Dampingli İthalattan Zarar Gören Yerli Üretici 2026: Damping Şikâyeti Başvurusu — Temsil Şartı, Damping ve Zarar Delilleri, Nihai Gözden Geçirme ve Etkisiz Kılma (3577 sayılı Kanun, Yönetmelik m.17-20, 35, 38)
17 Kasım 2026

Dampingli İthalattan Zarar Gören Yerli Üretici 2026: Damping Şikâyeti Başvurusu — Temsil Şartı, Damping ve Zarar Delilleri, Nihai Gözden Geçirme ve Etkisiz Kılma (3577 sayılı Kanun, Yönetmelik m.17-20, 35, 38)

Dampingli ithalattan zarar gören yerli üretici, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’ne yazılı olarak başvurarak damping soruşturması açılmasını isteyebilir; başvuru, dampingi, zararı ve ikisi arasındaki nedensellik bağını gösteren delilleri içermelidir (3577 sayılı Kanun m.4; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik m.19). Başvurunun yerli üretim dalı adına yapılmış sayılması için, şikâyeti destekleyen üreticilerin üretimi destekleyenler ile karşı çıkanların toplam üretiminin yüzde 50’sinden fazla, Türkiye’nin toplam benzer mal üretiminin ise yüzde 25’inden az olmamalıdır (Yönetmelik m.20). Genel Müdürlük incelemeyi en çok 45 gün içinde tamamlar; damping marjı ihraç fiyatının yüzde 2’sinin, soruşturma konusu ülkenin ithalattaki payı yüzde 3’ün altındaysa soruşturma açılmaz (m.20 ve m.28). Soruşturma kural olarak bir yıl içinde sonuçlanır (m.30); kesin önlem beş yıl yürürlükte kalır ve süresinin bitiminden en geç üç ay önce yapılan başvuruyla nihai gözden geçirme soruşturması açılabilir (m.35).

Bu rehber, ithal ürünlerin düşük fiyatları nedeniyle satışları, kârlılığı ve pazar payı gerileyen Türk üreticileri, onların sektör dernekleri ve hukuk, finans ve dış ticaret birimleri için yazıldı. Damping şikâyetinin hangi şartlarda yapılabileceğini, temsil eşiklerinin nasıl hesaplandığını, başvuru dosyasında damping, zarar ve nedensellik için hangi delillerin sunulacağını, ithalatçıların hangi itirazlarla geleceğini ve Ticaret Bakanlığı’nın bu itirazları nasıl değerlendirdiğini, soruşturma sırasında yerli üretim dalının yükümlülüklerini ve önlem yürürlüğe girdikten sonra kullanılabilecek etkisiz kılma, ara gözden geçirme ve nihai gözden geçirme yollarını; kanun, yönetmelik, 2025-2026 tebliğleri ve nihai bildirim raporlarıyla anlatır. Sonunda bir şikâyet başvuru dilekçesi, bir nihai gözden geçirme başvurusu ve bir etkisiz kılma soruşturması başvurusu örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun m.2, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 12, 13 ve Ek m.1-2; 99/13482 sayılı Karar m.6, 7 ve 11; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861) m.5, 7, 16-21, 24-31 ve 34-39; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2025/10 (RG 25.05.2025, 32910), No: 2025/28 (RG 29.08.2025, 33001), No: 2026/22 (RG 19.06.2026, 33285), No: 2026/23 (RG 24.06.2026, 33290), No: 2026/28 (RG 14.08.2026, 33340), No: 2026/30 (RG 21.08.2026, 33347) ve No: 2026/31 (RG 14.10.2026, 33400); İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği m.3, 4, 9 ve 10; İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği m.3; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11 ve 32.

Uygulamaya ilişkin örnekler, T.C. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nün DMS.289.00.2024 (Mart 2025), DMS.298.00.2025 (Ağustos 2026), DMS.299.00.2025 (Mayıs 2026) ve DMS.304.00.2025 (Mayıs 2026) sayılı nihai bildirim raporları ile Damping ve Sübvansiyon Rehberi’nden (2023) alınmıştır. Metin 17 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Damping önlemi, yerli üreticilerin başvurabileceği başlıca ticaret politikası araçlarından biridir, ama kendiliğinden işlemez. Genel Müdürlük kendiliğinden de inceleme başlatabilir (3577 sayılı Kanun m.4); ancak bu rehber için incelediğimiz 2025-2026 açılış tebliğlerinin tamamında soruşturma bir başvuru üzerine açılmıştır. Başvurular tek bir üretici, birkaç üretici veya üreticiler adına bir dernek tarafından yapılmıştır. Başvuru iyi kurulursa soruşturma açılır ve sonunda yüksek oranlı önlemler gelebilir: Ekim 2026’da sonuçlanan bir soruşturmada önlem CIF bedelin yüzde 22,56’sı ile yüzde 32,96’sı arasında belirlenmiştir (Tebliğ No: 2026/31).

Bu rehber başvurunun hazırlanmasından önlemin beş yıllık süresinin sonuna kadar yerli üreticinin yapacaklarını sırasıyla ele alır. Soruşturmanın bütününü Damping Soruşturması ve Dampinge Karşı Vergi Merkezi sayfamızda, karşı tarafın nasıl savunma yapacağını ithalatçı ve yabancı üretici rehberlerimizde anlattık. Karşı tarafın savunmasını bilmek, başvuruyu güçlendirmenin en iyi yoludur.

Hangi Durumdasınız? İlk Bakılacak Belge ve İlk Adım

Yerli üretici için duruma göre ilk adım

Durumİlk bakılacak veriSüreİlk adım
Belirli bir ülkeden gelen ucuz ithalat satışlarınızı ve kârınızı düşürüyorSon üç yılın üretim, satış, kâr ve stok verileri; ithalat istatistikleriBaşvuru için süre yok; dönem verisi güncel olmalıDamping şikâyeti başvurusunun ön hazırlığı
İthalat bütün ülkelerden birden artıyor, haksız fiyat iddiası zorİthalatın toplam artışı ve yerli üreticilerdeki bozulmaBaşvuru için süre yokKorunma önlemi başvurusu
İhracatçı ülke üreticisine devlet desteği veriliyorDestek programlarına ilişkin kamuya açık belgelerBaşvuru için süre yokSübvansiyon başvurusu
İthalattaki gelişmenin izlenmesini istiyorsunuzİthalatın seyri ve yerli üreticiler üzerindeki etkisiBaşvuru için süre yokGözetim uygulaması talebi
Soruşturma açıldıAçılış tebliği ve Bakanlığın ek soru formuTebliğde ve yazıda gösterilen süreEk verilerin hazırlanması, yerinde doğrulamaya hazırlık
Önlem yürürlükte ama ithalat başka ülke üzerinden geliyorÜlke bazında ithalat istatistikleri, menşe değişimiÖnlem yürürlükte olduğu süreceEtkisiz kılma soruşturması başvurusu
Önlem yürürlükte ama ithal ürünün fiyatı değişmediÖnlemden önce ve sonra iç piyasa satış fiyatlarıÖnlem yürürlükte olduğu süreceSoruşturmanın yeniden açılması başvurusu
Önlemin beş yıllık süresi doluyorSüresi dolacak önlemleri ilan eden tebliğBitişten en geç üç ay önceNihai gözden geçirme başvurusu
Başvurunuz reddedildi veya soruşturma önlemsiz kapatıldıRet yazısı veya kapatma tebliğiBildirim veya ilandan itibaren 60 günİptal davasının değerlendirilmesi

Önlem İçin Üç Şart: Damping, Zarar ve Nedensellik

Önlem alınabilmesi için üç unsurun birlikte bulunması gerekir: dampingli ithalat, yerli üretim dalında zarar ve dampingli ithalat ile zarar arasında nedensellik bağı (3577 sayılı Kanun m.3; Yönetmelik m.17). Başvuru, bu üç unsurun her biri için ayrı delil içermelidir; yeterli delillerle desteklenmeyen iddialar şikâyet olarak değerlendirilmez (Yönetmelik m.19).

Önlemin şartları

UnsurTanımDayanak
DampingMalın Türkiye’ye ihraç fiyatının benzer malın normal değerinin altında olması3577 m.2/a; Yönetmelik m.5-11
Maddi zararYerli üretim dalının durumunda somut delillere dayanan bozulmaYönetmelik m.16 ve m.17
Maddi zarar tehdidiİddia, tahmin veya uzak olasılığa değil, maddi delillere dayanan, yakın ve öngörülebilir zararYönetmelik m.17
Üretim dalının kurulmasının fiziki olarak gecikmesiHenüz kurulmakta olan üretim dalının dampingli ithalat nedeniyle gecikmesi3577 m.3; Yönetmelik m.16
NedensellikZararın dampingli ithalattan kaynaklanması; başka nedenlerden doğan zararın bu ithalata yüklenmemesiYönetmelik m.17

Zarar tehdidi, henüz zarar görmemiş ama ithalatın hızla arttığı sektörler için önemlidir. Yönetmelik bu durumda dört etkene bakar: dampingli ithalattaki önemli artış oranı; ihracatçının başka pazarlar da dikkate alındığında Türkiye’ye yönelebilecek serbest veya yakında artacak kapasitesi; ithalatın yurt içi fiyatları önemli ölçüde düşürecek veya artışlarını engelleyecek fiyatlarla yapılması; soruşturma konusu malın stokları. Bu etkenler bir bütün olarak değerlendirildiğinde daha fazla dampingli ihracatın yakın ve muhakkak olduğu, önlem alınmazsa maddi zarar doğacağı sonucuna varılmalıdır (m.17).

Tehdit iddiasına dayanan bir önlemin bedeli de vardır: kesin önlem zarar tehdidine dayanarak alınırsa, soruşturma sırasında alınan geçici önlem teminatının tahsil edilebilmesi için Kurul’un, geçici önlem alınması sebebiyle maddi zarar oluşmadığını belirlemesi gerekir; bu belirleme yapılmazsa teminat iade edilir (3577 sayılı Kanun m.13).

Doğru Aracı Seçmek: Damping, Sübvansiyon, Korunma ve Gözetim

Yerli üreticinin kullanabileceği dört ithalat aracı vardır ve her birinin şartı farklıdır. Yanlış araçla yapılan başvuru hem zaman kaybettirir hem de karşı tarafa hazırlık süresi verir.

Yerli üretici açısından dört araç

AraçNe gösterilmeliBaşvuruSonuç
DampingBelirli ülke veya ülkelerden gelen ithalatın normal değerin altında fiyatlarla yapıldığı ve zarar verdiğiİthalat Genel Müdürlüğü’ne yazılı şikâyet (Yönetmelik m.19)Ülke ve firma bazında dampinge karşı vergi; beş yıl
Sübvansiyonİhracatçı ülkenin firma veya sektöre yönelik mali katkısı ve zararAynı Genel Müdürlüğe; sübvansiyonun varlığı, miktarı ve özelliği konusunda delillerle (m.19/d)Telafi edici vergi; beş yıl
Korunma önlemiİthalatın yerli üreticilerde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturacak şekilde artmasıGerçek ve tüzel kişiler, meslek kuruluşları veya odalar; Genel Müdürlükten alınacak formla (Korunma Yönetmeliği m.3)Gümrük vergisi artışı, ek mali mükellefiyet, kota veya tarife kontenjanı; geçici önlem dâhil en çok dört yıl
Gözetimİthalatın gelişiminin ve yerli üreticiler üzerindeki etkisinin izlenmesi gerektiğiBaşvuru üzerine veya kendiliğinden (Gözetim Yönetmeliği m.3)Gözetim belgesi aranması veya geçmişe dönük kayıt

Damping ve sübvansiyon belirli ülkelerin haksız fiyatına yöneldiği için, aynı ürünün başka ülkelerden adil fiyatla gelmesi önlemin etkisini sınırlayabilir. Korunma önleminde haksız rekabet aranmaz ama eşik daha yüksektir: maddi zarar değil, ciddi zarar gösterilmelidir; yönetmelik ciddi zararı yerli üreticilerin durumunda belirgin ve genel bir bozulma olarak tanımlar (Korunma Yönetmeliği m.2). Gözetim tek başına bir önlem değildir; ancak ithalattaki artışı belgeleyerek ileride yapılacak bir damping veya korunma başvurusuna veri sağlar.

Aynı mal için hem damping hem sübvansiyon varsa iki başvuru birlikte yapılabilir; ancak aynı durumun telafisi için dampinge karşı vergi ile telafi edici vergi birlikte uygulanamaz (3577 sayılı Kanun m.13).

Korunma önlemi soruşturmasının açılış şartlarını, ön inceleme tespitlerini, geçici önlemi, 2024-2026’da alınan önlemleri ve uzatma soruşturmasında aranan uyum şartını Korunma Önlemi Soruşturması: İthalatçı Ne Yapmalı? Ek Mali Yükümlülük, Tarife Kontenjanı ve Uzatma rehberimizde inceledik.

Kim Başvurabilir? Yerli Üretim Dalı ve İlişkili Üreticiler

Başvuru hakkı, dampingli ithalattan zarar gördüğünü iddia eden üreticilere veya üretim dalı adına hareket eden gerçek ya da tüzel kişi veya kuruluşlara tanınmıştır (3577 sayılı Kanun m.4; Yönetmelik m.19). Uygulamada üç model görülür:

  • Tek üretici. Diş freze makineleri soruşturmasında başvuruyu tek bir yerli üretici yapmış, Bakanlık başvuru sahibinin soruşturma dönemindeki üretimini toplam Türkiye üretimiyle karşılaştırarak yerli üretim dalını temsil ettiği sonucuna varmıştır (DMS.304.00.2025). Etil asetat soruşturması da tek üreticinin başvurusuyla açılmıştır (Tebliğ No: 2026/22 m.5).
  • Başvuran ve destekleyen üreticiler. Bir üretici başvurur, diğerleri destek yazısı verir. Solar cam soruşturması bir üreticinin başvurusu ve altı üreticinin desteğiyle açılmıştır (Tebliğ No: 2026/10).
  • Dernek aracılığıyla. Fotovoltaik çerçeve soruşturmasında başvuru, sektör derneği tarafından üç üretici adına yapılmıştır (Tebliğ No: 2025/10 m.5; DMS.299.00.2025).

Yerli üretim dalı, benzer malın Türkiye’deki bütün üreticilerini veya Türkiye üretiminin önemli bir bölümünü gerçekleştiren üreticileri ifade eder. Üreticiler ihracatçılar veya ithalatçılarla ilişkiliyse ya da kendileri dampingli olduğu iddia edilen malın ithalatçısıysa, yerli üretim dalı üreticilerin geri kalanı olarak tanımlanabilir (Yönetmelik m.18). Bu hüküm başvuru stratejisini doğrudan etkiler: rakip bir yerli üretici aynı zamanda soruşturma konusu ülkeden ithalat yapıyorsa, onun karşı çıkması temsil hesabında farklı değerlendirilebilir.

Başvuranın adı yayımlanır. Açılış tebliğlerinde başvuru sahibi ve başvuruyu destekleyen üreticilerin unvanları yer alır (örneğin Tebliğ No: 2026/10 m.1, 2026/22 m.1). Soruşturma açılıncaya kadar ise başvuru hakkında hiçbir bilgi açıklanamaz (Yönetmelik m.20). Ticari ilişkiler bakımından bu iki aşama ayrı planlanmalıdır.

Temsil Şartı ve İhmal Edilebilir Oranlar: Başvurudan Önce Hesaplayın

Başvurunun üretim dalı tarafından veya onun adına yapılmış sayılması iki sayısal şarta bağlıdır (Yönetmelik m.20):

Temsil ve ihmal edilebilirlik eşikleri

EşikHesapDayanak
Destek oranıŞikâyeti destekleyenlerin benzer mal üretimi, destekleyenler ile karşı çıkanların toplam üretiminin yüzde 50’sinden fazla olmalıYönetmelik m.20
Asgari payŞikâyeti destekleyenlerin üretimi, toplam Türkiye benzer mal üretiminin yüzde 25’inden az olmamalıYönetmelik m.20
Parçalı sektörlerÜretici sayısının çok fazla olduğu küçük parçalara bölünmüş sanayilerde destek veya muhalefet istatistikî örneklemeyle belirlenebilirYönetmelik m.20
Damping marjıİhraç fiyatının yüzde 2’sinden düşükse ihmal edilebilirYönetmelik m.28/A-a
İthalat payıÜlkenin benzer mal ithalatındaki payı yüzde 3’ten düşükse ihmal edilebilir; tek tek yüzde 3’ün altındaki ülkelerin toplam payı yüzde 7’yi geçerse bu ülkeler de kapsama alınabilirYönetmelik m.28/A-b

Yüzde 50 şartında sessiz kalan üreticiler hesaba girmez; hesap yalnızca destekleyenler ile açıkça karşı çıkanlar arasında yapılır. Bu nedenle sektördeki diğer üreticilerle başvurudan önce görüşmek ve destek yazılarını dosyaya koymak önemlidir. Yüzde 25 şartı ise Türkiye’nin toplam üretimine göre hesaplanır; bu rakamı gösteren kaynak (sektör istatistikleri, oda verileri, kapasite raporları) başvuruda açıklanmalıdır.

İthalat payı eşiği başvurunun kapsamını belirler. Birden fazla ülkeden dampingli ithalat geliyorsa hepsinin aynı başvuruda yer alması, payı tek başına yüzde 3’ün altında kalan ülkelerin toplam yüzde 7 eşiği üzerinden kapsamda tutulmasını sağlayabilir. Solar cam soruşturması üç ülkeye, binek otomobil lastikleri soruşturması dört ülkeye birlikte açılmıştır (Tebliğ No: 2026/10 ve 2026/21).

Başvuru Dosyasının İçeriği

Başvuru, Bakanlığın internet sitesinden alınan başvuru formunun cevapları ve bir başvuru dilekçesiyle yapılır; formlar soruşturma türüne göre farklıdır. Bakanlığın Damping ve Sübvansiyon Rehberi’ne göre başvuruda ürünün fiziksel, kimyasal ve teknik özellikleri ile gümrük tarife istatistik pozisyonu, şikâyete konu ithalatın yapıldığı ülke veya ülkeler gösterilmeli; başvurunun gizli ve gizli olmayan nüshaları ayrı hazırlanmalıdır. Yönetmelik başvuruda bulunması gereken bilgileri şöyle sayar (m.19):

Başvuruda bulunması gereken bilgiler (Yönetmelik m.19)

BentİçerikHazırlanacak belge
aŞikâyetçinin kimliği, ürettiği benzer malın miktarı ve değeri; üretim dalı adına başvuruluyorsa bilinen bütün yerli üreticilerin listesi ve mümkünse üretim hacimleriTicaret sicili kaydı, üretim istatistikleri, sektör üreticileri listesi, destek yazıları
bÜrünün eksiksiz tanımı, menşe veya ihracatçı ülke, bilinen ihracatçılar, yabancı üreticiler ve ithalatçılarTeknik şartname, tarife pozisyonu analizi, ithalatçı listesi
cMenşe veya ihracatçı ülke iç piyasa fiyatları ya da üçüncü ülke ihraç fiyatı veya maliyete kâr eklenerek bulunan değer; Türkiye’ye ihraç fiyatları veya Türkiye’de bağımsız alıcıya ilk yeniden satış fiyatıFiyat listeleri, teklifler, piyasa raporları, ithalat istatistikleri, maliyet hesabı
dSübvansiyon başvurularında sübvansiyonun varlığı, miktarı ve özelliğiDestek programlarına ilişkin kamuya açık belgeler
eZararın dampingli ithalattan kaynaklandığına ilişkin deliller: ithalat hacminin gelişimi, iç piyasa fiyatlarına etkisi ve yerli sanayi üzerindeki sonuçlarıÜretim, satış, kâr, stok, istihdam ve kapasite verileri; fiyat karşılaştırmaları

Gizli olmayan nüsha özensiz hazırlanmamalıdır. Soruşturma açıldıktan sonra şikâyete ilişkin gizli olmayan bütün bilgiler bilinen ihracatçılara ve ilgili ülke temsilciliğine gönderilir; diğer ilgili taraflar da yazılı talep üzerine bu bilgilere ulaşabilir (Yönetmelik m.25). Karşı taraf savunmasını bu nüsha üzerine kurar. Rehber, gizli olmayan nüshanın gizli nüshanın anlaşılır bir özetini içermesini ve verilerin endeksli ya da aralıklı olarak sunulmasını ister.

Damping Delili: Normal Değer ve İhraç Fiyatı Nasıl Gösterilir?

Yerli üreticinin en çok zorlandığı unsur dampingin kendisidir: rakibin kendi ülkesindeki satış fiyatına ve maliyetine çoğu zaman ulaşılamaz. Yönetmelik bu nedenle başvuru sahibinden yalnızca makul olarak temin edebileceği bilgileri ister (m.19). 2025-2026 açılış tebliğleri, bu durumda Bakanlığın hangi yöntemlerle yeterli delil bulduğunu gösterir.

Açılış aşamasında normal değer ve ihraç fiyatının hesaplanma yöntemleri

UnsurKullanılan yöntemÖrnek
Normal değer (birinci yöntem)Soruşturma konusu ülkede iç piyasa fiyatlarına ulaşılamadığında, Türkiye’de benzer malın birim imalat maliyetine satış, genel ve idari giderler, finansman gideri ve makul bir kâr eklenerek oluşturulan değer; fabrika çıkış aşamasında kabul edilirTebliğ No: 2025/28 m.6/1; 2026/22 m.6/1
Normal değer (ikinci yöntem)Ürünün uygun bir üçüncü ülkeye ihracatında temsil niteliği taşıyan karşılaştırılabilir fiyat; Uluslararası Ticaret Merkezi verileriyle, üçüncü ülke ürünü üretme kabiliyeti ve ihracattaki yeri dikkate alınarak seçilirTebliğ No: 2025/28 m.6/4
İhraç fiyatıBakanlık istatistik veri tabanındaki ithalat beyannamelerine göre CIF ağırlıklı ortalama fiyat; harici navlun ve sigorta düşülerek fabrika çıkışına indirilirTebliğ No: 2025/28 m.6/2; 2026/22 m.6/2
KarşılaştırmaNormal değer ile ihraç fiyatı fabrika çıkış aşamasında karşılaştırılır; marjın yüzde 2 eşiğinin üzerinde olduğu gösterilirTebliğ No: 2026/22 m.6/3

İki yöntem birbirini tamamlar. Türkiye maliyetine dayalı yöntem, şikâyetçinin kendi maliyet verisini kullandığı için hazırlaması en kolay yöntemdir; ancak soruşturma sırasında ihracatçının kendi verisi geldiğinde hesap değişir. Üçüncü ülke ihraç fiyatı yöntemi ise, rakibin başka pazarlara daha yüksek fiyatla sattığını göstererek Türkiye’ye yönelik fiyatın dampingli olduğunu ortaya koyar. 2025/28 sayılı Tebliğ’de iki yöntem birlikte kullanılmış ve her ikisinde de marjın ihmal edilebilir oranın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.

Soruşturma konusu ülke piyasa ekonomisi uygulamayan ülke sayılıyorsa, normal değerin piyasa ekonomisi uygulayan üçüncü bir ülkenin fiyat veya maliyetinden ya da Türkiye’deki fiyat veya maliyetten hesaplanabileceğini gösteren Yönetmeliğin 7’nci maddesi şikâyetçinin işini kolaylaştırır. 2026 tarihli iki nihai bildirim raporunda Çinli üreticiler piyasa ekonomisi statüsü talep etmemiş, normal değer emsal ülke Türkiye verisinden kurulmuştur (DMS.298.00.2025 ve DMS.299.00.2025).

İthalat verisinin kaynağı. Bakanlık rehberi, ithalatın miktar, değer ve fiyat bilgileri için Türkiye İstatistik Kurumu verilerini kaynak olarak gösterir; Bakanlığın başvuru ve soru formları sayfasında Türkiye İstatistik Kurumu’ndan dış ticaret verisi edinmeye ilişkin ayrı bir rehber de yayımlanmıştır. Başvuruda verinin kaynağı, sorgu tarihi ve kullanılan tarife pozisyonları açıkça gösterilmelidir.

Zarar Delili: Hangi Göstergeler, Hangi Dönem?

Zarar incelemesi dampingli ithalatın hacmini, iç piyasa fiyatları üzerindeki etkisini ve yerli üretim dalının durumunu birlikte kapsar. Yönetmelik dikkate alınacak göstergeleri sayar: satışlar, kârlar, üretim, piyasa payı, verimlilik, yatırım hasılatı ve kapasite kullanımındaki fiilî ve potansiyel azalma; yurt içi fiyatları etkileyen unsurlar; damping marjının büyüklüğü; nakit akışı, stoklar, istihdam, ücretler, büyüme, sermaye veya yatırımları artırma yeteneği. Liste sınırlayıcı değildir ve hiçbir gösterge tek başına belirleyici değildir (m.17).

Bakanlık rehberine göre zarar göstergeleri son üç-dört yılın verisini içermelidir. Tebliğlerdeki uygulama da bu yöndedir: damping için bir yıllık inceleme dönemi, zarar için onu da içine alan üç yıllık dönem incelenir.

Açılış tebliğlerinde inceleme dönemleri

SoruşturmaDamping inceleme dönemiZarar inceleme dönemi
Fotovoltaik çerçeveler (Tebliğ No: 2025/10)01.10.2023-30.09.202401.01.2022-30.09.2024
Cam ev eşyası (Tebliğ No: 2025/28)01.01.2024-31.12.202401.01.2022-31.12.2024
Etil asetat (Tebliğ No: 2026/22)01.01.2025-31.12.202501.01.2023-31.12.2025

Dönemler, başvurunun zamanlamasını belirler. Fotovoltaik çerçeve başvurusunda damping dönemi 30.09.2024’te bitmiş, soruşturma 25.05.2025’te açılmıştır. Etil asetat soruşturmasında dönem 31.12.2025’te bitmiş, soruşturma 19.06.2026’da açılmıştır. Başvuruyu dönemin bitiminden uzun süre sonra yapmak, verinin güncelliğini tartışmaya açar.

Bütün göstergelerin bozulması gerekmez. Fotovoltaik çerçeve raporunda yerli üretim dalının yurt içi birim kârlılık endeksi 100’den 18’e düşmüş, stok endeksi 213’e çıkmış, kapasite kullanım oranı göstergesi 66 olarak gerçekleşmiş; buna karşılık üretim, istihdam ve ücretler olumlu seyretmiştir. Bakanlık olumlu göstergelerin mutlaka belirleyici bir yargıya temel teşkil etmeyebileceğini belirterek maddi zarar sonucuna varmıştır (DMS.299.00.2025). Diş freze raporunda da üretim, yurt içi satışlar, verimlilik ve nakit akışı olumlu ya da istikrarlı seyrederken birim kârlılık, stok, istihdam, pazar payı ve kapasite kullanımındaki bozulma zarar için yeterli görülmüştür (DMS.304.00.2025).

Fiyat Kırılması ve Fiyat Baskısı

Zarar analizinin merkezinde ithal ürünün yerli fiyatlar üzerindeki etkisi vardır. Yönetmelik, dampingli ithalatın fiyatlarının Türkiye’deki benzer malın fiyatının önemli ölçüde altında kalıp kalmadığının veya bu ithalatın fiyatları düşürücü ya da fiyat artışlarını engelleyici etki yaratıp yaratmadığının incelenmesini ister (m.17). Bakanlık raporları bu iki etkiyi şöyle ölçer:

Fiyat etkisinin ölçülmesi: 2026 raporları

KavramBakanlık raporlarındaki tanımFotovoltaik çerçeveler (DMS.299.00.2025)Sodyum glukonat (DMS.298.00.2025)
Fiyat kırılmasıİthal ürünün Türkiye’ye giriş fiyatının yerli üretim dalının birim satış fiyatının ne ölçüde altında kaldığı; CIF bedelin yüzdesi olarakCIF bedelin yüzde 10 ile 20’si arasıSoruşturma döneminde fiyat kırılması bulunmadı
Fiyat baskısıYerli üretim dalının makul kâr sağlayacak fiyat düzeyine ulaşamamasıCIF bedelin yüzde 30 ile 40’ı arasıCIF bedelin yüzde 35 ile 45’i arası

Sodyum glukonat dosyası önemli bir noktayı gösterir: ithal ürün yerli fiyatın altında satılmasa bile, yerli üreticinin makul kâr sağlayacak fiyata ulaşmasını engelliyorsa fiyat baskısı bulunabilir ve bu dosyada kesin önlem uygulanmıştır (Tebliğ No: 2026/31). Cam ev eşyası soruşturmasında da bir ülke menşeli ithalatın yerli fiyatları henüz kırmadığı ve baskılamadığı, ancak fiyat gelişiminin bu yönde eğilim gösterdiği ve kârlılığın önemli ölçüde bastırıldığı belirtilerek soruşturma açılmıştır (Tebliğ No: 2025/28 m.7/4 ve 7/6).

Fiyat baskısını göstermek için başvuruda şu veriler yer almalıdır: ürün bazında birim maliyet, hedef (makul kârlı) satış fiyatı ve fiilen gerçekleşen satış fiyatı; aradaki farkın ithal ürünün fiyatıyla ilişkisi. Makul kârın dayanağı (geçmiş yılların kârlılığı, sektör ortalaması) açıklanmalıdır.

Nedensellik: Zararın Başka Nedenlerden Ayrıştırılması

Dampingli ithalat ile zarar arasındaki nedensellik bağı mevcut delillere dayandırılmalıdır; dampingli olmayan ithalatın hacmi ve fiyatları, talepteki daralma veya tüketim kalıplarındaki değişme, yabancı ve yerli üreticilerin ticareti kısıtlayıcı uygulamaları ve aralarındaki rekabet, teknolojideki gelişmeler ile yerli üretim dalının ihracat performansı ve verimliliği gibi diğer nedenlerden doğan zarar dampingli ithalata yüklenemez (Yönetmelik m.17). Bakanlık her raporda bu etkenleri tek tek inceler; başvuru da aynı sırayı izlemelidir.

Diğer etkenler ve Bakanlığın değerlendirmesi: 2025-2026 raporları

EtkenBakanlığın değerlendirmesiRapor
Talepteki daralmaTüketim soruşturma döneminde daralmış, ancak zararın nedeni sayılmamıştırDMS.299.00.2025
Talepteki daralmaPazar genişlemiştir; talep daralması yokturDMS.304.00.2025
Üçüncü ülke ithalatıİhmal edilebilir düzeydedir; zararın kaynağı değildirDMS.299.00.2025
Üçüncü ülke ithalatıPayı sürekli düşmekte, birim fiyatı belirgin biçimde yüksek kalmaktadırDMS.304.00.2025
Başka bir ülkeden ticaret sapmasıSapma önemsizdir ve nedensellik bağını zayıflatmazDMS.289.00.2024
Yerli üretim dalının ihracatındaki düşüşZarar esas olarak yurt içi satışlardan kaynaklanmaktadırDMS.289.00.2024, DMS.299.00.2025, DMS.304.00.2025
Teknoloji, tüketim alışkanlıkları, yerli üreticiler arası rekabetOlumsuz değişiklik yoktur; nedensellik bağını zayıflatmazDMS.299.00.2025, DMS.304.00.2025

Başvuruda bu etkenleri kendiniz ele almazsanız ithalatçılar ve ihracatçılar ele alacaktır. Talep daraldıysa, daralmanın satış kaybınızın ne kadarını açıkladığını sayısal olarak gösterin; ihracatınız düştüyse iç piyasa ve ihracat verilerini ayrı ayrı sunun; üçüncü ülke ithalatı varsa birim fiyatlarının soruşturma konusu ülkeden yüksek olduğunu tabloyla gösterin.

İthalatçıların İtirazlarını Önceden Karşılamak

Soruşturma açıldıktan sonra ithalatçılar ve ürünü girdi olarak kullanan sanayiciler görüş sunar. Bakanlığın Mart 2025 tarihli raporu (DMS.289.00.2024), Kore Cumhuriyeti menşeli kalın levha soruşturmasında on ithalatçının ileri sürdüğü itirazları ve Bakanlığın değerlendirmesini gösterir. Bu itirazlar, yerli üreticinin başvuruda önceden cevap vermesi gereken soruların listesidir.

İthalatçı itirazları ve yerli üretim dalı lehine sonuçlanan değerlendirmeler

İthalatçının itirazıBakanlığın değerlendirmesiBaşvuruda hazırlanacak veri
Yerli üretim bazı tipleri karşılamıyorYerli üretim dalının ithal edilen her tipi üretmesi aranmaz; ürünler genel olarak benzerdirÜrün yelpazesi, teknik kabiliyet, üretilen tiplerin listesi
Belirli ölçülerde üretim yokYerli üreticinin üretebildiği ölçüler saptanarak itiraz kabul edilmemiştirÜretim kabiliyetini gösteren kataloglar ve sertifikalar
İthalat teslim ve termin nedeniyle tercih ediliyorMünferit gecikmeler dışında teslim ve termin koşullarına uyulmuşturSipariş, teslim ve şikâyet kayıtları
Yerli üretim tüketimi karşılayamıyorTüketimin tamamını karşılama zorunluluğu yoktur; kullanılmayan kapasite bulunmaktadırKapasite ve kapasite kullanım oranı
Zarar başka bir ülkeden kayan ticaretten kaynaklanıyorKayma önemsizdirÜlke bazında ithalat istatistikleri
Zarar yerli üreticinin ihracat düşüşünden kaynaklanıyorZarar esas olarak yurt içi satışlardan kaynaklanmaktadırYurt içi ve ihracat satışlarının ayrı kârlılık tabloları

Raporda bazı ürün tiplerinin üretilmediği veya deneme aşamasında olduğu da tespit edilmiş, ancak bunun benzer ürün tespitini değiştirmediği değerlendirilmiştir. Yerli üretici için ders şudur: üretmediğiniz tipleri saklamayın, ama ham madde ve üretim kabiliyetinizle bu tiplerin de üretilebilir olduğunu gösterin.

45 Günlük İnceleme, Eksiklik ve Gizlilik

Şikâyetin üretim dalı tarafından veya onun adına yapıldığı ve yeterli delilleri içerdiği anlaşılırsa Genel Müdürlükçe inceleme başlatılır; bu tarih incelemenin başlangıç tarihi sayılır. Şikâyet eksikse bu husus şikâyetçiye bildirilir (Yönetmelik m.19). Bakanlık rehberine göre 45 günlük inceleme süresi, tam ve eksiksiz başvurunun alınmasından sonra işler; bu nedenle eksiklik bildirimlerine hızla cevap verilmelidir.

Genel Müdürlük incelemeyi en çok 45 gün içinde tamamlayarak soruşturma açılıp açılmaması konusunda İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu’na teklifte bulunur (m.20). Kurul soruşturma açılmasına karar verirse ilgili ülkeye bildirim yapılır ve soruşturma Resmî Gazete’de yayımlanan bir tebliğle başlatılır. Kurulun kararı soruşturma açılmaması yönündeyse durum şikâyetçiye bildirilir.

İnceleme aşamasının kuralları

KonuKuralDayanak
GizlilikSoruşturma başlatılıncaya kadar başvuru hakkında hiçbir bilgi açıklanamazYönetmelik m.20
Geri çekmeİnceleme süresi içinde şikâyet geri çekilirse şikâyet yapılmamış sayılırYönetmelik m.19
Delillerin incelenmesiGenel Müdürlük başvurudaki delillerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelerYönetmelik m.19
RetYeterli delil yoksa veya eşikler karşılanmıyorsa soruşturma açılmaz; şikâyetçiye bildirilirYönetmelik m.20
AçılışKurul kararıyla, Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle; tebliğ yayımı tarihinde soruşturma başlamış sayılırYönetmelik m.20; Tebliğ No: 2026/22 m.15

İnceleme süresince Genel Müdürlük ek bilgi isteyebilir; cevapların hızlı verilmesi açılışı hızlandırır. Başvuru ekibinin bu dönemde de hazır tutulması gerekir.

Soruşturma Açıldıktan Sonra Yerli Üretim Dalının Yükümlülükleri

Soruşturma açıldıktan sonra yerli üretim dalı da ilgili taraftır ve bütün ilgili tarafların haklarından yararlanır: diğer tarafların gizli olmayan sunumlarını görme, dinleme toplantısı isteme ve nihai bildirimi alma (Yönetmelik m.23-25). Bununla birlikte başvuru sahibinin yükümlülükleri de vardır.

Soruşturma sırasında yerli üretim dalı

YükümlülükAçıklamaDayanak ve örnek
Ek bilgiZarar verilerine ilişkin ek soru formu gönderilebilir; soruşturmanın her aşamasında ek bilgi ve belge istenebilirYönetmelik m.21; Bakanlık rehberi
Yerinde doğrulamaBaşvurudaki bilgilerin doğruluğu yerli üretici nezdinde incelenir; ziyaretten önce hazırlanacak belgeler yazıyla bildirilirFotovoltaik çerçeveler: Ocak, Şubat ve Mart 2026; diş freze: Şubat 2026; kalın levha: Kasım 2024
İş birliğini sürdürmeBaşvuru sahibi iş birliğini sürdürmezse Kurul soruşturmanın kapatılmasına karar verebilirYönetmelik m.29
Gizli olmayan özetSoruşturma sırasında gizlilik kaydıyla verilen her bilgi için özet sunulurYönetmelik m.22
Görüşİthalatçı ve ihracatçı sunumlarına, geçici önleme ve nihai bildirime yazılı cevapYönetmelik m.24 ve m.25

Yerinde doğrulama, yerli üretim dalı için de belirleyicidir. Doğrulamada başvurudaki zarar verisi muhasebe kayıtlarıyla eşleştirilir; tutarsızlık, zarar tespitinin dayanağını zayıflatır. Başvuru verisi hazırlanırken her tablonun hangi kayıttan üretildiği bir çalışma dosyasında tutulmalı, doğrulama ekibine mutabakatla birlikte sunulmalıdır.

İhracatçılar soruşturma sırasında fiyat taahhüdü sunabilir; taahhüt kabul edilirse soruşturma önlem alınmadan durdurulabilir (3577 sayılı Kanun m.11; Yönetmelik m.32). Yerli üretim dalı, taahhüdün zararı gidermeye yeterli olup olmadığı ve izlenebilirliği konusunda görüş sunmalıdır.

Geçici Önlem ve Soruşturma Sırasında Artan İthalat

Soruşturma sürerken dampingli ithalatın varlığı ve zarara neden olduğu konusunda ön belirleme yapılırsa geçici önlem teminat şeklinde uygulanabilir; geçici önlem soruşturmanın açılmasından itibaren altmış gün geçmeden uygulanamaz (3577 sayılı Kanun m.12). Fotovoltaik çerçeve soruşturmasında geçici önlem, açılıştan 202 gün sonra, 13.12.2025’te yürürlüğe girmiştir (Tebliğ No: 2025/41).

Soruşturma açıldıktan sonra ithalatçıların stok yapmak için ithalatı artırması yerli üreticinin en sık karşılaştığı sorundur. Kanun, kesin önlemin geçici önlemin alındığı tarihten itibaren geriye doğru doksan güne kadar uygulanmasına izin verir (m.7). Karar, geriye dönük uygulamanın şartlarını sayar: zarara yol açan dampingli ithalatın daha önce de yapılmış olması veya ithalatçının dampingi ve zararı bilmesi ya da bilecek durumda olması; kısa bir dönemde zarara yol açacak miktarda dampingli ithalat yapılmış olması ve bu nedenle kesin önlemin iyileştirici etkisinin azalacağının belirlenmesi. Geriye dönük uygulama soruşturmanın başlangıcından öncesine gidemez (Karar m.6).

Yerli üretim dalı, açılıştan sonraki aylık ithalat istatistiklerini izleyerek bu şartların oluştuğunu gösteren veriyi Genel Müdürlüğe sunmalı ve geriye dönük uygulama talebinde bulunmalıdır. Açılış tebliğleri de geçici önlem uygulanabileceğini ve kesin önlemin geriye dönük uygulanabileceğini açıkça belirtir (Tebliğ No: 2026/22 m.14).

Önlem Oranı: Marjdan Daha Düşük Önlem Kuralı

Kesin önlem, Kurul’ca belirlenen damping marjı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran ya da miktarda alınır (3577 sayılı Kanun m.7 ve m.13). Yerli üretici için bu, marjı ispatlamanın tek başına yetmediği anlamına gelir: önlemin zararı gidermeye yetecek düzeyde belirlenmesi için kendi fiyat ve maliyet verisinin de dosyada olması gerekir. 2026’da sonuçlanan iki soruşturmada nihai bildirimdeki marj ile yürürlüğe giren önlem farklıdır:

Nihai bildirimdeki marj ve sonuç tebliğindeki önlem (CIF bedelin yüzdesi)

SoruşturmaDiğer bütün firmalar için marjDiğer bütün firmalar için önlem
Sodyum glukonat (DMS.298.00.2025; Tebliğ No: 2026/31)74,9632,96
Fotovoltaik çerçeveler (DMS.299.00.2025; Tebliğ No: 2026/23)54,1145,99

Raporlar önlem oranının nasıl hesaplandığını açıklamamaktadır; tablo yalnızca marjın önleme doğrudan yansımadığını gösterir. Yerli üretim dalı, nihai bildirime verdiği cevapta zararın giderilmesi için gereken fiyat düzeyini, makul kâr oranının dayanağıyla birlikte gösterirse önlemin yetersiz kalma riski azalır. Önlemin bir oran yerine ürün birimi başına sabit tutar olarak belirlenmesi de mümkündür; diş freze makinelerinde kesin önlem 8.555 ABD doları/adet olarak konulmuştur (Tebliğ No: 2026/24). Ucuz modellere geçişle önlemin etkisinin azalabileceği ürünlerde sabit tutarlı önlem talep edilebilir.

Önlem Yürürlükteyken: İzleme, Ara Gözden Geçirme ve Yeniden Açma

Önlemin beş yıl boyunca işe yaraması, yerli üreticinin piyasayı izlemesine bağlıdır. Yönetmelik yerli üreticiye üç araç tanır:

Önlem yürürlükteyken yerli üreticinin araçları

AraçNe zamanNe gösterilmeliDayanak
Ara gözden geçirmeÖnlemin yürürlüğe girmesinden bir yıl geçtikten sonraYürürlükteki önlemin zarara neden olan dampingi ortadan kaldırmaya yeterli olmadığı veya yeterli olmayacak hâle geldiğiYönetmelik m.34
Soruşturmanın yeniden açılmasıÖnlem yürürlükteykenKesin önlemin, ihraç fiyatları düşürülerek etkisiz kılındığı; önlemin Türkiye piyasasındaki satış fiyatlarında hiçbir hareket veya yeterli hareket sağlamadığıYönetmelik m.39; Karar m.11
Etkisiz kılmaya karşı soruşturmaÖnlem yürürlükteykenÖnlemden kaçınma dışında haklı neden veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulamayla ticaretin şeklinin değiştiği ve önlemin iyileştirici etkisinin azaldığıYönetmelik m.38; Karar m.2/i ve m.11

Yeniden açma soruşturmasında, yeniden satış fiyatlarının önlemden sonra değişmiş olması gerektiği sonucuna varılırsa ihraç fiyatı yeniden belirlenir ve damping marjı yeniden hesaplanır (Yönetmelik m.39). Bunun için yerli üreticinin önlemden önce ve sonra ithal ürünün Türkiye’deki satış fiyatlarını belgelemesi gerekir: distribütör fiyat listeleri, ihaleler, müşteri teklifleri.

Önlemlerin Etkisiz Kılınması: Üçüncü Ülke ve Parça İthalatı

Önlem yürürlüğe girdikten sonra en sık görülen durum, aynı ürünün önleme konu olmayan bir ülke üzerinden veya parçalar hâlinde gelmeye başlamasıdır. Yerli üreticiler, önlemin etkisiz kılındığını iddia ederek destekleyici delillerle birlikte Genel Müdürlüğe yazılı başvuruda bulunabilir; Genel Müdürlüğün teklifi üzerine kendiliğinden de soruşturma açılabilir. Bu soruşturmalarda dampingin, sübvansiyonun ve zararın tespitine ilişkin hükümler uygulanmaz (Yönetmelik m.38).

Etkisiz kılma soruşturmasının sonuçları (Karar m.11)

SonuçKapsam
Önlemin genişletilmesiÖnleme konu ülkeden benzer mallar ya da parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatı
Firma bazlı oranın yükseltilmesiAyrı oran tanınan firmalar için o ülkede geçerli en yüksek oranı geçmeyecek şekilde
Soruşturma süresince teminatSoruşturma konusu malların ithalatı, etkisiz kılındığı öngörülen önlem tutarı kadar teminata bağlanabilir
Önlemsiz kapatmaTeminat uygulamasına son verilir, alınan teminatlar iade edilir

Genişletme kalıcı ve geniş sonuçlar doğurabilir. Çin menşeli duvar tipi split klimalara 2006’da konulan önlem, 2009’da Malezya menşeli veya çıkışlı ithalata, 2011’de Vietnam, Endonezya, Filipinler ve Pakistan menşeli veya çıkışlı ithalata genişletilmiş ve 2024’te tamamlanan son nihai gözden geçirme sonucunda devamına karar verilmiştir (Tebliğ No: 2026/30 m.5).

Başvuruda ülke bazında ithalat istatistikleriyle ticaretin yön değiştirdiği, yeni ihracatçı ülkede bu ürün için yeterli üretim kapasitesi bulunmadığı ve değişikliğin önlemin yürürlüğe girmesiyle eş zamanlı olduğu gösterilmelidir. Genişletme kararında gerçek üreticiler muaf tutulabilir; klima örneğinde Malezya’daki üç firma muaf tutulmuştur. Etkisiz kılma soruşturmaları İthalat Genel Müdürlüğü’nün İthalat Politikalarını İzleme ve Değerlendirme Dairesi tarafından yürütülmektedir (Tebliğ No: 2026/30 m.12).

Karşı tarafın, yani ithalatçının ve üçüncü ülkedeki üreticinin bu soruşturmada nasıl savunma yaptığını etkisiz kılma rehberimizde anlattık.

Beş Yılın Sonunda: Nihai Gözden Geçirme Başvurusu

Kesin önlemler, yürürlüğe girdikleri tarihten veya damping ve zarar incelemesini birlikte kapsayan son gözden geçirme soruşturmasının sonuçlandığı tarihten itibaren beş yıl sonra yürürlükten kalkar. Yürürlükten kalkacak önlemler, beş yıllık sürenin son yılı içinde Resmî Gazete’de yayımlanan bir tebliğle ilan edilir (Yönetmelik m.35).

Nihai gözden geçirme başvurusu

KonuKuralDayanak
Başvuru sahibiÖnleme konu ürünün yerli üreticileri veya yerli üretim dalı adına hareket ettiğini belgeleyen gerçek veya tüzel kişiler ya da kuruluşlarYönetmelik m.35; Tebliğ No: 2026/28 m.5/2
SüreÖnlemin sona erme tarihinden en geç üç ay önceYönetmelik m.35; Tebliğ No: 2026/28 m.5/4
ŞekilBaşvuru sahibinin kendi kayıtlı elektronik posta adresinden Bakanlığın adresine; Bakanlık sitesindeki nihai gözden geçirme başvuru formuylaTebliğ No: 2026/28 m.5/3 ve 5/4
İspatÖnlemin sona ermesinin dampingin ve zararın devam etmesine veya yeniden meydana gelmesine yol açacağına dair yeterli delillerYönetmelik m.35
Önlemin akıbetiSoruşturma açılırsa önlem soruşturma sonuçlanıncaya kadar yürürlükte kalırYönetmelik m.35; 99/13482 sayılı Karar m.7

Başvuruda şu tür deliller sunulabilir: dampingin ve zararın devam ettiği; önlemin etkisiyle zararın tamamen veya kısmen ortadan kalktığı ama önlem kalkarsa yinelenmesinin muhtemel olduğu; ihracatçıların kapasitesi veya pazar koşullarındaki gelişmeler (m.35). Önlem sayesinde iyileşmiş göstergeler başvuruyu tek başına zayıflatmaz; Yönetmelik, zararın önlemin etkisiyle tamamen veya kısmen ortadan kalktığının gösterilmesini açıkça delil olarak sayar.

14.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/28 sayılı Tebliğ, 2027 yılının ilk yarısında süresi dolacak önlemleri ilan etmiştir; listedeki önlemlerin bir bölümü Ocak ve Şubat 2027’de sona ermektedir. Bu önlemler için başvuru süresi, bitiş tarihinden en geç üç ay önce dolar. 2026 yılında plastik bilyalı kalemler, süspansiyon tipi polivinil klorür ve paslanmaz çelik ürünler için nihai gözden geçirme soruşturmaları açılmıştır (Tebliğ No: 2026/25, 2026/26 ve 2026/27).

NGGS’de ithalatçının ve yabancı üreticinin ileri sürebileceği karşı delilleri ve 2026’da süresi dolan 13 önlemin tamamı için açılan NGGS’leri ithalatçı ve ihracatçı açısından gözden geçirme rehberimizde anlattık.

2027’nin ilk yarısında süresi dolacak on bir önlemi ve her biri için son başvuru gününü yürürlükteki dampinge karşı önlemler sayfasındaki tabloda verdik.

Başvuru Reddedilirse veya Soruşturma Önlemsiz Kapatılırsa

Kurulun soruşturma açılmaması yönündeki kararı şikâyetçiye bildirilir (Yönetmelik m.20). Soruşturma; ithalatın dampingli olmadığının, zararın bulunmadığının veya marjın ya da ithalat miktarının ihmal edilebilir olduğunun belirlenmesi hâlinde Kurul’ca kapatılır ve kapatma kararı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle ilan edilir (m.29 ve m.31).

Bu kararlar idari işlemdir ve idari yargıda iptal davasına konu olabilir. Dava süresi, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gündür (2577 sayılı Kanun m.7). Dava açmadan önce, dava süresi içinde işlemi yapan makamdan işlemin kaldırılması veya yeni bir işlem yapılması istenebilir; bu başvuru dava süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (m.11). Görevli yargı yeri işlemin niteliğine göre belirlenir: bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine karşı Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m.24); diğer hâllerde yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (2577 sayılı Kanun m.32).

Davada en güçlü dayanaklar, Kurul kararının başvurudaki hangi delile neden itibar edilmediğini açıklamaması, temsil veya ihmal edilebilirlik hesabındaki hatalar ve Yönetmeliğin 17’nci maddesindeki göstergelerin bütün olarak değerlendirilmemesidir. Ret kararının gerekçesi, yeniden yapılacak bir başvurunun hangi eksiklikleri gidermesi gerektiğini de gösterir.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

Yerli üreticinin hazırlayacağı belgeler

AşamaBelgeler
Başvuru öncesiSon üç-dört yılın üretim, kapasite, satış, stok, istihdam, ücret, kârlılık ve nakit akışı verileri; Türkiye’nin toplam üretimine ilişkin kaynak; diğer yerli üreticilerin listesi ve destek yazıları; ithalat istatistikleri
Damping deliliBirim maliyet hesabı ve makul kâr oranının dayanağı; soruşturma konusu ülkede fiyat bilgisi; üçüncü ülkelere ihraç fiyatlarına ilişkin uluslararası ticaret verileri; Türkiye’ye ihraç fiyatlarına ilişkin istatistikler
Zarar ve nedensellikFiyat kırılması ve baskısı hesabı; müşteri kayıpları ve teklif yazışmaları; talep, üçüncü ülke ithalatı, ihracat ve teknoloji etkenlerine ilişkin analiz
Başvuru dosyasıBaşvuru dilekçesi; başvuru formunun gizli ve gizli olmayan nüshaları; vekâletname; ekler listesi
Soruşturma sırasındaEk soru formu cevapları; yerinde doğrulama mutabakatları; diğer tarafların sunumlarına cevaplar; nihai bildirime görüş
Önlem yürürlükteykenAylık ülke bazında ithalat istatistikleri; ithal ürünün iç piyasa fiyatları; üçüncü ülke üreticilerinin kapasitesine ilişkin bilgiler

Adım Adım Takvim

  1. Ön değerlendirme. Son üç-dört yılın verisini toplayın; ithalat istatistiklerinden soruşturma konusu ülkelerin payını ve birim fiyatlarını çıkarın; yüzde 2, yüzde 3 ve yüzde 7 eşiklerini hesaplayın.
  2. Sektörle görüşme. Diğer yerli üreticileri belirleyin; destek yazılarını alın; yüzde 50 ve yüzde 25 şartlarını hesaplayın; ithalatçı konumundaki üreticileri ayrıca değerlendirin.
  3. Delil dosyası. Normal değeri iki yöntemle (Türkiye maliyeti ve üçüncü ülke ihraç fiyatı) hesaplayın; zarar göstergelerini ve fiyat etkisini tablolaştırın; diğer etkenleri ayrıştırın; ithalatçı itirazlarını önceden cevaplayın.
  4. Başvuru. Dilekçeyi, gizli ve gizli olmayan nüshaları ve ekleri Genel Müdürlüğe sunun; eksiklik bildirimlerini hızla giderin.
  5. Açılıştan sonra. Ek soru formunu cevaplayın; yerinde doğrulamaya hazırlanın; ithalatçı ve ihracatçı sunumlarına cevap verin; aylık ithalatı izleyerek geriye dönük uygulama talebini değerlendirin.
  6. Nihai bildirimde. Marjın ve zarar tespitinin yeterliliğini, önlem oranının zararı gidermeye yetip yetmediğini değerlendirin; gerekirse sabit tutarlı önlem isteyin.
  7. Önlem süresince. İthalatın yön değiştirmesini ve fiyat hareketlerini izleyin; gerekirse etkisiz kılma veya yeniden açma başvurusu yapın; bir yıl sonra önlemin yeterliliğini değerlendirin.
  8. Beşinci yılda. Süresi dolacak önlemler tebliğini izleyin; bitiş tarihinden en az üç ay önce nihai gözden geçirme başvurusunu kayıtlı elektronik postayla sunun.

Damping Soruşturması Açılması Başvuru Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, Bakanlığın internet sitesindeki başvuru formuna eklenecek üst yazı olarak hazırlanmıştır. Form ve ekleri gizli ve gizli olmayan nüsha olarak ayrı ayrı sunulur; dilekçedeki her rakam bu eklerdeki bir tabloya dayanmalıdır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyanın verisiyle doldurulmalıdır. Örnek, piyasa ekonomisi ülkesinden ithalat esas alınarak yazılmış; piyasa ekonomisi koşulları bulunmayan bir ülke için normal değer paragrafına seçenek eklenmiştir.

T.C. TİCARET BAKANLIĞI
İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Damping ve Sübvansiyon Dairesi)
ANKARA

BAŞVURAN: [Yerli üretici unvanı] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

BAŞVURUYU DESTEKLEYEN ÜRETİCİLER: [unvanlar] (destek yazıları ektedir)

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

KONU: [Ülke] menşeli, [GTİP] gümrük tarife istatistik pozisyonunda sınıflandırılan [ürün] ithalatına yönelik olarak 3577 sayılı Kanun ile İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesi uyarınca damping soruşturması açılması talebidir.

AÇIKLAMALAR

A. Yönetmelik m.18 ve m.20: Başvuru yerli üretim dalı adına yapılmaktadır

1. Müvekkil şirket, [yıl] yılından bu yana [il]’deki tesisinde [ürün] üretmektedir. Türkiye’de bu ürünü üreten bilinen [sayı] firma bulunmakta olup bunların listesi, üretim miktarları ve iletişim bilgileri başvuru formunun [ek numarası] numaralı ekinde gösterilmiştir.

2. Soruşturma döneminde Türkiye’nin toplam [ürün] üretimi [miktar] ton olarak gerçekleşmiştir. Bu rakam [sektör derneği istatistikleri / sanayi odası kapasite raporları] esas alınarak hesaplanmış, kaynak belgeler ekte sunulmuştur. Müvekkil ile başvuruyu yazılı olarak destekleyen [sayı] üreticinin aynı dönemdeki toplam üretimi [miktar] ton olup Türkiye üretiminin yüzde [oran]’ını oluşturmaktadır. Başvuruya karşı olduğunu bildiren üretici bulunmamaktadır.

3. Yönetmeliğin 20’nci maddesi, şikâyeti destekleyen üreticilerin üretiminin destekleyen ve karşı çıkan üreticilerin toplam üretiminin yüzde 50’sinden fazla olmasını ve Türkiye toplam üretiminin yüzde 25’inden az olmamasını aramaktadır. Her iki şart da karşılanmaktadır.

4. Destekleyen üreticilerden [unvan], soruşturma döneminde [ülke]’den ürün yelpazesini tamamlamak amacıyla sınırlı miktarda ithalat yapmıştır. Bu ithalat, söz konusu firmanın kendi üretiminin yüzde [oran]’ı düzeyinde kalmış olup firmanın asıl faaliyeti üretimdir. Yönetmeliğin 18’inci maddesi, ithalatçı konumundaki üreticilerin yerli üretim dalı dışında bırakılmasını zorunlu kılmamakta, bu konuda takdir tanımaktadır. Bu firmanın hesap dışı bırakılması hâlinde dahi kalan destek oranı yüzde [oran] olup eşiklerin üzerindedir. Müvekkil ve diğer destekleyen üreticilerin ihracatçılarla veya ithalatçılarla herhangi bir ortaklık ya da kontrol ilişkisi yoktur.

B. Yönetmelik m.19, m.5 ve m.10: Dampingin varlığına ilişkin deliller

5. Normal değer, [ülke] iç piyasasında [ürün]’ün soruşturma dönemindeki satış fiyatlarına göre belirlenmiştir. Bu fiyatlar, [ülke]’deki satıcıların fiyat listeleri, sektör yayınlarında yer alan aylık fiyat verileri ve müvekkilin [ülke] piyasasından aldığı teklifler esas alınarak tespit edilmiş, iç nakliye, vergi ve ambalaj giderleri düşülerek fabrika çıkış düzeyine indirilmiştir. Hesap tablosu ve dayanak belgeler ektedir.

6. [Seçenek: Ülke piyasa ekonomisi koşullarının hâkim olmadığı bir ülke olarak değerlendirildiği takdirde normal değer, Yönetmeliğin 7’nci maddesi uyarınca müvekkilin Türkiye’deki birim üretim maliyetine makul satış, genel yönetim giderleri ve kâr eklenmek suretiyle ayrıca hesaplanmış ve ekte gösterilmiştir.]

7. İhraç fiyatı, Türkiye İstatistik Kurumu dış ticaret verilerinden [GTİP] pozisyonu için soruşturma dönemine ait miktar ve CIF değer bilgileri kullanılarak bulunmuştur. Deniz navlunu, sigorta ve [ülke]’deki iç nakliye giderleri düşülerek fabrika çıkış düzeyine indirilmiş, böylece normal değer ile aynı ticari seviyede karşılaştırma yapılmıştır.

8. Bu pozisyonda soruşturma konusu ürün dışında [diğer ürün] de sınıflandırılmaktadır. Ancak müvekkilin müşterilerinden edindiği fatura örnekleri ve ithalatçı beyanlarına ilişkin piyasa bilgisi, pozisyon kapsamındaki ithalatın tamamına yakınının soruşturma konusu üründen oluştuğunu göstermektedir. İhraç fiyatı ayrıca ekte sunulan [sayı] adet fatura ve teklif örneğiyle teyit edilmiştir; bu örneklerdeki fiyatlar istatistikteki birim fiyatla uyumludur.

9. Yapılan karşılaştırmada damping marjı CIF bedelin yüzde [oran]’ı olarak hesaplanmıştır. Bu oran, ihmal edilebilir düzey olarak kabul edilen yüzde 2’nin çok üzerindedir. [Ülke]’nin soruşturma dönemindeki Türkiye [ürün] ithalatı içindeki payı da yüzde [oran] olup ihmal edilebilir sayılan yüzde 3 eşiğini aşmaktadır (Yönetmelik m.28/A).

C. Yönetmelik m.17: Yerli üretim dalı maddi zarar görmektedir

10. [Ülke] menşeli ithalat [ilk yıl] yılında [miktar] ton iken soruşturma döneminde [miktar] tona yükselmiş, yüzde [oran] artmıştır. Aynı dönemde bu ithalatın Türkiye tüketimi içindeki payı yüzde [oran]’dan yüzde [oran]’a çıkmıştır. Yönetmeliğin 17’nci maddesi, ithalatın mutlak olarak veya Türkiye’deki üretim ya da tüketime oranla önemli ölçüde artıp artmadığının incelenmesini öngörmektedir; her iki ölçüt bakımından da belirgin bir artış vardır.

11. Dampingli ithalatın Türkiye’ye giriş fiyatı, gümrük vergisi ve ithalat sonrası giderler eklendikten sonra dahi müvekkilin aynı ticari seviyedeki birim satış fiyatının yüzde [oran] altında kalmaktadır. Müvekkil ayrıca hammadde ve enerji maliyetleri [dönem] içinde yüzde [oran] artmasına rağmen satış fiyatlarını aynı oranda yükseltememiştir. Zarar görülmeden önceki [yıl] yılında yüzde [oran] olan kârlılık, soruşturma döneminde yüzde [oran]’a gerilemiştir. Dampingli ithalat bu nedenle hem fiyat kırılmasına hem de fiyat baskısına yol açmaktadır.

12. Yerli üretim dalının üretim, yurt içi satış, pazar payı, kapasite kullanım oranı, stok, istihdam, nakit akışı ve yatırım göstergeleri son [sayı] yıl için ekteki tabloda gösterilmiştir. Bu dönemde yurt içi satışlar yüzde [oran], pazar payı [puan] puan, kapasite kullanım oranı yüzde [oran]’dan yüzde [oran]’a gerilemiş, stoklar yüzde [oran] artmıştır. İstihdam göstergesi görece sabit kalmış olsa da Yönetmelik bu göstergelerin hiçbirinin tek başına belirleyici olmadığını açıkça belirtmektedir. Bakanlık da yakın tarihli soruşturmalarda bazı göstergelerdeki olumlu seyrin, göstergelerin bütünü birlikte değerlendirildiğinde zarar tespitine engel olmadığını kabul etmiştir.

D. Yönetmelik m.17: Zarar ile dampingli ithalat arasında nedensellik bağı vardır

13. Zarar göstergelerindeki bozulma, dampingli ithalatın arttığı [dönem] ile aynı zamana rastlamaktadır. Müvekkilin kaybettiği müşterilerden [sayı] tanesinin [ülke] menşeli ürüne geçtiği ekteki müşteri yazışmalarından ve teklif kayıtlarından anlaşılmaktadır.

14. Aynı dönemde Türkiye tüketiminde yüzde [oran] oranında bir daralma yaşanmıştır. Ne var ki daralmaya rağmen [ülke] menşeli ithalatın tüketim içindeki payı artmaya devam etmiş, tüketimdeki kayıp yerli üretim dalının satışlarına orantısız biçimde yansımıştır. Talep daralması, yerli üretim dalının pazar payının neden dampingli ithalat lehine el değiştirdiğini açıklamamaktadır.

15. Üçüncü ülkelerden yapılan ithalatın toplam ithalat içindeki payı yüzde [oran] düzeyinde kalmış, bu ithalatın birim fiyatları [ülke] menşeli ürünün fiyatlarının yüzde [oran] üzerinde seyretmiştir. Müvekkilin ihracat satışları ve ihracat performansındaki gelişmeler zarar göstergelerinden ayrıştırılmış, ekteki tablolarda yalnızca iç piyasa verileri kullanılmıştır. Soruşturma döneminde müvekkilin üretim teknolojisinde veya verimliliğinde zarara yol açabilecek bir değişiklik olmamış, aksine [yıl] yılında [yatırım] yatırımı tamamlanmıştır.

E. Yönetmelik m.22: Gizli bilgilerin korunması

16. Başvuru ekindeki müşteri adları, birim maliyetler, kârlılık ve kapasite verileri müvekkilin ve destekleyen üreticilerin ticari sırrı niteliğindedir. Bu bilgilerin açıklanması rakiplere önemli bir fayda sağlayacağından gizlilik kaydıyla sunulmuştur.

17. Bu bilgilerin gizli olmayan özetleri, esas bilginin makul ölçüde anlaşılmasını sağlayacak şekilde endeks ve aralıklarla hazırlanarak ayrı nüsha olarak sunulmuştur. Gizli nüshadaki bilgilerin yalnızca soruşturma amacıyla kullanılmasını ve ilgili taraflara açıklanmamasını talep ediyoruz.

F. 3577 sayılı Kanun m.12 ve 99/13482 sayılı Karar m.6: Geçici önlem ve geriye dönük uygulama

18. Müvekkilin piyasa bilgisine göre ithalatçılar, soruşturma açılabileceği beklentisiyle son [sayı] ayda stok amaçlı alımlarını artırmıştır. Soruşturma açılması hâlinde, açılıştan sonraki aylık ithalat verileri müvekkil tarafından Genel Müdürlüğe düzenli olarak sunulacaktır.

19. Ön belirleme yapıldığında, Kanun’un 12’nci maddesi uyarınca geçici önlem alınmasını; Karar’ın 6’ncı maddesindeki şartların oluşması hâlinde de kesin önlemin geriye dönük olarak uygulanmasını talep ediyoruz.

SONUÇ VE TALEP

20. Açıklanan nedenlerle; başvurunun yerli üretim dalı adına yapıldığının kabulüne, [ülke] menşeli [ürün] ithalatına yönelik damping soruşturması açılmasına, soruşturma sırasında şartları oluştuğunda geçici önlem alınmasına, soruşturma sonunda zararı ortadan kaldıracak düzeyde dampinge karşı kesin önlem uygulanmasına ve gizlilik kaydıyla sunulan bilgilerin gizli tutulmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Başvuran vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname; başvuru formu (gizli ve gizli olmayan nüsha); destek yazıları; Türkiye toplam üretimine ilişkin kaynak belgeler; normal değer ve ihraç fiyatı hesap tabloları ile dayanakları; fatura ve teklif örnekleri; son [sayı] yılın zarar göstergeleri tablosu; müşteri kaybına ilişkin yazışmalar.

Nihai Gözden Geçirme Soruşturması Başvuru Dilekçesi Örneği

Süresi dolacak önlemler Resmî Gazete’de ilan edildikten sonra başvuru, önlemin sona erme tarihinden en geç üç ay önce, başvuru sahibinin kendi kayıtlı elektronik posta adresinden Bakanlığın ilanda gösterilen adresine gönderilir (Tebliğ No: 2026/28 m.5). Aşağıdaki örnek, Bakanlığın nihai gözden geçirme başvuru formuna eklenecek üst yazıdır.

T.C. TİCARET BAKANLIĞI
İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Damping ve Sübvansiyon Dairesi)
ANKARA

Kayıtlı elektronik posta yoluyla gönderilmiştir.

BAŞVURAN: [Yerli üretici unvanı] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

BAŞVURUYU DESTEKLEYEN ÜRETİCİLER: [unvanlar]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

İLGİ: (a) [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: [yıl/sayı]); (b) 14.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/28)

KONU: [Ülke] menşeli [ürün] ithalatında uygulanan dampinge karşı önlemin sona ermesinin dampingin ve zararın devam etmesine veya yeniden meydana gelmesine yol açacağı gerekçesiyle nihai gözden geçirme soruşturması açılması talebidir.

AÇIKLAMALAR

A. Yönetmelik m.35 ve Tebliğ No: 2026/28 m.5: Başvuru süresinde ve usulüne uygun yapılmaktadır

1. İlgi (a) Tebliğ ile [ülke] menşeli [ürün] ithalatına CIF bedelin yüzde [oran]’ı oranında dampinge karşı önlem uygulanmaktadır. Bu önlem, ilgi (b) Tebliğ’in 4’üncü maddesindeki tabloda yer almakta olup nihai gözden geçirme soruşturması açılmadığı takdirde [tarih] tarihinde sona erecektir.

2. Başvuru, sona erme tarihinden üç ay önceki son gün olan [tarih]’ten önce, müvekkilin kendi kayıtlı elektronik posta adresinden Bakanlığın ilanda belirtilen adresine gönderilmiştir. Müvekkil ile destekleyen üreticilerin soruşturma dönemindeki üretimi Türkiye toplam üretiminin yüzde [oran]’ını oluşturmaktadır; başvuru, yerli üretim dalı adına yapılmaktadır.

B. Yönetmelik m.35: Önlem kalkarsa damping devam edecek veya yeniden meydana gelecektir

3. Önlemin yürürlükte olduğu dönemde [ülke]’den Türkiye’ye yapılan ithalat yıllık [miktar] tona gerilemiştir. Ancak bu sınırlı ithalatın birim fiyatı dahi, ekte hesaplanan normal değerin yüzde [oran] altında kalmaktadır. Damping, ithalat miktarı azalmış olsa da sona ermemiştir.

4. [Ülke] üreticilerinin toplam üretim kapasitesi [miktar] ton olup kendi iç tüketimlerinin [miktar] ton üzerindedir. Bu kapasite fazlası tek başına Türkiye’nin yıllık tüketiminin [sayı] katıdır. [Ülke] üreticilerinin aynı dönemde [üçüncü ülkeler]’e yaptığı ihracatın birim fiyatı [tutar] ABD doları/ton olup önlemden önce Türkiye’ye uygulanan ihraç fiyatının da altındadır. [Diğer ülke veya ülkeler] de aynı ürüne önlem uygulamaktadır; bu durum ihracatın önlemsiz kalan pazarlara yönelme baskısını artırmaktadır.

5. Önlem süresince ithalatın düşük kalması, dampingin artık sürmediği anlamına gelmez. Yönetmeliğin 35’inci maddesi, ihracatçıların veya pazar şartlarının gelişiminden zarar verici dampingin devam etmesinin muhtemel olduğunun gösterilmesini de soruşturma açılması için yeterli delil olarak saymaktadır.

C. Yönetmelik m.35 ve m.17: Önlem kalkarsa zarar yeniden meydana gelecektir

6. Önlemin yürürlüğe girmesinden sonra yerli üretim dalının pazar payı yüzde [oran]’dan yüzde [oran]’a, kapasite kullanım oranı yüzde [oran]’dan yüzde [oran]’a yükselmiş, kârlılık yeniden makul düzeye ulaşmıştır. Bu iyileşme önlemin etkisidir. Yönetmeliğin 35’inci maddesi, zararın yürürlükteki önlemin etkisiyle tamamen veya kısmen ortadan kalktığının gösterilmesini açıkça delil olarak kabul etmektedir; göstergelerdeki iyileşme bu nedenle başvurunun aleyhine yorumlanamaz.

7. [Ülke] üreticilerinin üçüncü ülkelere ihraç fiyatına gümrük vergisi ve ithalat sonrası giderler eklendiğinde, önlemin kalkması hâlinde Türkiye’ye muhtemel giriş fiyatı müvekkilin birim satış fiyatının yüzde [oran] altında kalmaktadır. Hesap ektedir. Önlem kalktığı takdirde fiyat kırılmasının yeniden ortaya çıkacağı ve önlem öncesindeki zararın tekrarlanacağı açıktır.

8. Müvekkil önlemin yürürlükte olduğu dönemde [tutar] tutarında kapasite ve verimlilik yatırımı yapmış, [sayı] kişilik ek istihdam sağlamıştır. Önlemin kalkması bu yatırımların atıl kalmasına yol açacaktır.

D. Yönetmelik m.35 ve m.22: Önlemin yürürlükte kalması ve gizlilik

9. Yönetmeliğin 35’inci maddesi uyarınca soruşturma açılması hâlinde önlem, soruşturma sonuçlanıncaya kadar yürürlükte kalmaya devam eder. Başvuru ekindeki maliyet, kârlılık ve müşteri bilgileri gizlilik kaydıyla sunulmuş, bunların gizli olmayan özetleri ayrıca eklenmiştir.

SONUÇ VE TALEP

10. Açıklanan nedenlerle; [ülke] menşeli [ürün] ithalatında uygulanan dampinge karşı önleme ilişkin nihai gözden geçirme soruşturması açılmasına, önlemin soruşturma sonuçlanıncaya kadar yürürlükte kalmasına ve soruşturma sonunda önlemin devamına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Başvuran vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname; nihai gözden geçirme başvuru formu (gizli ve gizli olmayan nüsha); destek yazıları; normal değer ve ihraç fiyatı hesabı; ihracatçı ülke kapasite ve ihracat verileri; muhtemel giriş fiyatı hesabı; önlem dönemine ait zarar göstergeleri; yatırım belgeleri.

Önlemin Etkisiz Kılınmasına Karşı Soruşturma Başvuru Dilekçesi Örneği

Bu başvuruda dampingin ve zararın yeniden ispatı gerekmez; Yönetmeliğin 38’inci maddesi bu soruşturmalarda damping, sübvansiyon ve zarar tespitine ilişkin hükümlerin uygulanmayacağını belirtir. Dosyanın ağırlığı ticaretin yön değiştirdiğini, bunun önlemden kaçınma dışında bir ekonomik gerekçesi olmadığını ve önlemin etkisinin azaldığını göstermektir. Bakanlık uygulamasında soruşturma konusu ithalat, soruşturma süresince Kararın 11’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca teminata bağlanabilmektedir; Güney Kore menşeli bir ürüne yönelik 2019 tarihli soruşturmada bu yola gidilmiştir (Tebliğ No: 2019/9). Örnek, üçüncü ülke üzerinden yapılan ithalata göre yazılmıştır; parça veya farklı tarife pozisyonu üzerinden yapılan ithalatta A ve B bölümleri buna göre uyarlanmalıdır.

T.C. TİCARET BAKANLIĞI
İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(İthalat Politikalarını İzleme ve Değerlendirme Dairesi)
ANKARA

BAŞVURAN: [Yerli üretici unvanı] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

İLGİ: [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: [yıl/sayı]) ile [A ülkesi] menşeli [ürün] ithalatına uygulanan dampinge karşı önlem

KONU: İlgi önlemin [B ülkesi] menşeli veya çıkışlı ithalat yoluyla etkisiz kılındığı gerekçesiyle Yönetmeliğin 38’inci maddesi uyarınca soruşturma açılması ve soruşturma süresince ithalatın teminata bağlanması talebidir.

AÇIKLAMALAR

A. Yönetmelik m.38: Ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik meydana gelmiştir

1. İlgi önlem [tarih] tarihinde yürürlüğe girmiştir. Önlemden önceki [sayı] yılda [B ülkesi]’nden Türkiye’ye [ürün] ithalatı yıllık ortalama [miktar] ton iken, önlemden sonraki [sayı] ayda [miktar] tona yükselmiştir. Aynı dönemde [A ülkesi] menşeli ithalat [miktar] tondan [miktar] tona gerilemiştir. Türkiye’nin bu üründeki toplam ithalatı ise yaklaşık aynı düzeyde kalmıştır. Ülke bazında aylık ithalat istatistikleri ve grafik ekte sunulmuştur.

2. [B ülkesi] çıkışlı ürünü Türkiye’ye getiren firmaların önemli bir bölümü, önlemden önce [A ülkesi]’nden ithalat yapan firmalardır. Müvekkilin piyasada edindiği teklif ve fatura örnekleri, ürünün ambalajı, teknik özellikleri ve ticari markasının önceki ithalatla aynı olduğunu göstermektedir; örnekler ektedir.

B. Yönetmelik m.38: Değişikliğin önlemden kaçınma dışında yeterli bir gerekçesi yoktur

3. [B ülkesi]’nde önlemden önce bu ürün için kayda değer bir üretim bulunmamaktadır. [B ülkesi]’nin [ürün] ihracatı önlemden önceki yıllarda [miktar] ton düzeyinde iken önlemden sonra [miktar] tona çıkmış; aynı dönemde bu ülkenin [A ülkesi]’nden [ürün veya ana girdi] ithalatı da benzer oranda artmıştır. Bu veriler, ürünün [B ülkesi]’nde üretilmediğini, bu ülke üzerinden aktarıldığını ya da yalnızca basit işlemlerden geçirildiğini göstermektedir.

4. [B ülkesi]’nde son dönemde tesis kurulduğu ileri sürülebilecekse de bu tesislerin kuruluşu önlemin yürürlüğe girmesinden sonraya rastlamakta, ana girdiler [A ülkesi]’nden gelmekte ve [B ülkesi]’nde eklenen değer sınırlı kalmaktadır. [B ülkesi]’nde gerçek üretim yaptığını belgeleyen firmalar bulunursa, bunların soruşturma sırasında ayrıca değerlendirilmesine müvekkilin bir itirazı yoktur. Başvurunun konusu, önlemden kaçınma dışında bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan ithalattır.

C. Yönetmelik m.38: Önlemin iyileştirici etkisi azalmıştır

5. [B ülkesi] çıkışlı ürünün Türkiye’ye ortalama CIF fiyatı [tutar] ABD doları/ton olup [A ülkesi] menşeli ürüne önlem eklendiğinde ortaya çıkan fiyatın yüzde [oran] altındadır. Önlemin yürürlüğe girmesinden sonraki ilk [sayı] ayda yerli üretim dalının pazar payı yüzde [oran]’a yükselmiş, [B ülkesi] çıkışlı ithalatın artmasıyla birlikte yeniden yüzde [oran]’a gerilemiştir. Müvekkilin satış fiyatları da aynı dönemde önlem öncesi düzeye inmiştir.

6. Bu tablo, önlemin amaçladığı iyileştirici etkinin [B ülkesi] üzerinden yapılan ithalatla azaltıldığını ve giderek bertaraf edildiğini göstermektedir.

D. 99/13482 sayılı Karar m.11: Önlemin genişletilmesi ve soruşturma süresince teminat

7. Karar’ın 11’inci maddesi, kesin önlemin kaçınma dışında haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama sonucunda etkisiz kılındığının belirlenmesi hâlinde dampinge karşı verginin önleme konu ülkeden benzer mallar ya da parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatını da kapsayacak şekilde genişletilerek uygulanabileceğini öngörmektedir. Aynı madde soruşturma süresince ithalatın teminata bağlanmasına, soruşturma sonunda önlem uygulanırsa teminatların irat kaydedilmesine, önlemsiz kapatılırsa iade edilmesine imkân tanımaktadır.

8. Soruşturma süresince teminat uygulanmadığı takdirde ithalatçıların [B ülkesi] üzerinden alımlarını hızlandıracağı ve soruşturma sonunda alınacak kararın etkisinin önemli ölçüde azalacağı açıktır. Bu nedenle [B ülkesi] menşeli veya çıkışlı ithalatın, soruşturma açılış tebliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren etkisiz kılındığı öngörülen önlem tutarı kadar teminata bağlanmasını talep ediyoruz.

SONUÇ VE TALEP

9. Açıklanan nedenlerle; ilgi önlemin [B ülkesi] menşeli veya çıkışlı ithalat yoluyla etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılmasına, soruşturma süresince bu ithalatın önlem tutarı kadar teminata bağlanmasına ve soruşturma sonunda önlemin [B ülkesi] menşeli veya çıkışlı ithalatı da kapsayacak şekilde genişletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Başvuran vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname; ülke bazında aylık ithalat istatistikleri; [B ülkesi]’nin üretim ve ihracat verileri; [B ülkesi]’nin [A ülkesi]’nden girdi ithalatına ilişkin veriler; teklif, fatura ve ambalaj örnekleri; fiyat karşılaştırma tablosu; önlem sonrası pazar payı ve fiyat göstergeleri; gizli olmayan özet.

Sık Yapılan Hatalar

  • Sessiz kalan üreticileri destekçi saymak. Yüzde 50 hesabı yalnızca destekleyenler ile açıkça karşı çıkanlar arasında yapılır; destek yazısı olmayan üretici hesaba girmez.
  • Türkiye toplam üretimini kaynaksız yazmak. Yüzde 25 şartının dayanağı gösterilmezse temsil şartı kanıtlanmış olmaz.
  • Tarife pozisyonu istatistiğini ayıklamadan kullanmak. Aynı pozisyonda başka ürünler de varsa ihraç fiyatı fatura ve teklif örnekleriyle teyit edilmelidir.
  • Normal değeri tek bir teklife dayandırmak. Fiyat listeleri, sektör yayınları ve birden fazla teklif birlikte sunulmalıdır.
  • Zarar verisini yalnızca son yıl için vermek. Bakanlık rehberi son üç-dört yıla ait verileri ister; eğilim göstermeyen veri zararı kanıtlamaz.
  • Gizli olmayan nüshayı boş bırakmak. İthalatçılar savunmasını bu nüsha üzerine kurar; endeks ve aralıklarla anlaşılır bir özet hazırlanmalıdır.
  • Diğer zarar nedenlerini dosyada açıklamamak. Talep daralması, üçüncü ülke ithalatı ve ihracat kaybı başvuruda ele alınmazsa itirazlar soruşturmada gündeme gelir.
  • Soru formunu ve yerinde doğrulamayı hafife almak. Doğrulanamayan veriler zarar tespitini zayıflatır.
  • Önlemden sonra piyasayı izlemeyi bırakmak. Etkisiz kılma geç fark edilir; nihai gözden geçirme başvurusu için üç aylık son tarih kaçırılırsa önlem beş yılın sonunda kendiliğinden kalkar.

Soruşturmanın önlemsiz kapatılmasına veya önlemin askıya alınmasına karşı Danıştay’da açılacak davayı ve dilekçe örneğini Damping Tebliğine Karşı Danıştay’da İptal ve Yürütmeyi Durdurma Davası rehberimizde ele aldık.

Hukukçular Evi Yerli Üreticiler İçin Ne Yapar?

Başvurudan önce temsil oranını ve ihmal edilebilirlik eşiklerini hesaplıyor, sektördeki diğer üreticilerle destek yazılarının alınmasını organize ediyoruz. Normal değer, ihraç fiyatı ve zarar göstergeleri için hangi verinin hangi kaynaktan alınacağını müvekkilin finans ve dış ticaret ekibiyle birlikte belirliyor; başvuru formunu, gizli ve gizli olmayan nüshaları ve üst yazıyı hazırlıyoruz.

Soruşturma açıldıktan sonra yerli üretici soru formu, yerinde doğrulama, dinleme toplantısı ve ithalatçıların itirazlarına cevaplarla dosyayı takip ediyor; geçici önlem ve geriye dönük uygulama taleplerini veriye dayandırıyoruz. Önlem yürürlüğe girdikten sonra etkisiz kılma, ara gözden geçirme ve nihai gözden geçirme başvurularını hazırlıyor, ret veya önlemsiz kapatma kararlarına karşı idari yargı yolunu kullanıyoruz. Büromuz Ankara’dadır; soruşturmayı yürüten Genel Müdürlük ve davalara bakan Danıştay ile aynı şehirde çalışıyoruz.

Ürününüze ilişkin ithalat verilerini ve son yıllardaki satış ve kârlılık eğilimini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, ön değerlendirme için aynı numaradan randevu alabilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Damping şikâyetinde kim bulunabilir?

Dampingli ithalattan maddi zarar gördüğünü, maddi zarar tehdidi altında bulunduğunu veya bu ithalatın bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirdiğini iddia eden üreticiler ya da üretim dalı adına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ve kuruluşlar Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’ne yazılı olarak başvurabilir (Yönetmelik m.19). Sektör dernekleri de üretim dalı adına başvuru yapabilir.

Tek başımıza başvurabilir miyiz, temsil şartı nedir?

Şikâyeti destekleyen üreticilerin üretimi, destekleyen ve karşı çıkan üreticilerin toplam üretiminin yüzde 50’sinden fazla olmalı ve Türkiye toplam üretiminin yüzde 25’inden az olmamalıdır (Yönetmelik m.20). Tek üretici bu oranları tek başına sağlıyorsa yalnız başvurabilir; etil asetat soruşturması tek yerli üreticinin başvurusuyla açılmıştır (Tebliğ No: 2026/22).

Başvuru dosyasında hangi bilgiler bulunmalı?

Başvuranın kimliği ve ürettiği benzer ürünün miktarı ve değeri, bilinen diğer yerli üreticiler, ürünün tanımı, menşe ülkeler, bilinen ihracatçılar ve ithalatçılar, ihracatçı ülkenin iç piyasa fiyatları, ihraç fiyatları, ithalat hacmindeki gelişme ve bu ithalatın fiyatlara ve yerli üretim dalına etkisi (Yönetmelik m.19). Yeterli delille desteklenmeyen iddialar şikâyet olarak değerlendirilmez.

Bakanlık başvuruyu ne kadar sürede inceler?

Genel Müdürlük incelemeyi en çok 45 gün içinde tamamlayarak soruşturma açılıp açılmaması konusunda Kurul’a teklifte bulunur (Yönetmelik m.20). Bakanlık rehberine göre bu süre, tam ve eksiksiz başvurunun alınmasından sonra işler; eksiklik bildirimlerine hızlı cevap verilmesi süreci kısaltır.

Başvurumuzu ithalatçılar ve ihracatçılar öğrenir mi?

Soruşturma başlatılıncaya kadar başvuru hakkında hiçbir bilgi açıklanamaz (Yönetmelik m.20). Soruşturma açıldıktan sonra şikâyetin gizli olmayan bilgileri bilinen ihracatçılara ve ilgili ülke temsilciliğine gönderilir (m.25). Gizlilik kaydıyla verilen bilgiler, bilgiyi sağlayanın izni olmadan açıklanmaz; ancak bunların gizli olmayan bir özeti sunulmalıdır (m.22).

Zararı hangi verilerle kanıtlarız?

İthalat hacmindeki mutlak ve göreli artış, fiyat kırılması ve fiyat baskısı ile satış, kâr, üretim, pazar payı, verimlilik, kapasite kullanımı, stok, istihdam, nakit akışı ve yatırım göstergeleri incelenir (Yönetmelik m.17). Bu göstergelerin hiçbiri tek başına belirleyici değildir. Bakanlık rehberi son üç-dört yıla ait verileri ister.

İthal ürün bizden daha pahalı satılıyorsa da başvurabilir miyiz?

Evet. Fiyat kırılması bulunmasa da ithalat yerli üreticinin fiyatlarını önemli ölçüde düşürüyor veya fiyat artışlarını engelliyorsa zarar tespit edilebilir (Yönetmelik m.17). Sodyum glukonat soruşturmasında fiyat kırılması bulunmamış, fiyat baskısı CIF bedelin yüzde 35 ile 45’i arasında tespit edilmiş ve önlem uygulanmıştır (DMS.298.00.2025; Tebliğ No: 2026/31).

Sektördeki bazı üreticiler de aynı ürünü ithal ediyor; sorun olur mu?

Üreticiler ihracatçılarla veya ithalatçılarla ilişkiliyse ya da kendileri dampingli ürünün ithalatçısıysa, yerli üretim dalı üreticilerin geri kalan bölümü olarak tanımlanabilir (Yönetmelik m.18). Bu durumda temsil oranları, ithalat yapan üreticiler çıkarılarak yeniden hesaplanmalıdır.

Önlem oranı damping marjına eşit mi olur?

Her zaman değil. Kesin önlem damping marjı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha düşük bir oranda alınır (3577 sayılı Kanun m.7 ve m.13). Sodyum glukonat soruşturmasında diğer bütün firmalar için marj yüzde 74,96 iken önlem yüzde 32,96 olarak belirlenmiştir. Yerli üreticinin kendi fiyat ve maliyet verisini sunması, önlemin yeterli düzeyde belirlenmesi için önemlidir.

Önlem kaç yıl sürer, süresi uzatılabilir mi?

Kesin önlem yürürlüğe girdiği tarihten veya en son gözden geçirme soruşturmasının sonuçlandığı tarihten itibaren beş yıl sonra kalkar. Yerli üreticiler sona erme tarihinden en geç üç ay önce, yeterli delillerle nihai gözden geçirme soruşturması açılmasını isteyebilir; soruşturma sürerken önlem yürürlükte kalır (Yönetmelik m.35). Başvuru, kendi kayıtlı elektronik posta adresinden Bakanlığın adresine gönderilir (Tebliğ No: 2026/28 m.5).

Önlemden sonra ürün başka bir ülke üzerinden gelmeye başladı; ne yapabiliriz?

Önlemin etkisiz kılındığını destekleyen delillerle Genel Müdürlüğe başvurarak soruşturma açılmasını isteyebilirsiniz (Yönetmelik m.38). Etkisiz kılma belirlenirse önlem, önleme konu ülkeden benzer mallar veya parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatını kapsayacak şekilde genişletilebilir; soruşturma süresince ithalat teminata bağlanabilir (99/13482 sayılı Karar m.11).

Başvurumuz reddedilirse dava açabilir miyiz?

Kurul’un soruşturma açmama veya soruşturmayı önlemsiz kapatma kararı idari işlemdir ve iptal davasına konu olabilir. Dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (2577 sayılı Kanun m.7). Görevli yargı yeri işlemin niteliğine göre belirlenir: bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine karşı açılan davalara Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m.24).

Kaynakça

  • 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun (4412 sayılı Kanun ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararname değişiklikleri işlenmiş metin).
  • 20.10.1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar (2005/9840 sayılı Karar ile değişik), m.6, m.7 ve m.11.
  • İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861; değişiklikler işlenmiş metin), m.5, 7, 10, 17-20, 22, 25, 28/A, 29, 31, 34, 35, 38 ve 39.
  • İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2019/9; No: 2025/41 (RG 13.12.2025); No: 2026/10 (RG 19.06.2026); No: 2026/22 (RG 19.06.2026); No: 2026/23 (RG 24.06.2026); No: 2026/24 (RG 04.07.2026); No: 2026/28 (RG 14.08.2026); No: 2026/30 (RG 21.08.2026); No: 2026/31 (RG 14.10.2026).
  • T.C. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü, Nihai Bildirim Raporları: DMS.289.00.2024 (Mart 2025); DMS.298.00.2025 (Ağustos 2026); DMS.299.00.2025 (Mayıs 2026); DMS.304.00.2025 (Mayıs 2026).
  • T.C. Ticaret Bakanlığı, Damping ve Sübvansiyon Rehberi (2023).
  • 2575 sayılı Danıştay Kanunu, m.24; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.7, m.11, m.27 ve m.32.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her başvuru kendi ürün tanımı, verileri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.


Dampingli ithalat pazarınızı mı daraltıyor? Başvuru dosyanızı birlikte kuralım

Temsil oranı, damping ve zarar delilleri, gizli olmayan nüsha, nihai gözden geçirme ve etkisiz kılma başvuruları için ithalat verileriniz ve satış eğilimlerinizle hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Süreyi kaçırmayın

Yürürlükteki bir önlemin devamı için nihai gözden geçirme başvurusu, önlemin sona erme tarihinden en geç üç ay önce yapılmalıdır; 2027’nin ilk aylarında sona erecek önlemler için bu süre yaklaşmaktadır. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk