı izleyen malî yılın başından itibaren onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemezse zamanaşımına uğrar (5018 m.74).

Bu rehber; belediyede, bakanlığın taşra biriminde, üniversitede, hastanede ya da başka bir kamu idaresinde harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi veya komisyon üyesi olarak imza atmış ve adına Sayıştay sorgusu düzenlenmiş kamu görevlisi için yazıldı. Sorgunun ne olduğunu, otuz günün nasıl kullanılacağını, savunmanın hangi dört soru etrafında kurulacağını, duruşma talebini, daire yargılamasını, temyiz ve diğer kanun yollarını, ilamın infazını, birlikte sorumlu tutulanlar arasındaki rücuyu, ceza soruşturması riskini ve zamanaşımını kanun maddeleriyle anlatır. Sayfanın sonunda bir sorgu savunması örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. Anayasa m.160; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu m.2, 5, 7, 9, 35, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 60, 61 ve 78; 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m.8, 11, 31, 32, 33, 61, 71 ve 74; Sayıştay Denetim Yönetmeliği m.42, 43, 44, 45 ve 46; Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları m.10, 13 ve 14; Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.4, 5, 7/A, 7/B, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 ve 20; Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı kararı; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.61, 62, 73, 77 ve 78; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.83; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.11; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.447; 6216 sayılı Kanun m.47; 3628 sayılı Kanun m.17. Yazıda ayrıca Sayıştay Temyiz Kurulunun yirmi kararına ve Anayasa Mahkemesinin üç kararına dayanılmıştır; künyeleri aşağıdaki karar tablosunda yer alır.

Yazı 17 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. Aynı bulgu nedeniyle idarenin parayı yükleniciden istediği durum, Sayıştay kamu zararı çıkardı, idare parayı yükleniciden istiyor yazımızda ayrıca anlatılmıştır. Bu sayfa, sorgunun muhatabı olan kamu görevlisine ayrılmıştır.

Sayıştay denetimi çoğu zaman işlemden bir iki yıl sonra gelir. Ödeme yapılmış, iş bitmiş, bazen görev yeri bile değişmiştir. Sorgu ise kişiye özeldir: üzerinde idarenin değil görevlinin adı, unvanı ve kamu zararı olarak hesaplanan tutar yazar. Tutarın büyüklüğü görevlinin aylığına değil işlemin büyüklüğüne bağlıdır. Bir yapım işinin hakedişine, toplu bir personel ödemesine ya da yıllarca tahsil edilmemiş bir gelire imza atan görevli, kendi geliriyle ölçülemeyecek bir meblağın muhatabı olabilir.

Bu yüzden ilk otuz gün belirleyicidir. Savunma yalnızca denetçiye verilen bir cevap değildir. Yargılamaya esas rapora aynen girer, daire hükmünü onu okuyarak kurar, temyizde de dosyanın temelini o oluşturur. Aşağıda süreç, sorgunun tebliğinden ilamın infazına kadar sırasıyla anlatılmaktadır.

Sayıştay Sorgusu Nedir, Ne Değildir?

Sayıştay, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin hesap ve işlemlerini denetler; sorumluların hesap ve işlemlerinden kamu zararına yol açan hususları kesin hükme bağlar (6085 m.5/1-b). Kanun bu yargılamanın ilk adımını şöyle kurar: denetim sırasında kamu zararına yol açan bir husus tespit edildiğinde sorumluların savunmaları alınır ve malî yıl sonu itibarıyla yargılamaya esas rapor düzenlenir (m.48/1). Sorgu, bu savunmanın istendiği belgedir.

Sayıştay Denetim Yönetmeliği sorgunun içeriğini belirler. Her sorgu maddesinin başında denetlenen idarenin adı, ilişikli belgelerin tarih ve numarası, kamu zararı tutarı ile sorumluların adı, soyadı ve unvanı tablo hâlinde gösterilir. Metinde, kamu zararının hangi mevzuat hükmüne aykırılıktan doğduğu, kamu kaynağındaki eksilmenin veya artışa engel olan durumun ne olduğu ve görevlilerin zarara yol açan karar, işlem veya eylemleri açıklanır; ardından savunma istenir (m.44). Sorgu, adı yazılı her sorumluya ayrı ayrı tebliğ edilir. Tebliğin elektronik ortamda yapılması esastır; bu mümkün olmazsa yazılı tebligat yapılır. Sorguların tamamı ayrıca bilgi amacıyla idarenin üst yöneticisine ve muhasebe birimine gönderilir (m.45).

Sorgu bir borç bildirimi ya da ödeme emri değildir. Üzerindeki tutar henüz denetçinin iddiasıdır. Aynı şekilde, Sayıştayın kurumlara gönderdiği ve Türkiye Büyük Millet Meclisine sunduğu denetim raporlarındaki bulgular da kişi hakkında tazmin hükmü içermez. Performans denetimleri ise malî ve hukuki sorumluluk doğurmaz (6085 m.7/6). Hangi belgenin ne anlama geldiği aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Denetim bulgusu, sorgu, rapor ve ilam arasındaki fark

BelgeKim düzenler, kime giderSonucuDayanak
Denetim raporu bulgusuDenetim ekibi hazırlar; idareye gönderilir, idarenin cevabı alınırİdareye yönelik tespit ve öneridir; kişi hakkında tazmin hükmü içermez6085 m.2/1-g, m.36, m.37
SorguDenetçi düzenler; sorumlu sayılan her görevliye tebliğ edilirSavunma istenir; süre tebliğden itibaren otuz gündür6085 m.48/1; Denetim Yönetmeliği m.44, m.45
Yargılamaya esas raporSorgu, savunmalar ve denetçinin sonuç istemiyle birlikte düzenlenir; Başkanlık on beş gün içinde daireye gönderirDairede yapılacak hesap yargılamasının dayanağıdır6085 m.2/1-f, m.48; Denetim Yönetmeliği m.46
İlamSayıştay dairesi verir; sorumlulara, idareye, muhasebe birimine ve başsavcılığa tebliğ edilirUygunluk ya da tazmin hükmü; tebliğle altmış günlük temyiz süresi başlar6085 m.50, m.51, m.52, m.55

Sorgu Kime Gelir? Sorumluluk Kimde?

Sayıştay Kanunu, sorumlular ve sorumluluk hâlleri bakımından 5018 sayılı Kanunu ve Sayıştay denetimiyle ilgili diğer kanunları esas alır (6085 m.7/1). Sorumlular, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazminle yükümlüdür (m.7/3). Bu cümlede iki şart vardır: görevlinin kendi işlemi mevzuata aykırı olmalı ve zarar o işlemden doğmuş olmalıdır.

Harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi, üst yönetici, kurul ve komisyon üyelerinin sorumluluk sınırlarını, yetki devrini ve amirin yazılı emrini kararlarıyla birlikte Kamu Zararından Kim Sorumlu? rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Sorgu belediye başkanı, başkan yardımcısı, encümen ya da meclis üyesi adına düzenlenmişse belediye başkanı, encümen ve meclis üyelerinin sorumluluğu rehberimize bakın.

5018 sayılı Kanun harcama sürecini üç görev üzerine kurar. Bütçeyle ödenek tahsis edilen her harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir (m.31). Harcama yetkilisi, harcama talimatının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından ve ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumludur (m.32). Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütür; bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar (m.33). Muhasebe yetkilisi ödeme aşamasında dört şeyi kontrol eder: yetkililerin imzası, ödemeye ilişkin belgelerin tamam olması, maddi hata bulunup bulunmadığı ve hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgiler. Sorumluluğu, görevi gereği incelemesi gereken belgelerle sınırlıdır (m.61).

Bu görevlerin sınırlarını Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı kararı somutlaştırmıştır. Karara göre harcama yetkilisi, harcama talimatının ve buna bağlı harcamanın mevzuata uygunluğundan sorumludur. Ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi, belgenin ve eklerinin doğruluğundan harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulur. Keşif, rapor, tutanak gibi belgeleri düzenleyip imzalayan kurul ve komisyon üyeleri, bu belgeler bakımından harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulur. Harcama yetkisi usulüne uygun devredilmişse malî sorumluluk yetkiyi devralana geçer; Kanun ise devrin, devredenin idari sorumluluğunu kaldırmayacağını söyler (5018 m.31). Üst yöneticiler bakımından Genel Kurul genel bir kural koymamış, sorumluluğun özel kanunlardan veya somut olayın özelliğinden doğabileceğini belirtmiştir. Belediyelerde üst yönetici belediye başkanı, il özel idarelerinde validir (5018 m.11).

Kim, hangi işlemden sorumlu tutulur?

GörevSorumluluğun dayanağıSavunmada bakılacak sınır
Harcama yetkilisi5018 m.31, m.32; Genel Kurul kararı 5189/1Harcama talimatının ve buna bağlı harcamanın mevzuata uygunluğu. Yetki devri, vekâlet, izin ve rapor dönemleri belgeyle ortaya konur.
Gerçekleştirme görevlisi5018 m.33; Genel Kurul kararı 5189/1Taahhüt ve tahakkuk belgelerini düzenleyen görevliler bu görevleriyle sınırlı olarak; ödeme emri belgesini düzenleyen görevli, belge ve eklerinin doğruluğundan harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulur.
İhale, muayene-kabul, kontrol gibi kurul ve komisyon üyeleri5018 m.31/3, m.33; Genel Kurul kararı 5189/1Düzenleyip imzaladıkları keşif, rapor, tutanak ve karar esas alınır. Karşı oy ve şerh ayrıca gösterilir.
Muhasebe yetkilisi5018 m.61Dört kontrol yükümlülüğü ve görevi gereği incelemesi gereken belgeler. İlgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz.
Üst yönetici5018 m.11; Genel Kurul kararı 5189/1Genel bir sorumluluk kuralı yoktur; özel kanun hükmü veya harcama sürecine fiilen katılım aranır.
Usulüne uygun görevlendirilmeden işlem yapanlar6085 m.7/4İşlemleri bir hesaba dâhil edilmemişse sorumluluk onlar hakkında da uygulanır; işlem yöneticinin yazılı emriyle yapılmışsa yönetici de sorumluluğa ortak olur.
Önemli ayrım. Sorguda birden çok kişinin adının yazılması, herkesin tutarın tamamından aynı gerekçeyle sorumlu olduğu anlamına gelmez. Her görevli kendi imzasının ve görev tanımının sınırını ayrı ayrı savunur. Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği yetkiye dayanılarak kurul, komite veya komisyon kararıyla yapılan harcamalarda harcama yetkisinden doğan sorumluluk o kurula aittir (5018 m.31/3); belediye encümeni gibi organların kararına dayanan işlemlerde bu hüküm ayrıca değerlendirilir.

Temyiz Kurulu kararlarında sorumluluğun sınırı

Genel Kurul kararının çizdiği çerçeve Temyiz Kurulu kararlarıyla somutlaşmıştır. Kurul, 01.02.2017 tarihli ve 42690 tutanak sayılı kararında, 5018 sayılı Kanunla kusur sorumluluğunun benimsendiğini, bir işlemin tek başına mevzuata aykırı olmasının görevlinin sorumlu tutulması için yetmediğini, kasıt, kusur veya ihmalin de ortaya konulması gerektiğini belirtmiştir. Aynı kararda malî sorumluluk üç koşula bağlanmıştır: kusura dayanan mevzuata aykırı bir işlem, bir kamu zararı ve ikisi arasında illiyet bağı. Ne var ki ilke görevliyi kendiliğinden korumaz. O dosyada yapılmayan imalatın bedeli ödenmiş, hakediş raporlarını ve kabul tutanaklarını onaylayan harcama yetkilisinin teknik ayrıntıyı bilemeyeceği yolundaki savunması kabul edilmemiştir.

İmza, sorumluluğun ilk ölçüsüdür. Kurul, başka bir merciin görevlendirme kararına dayanılarak yapılan ödemede, ödeme emrini harcama yetkilisi sıfatıyla imzalayan görevlinin ödemenin mevzuata uygunluğundan sorumlu olduğuna karar vermiştir (10.01.2012, 34205). Ödeme emri belgesinde gerçekleştirme görevlisinin imzası bulunmadığı hâlde ödeme yapan muhasebe yetkilisi, imzası bulunan harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulmuştur (10.01.2012, 34208). Hakedişi “inceleyen” sıfatıyla imzalayan görevli de gerçekleştirme görevlisi sayılmış, kendisine bu yönde bir görevlendirme yapılmadığı yolundaki itirazı reddedilmiştir; Kurula göre harcama yetkilisi ve muhasebe yetkilisi dışında harcama sürecinde yer alan görevlilerin tamamı gerçekleştirme görevlisidir (22.05.2024, 56864).

İlliyet bağı ise sorumluluğun dış sınırını çizer. Bir hizmet alımında teslim edilmediği ileri sürülen işler nedeniyle harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, kontrol teşkilatı görevlisi ve muayene ve kabul komisyonu üyeleri birlikte sorumlu tutulmuştu. Kurul, teslim edilenin ihale dokümanına uygunluğunu incelemenin komisyonun görevi olduğunu, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin işlemleri ile zarar arasında uygun illiyet bağı bulunmadığını belirterek hükmü bozmuştur (15.05.2024, 56845). Benzer biçimde, yıllar önce yapılmış mevzuata aykırı bir atamaya dayanan aylık ödemelerinde, ödeme evrakını imzalayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin atamaya esas belgeleri görme ve kontrol etme imkânı bulunmadığından sorumlu tutulamayacakları, sorumluluğun atama teklifini yapan görevliye ait olduğu kabul edilmiştir (14.05.2025, 58033).

Üst yönetici ve kurullar bakımından da ölçü, işlemi kimin tesis ettiğidir. Belediye başkanının onayıyla yapılan bir görevlendirmeye ve başkanın imzaladığı toplu iş sözleşmesi hükmüne dayanan ödemede Kurul, harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin malî sorumluluğunun bulunmadığına, zarardan görevlendirmeyi ve sözleşmeyi imzalayan belediye başkanı ile başkan yardımcısının sorumlu olduğuna karar vermiştir (26.06.2024, 56989). Kurul kararına dayanan ödemelerde kararda imzası bulunan başkan ve üyeler de sorumlu tutulmuş; mevzuata açık aykırılık hâlinde kusurun bulunduğu, buna karşılık ödemelerin yapıldığı dönemde görevde olmayan ve kararı geri alma yetkisi kalmayan eski üyelerin sorumlu tutulamayacağı belirtilmiştir (13.11.2024, 57483). Bir belediye encümeni kararından doğan zarara ilişkin ilamda ise karara katılan üyeler ve belediye başkanı sorumlu tutulurken, kararda imzası bulunmayan üyeler ile o tarihte görevinden ayrılmış olan görevli sorumluluk dışında bırakılmıştır (07.06.2017, 43174).

Kendisine fazla veya yersiz ödeme yapılan kişi ise sorumlu değildir. Mevzuat bu kişiyi “ilgili”, Sayıştay uygulaması “ahiz” olarak adlandırır (Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.4/1-b; 6085 m.51/2-f). Sayıştay yargılaması sorumlu kamu görevlileri hakkında yürütülür. Ancak geri ödeme sürecine ilgililer de dâhil edilir (Yönetmelik m.5/2) ve bu durum, aşağıda görüleceği gibi, sorumlunun savunma planını doğrudan etkiler.

Sorgu Tebliğ Edildi: Otuz Gün Nasıl Kullanılır?

Süre sorgunun tebliğ tarihinden itibaren otuz gündür. Bu süre içinde cevap vermeyen sorumlunun savunması, yargılamaya esas raporun düzenlenmesinde dikkate alınmaz (6085 m.48/1; Denetim Yönetmeliği m.45/1). Raporun savunmalar bölümüne, sorgunun tebellüğ edildiği tarih gösterilerek savunma gönderilmediği yazılır (Denetim Yönetmeliği m.46/3-b). Kanunda ve Yönetmelikte bu sürenin uzatılmasına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Planı otuz güne göre yapmak ve son günü beklememek gerekir.

Tebliğ elektronik ortamda yapılmışsa sürenin hangi gün başladığı ayrıca kontrol edilmelidir; Tebligat Kanunundaki elektronik tebligat kuralları elektronik tebligat rehberimizde anlatılmıştır. Görev yeri değişmiş veya emekli olmuş sorumlunun belgelere erişimi çoğu zaman en büyük güçlüktür. Sorumluların veremediği belgelerin ilgili kamu idaresinden isteneceği Kanunda yazılıdır (6085 m.9/2). Sorumlu da kendi savunması için gereken belgeleri idareden yazıyla istemeli, gerekirse bilgi edinme başvurusu yolunu kullanmalıdır.

İlk otuz gün için çalışma takvimi

ZamanYapılacak işNeden önemli
1-3. günTebliğ tarihini ve son günü yazılı olarak belirleyin. Sorgunun bütün maddelerini, her maddede adınıza yazılan tutarı ve sizinle birlikte sorumlu gösterilenleri çıkarın.Süre tebliğden işler. Her sorgu maddesi ayrı savunma ister.
3-10. günÖdeme emri belgesi ve eklerini, sözleşme ve şartnameyi, onay belgesini, komisyon kararlarını, görevlendirme ve yetki devri yazılarını, işlem tarihindeki mevzuatı ve varsa görüş yazılarını idareden yazıyla isteyin.Savunma belgeyle konuşur. Görev ve imza sınırı belgeden çıkar.
10-20. günHer madde için kamu zararının dört unsurunu ayrı ayrı sınayın. Tutarı yeniden hesaplayın. Diğer sorumlularla ve ödeme yapılan kişiyle temas kurun.Birbiriyle çelişen savunmalar dosyayı zayıflatır. Ödeme yapılan kişinin iadesi ilişiği giderebilir.
20-27. günSavunmayı yazın. Duruşma talebini açıkça ekleyin. Ekleri numaralandırın ve metinde her eke atıf yapın.Duruşma talebi savunmada bildirilir.
En geç 30. günSavunmayı sorguda gösterilen usulle gönderin; gönderim ve teslim kayıtlarını saklayın.Süresinde verilmeyen savunma rapora girmez.

Savunmanın Omurgası: Kamu Zararının Dört Unsuru

Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır (5018 m.71/1). Kanun, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak hâlleri sayar: iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması; mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması; transfer niteliğindeki giderlerde fazla veya yersiz ödemede bulunulması; iş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması; idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmaması; mevzuatında öngörülmediği hâlde ödeme yapılması (m.71/2).

Sayıştay Denetim Yönetmeliği, denetçinin sorumluluk yöneltebilmesi için dört unsurun birlikte bulunmasını arar: mevzuata aykırı bir karar, işlem veya eylem; bundan doğan bir kamu zararı; zarara yol açan kamu görevlisinin belirlenmesi; zarar ile görevlinin işlemi arasında illiyet bağı (m.43). İdarelerin kendi değerlendirmesinde de aynı unsurlar aranır (Kamu Zararları Yönetmeliği m.7/A-3). İyi bir savunma bu dört unsuru sırayla ele alır ve her birinde denetçinin kabulünü belgeyle sınar.

Dört unsur ve savunmada sorulacak sorular

UnsurDenetçinin kabulüSavunmada sorulacak soru
Mevzuata aykırılıkİşlem belirli bir kanun veya yönetmelik hükmüne aykırıdır.İşlem tarihinde yürürlükte olan hüküm neydi? Hüküm açık mı, yoruma mı dayanıyor? Yetkili idarenin görüşü, yargı kararı ya da Sayıştayın aynı konuda farklı yönde bir kararı var mı? Değerlendirme idarenin takdir yetkisine mi uzanıyor?
Kamu zararıKamu kaynağında eksilme veya artışa engel vardır.Ödemenin karşılığında iş, mal veya hizmet alındı mı? Tutar doğru hesaplandı mı; vergi, kesinti ve mükerrer kalemler ayrıştırıldı mı? Tutar sonradan tahsil veya mahsup edildi mi? Durum Kanunda sayılan hâllerden hangisine giriyor?
SorumluZarara adı yazılı görevli yol açmıştır.Görevlendirme usulüne uygun mu? İmza kime ait? İşlem tarihinde yetki devri, vekâlet, izin veya rapor var mı? Komisyon kararında karşı oy kullanıldı mı?
İlliyet bağıZarar bu görevlinin işleminden doğmuştur.Görevlinin incelemekle yükümlü olduğu belge hangisiydi? Hata o belgeden anlaşılabilir miydi? Zarar sürecin başka bir aşamasında, başka bir görevlinin işlemiyle mi doğdu?

Denetimin sınırı: yerindelik denetimi yapılamaz

Sayıştay tarafından yerindelik denetimi yapılamaz, idarenin takdir yetkisini sınırlayacak ve ortadan kaldıracak karar alınamaz (6085 m.35/1-a). Yetkili merci ve organlar tarafından usulüne uygun olarak alınan karar veya yapılan iş ve işlemlerin, mevzuata ve idarece belirlenen hedef ve göstergelere uygun olmasına rağmen yönetsel bakımdan uygun bulunmadığı yönünde görüş içeren rapor düzenlenemez (m.35/2-b). Sorgu, mevzuatın idareye bıraktığı bir tercihi “daha ucuzu, daha iyisi yapılabilirdi” gerekçesiyle kamu zararına çeviriyorsa savunmanın ilk başlığı bu hükümdür. Buna karşılık hükmün koruması, işlemin mevzuata uygun olması şartına bağlıdır; açık bir kanun hükmüne aykırı ödeme takdir yetkisiyle savunulamaz.

Temyiz Kurulu bu hükmü tazmin hükümlerini kaldırırken uygulamıştır. Bir belediyenin tanıtım amacıyla hizmet alımı yapmasını, işin niteliğinin hizmet alımını gerektirmediği gerekçesiyle kamu zararı sayan ilam; hizmeti yapmak ya da yaptırmak arasındaki tercihin belediyenin takdir yetkisinde olduğu gerekçesiyle kaldırılmıştır (11.12.2019, 47033). Bir kalite belgesi varken ikincisinin alınmasını kamu zararı sayan hüküm de karar düzeltme aşamasında kaldırılmış; Kurul bu yöndeki denetimin idarenin yerine karar almak anlamına geleceğini ve yerindelik denetimi olacağını belirtmiştir (27.10.2015, 40956). Maddenin ikinci fıkrasındaki bazı hükümler Anayasa Mahkemesinin 27.12.2012 tarihli ve E.2012/102, K.2012/207 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; burada aktarılan hükümler yürürlüktedir.

Kusur ve görev sınırı

Kanun kamu zararını kasıt, kusur veya ihmale bağlar. Görevlinin önüne gelen belgeye göre yapabileceği kontrol ile sorguda kendisinden beklenen kontrol arasındaki fark savunmanın en verimli alanıdır. Muhasebe yetkilisi yönünden sınır Kanunda açıktır: kontrol yükümlülüğü dört konuyla, sorumluluk ise görevi gereği incelemesi gereken belgelerle sınırlıdır (5018 m.61). Ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi bakımından Genel Kurul kararı daha geniş bir sorumluluk öngörür: bu görevli, düzenlediği belgeyle birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan da harcama yetkilisiyle birlikte sorumlu tutulur. Bu nedenle “ben yalnızca ödeme emrini hazırladım” savunması tek başına yetmez. Savunmayı güçlendiren, zararın hangi aşamada ve kimin işlemiyle doğduğunun gösterilmesidir. Temyiz Kurulu, zararın bir komisyonun kabul işleminden doğduğu dosyada harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi yönünden uygun illiyet bağı bulunmadığına karar vermiştir (15.05.2024, 56845).

Teknik konularda bilirkişi incelemesi

Bulgu teknik bir tespite dayanıyorsa savunmada bilirkişi incelemesi de istenmelidir. Temyiz Kurulu aynı kararında, teslim edilen işin nitelik ve nicelik olarak teknik şartnameye uygun olup olmadığının hukuki değil teknik bir konu olduğunu, çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde bilirkişiye başvurulacağını (HMK m.266) belirtmiş ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra karar verilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.

Tutar, faiz ve zamanaşımı

Sorgudaki tutar çoğu zaman yeniden hesaplanmaya muhtaçtır. Aynı ödemenin iki sorgu maddesinde yer alması, kesintiler düşülmeden brüt tutarın esas alınması, sonradan yapılan tahsilatın dikkate alınmaması sık rastlanan hesap sorunlarıdır. Kamu zararının hangi tarihte oluşmuş sayılacağı da önem taşır. Yönetmelik, fazla ve yersiz ödemelerde ödemenin yapıldığı tarihi, gelirlerin tarh, tahakkuk ve tahsilinin mevzuata uygun yapılmaması hâlinde ise söz konusu işlemin zamanaşımına uğradığı tarihi esas alır (Kamu Zararları Yönetmeliği m.17). Bu tarih hem faizin hem de zamanaşımının başlangıcını belirler; zamanaşımı aşağıda ayrı bir başlıkta ele alınmıştır.

Duruşma Talebi Savunmada Yazılır

Hesap yargılaması kural olarak dosya üzerinden yapılır. Sorumlular yargılamaya esas raporlar hakkında duruşma talebinde bulunabilir; bu talep, denetçi sorgusu üzerine hazırlanan savunmada belirtilir (Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları m.10/4). Savunmada istenmeyen duruşmanın sonradan kendiliğinden açılacağı varsayılmamalıdır. Daire, raporu düzenleyen denetçiyi, sorumluları ve ahizleri görüşme gününden en az üç gün önce bildirerek çağırabilir; çağrılanlardan gelen olmazsa yargılama rapor üzerinden sürdürülür (m.10/2, m.10/3).

Duruşma, yazılı savunmanın anlatmakta zorlandığı teknik konularda değer taşır: bir imalatın neden o pozdan ödendiği, bir personel ödemesinin hangi kadro ve görev karşılığı yapıldığı, bir gelirin neden tahakkuk ettirilemediği heyete doğrudan anlatılabilir. Yargılamada savcı da hazır bulunur ve görüşünü açıklar (6085 m.49/3).

Sorumlu, yargılamayı vekil aracılığıyla takip edebilir. Kanun, ilamda sorumluların ve varsa vekil veya temsilcilerinin ad ve soyadlarının gösterilmesini, kanun yolu dilekçelerinde de varsa vekilin bilgilerinin yazılmasını öngörür (6085 m.51/2-c, m.54/2-a). Ödemeyi alan kişi de sürecin dışında kalmak zorunda değildir: ahizler, duruşmaya fer’î müdahil olarak katılma isteklerini bir dilekçeyle Sayıştaya bildirebilir; daire kabul ederse duruşmada açıklama yaparlar (Usul ve Esaslar m.10/5). Fazla ödeme yapıldığı ileri sürülen yüklenicinin teknik açıklaması çoğu zaman sorumlunun savunmasını da güçlendirir.

Duruşmanın sonuca etkisi kararlara da yansımıştır. Bir yapım işinde yeni birim fiyatın hatalı belirlendiği gerekçesiyle çıkarılan sorguda, duruşma isteyen sorumluların duruşmada sunduğu fiyat analizi üzerine tutar yeniden hesaplanmış, bir bölümü hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmiştir (Temyiz Kurulunun 07.01.2026 tarihli ve 58726 sayılı kararına konu ek ilam). Sorumluların daire duruşmasında avukatla temsil edildiği dosyalar da vardır. Bununla birlikte Temyiz Kurulu, ilamda yer alacak hususların Kanunda sayıldığı gerekçesiyle Sayıştay yargılamasında vekâlet ücretine hükmedilmeyeceğine oy çokluğuyla karar vermiştir (10.12.2025, 58684). Anayasa Mahkemesi de Sayıştay yargılamasında vekâlet ücretine hükmedilmemesine ilişkin bir başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (B. No: 2012/615, 21/11/2013). Haklı çıkan sorumlu, avukatlık ücretini karşı taraftan alamayacağını baştan bilmelidir.

Sorgu Aşamasında Ödeme Yapılmalı mı?

Sorgu geldiğinde ilk akla gelen sorulardan biri, tutarın hemen ödenmesinin dosyayı kapatıp kapatmayacağıdır. Kanun bu ihtimali ilamın içeriğinde düzenler. İlamda, tahsil edilmek suretiyle ilişiği giderilmiş hususlar, ahizleri ve tahsilat miktarları gösterilir (6085 m.51/2-f). Sorgu üzerine tahsil edilmiş tutarın yersiz tahsil edildiğine karar verilirse, tahsilata ilişkin belgeler, sorumlular, ahizler ve iade gerekçesi de ilamda yer alır (m.51/2-g). Yani sorgu aşamasında yapılan tahsilat yargılamada dikkate alınır; daire işlemi mevzuata uygun bulursa tahsil edilen tutarın iadesi gündeme gelir.

Bu yapı iki farklı durumu birbirinden ayırmayı gerektirir. Bulgu açık bir hesap hatasına dayanıyorsa ve fazla ödemeyi alan kişi belliyse, tutarın o kişiden tahsil edilmesi sorumlu yönünden en az maliyetli çözümdür. Bulgu tartışmalı bir mevzuat yorumuna dayanıyorsa, sorumlunun kendi cebinden yapacağı ödeme savunma hakkını kullanmadan borcu üstlenmesi anlamına gelebilir. Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir (TBK m.78). Ödeme yapılacaksa, savunma haklarının saklı tutulduğunun yazıyla bildirilmesi bu nedenle önemlidir.

İdare ilamı beklemeden de isteyebilir. Üst yönetici, bilgi amacıyla kendisine gönderilen sorguları ihbar kabul ederek inceleme başlatabilir. İnceleme sonunda kamu zararı oluştuğuna karar verilirse sorumlular ve ilgililer hakkında takip ve tahsil işlemleri başlatılır; sorumlularla ilgili süreç ayrıca Sayıştay Kanununa göre devam eder (Kamu Zararları Yönetmeliği m.7/B-1). Bu durumda idare alacağı tebliğ eder ve ödeme, itiraz veya sulh teklifinde bulunmak üzere otuz gün süre verir; itiraz on beş gün içinde sonuçlandırılır, bu sürede sonuçlandırılmazsa reddedilmiş sayılır (m.10/2, m.10/3). Sorguya verilecek savunma ile idareye yapılacak itiraz ayrı sürelere tabi iki ayrı iştir; biri diğerinin yerini tutmaz.

Aylıktan kesinti konusunda da Yönetmelik açıktır. Rızaen ve defaten ödemede tutar sorumlunun yazılı isteğiyle, sulh hâlinde ise yazılı muvafakatiyle aylığından kesilerek tahsil edilebilir; kesinti tutarı bir aylık net ödemelerin dörtte birinden az, üçte birinden çok olamaz (m.13/3, m.13/4). Yazılı istek veya muvafakat verilmeden idarenin kendiliğinden aylıktan kesinti yapması bu hükümle bağdaşmaz.

Ödemenin kanun yollarına etkisi de hesaba katılmalıdır. Tazmin hükmünü ilamdan sonra ödeyen ve bu nedenle temyiz talebinden vazgeçtiğini bildiren sorumlunun başvurusu hakkında Temyiz Kurulu, usul ve sorumluluk itirazlarına girmeden yapılacak işlem olmadığına karar vermiştir (07.01.2026, 58726). Başka bir dosyada Kurul, ilamdan sonra yapılan tahsilatı ilamın infazı saymış ve tazmin hükmünü kaldırmamıştır (15.05.2024, 56819). İlam tebliğ edildikten sonra yapılan ödeme hükmü ortadan kaldırmaz; temyiz hakkını kullanmak isteyen sorumlu, ödeme yapsa bile başvurusundan vazgeçmemelidir.

Daire Yargılaması ve Hüküm

Yargılamaya esas rapor, ekleriyle birlikte Sayıştay Başkanlığına sunulur; genel kural olarak bu, ilgili malî yılı izleyen yılın en geç kasım ayı sonuna kadar yapılır (Denetim Yönetmeliği m.42). Başkanlık raporu en geç on beş gün içinde hesap yargılamasını yapacak daireye gönderir (6085 m.48/2). Daire başkanı rapor hakkında başsavcılığın yazılı düşüncesini alır, raporu bir üyeye verir; üyenin incelemesinden sonra yargılamaya başlanır (m.49). Raporların daireye havalesinden sonra, çalışmaya ara verme süresi hariç, en geç altı ay içinde karara bağlanması öngörülmüştür (Usul ve Esaslar m.13/1).

Daire yargılama sonunda hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmeder; bunların dışında gerekli gördüğü hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verebilir (6085 m.50/1). Usul ve Esaslar, kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığı yönünde karar verilebileceğini de ayrıca sayar (m.14/1). Yargılamaya konu işlemin belgeleri mahkemeye veya bir soruşturma için idari mercilere verilmiş olduğu için bulunmuyorsa ve soruşturma veya kovuşturmanın sonucunun beklenmesi gerekli görülüyorsa, o husus hüküm dışı bırakılabilir; eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam edilir (6085 m.50/3). Daire, sorumluluk tespitinin yeniden yapılması ve savunmaların alınması için konuyu ek rapor düzenlenmek üzere denetçiye de iade edebilir; bu karar nihai hüküm olmadığından temyiz edilemez (Temyiz Kurulu, 08.02.2023, 53799).

İlam gerekçeli olarak düzenlenir. İçinde denetçinin rapora konu ettiği hususların ve dayandığı hukuki sebeplerin özeti, savcının düşüncesi, sorumluların savunmalarının özeti, kararın hukuki dayanakları ve gerekçesi, tazmin hükmolunan hâllerde tazmin miktarı ve uygulanacak faizin başlangıç tarihi, oybirliği veya oy çokluğu ve varsa muhalefet şerhi yer alır (m.51/2). İlam sorumlulara, sorumluların bağlı olduğu kamu idarelerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığına, ilgili muhasebe birimine ve başsavcılığa tebliğ edilir (m.52/1). İlamdaki muhalefet şerhi, temyiz dilekçesinin en değerli malzemelerinden biridir.

Tazmin Hükmüne Karşı Kanun Yolları

Sayıştay dairelerinin ilamları Temyiz Kurulunda temyiz edilir; Kurulun kararları kesindir (6085 m.55/1). Temyiz süresi, ilamın ilgiliye tebliğinden itibaren altmış gündür (m.55/3). Temyiz sebepleri Kanunda kanuna aykırılık, yetkiyi aşmak ve hesap yargılaması usullerine riayet etmemek gibi sebepler olarak gösterilmiştir (m.55/2). Başvuru, Sayıştay Başkanlığına hitaben yazılmış imzalı dilekçeyle yapılır. Dilekçede başvuranın ve varsa vekilinin kimlik ve adres bilgileri, ilamın tarihi ve numarası, ilgili hesabın adı ve yılı, başvurunun konusu, hangi kanun yoluna başvurulduğu ve hukuki sebepleri ile varsa duruşma talebi bulunur; itirazları ispat edecek belgeler eklenir (m.54/1, m.54/2, m.54/3). Eksiklik hâlinde on beş günlük tamamlama süresi verilir; süresinde tamamlanmayan başvuru reddedilir (m.54/4).

Temyiz Kurulu kararından sonra kalan yollar, yani on beş günlük karar düzeltilmesi, beş yıllık yargılamanın iadesi, tavzih ve Danıştay kararıyla uyuşmazlık başvurusu için Sayıştay kararına karşı karar düzeltilmesi ve yargılamanın iadesi rehberimize bakın.

Sürenin hesabı, temyiz sebepleri, dilekçe teatisi ve Kurulun karar türleri ile temyiz dilekçesi örneği Sayıştay İlamına Temyiz sayfamızdadır.

Temyiz dilekçesi ve ekleri karşı tarafa tebliğ edilir. Cevap süresi otuz gündür; cevaba karşı on beş gün, buna karşı da on beş gün içinde yeniden cevap verilebilir (m.55/4). Dilekçede duruşma istenmişse veya Kurul gerekli görürse taraflar dinlenir (m.55/6). Temyiz Kurulu hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik eder, bozar ya da Kurul üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla kaldırır; bozma hâlinde dosya yeniden karar verilmek üzere daireye döner (m.55/7). Daire ilk kararında ısrar eder ve bu karar da temyizde bozulursa daire bozmaya uymak zorundadır (m.55/8). Tazmin hükmünün kaldırılmasına ilişkin Temyiz Kurulu kararı, temyiz konusu ilam maddesindeki bütün sorumluları kapsar (m.55/9). Bu son hüküm, birlikte sorumlu tutulanların temyizi ortak bir stratejiyle yürütmesinin neden önemli olduğunu gösterir.

Süre ve şekil: Temyiz Kurulu nasıl uyguluyor?

Altmış günlük temyiz süresi hak düşürücüdür ve Kurul süreyi dilekçenin Sayıştay kayıtlarına girdiği tarihe göre değerlendirmektedir. 26.07.2023 tarihinde tebliğ edilen bir ilama karşı 05.10.2023 tarihinde kayda giren dilekçe, sürenin 25.09.2023 tarihinde dolduğu gerekçesiyle usulden reddedilmiştir (14.01.2026, 58747). İmzasız dilekçeyle yapılan temyiz başvurusu da usulden reddedilmiştir (10.09.2025, 58245). Karar düzeltmede on beş günlük süre aynı katılıkla uygulanır: 25.11.2022 tarihinde tebliğ edilen karara karşı sürenin son günü 12.12.2022 iken 17.12.2022 tarihinde postaya verilen talep süre aşımından reddedilmiş, aynı sorumlunun sonradan yeniden başvurması üzerine de yapılacak işlem olmadığına karar verilmiştir (10.09.2025, 58251).

Kanun yoluna kimin, hangi karara karşı başvurabileceği de kararlarla netleşmiştir. Sorguda adı geçen, ancak ilamda hakkında tazmin hükmü kurulmayan kişinin temyiz başvurusu incelenmez; temyize yetkili olanlar Kanunun 52’nci maddesinde sayılan merciler ile haklarında tazmin hükmü verilen görevlilerdir (07.06.2017, 43174). Dairenin yargılamanın iadesi talebini reddeden kararı ilam hükmü sayılmadığından temyiz edilememiştir (03.12.2025, 58670). Buna karşılık karar düzeltme kâğıt üzerinde kalan bir yol değildir: Kurul, daha önce tasdik ettiği bir tazmin hükmünü karar düzeltme aşamasında kaldırmıştır (27.10.2015, 40956).

Sayıştay ilamına karşı başvuru yolları

YolSüreMerci ve sebepİnfaza etkisiDayanak
Temyizİlamın tebliğinden itibaren 60 günTemyiz Kurulu; kanuna aykırılık, yetkiyi aşmak, hesap yargılaması usullerine uymamak gibi sebeplerİlam kesinleşmeden yerine getirilmez6085 m.53/1, m.55
Karar düzeltilmesiTemyiz Kurulu kararının yazılı bildiriminden itibaren 15 gün; bir defaya mahsusTemyiz Kurulu; esasa etkili iddia ve itirazların karşılanmaması, kararda birbirine aykırı hükümler bulunması, belgelerde hile ve sahtekârlığın ortaya çıkması, temyiz sebeplerinden en az birinin varlığıKesin hükmün yerine getirilmesine engel değildirAnayasa m.160; 6085 m.57
Yargılamanın iadesiİlamın tebliğinden itibaren 5 yılHükmü veren daire; hesapta maddi hata, hükme etkili belgede sahtecilik, sonradan ortaya çıkan belge veya işlem, hükme esas ilamın bozulması, gerçeğe aykırı bilirkişi raporuİcrayı alıkoymaz; daire teminat karşılığında icranın geciktirilmesine karar verebilir6085 m.56
Tavzih ve düzeltmeKararın yerine getirilmesine kadarKararı veren daire veya Kurul; kararın müphem olması, isim, sıfat ve hesap yanlışlıklarıKanunda infazı durduracağına ilişkin bir hüküm yoktur6085 m.52/2-6

Sayıştayın kesin hükümleri dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamaz (Anayasa m.160/1). İlama karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkün değildir. Vergi, benzeri malî yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştayın kesinleşmiş kararları arasında uyuşmazlık varsa, ilgililerin başvurusu üzerine Sayıştay kararı yargılamanın iadesi yoluyla görüşülerek uyuşmazlık Danıştay kararı doğrultusunda giderilir (6085 m.60). Kanunda yargılama usulüne ve kanun yollarına ilişkin hüküm bulunmayan hâllerde hukuk yargılamasına ilişkin kanun hükümleri uygulanır (6085 m.61; HMK m.447/2).

Olağan kanun yolları tüketildikten sonra, şartları varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ayrıca değerlendirilir. Bu başvurunun süresi, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gündür (6216 m.47/5). Temyiz ve karar düzeltme aşamalarında ileri sürülmeyen bir hak ihlali iddiasının bireysel başvuruda ilk kez dile getirilmesi güçlük yaratır; savunmanın baştan bu gözle yazılması gerekir.

Anayasa Mahkemesi bu başvuruları esastan incelemektedir. Genel Kurul, harcama yetkilisi sıfatıyla imzaladığı ödeme emirleri nedeniyle hakkında tazmin hükmü kurulan bir belediye müdürünün başvurusunu mülkiyet hakkı yönünden kabul edilebilir bulmuş, incelemesinin sonunda mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir (Musa Özalp [GK], B. No: 2020/5754, 15/5/2025). Karar, yolun açık olduğunu, sonucun ise dosyanın özelliklerine göre belirleneceğini gösterir.

İlam Kesinleşti: Kamu Zararı Nasıl Tahsil Edilir?

Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içinde yerine getirilir; ilam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur (6085 m.53/1). İlamda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur (m.53/2). İlamların infazını izlemeyen ve gereklerini yerine getirmeyen görevliler hakkında da yaptırım öngörülmüştür (m.9/4). Bu nedenle idarelerin kesinleşmiş ilamı bekletme imkânı yoktur.

İdare bakımından süreç Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikle yürür. İlam idareye ulaştığında alacak beş iş günü içinde ilamda belirtilenler adına muhasebe kayıtlarına alınır (m.9). Alacak rızaen ödenmezse dosya idarenin hukuk birimine gönderilir (m.7/B-2). Sayıştay ilamıyla hüküm altına alındığı hâlde rızaen ödenmeyen alacak İcra ve İflas Kanununa göre tahsil edilir; bunun için tapu, vergi dairesi, trafik tescil, sosyal güvenlik kurumu ve bankalar nezdinde malvarlığı araştırması yapılır (m.15). İlamın icraya konulması ilamlı icra takibi kurallarına tabidir.

Borcun ve faizin hesabı, taksitlendirme, sulh, takas, icra emri ve maaş haczi aşamalarının ayrıntısı ile taksit ve itiraz dilekçesi örnekleri için Sayıştay ilamı kesinleşti: kamu zararı nasıl tahsil edilir rehberimize bakın.

Tahsil yolları ve sorumlunun seçenekleri

YolNasıl işlerDayanak
Rızaen ödemeTutar faiziyle birlikte muhasebe birimine ödenir. Zamanaşımına uğramış olsa bile rızaen yapılan ödeme kabul edilir.Yönetmelik m.13, m.19/4
SulhSulh başvurusu, genel bütçe kapsamındaki ve özel bütçeli idarelerde 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine, diğer idarelerde özel mevzuatına göre sonuçlandırılır.Yönetmelik m.10/2-b, m.13
TaksitlendirmeSorumlunun talebi üzerine idare taksitlendirebilir; süre azami beş yıldır ve asıl alacak faiziyle birlikte bu sürede tahsil edilir. Ödeme planı yapılır, “borç senedi ve kefaletname” alınır. Bir taksit vadesinde ödenmezse alacağın tamamı muaccel olur.Yönetmelik m.16
TakasSorumlunun idareden tahsili gereken nakit ve vadesi gelmiş alacağı varsa, önceden yazıyla bildirilerek Türk Borçlar Kanununa göre takas yapılabilir.Yönetmelik m.14
Aylıktan kesintiYalnızca sorumlunun yazılı isteği veya muvafakatiyle; bir aylık net ödemelerin dörtte birinden az, üçte birinden çok olamaz.Yönetmelik m.13/3, m.13/4
İcra takibiİlam İcra ve İflas Kanununa göre icraya konulur. Aylık ve ücretlerin haczinde, haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz.6085 m.53/2; Yönetmelik m.15; İİK m.83

Aylık haczinin sınırları haczedilemeyen mal ve haklar yazımızda, tutarın hesabı ise maaş haczi hesaplama aracımızda gösterilmiştir. Faizin başlangıcı konusunda ilamın metnine bakılır: Yönetmeliğe göre Sayıştay ilamıyla tespit olunan alacaklarda faiz başlangıç tarihi, ilamda bu konuda hüküm varsa belirtilen tarih, yoksa karar tarihidir (m.18/2). Borç aslına faiz eklenerek yeniden faiz yürütülemez (m.18/4).

İhtiyati haciz riski. İcra ve İflas Kanununda ihtiyati haciz için öngörülen şartlar varsa ve idarenin üst yöneticisi gerekli görürse, mahkeme kararı veya Sayıştay ilamı tebliğ edilinceye kadar, idare yetkili mahkemeden karar alarak sorumluların ve ilgililerin mal, hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz koydurabilir (Kamu Zararları Yönetmeliği m.11). Sorgu geldikten sonra yapılan malvarlığı devirleri hem bu tedbire gerekçe gösterilebilir hem de ileride ayrı uyuşmazlıklara yol açabilir.

Birlikte Sorumluluk: Ödeyen Görevli Kimden İster?

Sorumlular ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazminle yükümlüdür (6085 m.7/3). Birden çok görevlinin birlikte sorumlu tutulduğu ilamlarda tazmin hükmü müştereken ve müteselsilen kurulur; Temyiz Kurulunun 07.06.2017 tarihli ve 43174 sayılı kararına konu ilam bunun örneğidir. İdare alacağın tamamını sorumlulardan biri üzerinden takip edebilir. Temyiz Kurulu da tazmin hükmünün muhatabının, zarara sebebiyet veren kamu görevlisi olduğunu vurgulamaktadır (15.05.2024, 56819). Aylığı düzenli, malvarlığı görünür olan görevli uygulamada ilk muhatap olur. Ödemeyi yapan görevlinin iki ayrı kapısı vardır.

İlki diğer sorumlulardır. Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet vermişse haklarında müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır; tazminatın aralarında paylaştırılmasında bütün durum ve koşullar, özellikle her birine yüklenebilecek kusurun ağırlığı göz önünde tutulur. Kendi payına düşenden fazlasını ödeyen kişi, fazla ödediği kısım için diğer sorumlulara rücu edebilir (TBK m.61, m.62). Rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde ödeme tarihinden başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; ödeme kendisinden istenen kişi durumu birlikte sorumlu olduğu kişilere bildirmek zorundadır (TBK m.73).

İkincisi, parayı fiilen alan kişidir. Haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür (TBK m.77). Yönetmelik de kamu zararının geri ödenmesi sürecine kamu görevlileriyle birlikte ilgililerin dâhil edileceğini, alacağın sorumlulardan ve/veya ilgililerden tahsil edileceğini öngörür (m.5/2, m.12/1). Sorumlu, idarenin alacağı öncelikle ödemeyi alan kişiden istemesini yazıyla talep edebilir; ödemeyi kendisi yapmışsa bu kişiye yönelebilir. Yüklenicinin bu talebe karşı ileri sürebileceği savunmalar yükleniciye ayrılan rehberimizde, sebepsiz zenginleşmenin şartları ve süreleri sebepsiz zenginleşme yazımızda, idarenin görevlisine dönmesi ise idarenin kamu görevlisine rücu hakkı yazımızda anlatılmıştır.

İç ilişkide payın kusura göre nasıl belirlendiği, rücu davasının nerede ve ne zamana kadar açılacağı ile ihtarname ve dava dilekçesi örnekleri için Sayıştay tazminini ödedim, kimden geri alırım rehberimize bakın.

Ceza Soruşturması ve Disiplin Riski

Sayıştay yargılaması bir tazmin yargılamasıdır; ceza vermez. Ancak denetim ve incelemeler sırasında suç teşkil eden bir fiile rastlanırsa denetçi delilleri tespit ederek durumu Sayıştay Başkanlığına bildirir. Görevlendirilen daire on beş gün içinde inceleme yapar; ilk deliller kamu davası açılmasını gerektirecek nitelikte görülürse dosya, sorumluların bağlı olduğu kamu idaresine veya suçun niteliğine göre doğrudan Cumhuriyet savcılığına gönderilmek üzere Sayıştay Başsavcılığına verilir (6085 m.78/1). Mahkemelerce verilen hükümler Sayıştayın denetim yapmasına ve hükme bağlamasına engel değildir (m.78/2). Ceza davasından beraat etmek tazmin hükmünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz; tazmin hükmü de tek başına suç işlendiğini göstermez.

5018 sayılı Kanun ayrıca özel bir hâli düzenler: alınmamış mal ve değerleri alınmış, sağlanmamış hizmeti sağlanmış, yapılmamış inşaat veya onarımı yapılmış gibi gösteren gerçek dışı belge düzenleyerek kamu kaynağında eksilmeye neden olanlar ve bu belgeleri bilerek düzenleyen, imzalayan veya onaylayanlar hakkında Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır; ayrıca bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir (m.71/4).

Uygulamada Sayıştay bulgularının ardından en sık gündeme gelen suç tipleri görevi kötüye kullanma, zimmet, ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma suçlarıdır. Amir konumundaki görevliler bakımından denetim görevinin ihmali de değerlendirilir. Kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda soruşturma kural olarak izne bağlıdır; zimmet, rüşvet, irtikâp ve ihaleye fesat karıştırma gibi suçlarda ise 4483 sayılı Kanun uygulanmaz (3628 sayılı Kanun m.17). Usul memurlar hakkında soruşturma izni ve özel soruşturma usulleri rehberlerimizde açıklanmıştır. Sorgu savunması yazılırken bu ihtimal akılda tutulmalıdır. Savunmadaki beyanlar ileride bir ceza dosyasında da okunabilir. Başka bir görevliyi suçlayan, belgeyle desteklenmeyen ya da olayı olduğundan farklı anlatan cümleler tazmin dosyasında yarar sağlamadığı gibi ceza dosyasında zarar verir.

Sayıştay bulgusunun savcılığa hangi yolla gittiği, hangi suçlarda soruşturma izni gerektiği, ön inceleme ve izin kararına itiraz ile zararın giderilmesinin ceza dosyasına etkisi için Sayıştay raporundan ceza soruşturmasına rehberimize bakın.

Zamanaşımı: On Yıl Nasıl Hesaplanır?

Kamu zararının meydana geldiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere, zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla, onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları zamanaşımına uğrar (5018 m.74). Yönetmelik aynı kuralı tekrar eder: süre, kamu zararının oluştuğu kabul edilen tarihi takip eden malî yılın başında işlemeye başlar ve onuncu yılın sonunda biter (m.19/1, m.19/2). Örneğin 2016 yılı içinde yapılmış bir fazla ödemede süre 1 Ocak 2017’de işlemeye başlar ve, kesilme veya durma yoksa, 31 Aralık 2026’da dolar.

Sürenin başlangıcı, süregelen ödemelerde Temyiz Kurulunun değişen yaklaşımı, süreyi kesen işlemler ve icra aşamasındaki ayrı on yıllık süre için kamu zararında zamanaşımı ve faiz hesabı rehberimize bakın.

Zamanaşımı Türk Borçlar Kanununda belirtilen hâllerde kesilir ve durur; kesilme hâlinde yeni bir süre işlemeye başlar (Yönetmelik m.20). Bu nedenle on yılın dolduğu sonucuna varmadan önce dosyada kesilme veya durma sebebi sayılabilecek işlemlerin bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Borç aslı zamanaşımına uğramışsa faizi de zamanaşımına uğrar (m.19/3). Zamanaşımına uğramış olsa bile rızaen yapılan ödeme kabul edilir (m.19/4); sürenin dolduğu düşünülen dosyalarda ödeme yapmadan önce hukuki değerlendirme yapılması bu yüzden önemlidir.

Sürenin hangi olaydan başlayacağı uygulamada tartışmalıdır. Yıllar önce yapılmış mevzuata aykırı bir atamaya dayanan aylık ödemelerinde Temyiz Kurulu, atamanın üzerinden on yıldan fazla geçmiş olsa da zamanaşımını ödemenin yapıldığı tarihe göre değerlendirmiş ve sürenin dolmadığına karar vermiştir (14.05.2025, 58033). Aynı sorunun tartışıldığı bir başka kararda azınlıkta kalan üyeler, sürenin atama işleminden başlaması gerektiğini ve aylık ödemelerinin zamanaşımını kesmediğini savunmuştur (26.03.2025, 57850). Süregelen ödemelerde zamanaşımı savunması bu nedenle her ödeme dönemi için ayrı ayrı kurulmalıdır.

Karar Künyeleri: Yazıda Dayanılan İçtihat

Aşağıdaki Temyiz Kurulu kararları Sayıştayın karar arşivinde ve Sayıştay Dergisinde, Anayasa Mahkemesi kararları Mahkemenin Kararlar Bilgi Bankasında yayımlanmıştır. Künyeye dokunarak kararın yayımlandığı resmî sayfaya ulaşabilirsiniz. Temyiz Kurulu kararları tutanak tarihi ve tutanak numarasıyla gösterilmiştir.

Sorumluluk ve esasa ilişkin kararlar

KararKonuSonuç
Sayıştay Genel Kurulu, 14.06.2007, 5189/1Harcama sürecinde hangi görevlinin neyle sorumlu olduğuHarcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi ve kurul üyelerinin sorumluluk sınırları belirlendi
Temyiz Kurulu, 01.02.2017, 42690Kusur sorumluluğu; hakedişi ve kabul tutanağını onaylayan harcama yetkilisiSorumluluk itirazı reddedildi
Temyiz Kurulu, 10.01.2012, 34205Başka merciin kararına dayanan ödemede harcama yetkilisiSorumluluk itirazı reddedildi
Temyiz Kurulu, 10.01.2012, 34208İmza eksiği bulunan ödeme emrinde muhasebe yetkilisiSorumluluk itirazı reddedildi
Temyiz Kurulu, 15.05.2024, 56845Muayene ve kabul komisyonu; uygun illiyet bağı; bilirkişi incelemesiTazmin hükmü esastan ve sorumluluktan bozuldu
Temyiz Kurulu, 22.05.2024, 56864Hakedişi “inceleyen” sıfatıyla imzalayan görevliTazmin hükmü tasdik edildi
Temyiz Kurulu, 26.06.2024, 56989Belediye başkanının onayına ve toplu iş sözleşmesine dayanan ödemeSorumluluk başkan ve başkan yardımcısında; harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumlu değil
Temyiz Kurulu, 13.11.2024, 57483Kurul kararına dayanan ödemede kurul başkan ve üyeleriKarar düzeltme talebi reddedildi
Temyiz Kurulu, 14.05.2025, 58033Zamanaşımının başlangıcı; eski atamaya dayanan ödemede sorumlulukZamanaşımı dolmadı; tazmin hükmü tasdik edildi
Temyiz Kurulu, 26.03.2025, 57850Aynı konuda zamanaşımı tartışmasıKarar düzeltme talebi reddedildi; azınlık görüşü sürenin dolduğu yönünde
Temyiz Kurulu, 11.12.2019, 47033Hizmet alımı tercihi ve idarenin takdir yetkisiTazmin hükmü kaldırıldı
Temyiz Kurulu, 27.10.2015, 40956İkinci kalite belgesinin alınması; yerindelik denetimiKarar düzeltme aşamasında tazmin hükmü kaldırıldı
Anayasa Mahkemesi, Musa Özalp [GK], B. No: 2020/5754, 15/5/2025Tazmin hükmü ve mülkiyet hakkıMülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar verildi

Usul ve kanun yollarına ilişkin kararlar

KararKonuSonuç
Temyiz Kurulu, 14.01.2026, 58747Altmış günlük temyiz süresiSüre aşımı nedeniyle usulden ret
Temyiz Kurulu, 10.09.2025, 58245İmzasız temyiz dilekçesiUsulden ret
Temyiz Kurulu, 10.09.2025, 58251On beş günlük karar düzeltme süresi; ikinci başvuruYapılacak işlem olmadığına
Temyiz Kurulu, 07.06.2017, 43174Hakkında tazmin hükmü kurulmayan kişinin temyiziYapılacak işlem olmadığına
Temyiz Kurulu, 08.02.2023, 53799Ek rapor için iade kararının temyiziUsulden ret
Temyiz Kurulu, 03.12.2025, 58670Yargılamanın iadesi talebinin reddine karşı temyizRet kararı temyiz edilemez; karar düzeltme talebi reddedildi
Temyiz Kurulu, 07.01.2026, 58726Ödeme sonrası temyiz talebinden vazgeçmeYapılacak işlem olmadığına
Temyiz Kurulu, 15.05.2024, 56819İlamdan sonra yapılan tahsilatTahsilat infaz sayıldı; karar düzeltme talebi reddedildi
Temyiz Kurulu, 10.12.2025, 58684Sayıştay yargılamasında vekâlet ücretiVekâlet ücretine hükmedilmez
Anayasa Mahkemesi, B. No: 2012/615, 21/11/2013Sayıştay yargılamasında vekâlet ücretine hükmedilmemesi şikâyetiKabul edilemez

Sorgu Savunması Örneği

Aşağıdaki örnek, bir mal alımında teslim edilen malın bir bölümünün teknik şartnameye uygun olmadığı gerekçesiyle, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu gösterilen bir kamu görevlisi için hazırlanmıştır. Her dosyanın bulgusu, belgeleri ve tarihleri farklıdır; örnek, savunmanın kuruluşunu göstermek amacıyla verilmiştir.

Yapım işinde süre uzatımı ve gecikme cezası, personel ödemesi ve gelir tahsili bulguları için ayrı ayrı hazırlanmış üç örnek Sayıştay Sorgusuna Savunma Dilekçesi Örnekleri sayfamızdadır.

SAYIŞTAY BAŞKANLIĞINA
(… Denetim Grup Başkanlığı)

SAVUNMADA BULUNAN: … (işlem tarihindeki görevi ve unvanı, adresi)
VEKİLİ: Av. … (adres)
İLGİ: … Belediyesi … yılı hesabına ilişkin … tarihli ve … sayılı sorgunun … numaralı maddesi.
KONU: Sorgunun … numaralı maddesine ilişkin savunmamızın sunulması ve duruşma talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Tebliğ ve süre (6085 sayılı Kanun m.48/1). Sorgu müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiştir. Savunmamız otuz günlük süre içinde sunulmaktadır.

2. Sorgunun konusu. Sorguda, “…” mal alımı işinde teslim edilen … kalem malın teknik şartnamede belirtilen özellikleri taşımadığı, buna rağmen bedelinin ödendiği ve … TL kamu zararı oluştuğu ileri sürülmüş; müvekkil, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla bu tutarın tamamından sorumlu gösterilmiştir.

3. Malın muayene ve kabulü yapılarak teslim alınmış olması (4735 sayılı Kanun m.11). Mal, … tarihli muayene ve kabul komisyonu tutanağıyla, teknik şartnamedeki özellikler tek tek incelenerek teslim alınmıştır (Ek-1). Sorguda uygun olmadığı ileri sürülen kalemlere ilişkin üretici belgeleri ve test raporları ekte sunulmuştur (Ek-2). Denetim sırasındaki tespit ise teslimden … ay sonra, malın kullanılmış hâli üzerinden yapılmıştır.

4. Kamu zararının doğmamış olması ve tutar (5018 sayılı Kanun m.71). Ödeme, teslim alınan malın sözleşmede belirlenen bedelidir. Belirlenen tutardan fazla bir ödeme ya da mal alınmadan yapılmış bir ödeme bulunmamaktadır. Bir an için sorgudaki tespit doğru kabul edilse dahi zarar, ilgili kalemlerin bedeliyle sınırlıdır; sorguda hesaplanan tutarın … TL’lik kısmı aynı kalemlerin … numaralı sorgu maddesinde de yer alması nedeniyle mükerrerdir (Ek-3).

5. Muayene ve kabulün komisyonun görevi olması (4735 sayılı Kanun m.11; Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik m.7). Teslim edilen malın ihale dokümanındaki şartlara uygun olup olmadığını incelemek muayene ve kabul komisyonunun görevidir. Müvekkil komisyonda görev almamış, ödeme emri belgesini komisyonun kabul tutanağına dayanarak düzenlemiştir (Ek-4).

6. İlliyet bağının bulunmaması (6085 sayılı Kanun m.7/3; Sayıştay Denetim Yönetmeliği m.43). Müvekkilin incelemekle yükümlü olduğu belgelerde eksiklik veya maddi hata yoktur; ileri sürülen uygunsuzluk belge üzerinden anlaşılabilecek nitelikte değildir. Sayıştay Temyiz Kurulu, teslim edilenin sözleşmeye uygun olmamasından doğan zararda muayene ve kabul komisyonu üyelerinin sorumlu olacağına, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin işlemleri ile zarar arasında uygun illiyet bağı bulunmadığına karar vermiştir (15.05.2024 tarihli ve 56845 tutanak sayılı karar). Müvekkil yönünden sorumluluk şartları oluşmamıştır.

7. Bilirkişi incelemesi (6085 sayılı Kanun m.61; HMK m.266). Malın teknik şartnameye uygun olup olmadığı özel ve teknik bilgi gerektirir. Temyiz Kurulunun aynı kararında, bu nitelikteki bir uyuşmazlıkta bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahallinde bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ederiz.

8. Ödemeyi alan yüklenici (Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.5/2, m.12/1). Bedel … unvanlı yükleniciye ödenmiştir. Aksi kanaat hâlinde tutarın öncelikle ödemeyi alan ilgiliden tahsili yoluna gidilmesi gerekir.

9. Duruşma talebi (Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları m.10/4). Yargılamanın duruşmalı yapılmasını ve duruşma gününün tarafımıza bildirilmesini talep ederiz.

SONUÇ VE İSTEM

10. Açıklanan nedenlerle, sorgunun … numaralı maddesine konu hesap ve işlemin yasal düzenlemelere uygun olduğuna, bu kabul edilmediği takdirde müvekkil yönünden sorumluluk bulunmadığına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

Tarih
Savunmada bulunan vekili
Av. …

EKLER: 1. Muayene ve kabul komisyonu tutanağı. 2. Üretici belgeleri ve test raporları. 3. Karşılaştırmalı hesap tablosu. 4. Görevlendirme yazısı ve ödeme emri belgesi. 5. Vekâletname.

Sık Yapılan Hatalar

  • Sorguyu idareye gelmiş bir yazı sanıp kişisel savunma vermemek.
  • Otuz günün uzatılacağını varsaymak ve savunmayı son güne bırakmak.
  • Belgeleri istemeden, hatırlanan bilgilerle genel bir savunma yazmak.
  • Duruşma talebini savunmaya yazmamak.
  • Birlikte sorumlu gösterilen görevlilerle birbirini suçlayan, çelişkili savunmalar vermek.
  • Tutarı yeniden hesaplamamak; mükerrer kalemleri ve sonradan yapılan tahsilatı göstermemek.
  • Tartışmalı bir bulguda, haklar saklı tutulmadan ödeme yapmak ya da aylıktan kesintiye yazılı muvafakat vermek.
  • Sorguya verilen savunma ile idarenin tebliğine yapılacak itirazı aynı iş saymak ve itiraz süresini kaçırmak.
  • İlamın tebliğinden sonra altmış günlük temyiz süresini, Temyiz Kurulu kararından sonra on beş günlük karar düzeltme süresini kaçırmak; dilekçeyi son gün postaya vermek ya da imzasız göndermek.
  • İlam tebliğ edildikten sonra ödeme yapıp temyiz talebinden vazgeçmek.
  • Denetçinin veya dairenin istediği bilgi ve belgeleri cevapsız bırakmak; Kanun bu durumda aylığın yarım ödenmesini, devamında görevden uzaklaştırmayı öngörür (6085 m.9/3).
  • Sorgu geldikten sonra malvarlığını devretmek.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Sorguyu, ödeme belgelerini ve işlem tarihindeki mevzuatı birlikte inceleyerek her sorgu maddesi için dört unsuru ayrı ayrı değerlendiriyoruz. Görevlendirme, yetki devri ve imza kayıtları üzerinden müvekkilin sorumluluk sınırını belirliyor, tutarı yeniden hesaplıyor, savunmayı ve duruşma talebini otuz günlük süre içinde hazırlıyoruz. Daire aşamasında duruşmaya katılıyor, tazmin hükmü çıkarsa temyiz, karar düzeltme ve yargılamanın iadesi yollarını izliyoruz. İdarenin tebliğine itiraz, taksitlendirme ve sulh görüşmeleri, icra aşamasında haciz sınırları, birlikte sorumlu tutulanlara ve ödemeyi alan kişiye rücu ile aynı olaydan doğan ceza soruşturmasında savunma da çalışmamızın parçasıdır.

Sorgu veya ilam aldıysanız belgeyi ve tebliğ tarihini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. İdare hukukunun diğer konuları için İdare Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Sayıştay sorgusu nedir?

Sayıştay sorgusu, denetçinin kamu zararına yol açtığını düşündüğü bir işlem için sorumlu saydığı kamu görevlisinden savunma istediği belgedir (6085 m.48/1). Sorguda idarenin adı, ilgili belgeler, kamu zararı tutarı ve sorumluların adı, soyadı ve unvanı yer alır (Sayıştay Denetim Yönetmeliği m.44). Sorgu bir hüküm veya ödeme emri değildir; tazmin kararını Sayıştay dairesi verir.

Sayıştay sorgusuna kaç gün içinde cevap verilir?

Savunma, sorgunun tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde verilir. Bu süre içinde cevap vermeyen sorumluların savunmaları yargılamaya esas raporun düzenlenmesinde dikkate alınmaz (6085 m.48/1; Sayıştay Denetim Yönetmeliği m.45/1).

Savunma süresi uzatılabilir mi?

Sayıştay Kanununda ve Sayıştay Denetim Yönetmeliğinde otuz günlük savunma süresinin uzatılmasına ilişkin bir hüküm yoktur. Bu nedenle savunma otuz gün içinde verilecek şekilde planlanmalı, belgeler ilk günlerde idareden yazıyla istenmelidir.

Sorguya cevap vermezsem ne olur?

Rapor savunmanız olmadan düzenlenir; raporda sorgunun tebellüğ edildiği tarih gösterilerek savunma gönderilmediği yazılır (Sayıştay Denetim Yönetmeliği m.46/3-b). Daire, denetçinin tespitini ve savcının düşüncesini sizin açıklamanız olmadan değerlendirir. Tazmin hükmü verilirse temyiz yolu açıktır, ancak dosyanın temeli eksik kurulmuş olur.

Sayıştay yargılamasında duruşma istenebilir mi?

Evet. Sorumlular yargılamaya esas raporlar hakkında duruşma talebinde bulunabilir; bu talep sorgu üzerine hazırlanan savunmada belirtilir (Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları m.10/4). Temyiz aşamasında da duruşma talebi temyiz dilekçesine yazılır (6085 m.54/2-e, m.55/6).

Sorgu aşamasında parayı ödersem dosya kapanır mı?

Sorgu üzerine yapılan tahsilat ilamda “tahsil edilmek suretiyle ilişiği giderilmiş husus” olarak gösterilir (6085 m.51/2-f). Daire tahsilatın yersiz olduğuna karar verirse iade gerekçesi de ilamda yer alır (m.51/2-g). Tartışmalı bulgularda, savunma hakları saklı tutulmadan ödeme yapılması ileride geri isteme bakımından güçlük doğurabilir (TBK m.78).

Kamu zararından kimler sorumlu tutulur?

Harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri ve muhasebe yetkilileri ile usulüne uygun görevlendirilmeden malî işlem yapanlar sorumlu tutulabilir (5018 m.31, 32, 33, 61; 6085 m.7). Sorumlular, mevzuata aykırı işlemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamdaki kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazminle yükümlüdür (6085 m.7/3). Görevlerin sınırı Sayıştay Genel Kurulunun 5189/1 sayılı kararında açıklanmıştır.

Sayıştay ilamına karşı temyiz süresi kaç gündür?

Temyiz süresi, ilamın ilgiliye tebliğinden itibaren altmış gündür. Başvuru Sayıştay Başkanlığına hitaben yazılmış imzalı dilekçeyle yapılır ve Temyiz Kurulunca incelenir; Kurulun kararları kesindir (6085 m.54, m.55). Temyiz Kurulu süreyi hak düşürücü saymakta, süresinden sonra Sayıştay kayıtlarına giren dilekçeyi usulden reddetmektedir (14.01.2026, 58747).

Temyize başvurmak ilamın icrasını durdurur mu?

Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içinde yerine getirilir (6085 m.53/1). Süresinde temyiz edilen ilam, Temyiz Kurulu karar verene kadar kesinleşmez. Karar düzeltme istemi ise kesin hükmün yerine getirilmesine engel değildir (m.57/3); yargılamanın iadesi istemi de icrayı alıkoymaz, ancak daire teminat karşılığında icranın geciktirilmesine karar verebilir (m.56/4).

Kamu zararı maaştan kesilir mi?

Rızaen ödeme veya sulh hâlinde aylıktan kesinti, sorumlunun yazılı isteği veya muvafakatiyle yapılır; kesinti bir aylık net ödemelerin dörtte birinden az, üçte birinden çok olamaz (Kamu Zararları Yönetmeliği m.13/3, m.13/4). Rızaen ödenmeyen kesinleşmiş ilam icraya konulur; aylık haczinde haczolunacak miktar aylığın dörtte birinden az olamaz (İİK m.83).

Kamu zararında zamanaşımı kaç yıldır?

Kamu zararının meydana geldiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere, kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla, onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları zamanaşımına uğrar (5018 m.74; Kamu Zararları Yönetmeliği m.19, m.20). Temyiz Kurulu, süregelen aylık ödemelerinde süreyi ödemenin yapıldığı tarihe göre değerlendirmiştir (14.05.2025, 58033).

Sayıştay kararına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir mi?

Hayır. Sayıştayın kesin hükümleri dolayısıyla idari yargı yoluna başvurulamaz (Anayasa m.160/1). İlama karşı temyiz, karar düzeltilmesi ve yargılamanın iadesi yolları Sayıştay içinde işler (6085 m.55, 56, 57). Şartları varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ayrıca değerlendirilir.

Anayasa Mahkemesi Sayıştayın tazmin hükmünü inceler mi?

Evet. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, harcama yetkilisi sıfatıyla hakkında tazmin hükmü kurulan bir belediye müdürünün başvurusunu mülkiyet hakkı yönünden esastan incelemiş ve mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir (Musa Özalp, B. No: 2020/5754, 15/5/2025). Başvuru süresi, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gündür (6216 m.47/5).

Sayıştay yargılamasını kazanırsam avukatlık ücretimi karşı taraftan alabilir miyim?

Hayır. Temyiz Kurulu, ilamda yer alacak hususların Kanunda sayıldığı gerekçesiyle Sayıştay yargılamasında vekâlet ücretine hükmedilmeyeceğine karar vermiştir (10.12.2025, 58684). Anayasa Mahkemesi de bu konudaki bir başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (B. No: 2012/615, 21/11/2013).

Muayene ve kabul komisyonunun kabul ettiği işten harcama yetkilisi sorumlu olur mu?

Temyiz Kurulu, teslim edilenin sözleşmeye uygun olmamasından doğan zararda muayene ve kabul komisyonu üyelerinin sorumlu olacağına, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin işlemleri ile zarar arasında uygun illiyet bağı bulunmadığına karar vermiştir (15.05.2024, 56845). Buna karşılık hakediş raporlarını ve kabul tutanaklarını bizzat onaylayan harcama yetkilisinin sorumluluk itirazı reddedilmiştir (01.02.2017, 42690). Sonucu, görevlinin hangi belgeyi imzaladığı belirler.

Görevden ayrıldım veya emekli oldum; sorgu bana gelebilir mi?

Sorumluluk, işlem tarihinde yürütülen göreve ve atılan imzaya bağlıdır (6085 m.7). Görev yerinin değişmesi veya emeklilik sorumluluğu sona erdirmez. Sınırı zamanaşımı çizer: kamu zararı, meydana geldiği yılı izleyen malî yılın başından itibaren onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilebilir (5018 m.74).

Kamu zararını ödeyen görevli parayı kimden geri isteyebilir?

Kendi payından fazlasını ödeyen görevli, birlikte sorumlu tutulduğu diğer görevlilere rücu edebilir (TBK m.62); rücu istemi iki ve on yıllık sürelere tabidir (TBK m.73). Ayrıca haklı bir sebep olmaksızın ödemeyi almış olan kişiden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iade istenebilir (TBK m.77).

Kaynakça

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.160.
  • 6085 sayılı Sayıştay Kanunu (31.07.2026 tarihinde yürürlüğe giren 7590 sayılı Kanun değişikliği işlenmiş güncel metin).
  • 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu.
  • Sayıştay Denetim Yönetmeliği (17.12.2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete; 18.04.2013 tarihli ve 28622 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişiklik işlenmiş metin).
  • Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları (17.12.2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmî Gazete; değişiklikler işlenmiş metin).
  • Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (19.10.2006 tarihli ve 26324 sayılı Resmî Gazete; 15.06.2019 tarihli ve 30802 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişiklikler işlenmiş metin).
  • Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarihli ve 5189/1 sayılı kararı (5018 sayılı Kanun çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi).
  • Sayıştay Temyiz Kurulu kararları (tutanak tarihi ve numarasıyla): 10.01.2012, 34205 ve 34208; 27.10.2015, 40956; 01.02.2017, 42690; 07.06.2017, 43174; 11.12.2019, 47033; 08.02.2023, 53799; 15.05.2024, 56819 ve 56845; 22.05.2024, 56864; 26.06.2024, 56989; 13.11.2024, 57483; 26.03.2025, 57850; 14.05.2025, 58033; 10.09.2025, 58245 ve 58251; 03.12.2025, 58670; 10.12.2025, 58684; 07.01.2026, 58726; 14.01.2026, 58747 (sayistay.gov.tr Temyiz Kurulu Kararları arşivi; Sayıştay Dergisi, Sayı 84, 105, 107 ve 136).
  • Anayasa Mahkemesi: Musa Özalp [GK], B. No: 2020/5754, 15/5/2025; B. No: 2012/615, 21/11/2013; 27.12.2012 tarihli ve E.2012/102, K.2012/207 sayılı karar.
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun; 3628 sayılı Kanun; 4483 sayılı Kanun.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi sorgusu, belgeleri ve tarihleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


Sayıştay sorgusu veya ilamı mı aldınız? Birlikte değerlendirelim

Otuz günlük savunma süresi, duruşma talebi, altmış günlük temyiz süresi ve tahsil aşaması için sorgunuz ve tebliğ tarihinizle hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Otuz günü kaçırmayın

Sorgunun tebliğinden itibaren otuz gün içinde savunmanızı verin, duruşma talebinizi savunmaya yazın, belgelerinizi idareden yazıyla isteyin. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk