Türkiye’ye ihraç ettiğiniz ürüne damping soruşturması açıldıysa, size özgü ve daha düşük bir oran alabilmenin tek yolu, açılış tebliğindeki süre içinde üretici/ihracatçı soru formunu eksiksiz cevaplamak ve verilerinizi yerinde doğrulamaya hazır tutmaktır. Cevap süresi, açılış bildiriminin gönderildiği tarihten itibaren posta süresi dâhil 37 gündür; bildirim almayan taraflar için süre tebliğin Resmî Gazete’de yayımıyla başlar (İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik m.21; Tebliğ No: 2026/22 m.12). Yurt dışındaki şirketler cevabı yazılı olarak verir, ekleri elektronik ortamda gönderir; temsilci kullanılacaksa vekâletname imza yetkilisince imzalanmış, Türkçe veya İngilizce tercümeli ve apostilli olmalıdır (Tebliğ No: 2026/22 m.11). Soru formu cevapları dışında Türkçe olmayan hiçbir bilgi, belge ve talep dikkate alınmaz. Cevap vermeyen üretici iş birliğine gelmemiş sayılır ve marjı mevcut verilere göre belirlenir (Yönetmelik m.26). Piyasa ekonomisi uygulamayan ülke sayılan ülkelerde normal değer, üretici beş ölçütü yeterli delille ispat etmedikçe kendi fiyatından değil, emsal ülke verisinden kurulur (Yönetmelik m.7 ve Ek m.1).
Bu rehber, Türkiye’ye ihraç ettiği ürün için damping soruşturması açılan yabancı üreticiler, ihracatçılar ve ticaret şirketleri ile onların Türkiye’deki bağlı şirketleri, distribütörleri ve hukuk müşavirleri için yazıldı. Soru formunun nasıl cevaplanacağını, örneklemeyi, normal değerin, maliyetin ve ihraç fiyatının nasıl hesaplandığını, piyasa ekonomisi koşullarının nasıl ispatlandığını, ayarlama taleplerini, yerinde doğrulamayı, firma özel nihai bildirimini, fiyat taahhüdünü ve kesin önlemden sonra açılabilen yeni ihracatçı, ara gözden geçirme ve muafiyet yollarını; 2025-2026 tarihli tebliğler ve Ticaret Bakanlığı nihai bildirim raporlarıyla anlatır. Sonunda bir nihai bildirime görüş yazısı, İngilizce bir vekâletname ve bir fiyat taahhüdü teklifi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun m.2, 7, 11, 12, 13, 15, Ek m.1 ve Ek m.2; 99/13482 sayılı Karar m.5, 6, 7, 8 ve 11; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861) m.5-11, 18, 21-27, 32-36, 38 ve Ek m.1; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2025/1 (RG 27.03.2025, 32854), No: 2025/9 ve 2025/10 (RG 25.05.2025, 32910), No: 2025/41 (RG 13.12.2025, 33106), No: 2026/22 (RG 19.06.2026, 33285), No: 2026/23 (RG 24.06.2026, 33290), No: 2026/24 (RG 04.07.2026, 33300), No: 2026/30 (RG 21.08.2026, 33347) ve No: 2026/31 (RG 14.10.2026, 33400); 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 ve m.27.
Uygulamaya ilişkin örnekler, T.C. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nün DMS.289.00.2024 (Mart 2025), DMS.298.00.2025 (Ağustos 2026), DMS.299.00.2025 (Mayıs 2026) ve DMS.304.00.2025 (Mayıs 2026) sayılı nihai bildirim raporlarından alınmıştır. Kanun’un 15’inci maddesi uyarınca Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde Dünya Ticaret Örgütü Anti-Damping Anlaşması dikkate alındığından, ilgili başlıklarda bu Anlaşmaya da yer verilmiştir. Metin 17 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.
Damping soruşturmasının asıl muhatabı yabancı üreticidir. Şikâyet onun fiyatlarına, marj onun verisine, vergi onun ürününe yöneliktir. Buna rağmen Türkiye’de açılan soruşturmalarda yabancı üreticiler çoğu zaman sürece hiç katılmaz. Bakanlığın Mayıs 2026 tarihli raporuna konu diş freze makineleri soruşturmasında Çin’de yerleşik hiçbir üretici veya ihracatçı soru formunu cevaplamamış, marj eldeki bilgilerle bütün firmalar için CIF bedelin yüzde 129,77’si olarak hesaplanmıştır. Aynı yıl sonuçlanan sodyum glukonat soruşturmasında ise soruşturmaya katılan iki üretici için önlem yüzde 24,43 ve yüzde 22,56, diğer bütün firmalar için yüzde 32,96 olarak belirlenmiştir (Tebliğ No: 2026/31).
Aradaki fark, Türkiye pazarında kalmak ile pazarı kaybetmek arasındaki farktır. Bu rehber, farkı yaratan adımları sırasıyla ele alır. Soruşturmanın bütününü Damping Soruşturması ve Dampinge Karşı Vergi Merkezi sayfamızda, ithalatçının yapacaklarını ithalatçı rehberimizde anlattık. Türkiye’deki alıcınız soruşturmada sizden bilgi isteyecek, siz de ondan; iki rehber birlikte okunmalıdır.
Hangi Durumdasınız? İlk Bakılacak Belge ve İlk Adım
Yabancı üretici ve ihracatçı için duruma göre ilk adım
| Durum | İlk bakılacak belge | Süre | İlk adım |
|---|---|---|---|
| Ürününüze yeni damping soruşturması açıldı | Açılış tebliği ve Bakanlığın bildirim yazısı | Bildirimin gönderilmesinden veya tebliğin yayımından itibaren 37 gün | Kendinizi tanıtın, soru formunu indirin, vekâletname ve tercüme sürecini başlatın |
| Malı üretmiyor, ticaretini yapıyorsunuz | Açılış tebliği ve tacir soru formu | 37 gün | Tacir formunu cevaplayın; üreticinin de üretici formunu cevaplamasını sağlayın |
| Ülkeniz piyasa ekonomisi uygulamayan ülke olarak değerlendiriliyor | Tebliğin piyasa ekonomisi değerlendirmesi maddesi | Tebliğde gösterilen süre içinde | Yönetmelik Ek m.1’deki beş ölçütü belgeleyin; aksi hâlde emsal ülke verisi uygulanır |
| Geçici önlem yayımlandı | Geçici önlem tebliği ve Bilgilendirme Raporu | Önlemin yürürlüğe girmesinden sonra en kısa sürede | Önleme esas bilgi ve bulgular hakkında yazılı açıklama isteyin |
| Nihai bildirim ve firma özel bildirim geldi | Nihai bildirim raporu ve size özgü hesap tabloları | Bildirimde gösterilen süre | Hesap hatalarını, reddedilen ayarlamaları ve önlem oranını yazılı olarak tartışın |
| Kesin önlem yürürlükte, size ayrı oran belirlendi | Sonuç tebliğinin firma tablosu | Her sevkiyatta | Üretici/İhracatçı Belgesi düzenini kurun |
| Soruşturma döneminde Türkiye’ye ihracatınız yoktu | Sonuç tebliği | Soruşturma döneminden sonra ihracat yapılmış veya geri dönülemez sözleşme yapılmış olmalı | Yeni ihracatçı gözden geçirmesi isteyin |
| Şirketiniz unvan değiştirdi veya yeniden yapılandı | Size tanınan oran veya muafiyetin yer aldığı tebliğ | Önlemin yürürlüğe girmesinden bir yıl geçtikten sonra | Ara gözden geçirme başvurusu; unvan değişikliği oranı kendiliğinden taşımaz |
| Üçüncü bir ülkede üretiyorsunuz, önlem o ülkeye genişletildi | Etkisiz kılma soruşturması tebliği | Tebliğde gösterilen süre | Gerçek üretici olduğunuzu belgeleyip muafiyet isteyin |
Açılış Bildirimi ve 37 Günlük Süre: Yurt Dışındaki Şirket İçin Usul
Soruşturma açıldığında Bakanlık, soruşturma konusu ülkedeki bilinen üretici ve ihracatçılara ve o ülkenin Ankara’daki büyükelçiliğine bildirim gönderir. Bildirimde açılış tebliği, başvurunun gizli olmayan özeti ve soru formlarına erişim bilgisi yer alır (Tebliğ No: 2026/22 m.10). Büyükelçiliğe gönderilen bildirim, Bakanlığın tespit edemediği üreticilere ulaşmak içindir; diş freze soruşturmasında da bildirim bu amaçla Çin Halk Cumhuriyeti’nin Ankara Büyükelçiliği’ne gönderilmiştir. Büyükelçilikten haber gelmesini beklemek süre kaybettirir.
Yurt dışında yerleşik şirketlerin sunum kuralları (Tebliğ No: 2026/22 m.11 ve m.12)
| Konu | Kural |
|---|---|
| Süre | Bildirim gönderilenler için bildirimin gönderildiği tarihten itibaren posta süresi dâhil 37 gün; bildirim almayanlar için tebliğin yayımından itibaren 37 gün |
| Sunum şekli | Soru formu cevapları ve resmî görüşler yazılı olarak; ekleri yalnızca elektronik ortamda (CD veya USB) Bakanlığın posta adresine |
| Elektronik nüsha | Soru formu cevapları, resmî görüşler ve ekleri ayrıca tebliğde gösterilen elektronik belge yönetim sistemi e-posta adresine |
| Temsilci | Firmanın imza yetkilisince imzalanmış resmî vekâletname; Türkçe veya İngilizce tercümesi; apostil şerhi, apostil yoksa o ülkedeki Türk Konsolosluğu tasdiki |
| Dil | Yazılı ve sözlü iletişim Türkçe; soru formu cevapları dışında Türkçe olmayan bilgi, belge, görüş ve talep dikkate alınmaz |
| Kimlik bilgileri | Yazılı sunumlarda isim ve unvan, adres, elektronik posta adresi ve telefon numaraları |
| Gizli bilgi | Gizlilik kaydıyla verilen her bilgi için gizli olmayan özet |
Yönetmelik, soru formlarının gönderildikleri tarihten itibaren bir hafta içinde alınmış sayılacağını ve cevap için otuz gün verileceğini öngörür; süre, nedenleri belirtilerek ve süresi içinde başvurulursa soruşturmanın süre kısıtları gözetilerek uzatılabilir (m.21). Bakanlığın Mayıs 2026 tarihli raporunda makul uzatma taleplerinin karşılandığı belirtilmiştir. Yurt dışındaki bir şirket için en uzun süren iş genellikle vekâletnamenin imzalanması, tercümesi ve apostil şerhinin alınmasıdır. Vekâletname süreci, soru formunun hazırlanmasıyla eş zamanlı başlatılmalıdır; İngilizce bir örnek bu sayfanın sonundadır.
Kendinizi Tanıtmak ve Örnekleme
İhracatçı sayısı çok fazlaysa Bakanlık soruşturmayı sınırlayabilir. Yönetmelik, soruşturmanın istatistikî açıdan geçerli bir örneklemle veya makul sürede soruşturulabilecek en geniş temsil yeteneğini taşıyan üretim, satış ya da ihracat hacmiyle sınırlanabileceğini öngörür. Örnekleme dâhil edilecek firmalar, tercihen ilgili üretici ve ihracatçılarla istişare edilerek ve mutabakatları alınarak Genel Müdürlükçe seçilir (m.27).
Fotovoltaik paneller için alüminyum çerçevelere ilişkin soruşturma uygulamayı gösterir. Bakanlığın Mayıs 2026 tarihli nihai bildirim raporuna göre altı üretici/ihracatçı soru formunu süresinde cevaplayarak iş birliğine gelmiş, Yönetmeliğin 27’nci maddesi uyarınca örnekleme yoluna gidilmiş, Türkiye’ye en fazla ihracatı olan iki firma örnekleme seçilmiş ve bir firma yedek olarak belirlenmiştir.
Örneklemeye göre hesaplanan damping marjları: fotovoltaik çerçeve soruşturması (nihai bildirim raporu)
| Firma grubu | Damping marjı (CIF bedelin yüzdesi) | Hesap yöntemi |
|---|---|---|
| Örnekleme seçilen birinci firma | 48,57 | Kendi verisi |
| Örnekleme seçilen ikinci firma | 38,26 | Kendi verisi |
| Örnekleme seçilmeyen, iş birliğine gelen dört firma | 44,28 | Örneklemdeki firmaların ağırlıklı ortalama marjı |
| Diğer bütün firmalar | 54,11 | İş birliğine gelmeyenler için |
Tablo örnekleme sisteminin iki sonucunu gösterir. Birincisi, örneklem dışında kalan ama süresinde cevap veren firmalar, iş birliğine gelmeyenlerden daha düşük bir oranla vergilendirilmiştir; kendinizi süresinde tanıtmak, örneğe seçilmeseniz bile sonucu değiştirir. İkincisi, örneklem dışındaki firmaların oranı başkalarının verisinden hesaplanır.
Örneğe seçilmeyen firmanın kendi oranını alması da mümkündür. Yönetmelik, başlangıçta seçilmemiş olan ancak gerekli bilgi ve belgeleri zamanında sağlayan ihracatçı veya üreticiler için, çok sayıda firmanın bulunduğu ve ayrı inceleme yapmanın soruşturmanın zamanında tamamlanmasını engelleyeceği hâller dışında, ayrı bir damping marjı hesaplanacağını öngörür (m.27). Dünya Ticaret Örgütü Anti-Damping Anlaşması’nın 6.10.2 maddesi de aynı kuralı koyar ve gönüllü cevapların caydırılmaması gerektiğini belirtir; Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde bu Anlaşma dikkate alınır (3577 sayılı Kanun m.15). Kendi verisi grubun ortalamasından belirgin biçimde iyi olan bir üretici, örneğe seçilmese de soru formunu eksiksiz vermeli ve ayrı marj istemelidir.
Üretici/İhracatçı Soru Formu: Hangi Veriler İstenir?
Soru formu, Yönetmeliğin hesap kurallarını izler. Formun her bölümü, Bakanlığın marjı hesaplarken uygulayacağı bir maddeye karşılık gelir; cevaplar da o maddenin aradığı biçimde verilmelidir.
Soru formunun bölümleri ve dayandığı hükümler
| Bölüm | İstenen veri | Dayanak |
|---|---|---|
| Şirket yapısı | Ortaklık yapısı, bağlı ve ilişkili şirketler, Türkiye’deki ilişkili ithalatçılar, ticaret şirketleri | Yönetmelik m.9 ve m.18 |
| İç piyasa satışları | Benzer malın ihracatçı ülkedeki satışları, işlem bazında; müşteri, miktar, fiyat, iskonto, satış şartları | Yönetmelik m.5 |
| Üçüncü ülke satışları | İç piyasa satışı yetersizse karşılaştırılabilir üçüncü ülke ihracatı | Yönetmelik m.5 |
| Üretim maliyeti | Hammadde, işçilik, enerji, genel üretim giderleri; ürün tipi bazında birim maliyet | Yönetmelik m.5 ve m.6 |
| Satış, genel ve idari giderler ile kâr | Benzer malın üretimi ve satışına ilişkin giderler ve kâr | Yönetmelik m.6 |
| Türkiye’ye satışlar | Türkiye’ye ihracat, işlem bazında; ilişkili ithalatçı varsa onun yeniden satışları | Yönetmelik m.9 |
| Ayarlamalar | Navlun, sigorta, ambalaj, kredi maliyeti, komisyon, iskonto, ticari aşama ve fiziksel özellik farkları | Yönetmelik m.10 |
| Piyasa ekonomisi koşulları | Ek m.1’deki beş ölçüte ilişkin belgeler | Yönetmelik m.7 ve Ek m.1 |
Formdaki rakamların toplamı, şirketin denetlenmiş mali tablolarıyla ve muhasebe kayıtlarıyla mutabık olmalıdır. Bakanlık verileri ilgili taraflar nezdinde yerinde doğrulayabilir (Yönetmelik m.21) ve doğrulamada açıklanamayan bir fark, bütün cevabın güvenilirliğini tartışmaya açar. Bu yüzden formun hazırlanmasına muhasebe ve satış birimlerinden en baştan katılım sağlanmalı; her tablonun hangi kayıttan üretildiği ayrı bir çalışma dosyasında tutulmalıdır.
Normal Değer ve Maliyet: Hesap Nasıl Yapılır?
Normal değer, ihracatçı ülkede benzer mal için normal ticari işlemler çerçevesinde bağımsız alıcıların fiilen ödediği veya ödemesi gereken karşılaştırılabilir fiyattır (3577 sayılı Kanun m.2/e; Yönetmelik m.5). Hesapta üç eşik belirleyicidir.
Normal değerin hesabındaki eşikler (Yönetmelik m.5 ve m.6)
| Konu | Kural | İhracatçı için anlamı |
|---|---|---|
| İç piyasa satışlarının yeterliliği | İç piyasa satışları, Türkiye’ye satışların yüzde 5’ini veya daha fazlasını oluşturuyorsa yeterli sayılır; uygun karşılaştırma mümkünse daha düşük oran da kabul edilebilir | İç piyasa satışı yetersizse normal değer maliyete gider ve kâr eklenerek oluşturulur veya üçüncü ülke fiyatından alınır |
| İlişkili taraflara satışlar | Fiyatın ilişkiden etkilenmediği kanıtlanmadıkça normal ticari işlem sayılmayabilir | Grup içi satışların piyasa fiyatından yapıldığı belgelenmelidir |
| Maliyetin altındaki satışlar | Ağırlıklı ortalama satış fiyatı ağırlıklı ortalama birim maliyetin altındaysa veya maliyet altı satışlar incelenen satış hacminin en az yüzde 20’siyse büyük miktarda yapılmış sayılır ve hesap dışı bırakılabilir | Maliyetin doğru hesaplanması, hangi satışların hesaba gireceğini belirler |
| Uzun dönem | Altı aydan az olmamak üzere normalde bir yıl | Soruşturma dönemine ait bütün yıl verisi gerekir |
| Maliyet kayıtları | İhracatçı ülkede genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun ve ürünün maliyetini makul ölçüde yansıtan kayıtlar esas alınır | Kayıtlarınızın bu iki şartı karşıladığını gösterin |
| Maliyet dağıtımı | Üreticinin uygulayageldiği dağıtım esaslarına uygun deliller dikkate alınır; daha uygun yöntem yoksa ciroya dayalı dağıtım tercih edilir | Dağıtım yöntemini soruşturmadan önceki dönemlerde de aynı şekilde uyguladığınızı belgeleyin |
| Satış, genel ve idari giderler ile kâr | Öncelikle üreticinin benzer maldaki kendi gider ve kârı; belirlenemezse aynı genel kategorideki mallar, diğer üreticilerin ağırlıklı ortalaması veya makul başka bir yöntem | Kendi gider ve kârınız belgelenmezse başka mal gruplarının veya başka üreticilerin oranları uygulanır |
Maliyet savunması, damping marjını belirleyen başlıca alanlardan biridir. Maliyetin altında yapılan satışlar hesap dışı kalınca normal değer yükselir; maliyet şişkin gösterilirse daha fazla satış hesap dışı kalır. Hammadde alımları ilişkili bir şirketten yapılıyorsa, alım fiyatlarının piyasa fiyatını yansıttığını gösteren belgeler hazırlanmalıdır. Malın aracı bir ülke üzerinden ihraç edilmesi hâlinde normal değer kural olarak ihracatçı ülkenin iç piyasa fiyatıdır; mal o ülkeden yalnızca transit geçiyor veya orada üretilmiyorsa menşe ülkedeki fiyat esas alınır (m.8).
Piyasa Ekonomisi Uygulamayan Ülkeler: Emsal Ülke ve Beş Ölçüt
Piyasa ekonomisi uygulamayan ülkelerden yapılan ithalatta normal değer, ihracatçının kendi fiyat ve maliyetinden değil, şu yollardan biriyle hesaplanır: piyasa ekonomisi uygulayan üçüncü bir ülkenin iç piyasa fiyatı, o ülkeden Türkiye dâhil başka ülkelere ihraç fiyatı, o ülkedeki benzer malın maliyetine gider ve kâr eklenerek oluşturulan değer ya da Türkiye’de benzer mal için ödenen fiyat veya Türkiye’deki maliyete gider ve kâr eklenerek oluşturulan değer (Yönetmelik m.7).
Güncel tebliğlerde bu tercih açıkça yazılır. 2026/22 sayılı Tebliğ, Çin Halk Cumhuriyeti’nde yerleşik üreticilerin Yönetmeliğin Ek 1’inci maddesindeki ölçütleri süresi içinde yeterli delillerle ispat etmesi hâlinde kendileri için Yönetmeliğin 5’inci maddesinin, aksi hâlde 7’nci maddesinin uygulanacağını ve 7’nci maddenin uygulanması hâlinde emsal ülke olarak Türkiye’nin seçilmesinin öngörüldüğünü belirtmiştir (m.9).
Piyasa ekonomisi koşullarının ispatı: Yönetmelik Ek m.1’deki beş ölçüt
| Ölçüt | İçeriği | Dosyaya girecek belge |
|---|---|---|
| Piyasa kararları | Fiyat, maliyet, girdi, üretim, satış ve yatırım kararları önemli bir devlet müdahalesi olmaksızın arz ve talebe göre veriliyor; başlıca girdilerin maliyeti büyük ölçüde piyasa değerini yansıtıyor | Hammadde alım sözleşmeleri ve faturaları, enerji tarifeleri, fiyatlama kararlarının alındığı yönetim kurulu tutanakları, devlet ortaklığı bulunmadığını gösteren pay defteri |
| Muhasebe | Uluslararası standartlara uygun, bağımsız denetimden geçmiş mali tablolar ve bunlara dayanak muhasebe sistemi | Son yıllara ait denetim raporları, hesap planı, muhasebe politikaları |
| Çarpıklık bulunmaması | Duran varlık amortismanı, diğer terkinler, takas ticareti ve borçların tazmin yoluyla ödenmesi gibi konularda piyasa ekonomisi dışı sistemden kalan önemli çarpıklık bulunmaması | Arazi kullanım hakkının edinilme bedeli, amortisman tabloları, takas işlemleri bulunmadığına dair açıklama |
| Hukuki güvence | Faaliyetlere yasal belirlilik ve istikrar sağlayan iflas ve mülkiyet kanunlarına tabi olma | Şirketin tabi olduğu iflas ve mülkiyet mevzuatına ilişkin açıklama |
| Döviz | Döviz işlemlerinin piyasada geçerli kurlardan yapılması | Banka döviz alım satım dekontları ve uygulanan kurlar |
Ölçütlerin tamamı birlikte aranır ve ispat yükü üreticidedir. Bakanlığın 2026 tarihli iki nihai bildirim raporunda da iş birliğine gelen Çinli üreticilerin soru formunda piyasa ekonomisi statüsünü seçmediği, normal değerin emsal ülke Türkiye esas alınarak, Türkiye’deki benzer malın ağırlıklı ortalama birim imalat maliyetine genel, idari ve satış giderleri ile makul bir kâr eklenerek hesaplandığı belirtilmiştir (DMS.298.00.2025 ve DMS.299.00.2025).
Piyasa ekonomisi statüsü talep edilmese de savunma bitmez. Emsal ülke verisi kullanıldığında üreticinin elindeki en etkili araç ayarlama taleplerdir. Sodyum glukonat raporunda, normal değer Türkiye verisinden kurulurken soruşturma konusu ülke koşullarına ilişkin ihracatçılar lehine ayarlamalar yapıldığı açıklanmıştır. Bu ayarlamaların kapsamı, üreticinin kendi üretim koşullarını ne ölçüde belgelediğine bağlıdır.
İhraç Fiyatı, İlişkili İthalatçı ve Ticaret Şirketleri
İhraç fiyatı, ihraç amacıyla satılan mal için fiilen ödenen veya ödenmesi gereken fiyattır. İhracatçı ile ithalatçı arasında ortaklık veya telafi edici bir düzenleme bulunduğu için fiyat güvenilir değilse ihraç fiyatı, bağımsız ilk alıcıya yeniden satış fiyatından geriye doğru hesaplanır; aradaki taşıma, sigorta, gümrük vergileri, satış, genel ve idari giderler ile kâr düşülür (Yönetmelik m.9). Türkiye’de satış şirketi bulunan üretici bakımından bu, Türk şirketinin de ayrıntılı bir soru formu cevaplaması ve giderlerinin doğrulanması demektir.
Mal üreticiden doğrudan değil, bir ticaret şirketi üzerinden satılıyorsa ticaret şirketi de sürece katılmalıdır. Bakanlık uygulamasında ticaret şirketleri için ayrı bir tacir soru formu kullanılmaktadır:
- Kore Cumhuriyeti menşeli kalın levha soruşturmasında (DMS.289.00.2024), ihracatı gerçekleştiren dört ticaret şirketi tacir soru formunu süresinde cevaplayarak iş birliğine gelmiş kabul edilmiştir.
- Sodyum glukonat soruşturmasında (DMS.298.00.2025), bir üreticinin malını Türkiye’ye satan ve onunla ilişkisi bulunmayan iki ticaret şirketi süresinde cevap vererek iş birliğine gelmiş kabul edilmiş, ancak ayrı bir damping marjı hesabına konu edilmemiştir.
Bu iki örnekten çıkan sonuç şudur: marj üretici için hesaplanır; ticaret şirketinin cevabı, üreticinin Türkiye’ye satışlarının ve ihraç fiyatının eksiksiz görülmesini sağlar. Ticaret şirketi cevap vermezse üreticinin Türkiye’ye satışlarının bir bölümü dosyada görünmez ve hesap eksik veriyle yapılır.
Adil Karşılaştırma ve Ayarlama Talepleri
Normal değer ile ihraç fiyatı aynı ticari aşamada, tercihen fabrika çıkış aşamasında ve mümkün olduğunca yakın tarihler esas alınarak karşılaştırılır. Satış şartları, vergilendirme, ticari aşamalar, miktarlar ve fiziksel özelliklerdeki farklılıklar ile karşılaştırmayı etkileyen diğer farklılıklar göz önüne alınır. Bu farklılıkların dikkate alınmasına ilişkin talepler, ilgili taraflarca destekleyici delillerle birlikte sunulmalıdır (Yönetmelik m.10).
Son cümle uygulamanın özüdür. Sodyum glukonat raporunda Bakanlık, fiyat karşılaştırmasını etkilediği ileri sürülen hususları değerlendirdiğini ve belgelendirilen ve uygulanabilir ayarlamaların marj hesabına yansıtıldığını belirtmiştir. Belgesiz ayarlama talebi hesaba girmez.
Sık ileri sürülen ayarlamalar ve gereken belgeler
| Ayarlama | Hangi fiyattan düşülür | Gereken belge |
|---|---|---|
| Deniz navlunu ve sigorta | İhraç fiyatı (CIF’ten fabrika çıkışına) | Navlun faturaları, sigorta poliçeleri, yükleme belgeleriyle eşleşen işlem listesi |
| İç nakliye, liman ve yükleme giderleri | İhraç fiyatı ve iç piyasa fiyatı ayrı ayrı | Nakliye ve liman faturaları, gider dağıtım anahtarı |
| Ambalaj | Farklıysa her iki fiyat | İhracat ve iç piyasa ambalajının maliyet ayrımı |
| Kredi maliyeti | Vade farkı bulunan satışlar | Fatura ve tahsilat tarihleri, şirketin kısa vadeli borçlanma faizi |
| Komisyonlar | Komisyon ödenen satışlar | Acente sözleşmesi ve komisyon ödemeleri |
| İskonto ve indirimler | İlgili fiyat | Satış anında bilinen ve fiilen uygulanmış iskontoları gösteren belgeler |
| Ticari aşama | Farklı aşamalardaki satışlar (distribütöre ve son kullanıcıya) | Her aşamanın üstlendiği işlevleri ve fiyat farkını gösteren veriler |
| Fiziksel özellik farkı | Karşılaştırılan ürün tipleri arasında | Üretim maliyeti farkını gösteren teknik ve maliyet verisi |
| Dolaylı vergiler | İç piyasa fiyatı | İç satışta alınıp ihracatta alınmayan veya iade edilen vergilerin belgeleri |
Ayarlama talepleri soru formunda yapılır; nihai bildirimde reddedildiği görülen talepler gerekçesiyle yeniden ileri sürülür. Damping marjı, normal değer ile ihraç fiyatının ağırlıklı ortalama veya işlem bazında karşılaştırılmasıyla hesaplanır; ihraç fiyatları alıcı, bölge veya dönem bakımından önemli ölçüde değişkense ağırlıklı ortalama normal değer işlem bazındaki ihraç fiyatlarıyla karşılaştırılabilir (Yönetmelik m.11). Hangi yöntemin uygulandığı ve ürün tiplerinin nasıl eşleştirildiği, firma özel bildiriminde kontrol edilmelidir.
Yerinde Doğrulama: Hazırlık ve Ziyaret
Bakanlık, eldeki bilgilerin doğrulanması veya ek bilgi sağlanması amacıyla ilgili taraflar nezdinde inceleme yapabilir. Yurt dışındaki ihracatçı nezdinde yerinde doğrulama üç şarta bağlıdır: firmanın kabul etmesi, ilgili ülkeye bildirimde bulunulması ve bu ülkenin itiraz etmemesi (Yönetmelik m.21). Kore Cumhuriyeti menşeli kalın levha soruşturmasında Bakanlık, Ocak 2025’te Kore Cumhuriyeti’nde iki üretici ve bir ticaret şirketi nezdinde yerinde doğrulama yapmıştır (DMS.289.00.2024).
Doğrulamayı reddetmek, Yönetmelik anlamında bilgiye ulaşılmasını reddetmek sayılabilir; bu durumda taraf iş birliğine gelmemiş kabul edilir ve belirleme mevcut verilere göre yapılabilir (m.26). Kabul edilen bir doğrulama ise cevabı güçlendirir.
Doğrulama ziyaretine hazırlık
| Hazırlanacak | Açıklama |
|---|---|
| Mutabakat tabloları | Soru formundaki satış ve maliyet toplamlarının mali tablolara ve genel mizana bağlantısı |
| İşlem örnekleri | Seçilecek her satış için sipariş, fatura, sevk belgesi, gümrük beyannamesi ve tahsilat dekontu |
| Maliyet dosyası | Ürün tipi bazında maliyet hesabı, dağıtım anahtarları, üretim kayıtları, hammadde alım faturaları |
| Ayarlama dosyası | Her ayarlama kalemi için fatura ve hesap |
| Düzeltmeler listesi | Hazırlık sırasında fark edilen hataların, ziyaretin başında yazılı olarak bildirilmesi |
| Yetkili kişiler | Satış, muhasebe, maliyet ve üretim birimlerinden soruları cevaplayacak çalışanlar |
Hazırlık sırasında fark edilen bir hatayı ziyaretin başında kendiliğinden bildirmek, aynı hatanın doğrulama sırasında ortaya çıkmasından daha iyidir. Ziyaret sonunda yapılan tespitlerin yazılı bir özetinin istenmesi ve ziyaretten sonra sunulacak ek belgelerin süresinin netleştirilmesi gerekir.
Gizli Bilgi ve Gizli Olmayan Özet
Üretici soru formunda maliyet yapısını, müşteri listesini ve fiyatlarını verir. Açıklanması rakiplere önemli bir fayda sağlayacak bilgiler ile haklı bir neden gösterilerek gizlilik kaydıyla verilen bilgiler gizli sayılır ve bilgiyi verenin izni olmadan açıklanmaz (Yönetmelik m.22). Bu koruma bir şarta bağlıdır: gizlilik kaydıyla bilgi veren taraf, esas bilginin makul ölçüde anlaşılmasına olanak sağlayan gizli olmayan bir özet sunmak zorundadır.
Uygulamada özet genellikle rakamlar yerine endeks veya aralık verilerek hazırlanır; Bakanlığın raporlarında da gizli veriler endeks ve aralıklarla gösterilir. Bilginin özetlenemeyecek nitelikte olduğu istisnai durumlarda bunun nedenleri açıklanmalıdır. Gizlilik isteğinin haklı bulunmaması ve tarafın bilginin hiçbir şekilde açıklanmasını istememesi hâlinde bilgi, başka kaynaktan doğrulanmadıkça dikkate alınmayabilir (m.22). Özetsiz bir gizli cevap, hiç verilmemiş cevapla aynı sonuca yol açabilir.
İş Birliğine Gelmemenin Bedeli: 2025-2026 Rakamları
Verilen süre içinde gerekli bilgiyi sağlamayan, bilgiye ulaşılmasını reddeden, soruşturmayı engelleyen veya yanlış ya da yanıltıcı bilgi veren taraf iş birliğine gelmemiş sayılır. Geçici veya nihai belirlemeler bu durumda olumlu ya da olumsuz, mevcut verilere göre yapılabilir ve sonuç, iş birliğine gelinmesi hâline göre daha az avantajlı olabilir (Yönetmelik m.26). Diş freze raporunda Bakanlık, iş birliğine gelen üretici bulunmadığı için Anti-Damping Anlaşması Ek II ile Yönetmeliğin 26’ncı maddesini uygulayarak marjı eldeki en iyi bilgilerle hesaplamıştır.
İş birliğine gelen ve gelmeyen üreticiler: nihai bildirim raporlarındaki damping marjları (CIF bedelin yüzdesi)
| Soruşturma ve rapor | İş birliğine gelen üreticiler | Diğer bütün firmalar |
|---|---|---|
| Diş freze makineleri, DMS.304.00.2025 | İş birliğine gelen üretici yok | 129,77 |
| Fotovoltaik çerçeveler, DMS.299.00.2025 | 38,26 ile 48,57 arası; örneklem dışındakiler 44,28 | 54,11 |
| Sodyum glukonat, DMS.298.00.2025 | 52,13 ve 53,42 | 74,96 |
İş birliğine gelmeyen firmalar için marjın nasıl hesaplandığı raporlarda ayrıntılı açıklanmaz; sodyum glukonat raporu bu marjın Yönetmeliğin 26’ncı maddesi uyarınca belirlendiğini belirtmekle yetinir. Kesin olan, cevap vermeyen üreticinin marjının kendi verisinden hesaplanmadığıdır.
Firma Özel Nihai Bildirim ve Önlem Oranının Belirlenmesi
Nihai belirleme yapılmadan önce, kesin önlem kararına esas olacak önemli bilgi ve bulgular gizlilik ilkesi gözetilerek ilgili taraflara bildirilir (Yönetmelik m.25). Genel nihai bildirim raporu bütün taraflara gönderilir; her üreticinin kendi marjının hesap ayrıntısı ise ayrı bir belgeyle bildirilir. Sodyum glukonat raporunda damping marjı hesaplama yönteminin ve hesaplamaların, ayrıntılı olarak firma özel nihai bildirimlerde açıklandığı belirtilmiştir.
Firma özel bildirimi, kendi hesabınızı ayrıntılı olarak görebileceğiniz belgedir. Kontrol edilecekler şunlardır:
- Hangi iç piyasa satışlarının maliyet testinde hesap dışı bırakıldığı ve maliyetin nasıl hesaplandığı,
- Ürün tiplerinin normal değer ile ihraç fiyatı arasında nasıl eşleştirildiği,
- Hangi ayarlamaların kabul, hangilerinin ret edildiği ve gerekçesi,
- Kur dönüşümlerinde hangi tarih ve kurun esas alındığı,
- Emsal ülke verisi kullanıldıysa yapılan ayarlamaların kapsamı,
- Formül ve aritmetik hataları.
Önlemin oranı, damping marjıyla aynı olmak zorunda değildir. Kanun, zararın telafisinin marjdan daha düşük bir oranla mümkün olduğunun belirlenmesi hâlinde o oranın uygulanmasını öngörür (3577 sayılı Kanun m.7 ve m.13). Raporlardaki marjlar ile sonuç tebliğlerindeki önlem oranları karşılaştırıldığında aradaki fark açıkça görülür:
Nihai bildirimdeki damping marjı ve sonuç tebliğindeki önlem (CIF bedelin yüzdesi)
| Soruşturma | Firma grubu | Nihai bildirimdeki damping marjı | Sonuç tebliğindeki önlem |
|---|---|---|---|
| Sodyum glukonat (rapor Ağustos 2026; Tebliğ No: 2026/31) | İş birliğine gelen birinci üretici | 53,42 | 24,43 |
| Sodyum glukonat | İş birliğine gelen ikinci üretici | 52,13 | 22,56 |
| Sodyum glukonat | Diğer bütün firmalar | 74,96 | 32,96 |
| Fotovoltaik çerçeveler (rapor Mayıs 2026; Tebliğ No: 2026/23) | İş birliğine gelen altı firma | 38,26 ile 48,57 arası | 38,26 |
| Fotovoltaik çerçeveler | Diğer bütün firmalar | 54,11 | 45,99 |
Raporlar önlem oranının hangi hesapla belirlendiğini açıklamaz; tablo yalnızca nihai bildirimdeki marj ile yürürlüğe giren önlemin aynı olmadığını gösterir. Bu fark, nihai bildirim aşamasının ihracatçı için neden önemli olduğunu da gösterir: bu aşamada hem marjın hesabı hem de zararı gidermeye yetecek daha düşük oran tartışılabilir. Önlem oranının yerli üretim dalının fiyat kırılması ve baskısı verileriyle ilişkisini gösteren bir görüş, daha düşük önlem kuralının uygulanması için somut bir dayanak sunar.
Geçici Önlem Döneminde Firma Bazlı Teminat
Soruşturma sırasında damping ve zarar konusunda ön belirleme yapılırsa geçici önlem teminat olarak uygulanabilir. Geçici önlem soruşturmanın açılmasından itibaren altmış gün geçmeden uygulanamaz ve dört ay yürürlükte kalır. Damping soruşturmasına konu malın Türkiye’ye ihracatının önemli bir kısmını gerçekleştiren ihracatçıların talebi hâlinde bu süre altı aya kadar çıkarılabilir; daha düşük bir önlemin yeterliliği incelenecekse süreler altı ve dokuz ay olarak belirlenebilir (3577 sayılı Kanun m.12).
Fotovoltaik çerçeve soruşturmasında 13.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/41 sayılı Tebliğ ile geçici önlem, iş birliğine gelen firmalar için firma bazında CIF bedelin yüzde 14,79’u, yüzde 21,99’u ve yüzde 27,20’si, diğer bütün firmalar için yüzde 31,40’ı oranında teminat olarak uygulanmıştır. Kesin önlem 24.06.2026’da iş birliğine gelen firmalar için yüzde 38,26, diğerleri için yüzde 45,99 olarak belirlenmiştir (Tebliğ No: 2026/23). Kesin önlem geçici önlemden yüksek olduğu için fark tahsil edilmemiştir (3577 sayılı Kanun m.14).
Geçici önlem uygulandığında ilgili taraflar, önlemin alınmasına esas olan temel bilgi ve bulgular hakkında açıklama talep edebilir; talep, önlemin uygulanmasından sonra en kısa sürede yazılı olarak yapılırsa gizlilik ilkesi gözetilerek karşılanır (Yönetmelik m.25). Geçici önlem aşamasındaki hesap, kesin kararın hesabına zemin oluşturur; hatalar bu aşamada düzeltilmelidir.
Fiyat Taahhüdü: Önlem Yerine Fiyat Disiplini
Soruşturma sırasında ihracatçı, dampingli ithalattan kaynaklanan zararı ortadan kaldıracak şekilde kendiliğinden veya Kurul’un önerisi üzerine taahhütte bulunabilir. Kurul taahhüdü kabul ederse soruşturma geçici veya kesin önlem alınmaksızın durdurulabilir veya sonuçlandırılabilir (3577 sayılı Kanun m.11). Damping soruşturmasında taahhüdün içeriği, ihraç fiyatlarının yeniden düzenlenmesi veya damping fiyatlı ihracatın durdurulmasıdır (Yönetmelik m.32).
Fiyat taahhüdünün kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ön şart | Dampingli ithalatın varlığı ve zarara neden olduğu konusunda ön belirleme yapılmış olmalıdır | Yönetmelik m.32 |
| Kurul’un önerisi | Kurul da taahhüt önerebilir; ihracatçının bunu kabul etmesi zorunlu değildir | Yönetmelik m.32 |
| Soruşturmanın akıbeti | Taahhüt kabul edilirse soruşturma durdurulabilir; ihracatçı talep ederse veya Kurul karar verirse soruşturma sonuçlandırılır | Yönetmelik m.32; 3577 Ek m.1 |
| Geçici önlemin tahsilatı | Soruşturmanın sonuçlandırılmış olması, taahhüdün yürürlüğe girmesine kadar uygulanmış geçici önlemlerin gerekli kıldığı tahsilatı engellemez | 3577 m.11; Karar m.5 |
| İzleme | Taahhüdü kabul edilen taraf, yerine getirmeye ilişkin bilgileri düzenli olarak verir ve doğrulanmasına olanak sağlar | Yönetmelik m.33 |
| İhlal | Mevcut verilere dayanılarak geçici veya kesin önlem alınabilir; geriye dönük uygulama, ihlal tarihinden öncesine gitmemek ve geçici önlemin alındığı tarihten geriye doksan günü aşmamak üzere yapılabilir | 3577 m.11; Yönetmelik m.33; Karar m.6 |
| Süre ve gözden geçirme | Kesin önlemlerin süresine ve gözden geçirilmesine ilişkin hükümler taahhütler için de uygulanır | Karar m.7 |
Taahhüt teklifinin kabul görmesi için uygulanabilir ve denetlenebilir olması gerekir. Tek bir ürün tipinde, tek bir ticaret kanalıyla ve az sayıda alıcıya satış yapan üretici için asgari fiyat taahhüdü izlenebilir; çok sayıda ürün tipi, ilişkili şirketler üzerinden satış veya Türkiye’de aynı alıcıya başka ürünlerle birlikte satış izlemeyi zorlaştırabilir. Teklif, bu riskleri karşılayan raporlama ve denetim yükümlülükleriyle birlikte sunulmalıdır. Bir örnek bu sayfanın sonundadır.
Kesin Önlemden Sonra: Üretici/İhracatçı Belgesinin Düzenlenmesi
Size ayrı bir oran belirlendiyse bu orandan yararlanmak, alıcınızın gümrükte sunacağı Üretici/İhracatçı Belgesine bağlıdır. Belge ibraz edilmezse kendisi için ayrı önlem belirlenmeyen diğer firmalara uygulanan oran tatbik edilir (Tebliğ No: 2025/1 m.4). Belgeyi düzenlemek ihracatçının, sunmak ithalatçının işidir; birinin hatası diğerine yüksek vergi olarak döner.
Üretici/İhracatçı Belgesinde ihracatçının yükümlülükleri (Tebliğ No: 2025/1)
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Düzenleyen | Gümrük beyanına esas faturayı düzenleyen üretici, ihracatçı veya ticaret şirketi | m.5/1 |
| Şekil | Bilgisayar ortamında, İngilizce, tam ve eksiksiz; usule uygun olmayan veya eksik belge kabul edilmez | m.5/1 |
| İmza | İmza yetkisini haiz yetkili tarafından ıslak imzayla | m.5/2 |
| Süre | Düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl geçerli; serbest bölge veya antrepoda bekleme süresince durur | m.7 |
| Denetim | Bakanlık belgenin doğruluğundan şüphe ederse ihracatçının ülkesindeki gümrük idaresinden bilgi isteyebilir, tesiste yerinde inceleme yapabilir veya yaptırabilir; belgeyi düzenleyen firmalar bilgi vermeyi ve incelemeyi kabul ve taahhüt eder | m.6/3 |
| Saklama | Belgenin kopyası ve dayanakları (üretim kayıtları, faturalar, gümrük beyannameleri) beyannamenin tescilinden itibaren üç yıl saklanır | m.6/4 |
| Sorumluluk | Beyan ve belgelerin doğruluğundan ithalatçı, üretici/ihracatçı ve varsa ticaret şirketi ayrı ayrı sorumludur | m.6/1 |
| Usulsüz belge | İdare vergi kaybına uğrarsa Gümrük Kanunu’nun vergi kaybına ilişkin hükümleri uygulanır | m.8 |
Belge, ayrı oran tanınan firmanın kendi ürettiği eşya için düzenlenir. Başka bir üreticinin malını kendi oranıyla göndermek, ithalatçının yüksek orana ve gümrük yaptırımlarına muhatap olmasına, ihracatçının da ara gözden geçirme veya etkisiz kılma soruşturmasıyla karşılaşmasına yol açabilir. Sevkiyat belgelerinin (fatura, Üretici/İhracatçı Belgesi, menşe belgesi, yükleme belgeleri) birbiriyle tutarlı olması için ihracat biriminde bir kontrol listesi kullanılmalıdır.
Belgenin Türkiye’deki müşteri bakımından sonuçlarını, yani gümrükte belgenin reddini, ispat yükünün ithalatçıya yüklenmesini, en yüksek önlem üzerinden ek tahakkuku ve Danıştay kararlarını Üretici/İhracatçı Belgesi rehberimizde anlattık. Müşterinizin sözleşmeye koymak isteyeceği belge, kayıt ve tazmin hükümleri de o rehberde yer alıyor.
Yeni İhracatçı İncelemesi
Soruşturma döneminde Türkiye’ye ihracat yapmamış bir üretici, kesin önlem konulduktan sonra kendisi için ayrı bir damping marjı belirlenmesini isteyebilir (Yönetmelik m.36; Karar m.8). Bunun için üç şeyin kanıtlanması gerekir:
- Önleme konu malın ihracatçı ülkedeki, önleme tabi ihracatçı veya üreticileriyle bağlantılı olmamak,
- Soruşturma döneminden sonra önleme konu malı Türkiye’ye ihraç etmiş olmak veya önemli miktarda ihraç etmek için geri dönülemez bir sözleşme yükümlülüğü altına girmiş olmak,
- Soruşturma döneminde Türkiye’ye ihracatın bulunmaması.
İnceleme, yerli üreticilerin görüşü alındıktan sonra hızlandırılmış olarak başlatılır ve yürütülür (Yönetmelik m.36). Soruşturma sonucundaki karar yürürlüğe girene kadar, başvuran üreticinin ihraç ettiği mal için yürürlükteki kesin önlem teminata bağlanır; sonuçta teminat, 14’üncü maddeye göre kesin oranla karşılaştırılarak tahsil veya iade edilir (3577 sayılı Kanun Ek m.2).
Bağlantı şartı kısıtlayıcıdır: önleme tabi bir üreticinin grubundaki yeni bir şirket bu yoldan yararlanamaz. Grup şirketleri bakımından izlenecek yol ara gözden geçirmedir.
Ara Gözden Geçirme, Unvan Değişikliği ve Şirket Yeniden Yapılanması
Kesin önlemin yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl geçmiş olması kaydıyla ihracatçı, önlemin gözden geçirilmesi için ara gözden geçirme başvurusunda bulunabilir. Başvurunun, önlemin uygulanmasına devam edilmesinin dampingi ortadan kaldırmak için gerekli olmadığını veya koşulların önemli ölçüde değiştiğini gösteren yeterli delilleri içermesi gerekir (Yönetmelik m.34). Ürününüzün fiyat yapısı soruşturmadan sonra kalıcı olarak değiştiyse bu yol kendi oranınızı düşürmenin aracıdır.
Firma bazında tanınan oran veya muafiyet, tüzel kişiliğe bağlıdır. 21.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/30 sayılı Tebliğ bunu gösterir. Çin menşeli duvar tipi split klimalara uygulanan önlem 2009 yılında Malezya menşeli veya çıkışlı ithalata genişletilmiş, soruşturma sonunda Malezya’daki üç firma önlemden muaf tutulmuştur. Bu firmalardan biriyle ilişkili olan başka bir Malezya şirketinin, muafiyetin unvan değişikliği gerekçesiyle kendisi için devam etmesi talebi İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu kararıyla uygun bulunmamış; şirket bunun üzerine kısmi ara gözden geçirme başvurusunda bulunmuş ve Kurul, muafiyetin bu şirket bakımından değerlendirilmesi için soruşturma açılmasına karar vermiştir. Tebliğde şirketin 2009 ile 2026’nın ilk yarısı arasında Türkiye’ye ihracatının bulunmadığı da tespit edilmiştir (m.6-8, özellikle m.7/2).
Ders şudur: birleşme, bölünme, unvan değişikliği veya üretimin grup içinde başka bir şirkete devri, size tanınan oranı veya muafiyeti kendiliğinden yeni şirkete taşımaz. Yeniden yapılanma planlanıyorsa, önlemin yeni yapıya uygulanması için ara gözden geçirme başvurusu zamanlamasıyla birlikte değerlendirilmelidir. Bu soruşturmada da soru formu ve görüş süresi 37 gün olarak belirlenmiştir (Tebliğ No: 2026/30 m.10).
Etkisiz kılma soruşturmaları çoğunlukla yerli üreticilerin başvurusuyla açılır; Türk üreticilerin bu başvuruda hangi verileri sunduğunu yerli üretici rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
Önlemin beş yıllık süresinin sonunda açılan nihai gözden geçirmede yabancı üreticinin neden katılması gerektiğini, Bakanlığın iş birliği olmadığında esas soruşturma marjlarını nasıl kullandığını ve 2025-2026 sonuçlarını Dampinge Karşı Önlemin 5 Yılı Doluyor: Nihai ve Ara Gözden Geçirme rehberimizde inceledik.
Üçüncü Ülkedeki Gerçek Üretici: Etkisiz Kılma ve Muafiyet
Önlem yürürlüğe girdikten sonra aynı ürünün başka ülkeler üzerinden gelmeye başladığı saptanırsa, önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılabilir. Bu soruşturmalarda dampingin ve zararın tespitine ilişkin hükümler uygulanmaz; tartışma, ticaretin şeklindeki değişikliğin vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunup bulunmadığıdır (Yönetmelik m.38; Karar m.2/i). Soruşturma sonunda önlem, önleme konu ülkeden benzer mallar ya da parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatını kapsayacak şekilde genişletilebilir (Karar m.11).
Genişletilen önlem kural olarak o ülkeden gelen ithalatın tamamına uygulanır; ancak gerçekten üretim yapan firma muafiyet alabilir. Yukarıdaki klima örneğinde Çin menşeli ürüne uygulanan önlem Malezya menşeli veya çıkışlı ithalata genişletilmiş, soruşturma sonunda Malezya’daki üç firma muaf tutulmuştur; aynı önlem 2011 yılında Vietnam, Endonezya, Filipinler ve Pakistan menşeli veya çıkışlı ithalata da genişletilmiştir (Tebliğ No: 2026/30 m.5).
Üçüncü ülkedeki üreticinin muafiyet için göstermesi gerekenler
| Husus | Belge |
|---|---|
| Üretimin kendi tesisinde yapıldığı | Üretim hattı, kapasite, üretim kayıtları, enerji ve işçilik giderleri |
| Girdilerin kaynağı | Hammadde ve parça alım faturaları; önleme konu ülkeden alınan parçaların toplam değer içindeki payı |
| Ticari gerekçe | Yatırımın önlemden önceki tarihi, pazar stratejisi, finansman belgeleri |
| Önleme konu ülkedeki firmalarla ilişki | Ortaklık yapısı, yönetim, ortak kontrol bulunmadığına dair belgeler |
| Menşe | Menşe şahadetnamesi ve bunu destekleyen üretim belgeleri |
Etkisiz kılma soruşturmaları İthalat Genel Müdürlüğü’nün İthalat Politikalarını İzleme ve Değerlendirme Dairesi tarafından yürütülmektedir; 2026/30 sayılı Tebliğ’de yetkili merci bu daire olarak gösterilmiş ve bilgilere Bakanlık sitesindeki “İzleme ve Önlemlerin Etkisiz Kılınması” sekmesinden ulaşılabileceği belirtilmiştir (m.9 ve m.12). Menşe tartışmasının gümrükteki boyutunu menşe ve dolaşım belgelerine ilişkin yazımızda ele aldık.
Üçüncü ülkedeki üreticinin soruşturmada sunacağı belgeleri, muafiyetin gümrükte nasıl kullanılacağını ve soruşturmadan sonra kurulan tesis için yeni ihracatçı incelemesini Etkisiz Kılma Soruşturması: İthalatçı ve Üçüncü Ülkedeki Üretici Ne Yapmalı? rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
Sonuç Tebliğine Karşı Dava
Kesin önlemi koyan tebliğ, Ticaret Bakanlığı’nın ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemidir. Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlerine karşı açılan davalara Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar (2575 sayılı Kanun m.24/1-c). Dava süresi altmış gündür ve ilanı gereken düzenleyici işlemlerde ilan tarihini izleyen günden başlar (2577 sayılı Kanun m.7).
Dava açılması tebliğin uygulanmasını durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir (2577 sayılı Kanun m.27). Davada soruşturmanın usulü ve esası birlikte denetlenir: savunma hakkının tanınıp tanınmadığı, firma özel bildiriminin yapılıp yapılmadığı, reddedilen ayarlamaların gerekçesi, maliyet testinin ve marj hesabının mevzuata uygunluğu.
Dava, idari aşamada ileri sürülmüş itirazlar üzerine kurulursa güçlüdür. Soru formunda talep edilmemiş bir ayarlamanın veya nihai bildirime karşı dile getirilmemiş bir hesap hatasının davada ilk kez ileri sürülmesi, ispat bakımından zorluk doğurur. Danıştay’da dava açılacaksa avukat adına, apostilli ve Türkçe tercümeli ayrı bir dava vekâletnamesi düzenlenmelidir. Önlem koyan tebliğlere karşı dava yollarını merkez sayfamızda ayrıca anlattık.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
Yabancı üretici ve ihracatçının hazırlayacağı belgeler
| Aşama | Belgeler |
|---|---|
| Açılış | Açılış tebliği; Bakanlığın bildirim yazısı; başvurunun gizli olmayan özeti; soru formları; imza sirküleri; apostilli ve tercümeli vekâletname |
| Soru formu | İç piyasa ve Türkiye satışlarının işlem bazında listesi; ürün tipi bazında maliyet hesabı; denetlenmiş mali tablolar ve mutabakat tabloları; ayarlama belgeleri; şirket yapısı şeması; gizli olmayan özetler |
| Piyasa ekonomisi talebi | Ek m.1’deki beş ölçüte ilişkin belgeler: alım sözleşmeleri, denetim raporları, amortisman tabloları, döviz işlemleri |
| Yerinde doğrulama | Mutabakat tabloları; seçilecek işlemler için sipariş, fatura, sevk ve tahsilat belgeleri; maliyet dosyası; düzeltmeler listesi |
| Nihai bildirim | Genel nihai bildirim raporu; firma özel bildirim; hesap hatalarını ve reddedilen ayarlamaları gösteren karşılaştırma tablosu |
| Kesin önlemden sonra | Sonuç tebliği; Üretici/İhracatçı Belgesi şablonu ve kayıt düzeni; üç yıllık saklama klasörü |
Adım Adım Takvim
- Tebliğin yayımlandığı hafta. Ürün tanımını kendi ürününüzle karşılaştırın; soruşturma sayfasından soru formlarını indirin; 37 günün son gününü belirleyin; vekâletname, tercüme ve apostil sürecini başlatın.
- İlk iki hafta. Türkiye’deki alıcılarınızı ve ticaret şirketlerinizi bilgilendirin; satış, muhasebe ve maliyet birimlerinden bir ekip kurun; örnekleme bilgisi isteniyorsa ilk olarak onu gönderin.
- Süre dolmadan. Soru formunu, ayarlama taleplerini ve varsa piyasa ekonomisi koşullarına ilişkin belgeleri gönderin; süre yetmeyecekse dolmadan önce gerekçeli uzatma isteyin.
- Cevaptan sonra. Bakanlığın ek bilgi taleplerini süresinde karşılayın; yerinde doğrulama talep edilirse kabul edin ve hazırlığı başlatın.
- Geçici önlem yayımlanırsa. Önleme esas bilgi ve bulgular hakkında açıklama isteyin; hesap hatalarını yazılı olarak bildirin; fiyat taahhüdünü değerlendirin.
- Nihai bildirim geldiğinde. Firma özel bildirimdeki hesabı satır satır kontrol edin; reddedilen ayarlamaları ve önlem oranını yazılı olarak tartışın.
- Sonuç tebliği yayımlandığında. Oranınızı ve kapsamı kontrol edin; Üretici/İhracatçı Belgesi düzenini kurun; dava süresini takvime işleyin.
- Önlem süresince. Bir yıl sonra ara gözden geçirme imkânını değerlendirin; şirket yapısındaki değişiklikleri önlem bakımından önceden inceleyin; beş yıllık sürenin sonunda açılabilecek nihai gözden geçirmeye hazırlanın.
Nihai Bildirime Karşı Üretici/İhracatçı Görüş Yazısı Örneği
Aşağıdaki örnek, soru formunu süresinde cevaplamış ve yerinde doğrulamadan geçmiş bir üretici adına, nihai bildirim ve firma özel bildirim üzerine sunulmak üzere hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyanın verisiyle doldurulmalı, her itiraz ekteki hesap tablosuna bağlanmalıdır. Yazı Türkçe sunulur.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Damping ve Sübvansiyon Dairesi)
GÖRÜŞ SUNAN: [Üretici unvanı], [ülke] — [adres], [e-posta]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]
İLGİ: (a) [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: [yıl/sayı]) ile açılan damping soruşturması; (b) [tarih] tarihli nihai bildirim raporu ve müvekkile özgü nihai bildirim
KONU: Nihai bildirimde müvekkil için hesaplanan damping marjına ve önerilen önlem oranına ilişkin görüşlerimizin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
A. Yönetmelik m.6: Maliyet hesabında müvekkilin kendi kayıtları esas alınmalıdır
1. Müvekkil, soru formu cevabında [ürün tipi] için birim üretim maliyetini, [ülke] genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak tutulan ve bağımsız denetimden geçen kayıtlarına dayanarak bildirmiştir. Bu kayıtlar [tarih] tarihinde yapılan yerinde doğrulamada incelenmiş ve doğrulama sırasında herhangi bir uyumsuzluk tespit edilmemiştir.
2. Firma özel bildiriminde ise genel üretim giderleri, müvekkilin yıllardır uyguladığı makine saatine dayalı dağıtım yerine ciro esasına göre yeniden dağıtılmış ve [ürün tipi]’nin birim maliyeti yüzde [oran] artırılmıştır. Yönetmeliğin 6’ncı maddesi, üreticinin uygulayageldiği maliyet dağıtım esasları çerçevesinde sunduğu delillerin dikkate alınacağını, ciroya dayalı dağıtımın ancak daha uygun bir yöntem bulunmaması hâlinde tercih edileceğini öngörmektedir. Müvekkilin dağıtım yöntemi soruşturma döneminden önceki [sayı] yılda da aynı şekilde uygulanmış, denetim raporlarına yansımıştır. Bu durumda ciro esasına geçilmesinin dayanağı bulunmamaktadır.
3. Maliyetin yeniden dağıtılması sonucunda [sayı] adet iç piyasa satışı maliyet testinde hesap dışı bırakılmıştır. Müvekkilin kendi dağıtım yöntemi uygulandığında maliyetin altındaki satışların incelenen satış hacmi içindeki payı yüzde [oran] olup Yönetmeliğin 5’inci maddesindeki yüzde 20 eşiğinin altında kalmaktadır. Bu satışların normal değerin hesabına dâhil edilmesi gerekir.
B. Yönetmelik m.10: Kanıtlanan ayarlamalar hesaba yansıtılmalıdır
4. Müvekkil, soru formunda iç piyasa satışlarına ilişkin kredi maliyeti ve iç nakliye ayarlamalarını faturaları ve tahsilat kayıtlarıyla birlikte sunmuştur. Nihai bildirimde kredi maliyeti ayarlaması, kullanılan faiz oranının belgelenmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.
5. Müvekkilin soruşturma dönemindeki kısa vadeli banka kredilerine ait sözleşmeler ve faiz tahakkuk dökümleri soru formunun [ek numarası] numaralı ekinde yer almakta, ağırlıklı ortalama faiz oranı da aynı ekte hesaplanmaktadır. Bu belgeler yerinde doğrulama sırasında da incelenmiştir. Yönetmeliğin 10’uncu maddesi destekleyici delillerle sunulan ayarlama taleplerinin dikkate alınmasını öngördüğünden, ayarlamanın hesaba yansıtılması gerekir. Talebin kabulü hâlinde müvekkilin marjı, ekteki tabloda gösterildiği üzere yüzde [oran]’a inmektedir.
C. Yönetmelik m.11: Ürün tiplerinin eşleştirilmesi
6. Firma özel bildiriminde [A tipi] ürünün ihraç fiyatı, iç piyasada satılan [B tipi] ürünün normal değeriyle karşılaştırılmıştır. İki tip arasında [teknik özellik] bakımından fark bulunmakta, bu fark birim maliyette yüzde [oran]’lık bir ayrıma yol açmaktadır. Müvekkil iç piyasada [A tipi] ürünü de satmaktadır ve bu satışlar maliyet testinden geçmiştir. Karşılaştırmanın aynı tip ürünler arasında yapılması, aynı tip bulunmuyorsa fiziksel özellik farkı için ayarlama yapılması gerekir.
D. Kanun m.7 ve m.13: Önlem zararı gidermeye yetecek oranı aşmamalıdır
7. 3577 sayılı Kanun’un 7’nci ve 13’üncü maddeleri, zararın telafisinin damping marjından daha düşük bir oranla mümkün olduğunun belirlenmesi hâlinde vergi oranının bu düzeyde belirlenmesini öngörmektedir. Nihai bildirim raporunda yerli üretim dalının fiyatlarındaki kırılma ve baskı [aralık] düzeyinde tespit edilmiştir. Müvekkilin ihraç fiyatına bu oranda bir önlem eklendiğinde ithal ürünün Türkiye’deki satış fiyatı yerli üretim dalının fiyat düzeyine ulaşmaktadır; hesap ektedir. Önlemin bu düzeyi aşmayacak şekilde belirlenmesini talep ediyoruz.
SONUÇ VE TALEP
8. Açıklanan nedenlerle; müvekkilin maliyetinin kendi dağıtım yöntemiyle hesaplanmasına, maliyet testinde hesap dışı bırakılan satışların normal değere dâhil edilmesine, kredi maliyeti ayarlamasının kabulüne, ürün tiplerinin aynı tipler arasında eşleştirilmesine ve bu düzeltmelerle bulunacak marjın, zararı gidermeye yetecek oranı aşmayacak şekilde müvekkil için ayrı oran olarak belirlenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Görüş sunan vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; düzeltilmiş marj hesap tablosu; maliyet dağıtım yönteminin önceki yıllardaki uygulamasını gösteren denetim raporları; kredi sözleşmeleri ve faiz dökümü; ürün tiplerinin teknik karşılaştırması; gizli olmayan özet.
Soruşturmada Temsil İçin İngilizce Vekâletname Örneği
Yurt dışındaki şirketin soru formu cevaplarını ve görüşlerini Türkiye’deki bir temsilci aracılığıyla sunabilmesi için, imza yetkilisince imzalanmış, Türkçe veya İngilizce tercümeli ve apostil şerhi taşıyan bir vekâletname gerekir (Tebliğ No: 2026/22 m.11/4). Aşağıdaki örnek İngilizce hazırlanmıştır; imza yetkisini gösteren belgeyle birlikte apostil işlemine sunulmalıdır. Danıştay’da dava açılacaksa ayrıca dava vekâletnamesi düzenlenmelidir.
POWER OF ATTORNEY
The undersigned, [name], [title], acting as the duly authorised signatory of [Company], a company incorporated under the laws of [country], registration number [ ], registered office at [address] (the “Company”),
A. Appointment
1. The Company appoints Av. [name], attorney at law registered with the [ ] Bar Association, [address], [registered electronic mail address] (the “Attorney”), to represent it before the Ministry of Trade of the Republic of Türkiye, Directorate General of Imports, in the anti-dumping investigation opened by Communiqué No. [year/number] published in the Official Gazette of [date], concerning [product] originating in [country] (the “Investigation”).
B. Scope of authority
2. The Attorney may: (a) register the Company as an interested party; (b) file the producer/exporter questionnaire reply, its annexes and any supplementary information, including confidential versions and non-confidential summaries; (c) request extensions of time; (d) inspect the non-confidential file; (e) request and attend hearings; (f) receive notifications, including the final disclosure and the company-specific disclosure, and file comments; (g) attend and assist in on-the-spot verification; (h) offer, negotiate and sign price undertakings, subject to the Company’s prior written approval of their terms; and (i) take part in any interim, new exporter, refund or expiry review concerning the measures resulting from the Investigation.
3. The Attorney may appoint other lawyers of the same firm to act jointly or separately.
C. Confidentiality
4. The Attorney shall use the Company’s information only for the purposes of the Investigation and shall not disclose confidential information to any third party, including importers and other producers, without the Company’s written consent.
D. Term
5. This power of attorney is valid from its date until the final determination in the Investigation and, if a measure is imposed, until the end of any review of that measure, unless revoked earlier by written notice to the Attorney and the Ministry.
6. This power of attorney is governed by the laws of the Republic of Türkiye.
Signed at [place] on [date]
For and on behalf of [Company]
[name], [title]
[signature and company seal]
[Apostille]
Fiyat Taahhüdü Teklifi Örneği
Aşağıdaki örnek, geçici önlemden sonra, yani damping ve zarar konusunda ön belirleme yapıldıktan sonra sunulmak üzere hazırlanmıştır. Asgari ihraç fiyatı, önleme esas bilgi ve bulgular dikkate alınarak zararı giderecek düzeyde belirlenmeli; izleme ve denetim hükümleri teklifin parçası olmalıdır.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Damping ve Sübvansiyon Dairesi)
İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu’na sunulmak üzere
TEKLİF EDEN: [Üretici unvanı], [ülke] — [adres]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]
İLGİ: [yıl/sayı] sayılı Tebliğ ile açılan damping soruşturması ve [yıl/sayı] sayılı Tebliğ ile uygulanan geçici önlem
KONU: 3577 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi ve Yönetmeliğin 32’nci maddesi uyarınca fiyat taahhüdü teklifidir.
AÇIKLAMALAR
A. Yönetmelik m.32: Taahhüt teklifinin koşulları gerçekleşmiştir
1. Soruşturmada [tarih] tarihli ve [yıl/sayı] sayılı Tebliğ ile geçici önlem uygulanmış, dampingli ithalatın varlığı ve zarara neden olduğu konusunda ön belirleme yapılmıştır. Yönetmeliğin 32’nci maddesi, bu aşamadan sonra ihracatçının ihraç fiyatlarını yeniden düzenleyeceğini taahhüt etmesine ve Kurul’un taahhüdü kabul etmesine imkân tanımaktadır.
2. Müvekkil, soru formunu süresinde cevaplamış, [tarih] tarihinde yerinde doğrulamayı kabul etmiş ve soruşturmanın her aşamasında iş birliği yapmıştır. Müvekkil soruşturma konusu ürünü Türkiye’ye yalnızca [sayı] ürün tipinde ve yalnızca [ilişkisiz ithalatçı/kendi satış şirketi] aracılığıyla satmaktadır; bu yapı taahhüdün izlenmesini kolaylaştırmaktadır.
B. 3577 sayılı Kanun m.11: Taahhüdün içeriği zararı ortadan kaldıracak düzeydedir
3. Müvekkil, soruşturma konusu ürünün Türkiye’ye ihracatında ekteki tabloda ürün tipi bazında gösterilen asgari CIF fiyatlarının altında satış yapmamayı taahhüt eder. Asgari fiyatlar, geçici önleme esas Bilgilendirme Raporu’ndaki bulgulara göre yerli üretim dalındaki zararı giderecek düzeyde hesaplanmıştır; hesap yöntemi ekte açıklanmıştır.
4. Asgari fiyatlar, ana hammaddenin [kaynak] fiyat endeksindeki değişime bağlı olarak altı ayda bir, ekteki formüle göre güncellenecek; güncellenen fiyatlar yürürlüğe girmeden önce Genel Müdürlüğe bildirilecektir.
5. Müvekkil, taahhüdü dolaylı yollarla etkisiz kılmamayı da taahhüt eder. Bu kapsamda Türkiye’deki alıcılara aynı faturada veya ayrı faturalarla verilecek iskonto, ikram, kredi, geri ödeme ya da başka ürünlerin fiyatında yapılacak indirim yoluyla asgari fiyatın altına inilmeyecektir.
C. Yönetmelik m.33: İzleme ve denetim
6. Müvekkil, Türkiye’ye yaptığı her satışa ilişkin fatura, miktar, fiyat ve alıcı bilgilerini her üç aylık dönemi izleyen otuz gün içinde Genel Müdürlüğe bildirecek ve bu bilgilerin doğruluğunun tesislerinde ve kayıtları üzerinde denetlenmesini kabul edecektir.
7. Müvekkil, Yönetmeliğin 33’üncü maddesi uyarınca raporlama ve denetim koşullarına uyulmamasının taahhüdün ihlali sayılacağını ve bu hâlde mevcut verilere dayanılarak geçici veya kesin önlem alınabileceğini kabul eder.
SONUÇ VE TALEP
8. Açıklanan nedenlerle; müvekkilin fiyat taahhüdü teklifinin kabulüne ve müvekkilin ihracatı bakımından soruşturmanın önlem alınmaksızın durdurulmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Teklif eden vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; ürün tipi bazında asgari fiyat tablosu ve hesap yöntemi; güncelleme formülü; Türkiye’deki satış kanallarını gösteren şema; raporlama şablonu; gizli olmayan özet.
Sık Yapılan Hatalar
- Büyükelçilikten haber beklemek. Bildirim almayan üretici için süre tebliğin yayımıyla işler.
- Vekâletnameyi son haftaya bırakmak. İmza, tercüme ve apostil süreci soru formundan uzun sürebilir.
- Örneğe seçilmeyince cevap vermeyi bırakmak. Örneklem dışında kalan ama süresinde cevap veren firma, iş birliğine gelmeyenlerden daha düşük oranla vergilendirilir ve ayrı marj isteyebilir.
- Ayarlamaları belgesiz istemek. Yönetmelik destekleyici delil arar; belgelenmeyen ayarlama hesaba girmez.
- Maliyet dağıtımını soruşturma için değiştirmek. Üreticinin uygulayageldiği dağıtım esasları dikkate alınır; yeni yöntem güvenilirliği zayıflatır.
- Gizli bilgiye özet koymamak. Özetsiz gizli bilgi, başka kaynaktan doğrulanmadıkça dikkate alınmayabilir.
- Ticaret şirketini sürece katmamak. Türkiye’ye satışların bir bölümü dosyada görünmez, hesap eksik veriyle yapılır.
- Unvan değişikliğiyle oranın taşınacağını varsaymak. Firma bazlı oran ve muafiyet tüzel kişiliğe bağlıdır; Kurul unvan değişikliği gerekçesiyle devam talebini kabul etmeyebilir.
- Üretici/İhracatçı Belgesini başka üreticinin malı için düzenlemek. Belge geçersiz sayılır, en yüksek oran uygulanır ve gümrük yaptırımları gündeme gelir.
Yurt dışındaki ihracatçıların Danıştay’da açtığı davalarda hangi iddiaların nasıl değerlendirildiğini ve dava dilekçesinin nasıl kurulacağını Danıştay davası rehberimizde anlattık.
Hukukçular Evi Yabancı Üretici ve İhracatçılar İçin Ne Yapar?
Açılış tebliğinin yayımlandığı gün ürün kapsamını, süreyi ve örnekleme takvimini çıkarıyor; vekâletname, tercüme ve apostil sürecini müvekkille birlikte yürütüyoruz. Soru formunun Türk mevzuatının hesap kurallarına göre hazırlanmasına, ayarlama taleplerinin belgelendirilmesine ve gizli olmayan özetlerin düzenlenmesine destek oluyor; piyasa ekonomisi koşullarına ilişkin talepleri ve emsal ülke tartışmasını dosyaya taşıyoruz.
Yerinde doğrulamaya hazırlık sürecini yönetiyor, nihai bildirim ve firma özel bildirim üzerine görüş yazısını hazırlıyor, fiyat taahhüdü teklifini müzakere ediyoruz. Kesin önlemden sonra Üretici/İhracatçı Belgesi düzenini, yeni ihracatçı ve ara gözden geçirme başvurularını, etkisiz kılma soruşturmalarında muafiyet taleplerini ve sonuç tebliğlerine karşı Danıştay’da açılacak davaları takip ediyoruz. Büromuz Ankara’dadır; soruşturmayı yürüten Genel Müdürlük ve davalara bakan Danıştay ile aynı şehirde çalışıyoruz.
Dosyanız için açılış tebliğini ve Bakanlığın bildirim yazısını 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Yürürlükteki Dampinge Karşı Önlemler 2026: Ürün, Ülke ve Oran Tablosu
- Üretici/İhracatçı Belgesi: Firma Bazlı Damping Oranı, Belgenin Reddi ve Ek Tahakkuka İtiraz
- Dampinge Karşı Önlemin 5 Yılı Doluyor: Nihai ve Ara Gözden Geçirme — İthalatçı ve İhracatçı Rehberi
- Etkisiz Kılma Soruşturması: İthalatçı ve Üçüncü Ülkedeki Üretici Ne Yapmalı?
- Damping Tebliğine Karşı Danıştay’da İptal ve Yürütmeyi Durdurma Davası
- Dampingli İthalattan Zarar Gören Yerli Üretici: Damping Şikâyeti Başvurusu
- Damping Soruşturması ve Dampinge Karşı Vergi Merkezi
- Ürünüme Damping Soruşturması Açıldı: İthalatçı Ne Yapmalı?
- Menşe ve Dolaşım Belgeleri: A.TR, EUR.1, Menşe Şahadetnamesi ve Sonradan Kontrol
- Gümrük Kıymeti ve İthalatta Değer Beyanı
- Gümrük Uzlaşması: Ek Tahakkuk ve Gümrük İdari Para Cezasında Uzlaşma
- Gümrük Vergisi İadesi: Geri Verme ve Kaldırma
- İthal Ürün Nedeniyle Yabancı Tedarikçiye Rücu
- Rekabet Kurulu Kararına İtiraz: İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması
- Hukuk Gündemi: Çin Menşeli Kaynak Makinelerinde Damping Soruşturması Yeniden Açıldı
- Çin Menşeli Kaynak Makinelerinde Nihai Gözden Geçirme Soruşturması Ne Anlama Geliyor?
- Ticaret Hukuku Rehberi
- İdare Hukuku Rehberi
- Vergi Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’de açılan damping soruşturmasına yabancı üretici olarak katılmak zorunda mıyım?
Zorunlu değildir, ancak katılmamanın sonucu ağırdır. Süresinde bilgi vermeyen taraf iş birliğine gelmemiş sayılır ve belirlemeler mevcut verilere göre yapılır (Yönetmelik m.26). Diş freze makineleri soruşturmasında hiçbir üretici katılmamış ve marj eldeki bilgilerle CIF bedelin yüzde 129,77’si olarak hesaplanmıştır.
Soru formunu hangi dilde cevaplayabilirim?
Soru formu cevapları Türkçe dışında bir dilde verilebilir; ancak soruşturmaya ilişkin diğer bütün bilgi, belge, görüş ve talepler Türkçe olmalıdır, aksi hâlde dikkate alınmaz (Tebliğ No: 2026/22 m.11/5). Nihai bildirime görüş, süre uzatımı ve dinleme talebi gibi yazılar bu nedenle Türkçe sunulmalıdır.
Vekâletname için hangi şartlar aranır?
Vekâletname, yurt dışındaki firmanın imza yetkilisi tarafından imzalanmış olmalı, Türkçe veya İngilizce tercümesi sunulmalı ve apostil şerhi taşımalıdır; apostil yoksa o ülkedeki Türk Konsolosluğu’nun tasdiki gerekir (Tebliğ No: 2026/22 m.11/4).
Örnekleme seçilmedim; ne olur?
Fotovoltaik çerçeve soruşturmasında örneklem dışında kalan ama iş birliğine gelen firmalar için örneklemdeki firmaların ağırlıklı ortalama marjı uygulanmış, bu oran iş birliğine gelmeyenlerin oranından düşük kalmıştır. Gerekli bilgileri zamanında veren firma için, çok sayıda firma bulunduğu ve inceleme soruşturmayı geciktireceği hâller dışında ayrı marj da hesaplanabilir (Yönetmelik m.27).
Çin’de üretim yapıyorum; normal değer nasıl hesaplanır?
Güncel tebliğlere göre üretici, Yönetmeliğin Ek 1’inci maddesindeki beş ölçütü süresi içinde yeterli delille ispat ederse kendi iç piyasa fiyatları esas alınır; aksi hâlde normal değer emsal ülke verisinden kurulur ve emsal ülke olarak Türkiye’nin seçilmesi öngörülür (Tebliğ No: 2026/22 m.9; Yönetmelik m.7). 2026 tarihli iki raporda normal değer Türkiye’deki maliyete gider ve kâr eklenerek hesaplanmıştır.
Ayarlama taleplerim neden reddedilebilir?
Yönetmelik, farklılıkların dikkate alınmasına ilişkin taleplerin destekleyici delillerle birlikte sunulmasını arar (m.10). Bakanlık uygulamasında belgelendirilen ve uygulanabilir ayarlamalar marj hesabına yansıtılmaktadır. Fatura, sözleşme ve hesap tablosuyla desteklenmeyen talepler hesaba girmez.
Yerinde doğrulamayı kabul etmek zorunda mıyım?
Yurt dışındaki ihracatçı nezdinde doğrulama, firmanın kabulüne, ülkeye bildirimde bulunulmasına ve ülkenin itiraz etmemesine bağlıdır (Yönetmelik m.21). Ancak bilgiye ulaşılmasının reddedilmesi iş birliğine gelmeme sayılabilir ve belirlemeler mevcut verilere göre yapılabilir (m.26).
Nihai bildirimdeki marj kesin önlemle aynı mı olur?
Olmayabilir. Kanun, zarar marjdan daha düşük bir oranla giderilebiliyorsa o oranın uygulanmasını öngörür (3577 sayılı Kanun m.7 ve m.13). Sodyum glukonat soruşturmasında nihai bildirimdeki marjlar yüzde 52 ile 75 arasındayken, sonuç tebliğindeki önlemler yüzde 22,56 ile 32,96 arasında belirlenmiştir.
Fiyat taahhüdü ne zaman teklif edilebilir?
Taahhüdün önerilebilmesi veya kabul edilebilmesi için dampingli ithalatın varlığı ve zarara neden olduğu konusunda ön belirleme yapılmış olmalıdır (Yönetmelik m.32). Kabul edilirse soruşturma önlem alınmadan durdurulabilir; ihlal hâlinde mevcut verilere göre geçici veya kesin önlem alınabilir (m.33; 3577 sayılı Kanun m.11).
Soruşturma döneminde Türkiye’ye satışım yoktu; bana hangi oran uygulanır?
Kural olarak diğer bütün firmalara uygulanan oran uygulanır. Önleme tabi üreticilerle bağlantınız yoksa ve soruşturma döneminden sonra ihracat yaptıysanız veya önemli miktarda ihraç için geri dönülemez sözleşme yaptıysanız yeni ihracatçı incelemesi isteyebilirsiniz; inceleme süresince ihracatınız için önlem teminata bağlanır (Yönetmelik m.36; 3577 sayılı Kanun Ek m.2).
Şirketimizin unvanı değişti; ayrı oranımız devam eder mi?
Kendiliğinden devam etmez. 2026/30 sayılı Tebliğ’e konu dosyada, muafiyetin unvan değişikliği gerekçesiyle ilişkili şirket için devam etmesi talebi Kurul tarafından uygun bulunmamış; şirket kısmi ara gözden geçirme başvurusunda bulunmuş ve soruşturma açılmıştır. Ara gözden geçirme, önlemin yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra istenebilir (Yönetmelik m.34).
Sonuç tebliğine karşı dava açabilir miyim?
Bakanlıkların ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerine karşı açılan davalara Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar; dava süresi tebliğin yayımını izleyen günden itibaren altmış gündür (2575 sayılı Kanun m.24/1-c; 2577 sayılı Kanun m.7). Yürütmenin durdurulması için telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte aranır (2577 sayılı Kanun m.27).
Kaynakça
- 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun (4412 sayılı Kanun ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararname değişiklikleri işlenmiş metin).
- 20.10.1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar (2005/9840 sayılı Karar ile değişik).
- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861; 02.05.2002, 12.01.2005 ve 26.01.2006 tarihli değişiklikler işlenmiş metin).
- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2025/1 (RG 27.03.2025, 32854); No: 2025/9 ve No: 2025/10 (RG 25.05.2025, 32910); No: 2025/41 (RG 13.12.2025, 33106); No: 2026/22 (RG 19.06.2026, 33285); No: 2026/23 (RG 24.06.2026, 33290); No: 2026/24 (RG 04.07.2026, 33300); No: 2026/30 (RG 21.08.2026, 33347); No: 2026/31 (RG 14.10.2026, 33400).
- T.C. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü, Nihai Bildirim Raporları: DMS.289.00.2024 (Mart 2025); DMS.298.00.2025 (Ağustos 2026); DMS.299.00.2025 (Mayıs 2026); DMS.304.00.2025 (Mayıs 2026).
- Dünya Ticaret Örgütü, GATT 1994’ün VI’ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma (Anti-Damping Anlaşması), m.6.8, m.6.10 ve Ek II.
- 2575 sayılı Danıştay Kanunu; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi tebliği, ürün tanımı, verileri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Türkiye’ye ihraç ettiğiniz ürüne damping soruşturması mı açıldı? Süre dolmadan değerlendirelim
Soru formu, piyasa ekonomisi talebi, ayarlamalar, yerinde doğrulama, nihai bildirim ve fiyat taahhüdü için açılış tebliği ve bildirim yazısıyla hemen arayın.
Süreyi kaçırmayın
Soru formu için 37 gün; süre bildirimin gönderildiği tarihte veya tebliğin yayımıyla başlar. Vekâletname, tercüme ve apostil işlemi aynı süreye sığmalıdır. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Damping Merkezi · Ticaret Hukuku Rehberi · İdare Hukuku Rehberi · Vergi Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


