İthal ettiğiniz ürün için damping soruşturması açıldıysa üç işi aynı anda başlatmanız gerekir: tebliğdeki süre içinde ithalatçı soru formunu cevaplayıp kendinizi ilgili taraf olarak bildirmek, yurt dışındaki tedarikçinizin soruşturmaya katılmasını sağlamak ve geçici önlem ihtimaline göre sipariş ve sözleşmelerinizi gözden geçirmek. Soru formu ve görüş süresi, bildirimin gönderildiği tarihten veya tebliğin yayımından itibaren 37 gündür (Tebliğ No: 2026/22 m.12). Tebliğler yalnızca bu süre içinde cevap veren veya görüş sunanları ilgili taraf olarak dikkate alır (m.10/1). Soruşturmanın açılmasından itibaren altmış gün geçmeden geçici önlem uygulanamaz; geçici önlem teminat olarak alınır (3577 sayılı Kanun m.12). Kesin vergi teminattan yüksek çıkarsa fark istenmez, düşük çıkarsa fark geri ödenir (m.14). Kesin önlem geriye dönük uygulanırsa bu süre, geçici önlemin alındığı tarihten geriye doğru en çok doksan gündür ve soruşturmanın başlangıcından öncesine gidemez (3577 sayılı Kanun m.7; 99/13482 sayılı Karar m.6). Soruşturma ithalatı durdurmaz; vergi konulmuş olması da ilgili malın ithalatını engellemez (m.13).
Bu rehber, ithal ettiği ürün için Resmî Gazete’de damping soruşturması açılış tebliği yayımlanan ithalatçılar, bu ürünü üretiminde girdi olarak kullanan sanayiciler ve bu şirketlerin dış ticaret, finans ve hukuk birimleri için yazıldı. Açılış tebliğinin nasıl okunacağını, 37 günlük sürenin nasıl işlediğini, ithalatçı soru formunda ve görüş yazısında nelerin yer alacağını, Ticaret Bakanlığı’nın ithalatçı itirazlarını nasıl değerlendirdiğini, geçici önlem teminatını, geriye dönük uygulamayı ve tedarik sözleşmesinde yapılacak düzenlemeleri kanun, yönetmelik ve 2025-2026 tebliğleriyle anlatır. Sonunda bir görüş yazısı, İngilizce bir sözleşme eki ve bir teminat iadesi talebi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun m.2, 7, 8, 9, 12, 13, 14 ve 15; 99/13482 sayılı Karar m.5 ve m.6; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861) m.9, 10, 17, 18, 21-28, 30 ve 39; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2025/1 (RG 27.03.2025, 32854), No: 2025/9 ve 2025/10 (RG 25.05.2025, 32910), No: 2025/33 (RG 11.10.2025, 33044), No: 2025/41 (RG 13.12.2025, 33106), No: 2026/21 (RG 16.06.2026, 33282), No: 2026/22 (RG 19.06.2026, 33285), No: 2026/23 (RG 24.06.2026, 33290), No: 2026/24 (RG 04.07.2026, 33300) ve No: 2026/31 (RG 14.10.2026, 33400); 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.181, 202 ve 203; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.26 ve m.138; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.18.
Uygulamaya ilişkin örnekler, T.C. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nün Mayıs 2026 tarihli (DMS.304.00.2025) ve Mart 2025 tarihli (DMS.289.00.2024) nihai bildirim raporları ile Damping ve Sübvansiyon Rehberi’nden (2023) alınmıştır. Metin 17 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.
Damping soruşturması ithalatçıya karşı açılmaz; şikâyetin muhatabı yurt dışındaki üreticidir. Buna rağmen sonucun bedelini ithalatçı öder, çünkü dampinge karşı verginin mükellefi malı ithal edendir (3577 sayılı Kanun m.8). Soruşturma boyunca ithalatçının elinde iki araç vardır: kendi verisi ve görüşü ile tedarikçisi üzerindeki ticari etkisi. İkisi de açılış tebliğinin yayımlandığı gün işlemeye başlayan bir süreye bağlıdır.
Soruşturmanın bütününü, önlem türlerini ve dava yollarını Damping Soruşturması ve Dampinge Karşı Vergi Merkezi sayfamızda topladık. Bu rehber yalnızca ithalatçının yapacaklarını, sırasıyla ele alır.
İlk Gün: Açılış Tebliği Nasıl Okunur?
Açılış tebliğleri aynı iskeletle yazılır. Aşağıdaki tablo, 19.06.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/22 sayılı Tebliğ’in madde sırasını izler; başka tebliğlerde madde numaraları bir kayabilir, içerik aynıdır.
Açılış tebliğinde bakılacak maddeler
| Madde | Ne yazar | İthalatçı için anlamı |
|---|---|---|
| Soruşturma konusu ürün (m.4) | Eşya tanımı, tarife pozisyonu ve menşe ülke | Ürününüzün kapsamda olup olmadığını bu madde belirler; tarife pozisyonu yalnızca bilgi amaçlıdır |
| Damping iddiası (m.6) | Normal değerin ve ihraç fiyatının nasıl hesaplandığı, inceleme dönemi | Tedarikçinizin hangi döneme ait veriyi sunacağını gösterir |
| Zarar ve nedensellik iddiası (m.7) | Zarar inceleme dönemi, ithalatın seyri, fiyat kırılması ve baskısı | Görüş yazınızda cevap vereceğiniz iddialar buradadır |
| Piyasa ekonomisi değerlendirmesi (m.9) | Normal değerin hangi ülkenin verisinden kurulacağı | Tedarikçiniz ölçütleri ispat edemezse marj kendi fiyatından hesaplanmaz |
| İlgili taraflar ve bildirim (m.10) | Kimlerin ilgili taraf sayılacağı, kimlere bildirim gönderileceği | Süresinde cevap vermeyen ithalatçı ilgili taraf olarak dikkate alınmaz |
| Yetkili merci ve sunum şekli (m.11) | Yazışma adresi, kayıtlı elektronik posta, dil, vekâletname, gizli olmayan özet | Şekle uymayan sunum dikkate alınmayabilir |
| Süreler (m.12) | 37 günlük sürenin başlangıcı | Takviminizi bu maddeye göre kurun |
| İş birliğine gelinmemesi (m.13) | Bilgi vermeyen taraf hakkında mevcut verilere göre karar verileceği | Tedarikçinize göndereceğiniz yazının dayanağıdır |
| Geçici önlem ve geriye dönük uygulama (m.14) | Soruşturma sürerken teminat alınabileceği, kesin önlemin geriye yürüyebileceği | Sipariş ve stok planınızı etkiler |
| Soruşturmanın başlangıç tarihi (m.15) | Soruşturma tebliğin yayımı tarihinde başlamış sayılır | Altmış günlük ve doksan günlük sürelerin hesabında esas alınır |
Tebliğin yayımlandığı gün yapılacak ilk iş, Bakanlığın internet sitesindeki soruşturma sayfasına girmektir. Tebliğ, bildirim almayan tarafların soruşturmaya ilişkin bilgilere Bakanlığın ithalat sayfasından “Ticaret Politikası Savunma Araçları”, “Damping ve Sübvansiyon”, “Soruşturmalar” sekmelerini izleyerek ulaşabileceğini belirtir (m.10/4). Başvurunun gizli olmayan özeti ve soru formları buradadır.
Ürününüz Kapsamda mı? Eşya Tanımı, Tarife Pozisyonu ve Kapsamın Daralması
Soruşturmanın kapsamını tarife pozisyonu değil, eşya tanımı belirler. Açılış tebliği tarife pozisyonunun yalnızca bilgi amaçlı verildiğini ve bağlayıcı olmadığını, pozisyonda veya eşya tanımında sonradan yapılacak değişikliklerin tebliğin uygulanmasına engel olmayacağını açıkça yazar (Tebliğ No: 2026/22 m.4). Kesin önlem aşamasında ise uygulamaya esas olan, yürürlükteki tarife cetvelindeki pozisyon ve tebliğ tablosundaki eşya tanımıdır (Tebliğ No: 2026/23 m.6).
Kapsam soruşturma boyunca daralabilir. Çin Halk Cumhuriyeti menşeli dişçilikte kullanılan diş freze ve kazıyıcı makinelerine ilişkin soruşturma bunun güncel örneğidir.
Açılıştan sonuca kapsamın değişmesi: diş freze makineleri soruşturması
| Aşama | Tebliğ | Kapsam |
|---|---|---|
| Açılış | No: 2025/33 (RG 11.10.2025) | 9018.41 ve 9018.49 tarife pozisyonları ile 8479.89.97.90.19 pozisyonu altındaki “dişçilikte kullanılan diş freze/kazıyıcı makineleri” |
| Sonuç | No: 2026/24 (RG 04.07.2026) | Yalnızca 9018.49.90.00.22 pozisyonundaki “CNC frezeler”; önlem 8.555 ABD doları/adet |
Bu örnek iki şeyi gösterir. Önlem, açılışta sayılan pozisyonların tamamına değil, daha dar tanımlanmış bir ürüne konulabilir. Ayrıca önlem her zaman CIF bedelin yüzdesi olarak belirlenmez; adet veya ağırlık başına sabit bir tutar olarak da konulabilir. Bakanlığın 2023 tarihli Damping ve Sübvansiyon Rehberi de önlemin bir tarife pozisyonunun yalnızca bir bölümüne uygulanabileceğini ve uygulamada madde tanımının esas alındığını belirtir.
İthalatçı için sonuç şudur: ürününüz yerli üretim dalının ürettiği malla aynı değilse, bunu soruşturmanın başında ortaya koymanız gerekir. Kanun benzer malı, soruşturma konusu malla aynı özellikleri taşıyan, böyle bir mal yoksa benzer özellikleri taşıyan mal olarak tanımlar (3577 sayılı Kanun m.2/d). Bakanlık rehberi benzerliği değerlendirirken fiziksel özelliklere ve son kullanım yerlerine, ürünlerin birbirinin yerine kullanılabilirliğine, dağıtım kanallarına, üretici ve tüketici algısına ve üretim yöntemine bakıldığını açıklar. Kapsam dışı bırakma talebi bu ölçütler üzerinden kurulur; nasıl kurulacağını aşağıda, Bakanlığın ithalatçı itirazlarına verdiği cevaplarla birlikte ele alıyoruz.
37 Günlük Süre Nasıl İşler?
Yönetmelik, soru formlarının gönderildikleri tarihten itibaren bir hafta içinde alındığını kabul eder ve cevap için otuz gün tanır (m.21). Güncel tebliğler bu iki süreyi birleştirerek tek bir süre olarak yazar: posta süresi dâhil 37 gün. Sürenin başlangıcı, Bakanlığın size bildirim gönderip göndermediğine göre değişir.
Sürenin başlangıcı
| Durum | Süre ne zaman başlar | Dayanak |
|---|---|---|
| Bakanlık size açılış bildirimi gönderdi | Bildirimin gönderildiği tarihte; elinize ulaştığı tarihte değil | Tebliğ 2026/22 m.12/1 |
| Bildirim gönderilmedi veya ulaşmadı | Tebliğin Resmî Gazete’de yayımı tarihinde | Tebliğ 2026/22 m.12/2 |
| Soruşturmadan etkilenen diğer taraflar (örneğin ürünü girdi olarak kullananlar) | Görüşler, soruşturmanın akışını etkilemeyecek şekilde soruşturma süreci içinde sunulabilir | Tebliğ 2026/22 m.12/3 |
Bakanlık bildirimi, başvuruda adı geçen ve kendi kayıtlarından saptadığı bilinen ithalatçılara gönderir. Düzenli ithalat yapan bir şirket bildirim almamış olabilir; bu, sürenin işlemediği anlamına gelmez. Tebliği kendiniz izlemediyseniz süreyi kaçırmış olabilirsiniz.
Süre uzatılabilir. Yönetmelik, süresi içinde nedenleri belirtilerek başvurulması hâlinde cevap süresinin soruşturmadaki süre kısıtları gözetilerek uzatılabileceğini öngörür (m.21). Bakanlığın Mayıs 2026 tarihli nihai bildirim raporunda da taraflara posta süresi dâhil 37 gün tanındığı ve makul uzatma taleplerinin karşılandığı belirtilmiştir. Uzatma talebi süre dolmadan, yazılı ve gerekçeli yapılmalıdır. Sürenin son gününü hesaplarken tereddüt varsa erken olan tarihi esas alın ve cevabı son güne bırakmayın.
İlgili Taraf Olmak ve Olmamanın Sonucu
Yönetmelik soruşturma konusu malın ithalatçısını, ihracatçısını ve yabancı üreticisini, bunların meslek kuruluşlarını, ihracatçı ülke hükümetini ve benzer malın Türkiye’deki üreticilerini ilgili taraf sayar (m.23). Tebliğler buna bir şart ekler: yalnızca süresi içinde soru formunu cevaplayarak veya görüşünü sunarak kendisini yetkili merciye bildirenler soruşturmada ilgili taraf olarak dikkate alınır (Tebliğ No: 2026/22 m.10/1).
İlgili taraf olmak soyut bir sıfat değildir; soruşturmadaki hakların tamamı bu sıfata bağlıdır.
- Diğer tarafların sunduğu gizli olmayan bilgileri görme hakkı ilgili taraflara tanınır (Yönetmelik m.25).
- Geçici önlem alındığında, önleme esas olan temel bilgi ve bulgular hakkında açıklama isteme hakkı ilgili tarafındır (m.25).
- Kesin önlem kararına esas olacak önemli bilgi ve bulgular, nihai belirlemeden önce ilgili taraflara bildirilir (m.25). Nihai bildirimi almayan şirket, karardan önce son sözünü söyleyemez.
- Dinleme toplantısı ilgililerin yazılı talebiyle düzenlenebilir (m.24).
Ürünü ithal etmeyen ama girdi olarak kullanan sanayiciler de dışarıda değildir. Yönetmelik, Genel Müdürlüğün soruşturma konusu malın endüstriyel kullanıcılarına ve mal perakende satılıyorsa tüketici örgütlerinin temsilcilerine görüş bildirme olanağı sağlayacağını belirtir (m.24). Ürünü bir ithalatçıdan satın alan üretici, kendi adına görüş sunarak yerli üretim dalının arz gücü ve kalitesi konusunda dosyaya veri koyabilir.
İthalatçı Soru Formu: Hangi Veriler İstenir, Nasıl Hazırlanır?
Soru formları her soruşturmanın kendi sayfasında yayımlanır; açılış bildiriminde formlara nasıl erişileceği yazılıdır (Tebliğ No: 2026/22 m.10/3). Bakanlık rehberindeki akışta üretici/ihracatçı, ithalatçı ve tacir firmalar için ayrı formlar yer alır. Formun kendisi dosyaya göre değişir; aşağıdaki tablo, Yönetmeliğin hesap kurallarına göre ithalatçıdan beklenen veri gruplarını gösterir.
İthalatçıdan beklenen veri grupları
| Veri grubu | Neden istenir | Dayanak |
|---|---|---|
| İthalat işlemleri: beyanname, fatura, miktar, CIF bedel, tedarikçi | İhraç fiyatının ve ithalat hacminin doğrulanması | Yönetmelik m.9 ve m.17 |
| Tedarikçiyle ilişki: ortaklık, ortak kontrol, telafi edici düzenleme | İhraç fiyatının güvenilir olup olmadığının belirlenmesi | Yönetmelik m.9 ve m.18 |
| Yeniden satış fiyatları ve müşteri grupları | İlişkili ithalatta ihraç fiyatının yeniden satış fiyatından oluşturulması; ithalatın iç piyasa fiyatlarına etkisi | Yönetmelik m.9 ve m.17 |
| İthalat ile yeniden satış arasındaki giderler ve kâr | Oluşturulan ihraç fiyatından düşülecek tutarların saptanması | Yönetmelik m.9 |
| Yerli üreticiden yapılan alımlar ve fiyat, kalite, termin karşılaştırması | Zarar ve nedensellik değerlendirmesi | Yönetmelik m.17 |
| Ürün tipleri ve teknik özellikler | Benzer mal tespiti ve adil karşılaştırma | 3577 m.2/d; Yönetmelik m.10 |
Form hazırlanırken üç noktaya dikkat edin. Birincisi, her rakam muhasebe kaydına ve belgesine bağlanabilmelidir; Genel Müdürlük eldeki bilgilerin doğrulanması için ilgili taraflar nezdinde inceleme yapabilir (Yönetmelik m.21). İkincisi, Türkiye’de yerleşik şirketler cevaplarını kendi kayıtlı elektronik posta adreslerinden gönderir ve yazışma Türkçe yapılır (Tebliğ No: 2026/22 m.11). Üçüncüsü, müşteri listesi, alış ve satış fiyatı gibi ticari sır niteliğindeki bilgiler gizlilik kaydıyla verilebilir; ancak her biri için esas bilginin makul ölçüde anlaşılmasını sağlayan gizli olmayan bir özet sunmak zorunludur. Özet verilmezse ve gizlilik isteği haklı bulunmazsa bilgi dikkate alınmayabilir (Yönetmelik m.22).
Form eksik veya süresinden sonra verilirse sonuç ağırdır: verilen süre içinde gerekli bilgiyi sağlamayan taraf iş birliğine gelmemiş sayılır ve hakkındaki belirleme mevcut verilere göre yapılabilir (Yönetmelik m.26). İthalatçı bakımından bunun pratik anlamı, dosyadaki ithalat verisinin ve yeniden satış fiyatlarının şirketin kendi kaydından değil, başka kaynaklardan alınmasıdır.
İhracatçıyla İlişkili İthalatçı: Grup İçi İthalatta Hesap Değişir
Yurt dışındaki üreticinin Türkiye’deki bağlı şirketi veya ortağı olarak ithalat yapıyorsanız soru formu sizin için daha ağır bir iştir. Yönetmelik, ihracatçı ile ithalatçı arasında ortaklık veya telafi edici bir düzenleme bulunması nedeniyle ihraç fiyatının güvenilir olmadığı durumlarda, ihraç fiyatının bağımsız ilk alıcıya yeniden satış fiyatı esas alınarak oluşturulabileceğini öngörür (m.9). Bu durumda faturadaki fiyat değil, sizin Türkiye’deki müşterinize sattığınız fiyat hesaba girer.
Oluşturulan ihraç fiyatına ulaşmak için, ithalat ile yeniden satış arasında gerçekleşen bütün giderler ve kâr yeniden satış fiyatından düşülür: taşıma, sigorta, yükleme ve muamele giderleri, ithalat nedeniyle ödenen gümrük vergileri ve diğer vergiler, satış, genel ve idari giderler ve kâr (m.9). Düşülen her kalem ihraç fiyatını aşağı çeker ve damping marjını büyütür. İlişkili ithalatçının gider dağıtımını ve kâr oranını belgeyle ortaya koyması, grubun marjını doğrudan etkiler.
İlişkinin ne zaman var sayılacağı Yönetmelik’te tanımlıdır: taraflardan biri diğerini doğrudan veya dolaylı kontrol ediyorsa, ikisi birlikte üçüncü bir kişi tarafından kontrol ediliyorsa ya da birlikte üçüncü bir kişiyi kontrol ediyorlarsa ilişki kabul edilir; bir tarafın diğeri üzerinde hukuken veya işlevsel olarak kısıtlama uygulayacak ya da onu yönetecek konumda bulunması kontrol sayılır (m.18).
Tedarikçinizi Soruşturmaya Katmak: Oranı Belirleyen Adım
İthalatçının kendi formunu eksiksiz vermesi, ödeyeceği oranı düşürmeye yetmez. Damping marjı üreticinin verisinden hesaplanır; üretici cevap vermezse hesap mevcut verilerle yapılır ve Yönetmelik bu durumda sonucun iş birliğine gelinmesi hâline göre daha az avantajlı olabileceğini açıkça söyler (m.26). 2025-2026 dosyaları bunun ne anlama geldiğini rakamla gösterir.
Üreticinin soruşturmaya katılması ve sonuç: üç güncel dosya
| Dosya | Tarafların katılımı | Sonuç |
|---|---|---|
| Diş freze makineleri (Çin Halk Cumhuriyeti); açılış No: 2025/33, sonuç No: 2026/24 | Nihai bildirim raporuna göre yedi ithalatçı soru formunu süresinde cevapladı; Çin’de yerleşik hiçbir üretici veya ihracatçı cevap vermedi | Damping marjı eldeki bilgilerle, bütün firmalar için CIF bedelin yüzde 129,77’si olarak hesaplandı; kesin önlem 8.555 ABD doları/adet |
| Fotovoltaik paneller için alüminyum çerçeveler (Çin Halk Cumhuriyeti); açılış No: 2025/10, sonuç No: 2026/23 | Altı firma için ayrı oran belirlendi | Kesin önlem bu firmalar için CIF bedelin yüzde 38,26’sı, diğer bütün firmalar için yüzde 45,99’u |
| Sodyum glukonat (Çin Halk Cumhuriyeti); açılış No: 2025/9, sonuç No: 2026/31 | İki firma için ayrı oran belirlendi | Bu firmalar için yüzde 22,56 ve yüzde 24,43; diğer bütün firmalar için yüzde 32,96 |
İlk dosya özellikle öğreticidir. Yedi ithalatçı üzerine düşeni yapmış, ama üreticilerden hiçbiri soruşturmaya katılmadığı için marj Bakanlığın elindeki bilgilerle hesaplanmıştır. İthalatçının emeği zarar ve nedensellik tartışmasına katkı sağlar; oranı ise tedarikçinin cevabı belirler.
Tedarikçinizi harekete geçirmek için yapılacaklar şunlardır:
- Tebliğin yayımlandığı hafta yazılı bildirim gönderin. Süreyi, cevap vermemenin sonucunu ve hazırlaması gereken belgeleri açıkça yazın. Bu yazının İngilizce bir örneği merkez sayfamızda yer alıyor.
- Vekâletname sürecini hemen başlatın. Yurt dışındaki firma temsilci aracılığıyla işlem yapacaksa, imza yetkilisince imzalanmış, Türkçe veya İngilizce tercümeli, apostil şerhi veya Türk Konsolosluğu tasdiki taşıyan vekâletname gerekir (Tebliğ No: 2026/22 m.11/4). Apostil ve tercüme süreci zaman alır; son haftaya bırakılmamalıdır.
- Aracı ticaret firması varsa onu da sürece katın. Malı üreticiden değil bir ticaret şirketinden alıyorsanız, o şirketin de cevap vermesi gerekir. Bakanlığın Mart 2025 tarihli nihai bildirim raporunda, ihracatı gerçekleştiren ticaret firmalarının tacir soru formunu süresinde cevaplayarak iş birliğine gelmiş kabul edildiği görülür.
- Piyasa ekonomisi ölçütlerini hatırlatın. Tebliğ, üreticinin Yönetmeliğin Ek 1’inci maddesindeki ölçütleri süresi içinde yeterli delille ispat etmesini arar; aksi hâlde normal değer üreticinin kendi fiyatından değil, emsal ülke verisinden kurulur (Tebliğ No: 2026/22 m.9).
İhracatçı sayısı çok fazlaysa Genel Müdürlük soruşturmayı örneklemeyle sınırlayabilir. Örneğe girmeyen ama gerekli bilgi ve belgeleri zamanında sağlayan üretici için kural olarak ayrı bir damping marjı hesaplanır (Yönetmelik m.27). Tedarikçiniz örneğe seçilmemiş olsa bile cevap vermesi bu nedenle önemlidir.
Tedarikçinizin soru formunda neleri cevaplayacağını, örnekleme ve yerinde doğrulama sürecini ve fiyat taahhüdü imkânını yabancı üretici ve ihracatçı rehberimizde anlattık; bu sayfayı tedarikçinizle paylaşabilirsiniz.
Görüş Yazısında Ne Savunulur? Bakanlığın İthalatçı İtirazlarına Bakışı
İthalatçı, soru formunda istenen bilgilerin dışında soruşturmayla ilgili gördüğü bilgi, belge ve görüşleri destekleyici delilleriyle birlikte aynı süre içinde yazılı olarak sunabilir (Tebliğ No: 2026/22 m.11/7). Görüş yazısı, şikâyetçinin zarar ve nedensellik anlatımına karşı dosyaya giren tek metindir. Hangi itirazların sonuç verdiğini görmek için Bakanlığın bu itirazları nasıl karşıladığına bakmak gerekir.
Bakanlığın Mart 2025 tarihli nihai bildirim raporu (DMS.289.00.2024) bu açıdan iyi bir kaynaktır. Kore Cumhuriyeti menşeli bir çelik ürününe ilişkin bu soruşturmada on ithalatçı soru formunu süresinde cevaplamış ve çeşitli itirazlar ileri sürmüştür. Rapora yansıyan itirazlar ve Bakanlığın değerlendirmeleri şöyledir:
İthalatçı itirazları ve Bakanlığın değerlendirmesi (Mart 2025 tarihli nihai bildirim raporu)
| İthalatçının itirazı | Bakanlığın değerlendirmesi | Görüş yazısı için çıkarılacak sonuç |
|---|---|---|
| Yerli üretim dalı bazı ürün tiplerini üretmiyor | Soruşturma konusu ürün ile yerli ürün genel olarak benzer üründür; yerli üretim dalının ithal edilen her tipi üretmesi aranmaz | Tip itirazı, o tipin teknik özellik ve kullanım alanı bakımından ayrı bir ürün olduğunu gösteren belgelerle kurulmalıdır; “üretilmiyor” demek yetmez |
| Belirli ölçülerde yerli üretim yok | Yerli üreticinin üretebildiği ölçüler saptanarak itiraz kabul edilmemiştir | Teknik iddia, yerli üreticiden alınan teklif reddi, katalog ve yazışmayla belgelenmelidir |
| İthalat fiyat nedeniyle değil, teslim ve termin nedeniyle tercih ediliyor | Münferit gecikmeler dışında yerli üreticinin teslim ve termin koşullarına uyduğu değerlendirilmiştir | Sipariş ve teslim kayıtlarıyla, tarih ve miktar gösterilerek somutlaştırılmalıdır |
| Yerli üretim Türkiye’nin tüketimini karşılayamıyor | Yerli üretim dalının tüketimin tamamını karşılama zorunluluğu yoktur; ayrıca kullanılmayan kapasitesi bulunmaktadır | Bu itiraz tek başına sonuç vermez; kapasite ve kalite verisiyle desteklenmelidir |
| Yerli üretim dalında maddi zarar yok | Veriler maddi zararın bulunduğunu göstermektedir | Zarar tartışması tek bir göstergeyle değil, Yönetmelik m.17’deki göstergelerin tamamıyla yapılmalıdır |
| İthalattaki artış başka bir ülkeden kayan ticaretten kaynaklanıyor | Kayma önemsiz bulunmuş, nedensellik bağını zayıflatmadığı değerlendirilmiştir | Nedensellik itirazı ithalat istatistikleriyle, ülke ve dönem bazında sayısal olarak kurulmalıdır |
| Zarar yerli üreticinin ihracatındaki düşüşten kaynaklanıyor | Zararın esas olarak yurt içi satışlardan kaynaklandığı saptanmıştır | Yerli üreticinin ihracat ve iç satış verileri ayrı ayrı ele alınmalıdır |
Tablodan çıkan sonuç açıktır: genel ifadelerle yazılmış bir itiraz dosyada karşılık bulmaz. Sonuç veren görüş yazısı, Yönetmeliğin aradığı unsurlara belgeyle cevap verir.
- Ürün kapsamı. İthal ettiğiniz tipin fiziksel özellikleri, kullanım alanı ve yerli ürünle ikame edilemezliği teknik belgelerle gösterilir; talep, o tipin kapsam dışında bırakılmasıdır (3577 sayılı Kanun m.2/d).
- Zarar. Yerli üretim dalının satış, kâr, üretim, pazar payı, kapasite kullanımı, stok ve istihdam göstergeleri birlikte değerlendirilir; hiçbir gösterge tek başına belirleyici değildir (Yönetmelik m.17).
- Nedensellik. Dampingli olmayan ithalat, talepteki daralma, tüketim kalıplarındaki değişme, teknolojideki gelişmeler ve yerli üretim dalının ihracat performansı gibi nedenlerden doğan zarar soruşturma konusu ithalata yüklenemez (m.17).
- İhmal edilebilir oranlar. Marj ihraç fiyatının yüzde 2’sinin altındaysa veya soruşturma konusu ülkenin benzer mal ithalatındaki payı yüzde 3’ün altındaysa soruşturma kapatılır; birden fazla ülke soruşturuluyorsa payı yüzde 3’ün altındaki ülkelerin toplam payının yüzde 7’yi geçmemesi aranır (m.28 ve m.29). Birden fazla ülke soruşturuluyorsa ithalatın etkisi toplu değerlendirilebilir; 2026/21 sayılı Tebliğ’de dört ülke aynı soruşturmaya konu olmuştur. Payı düşük ülkenin ithalatçısı toplu değerlendirmenin şartlarını tartışabilir (m.17).
- Daha düşük oran. Zararın giderilmesi marjdan daha düşük bir oranla mümkünse o oran uygulanır (3577 sayılı Kanun m.7). Yerli üretim dalının zararını gidermeye yetecek fiyat düzeyini gösteren veri, oranın düşmesini sağlayabilir.
Dosyayı İnceleme ve Dinleme Toplantısı
İlgili taraflar, Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvurarak soruşturmada kendi haklarını savunmalarına yardımcı olabilecek gizli olmayan bilgileri görebilir. Bu hak, soruşturmaya taraf olanların verdiği belgeleri kapsar; Genel Müdürlüğün kendi iç işleyişiyle ilgili hazırladığı belgelere uzanmaz (Yönetmelik m.25). İlk istenecek belge, şikâyet başvurusunun gizli olmayan özetidir: zarar iddiasının hangi göstergelere ve hangi dönemlere dayandığı buradan anlaşılır.
Dinleme toplantısı, ilgililerin yazılı talebi veya Genel Müdürlüğün çağrısı üzerine, karşıt görüşlerin dile getirilebilmesi için düzenlenebilir. Sözlü olarak verilen bilgiler ancak yazılı olarak da sunulursa dikkate alınır (m.24). Bakanlık rehberi de tarafların soruşturma sırasında görüşlerini dile getirmek için dinleme toplantısı talep etme hakkına sahip olduğunu belirtir. Toplantıdan sonra anlatılanları kısa bir yazıyla dosyaya geçirmek gerekir; aksi hâlde toplantı kayda girmemiş olur.
Ürününüze damping değil korunma önlemi soruşturması açıldıysa süreler ve savunma ekseni farklıdır: ilgili taraf olma süresi 30 gündür ve tedarikçinin fiyatı değil ithalatın seyri, yerli üretim dalının durumu ve ülke yararı tartışılır. Bu süreci korunma önlemi soruşturması rehberimizde ele aldık.
Soruşturmanın Takvimi: Üç Gerçek Dosya
Mevzuattaki sınırlar bellidir: geçici önlem soruşturmanın açılmasından itibaren altmış gün geçmeden uygulanamaz (3577 sayılı Kanun m.12); soruşturma özel durumlar dışında bir yıl içinde sonuçlanır ve bu süre altı ayı geçmemek üzere uzatılabilir (Yönetmelik m.30). Uygulamadaki seyir dosyaya göre değişir.
Açılıştan sonuca geçen süre
| Dosya | Açılış | Ara aşama | Sonuç | Toplam süre |
|---|---|---|---|---|
| Fotovoltaik paneller için alüminyum çerçeveler | 25.05.2025 (No: 2025/10) | Geçici önlem: 13.12.2025 (No: 2025/41), açılıştan 202 gün sonra | 24.06.2026 (No: 2026/23) | 395 gün |
| Diş freze makineleri | 11.10.2025 (No: 2025/33) | Yerli üretim dalında yerinde doğrulama: Şubat 2026; nihai bildirim raporu: Mayıs 2026 | 04.07.2026 (No: 2026/24) | 266 gün |
| Sodyum glukonat | 25.05.2025 (No: 2025/9) | — | 14.10.2026 (No: 2026/31) | 507 gün |
Üç dosya, soruşturmanın dokuz aydan kısa da on altı aydan uzun da sürebildiğini gösterir. İthalatçının planlaması bakımından önemli olan, sürenin başında neyin belirsiz olduğudur: geçici önlem gelip gelmeyeceği, gelirse hangi oranda geleceği ve kesin önlemin geçici önlemden yüksek mi düşük mü çıkacağı. Aşağıdaki iki başlık bu belirsizliği ele alır.
2025’te açılan beş damping soruşturmasının ne kadar sürdüğünü ve bugün sonuç tebliği beklenen dokuz soruşturmayı yürürlükteki dampinge karşı önlemler sayfasında tablo hâlinde bulabilirsiniz.
Geçici Önlem Gelirse: Teminat Nasıl Verilir, Ne Olur?
Soruşturma sırasında dampingli ithalatın varlığı ve zarara neden olduğu konusunda ön belirleme yapılırsa, Kurul kararı ve Bakanlık onayıyla geçici önlem uygulanabilir. Geçici önlem vergi olarak tahsil edilmez; teminat olarak alınır (3577 sayılı Kanun m.12). Fotovoltaik çerçeve soruşturması geçici önlemin nasıl uygulandığını adım adım gösterir.
Geçici önlemden kesin önleme: fotovoltaik çerçeve soruşturması
| Konu | Geçici önlem (No: 2025/41, RG 13.12.2025) | Kesin önlem (No: 2026/23, RG 24.06.2026) |
|---|---|---|
| Niteliği | Teminat | Dampinge karşı vergi |
| Kendisi için ayrı oran belirlenen firmalar | CIF bedelin yüzde 14,79’u, yüzde 21,99’u ve yüzde 27,20’si | CIF bedelin yüzde 38,26’sı |
| Diğer bütün firmalar | CIF bedelin yüzde 31,40’ı | CIF bedelin yüzde 45,99’u |
| Uygulandığı işlem | Serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamındaki ithalat | Serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamındaki ithalat |
| Süre | Kesin kararın yayımına kadar, en çok altı ay | Beş yıl |
| Aradaki fark | — | Kesin önlem geçici önlemden yüksek olduğu için fark tahsil edilmez |
Teminat, gümrük mevzuatına göre verilir. Gümrük Kanunu, teminat verilmesi gereken hâllerde teminatın vergi tutarı kadar, yükümlü veya yükümlü olması muhtemel kişi tarafından verileceğini; gümrük idaresinin yükümlünün yerine başka bir kişinin teminat vermesini de kabul edebileceğini düzenler (4458 sayılı Kanun m.202). Birden fazla işlemi kapsayan toplu teminat verilmesine de izin verilebilir (m.203). Düzenli ithalat yapan şirketler için toplu teminat, her beyannamede ayrı teminat düzenleme yükünü azaltır.
Teminatın akıbeti kesin karara bağlıdır (3577 sayılı Kanun m.14):
- Kesin vergi teminattan yüksekse fark tahsil edilmez. Yukarıdaki dosyada geçici önlem döneminde ithal edilen eşya için aradaki fark bu nedenle istenmemiştir (Tebliğ No: 2026/23 m.5).
- Kesin vergi teminattan düşükse fark geri ödenir.
- Soruşturma kapatılırsa geçici önlem kaldırılır ve alınan teminatlar iade edilir.
Geçici önlemin süresi dört aydır; ihracatın önemli kısmını yapan ihracatçıların talebiyle altı aya çıkarılabilir. Zararın önlenmesi için marjdan düşük bir önlemin yeterli olup olmadığı incelenecekse bu süreler altı ve dokuz ay olarak belirlenebilir (3577 sayılı Kanun m.12). 2025/41 sayılı Tebliğ bu ikinci hükme dayanarak süreyi en çok altı ay olarak belirlemiştir (m.6).
Kesin önlemin geçici önlem teminatından düşük çıkması hâlinde farkın, soruşturmanın önlemsiz kapatılması hâlinde teminatın tamamının nasıl geri alınacağını ve 2025-2026’daki uygulamayı dampinge karşı vergi iadesi rehberimizde ele aldık.
Geriye Dönük Uygulama ve Yoldaki Sevkiyatlar
İthalatçının en sık sorduğu soru, sipariş edilmiş veya yola çıkmış malın önlemden etkilenip etkilenmeyeceğidir. Cevap iki ayrı kurala bağlıdır.
Birinci kural: belirleyici tarih beyannamenin tescil tarihidir. İthalatta gümrük yükümlülüğü, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihinde başlar (4458 sayılı Kanun m.181). Geçici ve kesin önlem tebliğleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer ve gümrük idaresine, eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamındaki ithalatında teminat alma veya vergi tahsil etme görevi verir (Tebliğ No: 2025/41 m.5 ve m.7). Malın tebliğden önce sipariş edilmiş, bedelinin ödenmiş veya yüklenmiş olması sonucu değiştirmez; beyannamesi tebliğden sonra tescil edilen eşya kural olarak önleme tabi olur.
İkinci kural: kesin önlem sınırlı ölçüde geriye yürüyebilir. Kanun, vergilerin ithali daha önce gerçekleşmiş mallara uygulanmasına izin verir, ancak bunu geçici önlemlerin alındığı tarihten itibaren doksan günle sınırlar (3577 sayılı Kanun m.7). Karar iki sınır daha koyar: geriye dönük uygulama soruşturmanın başlangıç tarihinden öncesine gidemez ve ithalatçılara bu konuda görüşlerini bildirme fırsatı tanınır (m.6).
Geriye dönük uygulamanın şartları ve sınırları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Şartlar | Zarara yol açan dampingli ithalatın daha önce de yapılmış olması veya ithalatçının dampingi ve zararı bilmesi ya da bilecek durumda olması; kısa bir dönemde zarara yol açacak miktarda dampingli ithalat yapılmış olması; bu nedenle kesin önlemin iyileştirici etkisinin azalacağının belirlenmesi | Karar m.6 |
| Zaman sınırı | Geçici önlemin alındığı tarihten geriye doğru en çok doksan gün | 3577 m.7; Karar m.6 |
| Alt sınır | Soruşturmanın başlangıç tarihinden öncesine gidilemez; soruşturma açılış tebliğinin yayımı tarihinde başlamış sayılır | Karar m.6; Tebliğ 2026/22 m.15 |
| Usul | İthalatçılara geriye dönük uygulama konusunda görüşlerini bildirme fırsatı tanınır | Karar m.6 |
Sınırın nasıl işlediğini fotovoltaik çerçeve soruşturmasının tarihleriyle gösterelim. Soruşturma 25.05.2025’te başlamış, geçici önlem 13.12.2025’te alınmıştır. Bu dosyada geriye dönük uygulamaya karar verilseydi, geriye doğru en fazla 14.09.2025 tarihine kadar gidilebilirdi; bu tarihten önceki ithalat her durumda kapsam dışında kalırdı.
Geriye dönük uygulamanın şartlarından biri, kısa sürede yüksek miktarda ithalat yapılmasıdır. Soruşturma açıldıktan sonra stok yapmak amacıyla ithalatını olağan düzeyin belirgin biçimde üzerine çıkaran şirket, hem kendi ithalatının geriye dönük vergilendirilmesi riskini büyütür hem de dosyaya, ithalatın arttığı yönünde yeni veri sağlar. Sipariş planı yapılırken bu iki sonuç birlikte tartılmalıdır.
Tedarik Sözleşmenizi Gözden Geçirin: Vergi Yükü Kimde Kalır?
Gümrük idaresi karşısında verginin mükellefi ithalatçıdır (3577 sayılı Kanun m.8); sözleşmede ne yazarsa yazsın bu değişmez. Taraflar yükün kendi aralarında nasıl paylaşılacağını sözleşmeyle düzenleyebilir (6098 sayılı Kanun m.26). Ancak damping mevzuatı bu düzenlemenin içeriğine kayıtsız değildir ve yanlış kurulan bir hüküm ithalatçıya zarar verebilir.
İki risk vardır. Birincisi, satıcının vergiyi üstlenmesi veya alıcıya geri ödemesi, Yönetmelik anlamında “telafi edici düzenleme” sayılabilir. Bu durumda ihraç fiyatı güvenilir kabul edilmez ve yeniden satış fiyatından geriye doğru, ithalatta ödenen vergiler de düşülerek oluşturulur (m.9); sonraki bir gözden geçirmede marj yükselebilir. İkincisi, önlem konulduktan sonra satıcının fiyatını vergiyi karşılayacak ölçüde indirmesi, önlemin ihraç fiyatı düşürülerek etkisiz kılınması iddiasına yol açabilir: vergiye rağmen ürünün Türkiye’deki satış fiyatı değişmiyorsa yerli üreticiler soruşturmanın yeniden açılmasını isteyebilir ve marj yeniden hesaplanır (Yönetmelik m.39; Karar m.11).
Bu nedenle sözleşmeye eklenecek hükümler verginin paylaşımına değil, tedarikçinin soruşturmadaki ve gümrükteki yükümlülüklerine ve alıcının çıkış haklarına odaklanmalıdır.
Tedarik sözleşmesine eklenebilecek hükümler
| Hüküm | Amacı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Soruşturmada iş birliği yükümlülüğü | Tedarikçinin soru formunu süresinde ve eksiksiz cevaplaması, ek bilgi taleplerini karşılaması | Süreyi ve tebliği açıkça gösterin |
| Yerinde doğrulamayı kabul | Bakanlığın tesiste inceleme yapabilmesi | Yerinde doğrulama firmanın kabulüne bağlıdır (Yönetmelik m.21) |
| Üretici/İhracatçı Belgesi | Firma bazlı orandan yararlanmak için her faturayla birlikte usulüne uygun belge | Belge beyannamenin tescilinde sunulmalıdır; sonradan getirilen belge kabul edilmez (Tebliğ 2025/1 m.5) |
| Kayıtların saklanması | Belgenin doğruluğunun denetlenebilmesi | Belge ve dayanakları üç yıl saklanır; ispat yükü ithalatçıdadır (Tebliğ 2025/1 m.6) |
| Bilgilendirme | Bakanlıktan gelen her yazının alıcıya iletilmesi, sunumların gizli olmayan nüshasının paylaşılması | Gizli veri paylaşımı istenmemelidir |
| Miktar azaltma ve fesih hakkı | Önlem belirli bir oranı aşarsa teslim edilmemiş miktarın iptali | Eşiği ve bildirim usulünü yazın |
| Telafi edici düzenleme bulunmadığı kaydı | Satıcının vergiyi üstlenmediğinin ve fiyatın vergiyi karşılamak için indirilmediğinin kayda geçirilmesi | İleride ihraç fiyatının güvenilirliği tartışılırsa delil olur |
Tedarikçi iş birliği yükümlülüğünü ihlal eder ve bu yüzden ürünü yüksek oranla vergilendirilirse, alıcının talepleri sözleşmeye uygulanan hukuka göre belirlenir. Sözleşme yabancı hukuka veya milletlerarası satım sözleşmelerine ilişkin kurallara tabiyse değerlendirme ona göre yapılır; yabancı tedarikçiye rücu konusunu ithal ürün nedeniyle yabancı tedarikçiye rücu yazımızda ele aldık. Bu hükümleri içeren İngilizce bir sözleşme eki örneği aşağıdadır.
Müşterilerinizle Sabit Fiyatlı Sözleşmeler
Vergiyi Türkiye’deki müşterinize yansıtmanız damping mevzuatı bakımından sorun doğurmaz; önlemin amacı zaten ithal ürünün iç piyasadaki fiyatının yükselmesidir. Sorun, müşterinizle önceden sabit fiyat üzerinden anlaşmış olmanız hâlinde çıkar. İlk bakılacak yer sözleşmedir: fiyat uyarlama, vergi ve resimlerdeki değişikliğin fiyata yansıtılması veya mücbir sebep hükmü varsa o hüküm uygulanır.
Sözleşmede hüküm yoksa Türk Borçlar Kanunu’nun aşırı ifa güçlüğü hükmü gündeme gelir. Bu hükme dayanabilmek için dört şartın birlikte bulunması gerekir (6098 sayılı Kanun m.138):
- Sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durumun ortaya çıkması,
- Bu durumun borçludan kaynaklanmaması,
- Mevcut olguların, ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşürecek derecede borçlu aleyhine değişmesi,
- Borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması.
Bu şartlar gerçekleşirse borçlu hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını, bu mümkün değilse sözleşmeden dönmeyi isteyebilir; sürekli edimli sözleşmelerde dönme yerine fesih hakkı kullanılır.
İthalatçı için en zor şart öngörülemezliktir. Her tacir ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmek zorundadır (6102 sayılı Kanun m.18/2). Soruşturma açılış tebliği Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra kurulan bir satış sözleşmesinde, önlemin öngörülemediğini ileri sürmek güçleşir. Bu yüzden iki şey yapılmalıdır: soruşturma açıldıktan sonra imzalanan sözleşmelere fiyat uyarlama hükmü konulmalı, daha önce imzalanmış sözleşmelerde ise teslimatlar hakların saklı tutulduğu yazılı olarak bildirilerek yapılmalıdır.
Tacirler arasında sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemiyle yapılır (6102 sayılı Kanun m.18/3). Uyarlama hükmünün şartlarını aşırı ifa güçlüğü ve sözleşmenin uyarlanması rehberimizde, şirketler için dava dilekçesi örneğini kademeli dava dilekçesi yazımızda bulabilirsiniz.
Nihai Bildirim: Karardan Önce Son Söz
Soruşturmada nihai belirleme yapılmadan önce, kesin önlem uygulanıp uygulanmayacağı kararına esas olacak önemli bilgi ve bulgular gizlilik ilkesi gözetilerek ilgili taraflara bildirilir (Yönetmelik m.25). Uygulamada bu bildirim bir nihai bildirim raporuyla yapılır. Bakanlığın Mayıs 2026 tarihli raporu altı bölümden oluşur: genel bilgi ve işlemler, soruşturma konusu ürün ve benzer ürün, dampinge ilişkin belirlemeler, zarara ilişkin belirlemeler, dampingli ithalat ile zarar arasındaki nedensellik bağı ve sonuç.
Aynı rapora göre nihai bildirim ilgili tarafların görüş ve değerlendirmelerine sunulur; nihai tespitleri içeren soruşturma raporu, tarafların görüşleri alındıktan sonra hazırlanır ve karar için Kurul’a sunulur. Bu aşama, Bakanlığın hesabını ve gerekçesini bütün olarak görebildiğiniz ve karardan önce cevap verebildiğiniz son aşamadır.
Nihai bildirime verilecek cevapta şunlara bakın:
- Görüş yazınızda ileri sürdüğünüz itirazların her biri raporda karşılanmış mı? Karşılanmayan itirazı açıkça yineleyin.
- Ürün tanımı açılış tebliğine göre değişmiş mi? İthal ettiğiniz tip hâlâ kapsamda mı?
- Tedarikçiniz için ayrı marj hesaplanmış mı, yoksa mevcut verilerle mi hesap yapılmış?
- Zarar göstergelerinde ve nedensellik değerlendirmesinde, sunduğunuz veriyle çelişen tespit var mı?
Cevap süresi bildirimin kendisinde gösterilir; süreyi bildirimin geldiği gün takvime işleyin. Bu aşamada ileri sürülen itirazlar, sonuç tebliğine karşı açılacak davada dayanılacak hususların idari aşamada dile getirildiğini de gösterir.
Tedarikçinizin bulunduğu ülkeye etkisiz kılma soruşturması açılırsa teminatın nasıl işlediğini ve tedarikçinizin nasıl muaf tutulabileceğini etkisiz kılma rehberimizde ele aldık.
Kesin Önlem Yürürlüğe Girdiğinde İlk İşler
Sonuç tebliğinden sonra yapılacaklar
| İş | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Tedarikçiniz için ayrı oran belirlendiyse Üretici/İhracatçı Belgesi düzenini kurmak | İlk beyannameden önce; belge düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir | Tebliğ 2025/1 m.4, 5 ve 7 |
| Geçici önlem teminatının akıbetini takip etmek | Sonuç tebliğinin yayımından itibaren | 3577 m.14 |
| Tebliğe karşı iptal davasını değerlendirmek | Yayımı izleyen günden itibaren 60 gün | 2577 sayılı Kanun m.7; 2575 sayılı Kanun m.24 |
| Satış fiyatlarını ve müşteri sözleşmelerini güncellemek | Derhâl | 6098 m.138; 6102 m.18 |
| Ara gözden geçirme imkânını takvime almak | Önlemin yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra | Yönetmelik m.34 |
| Marj düşmüşse iade başvurusunu değerlendirmek | Her tahsilattan itibaren altı ay | Yönetmelik m.37 |
Dava yollarını, gözden geçirme soruşturmalarını ve iade usulünü merkez sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık.
Önlem yürürlüğe girdikten sonra ürünü başka bir ülkeden tedarik ediyorsanız menşe belgelerini özenle saklayın. Belgenin yıllar sonra geçersiz sayılması hâlinde dampinge karşı vergi ve ceza riskini ve savunma yollarını menşe şüphesiyle ek tahakkuk rehberimizde ele aldık.
Kesin önlemden sonra tedarikçinin aynı ürünü başka bir ülkeden faturalandırma veya menşe belgesi düzenletme teklifine karşı dikkatli olun. Menşein gerçeğe aykırı gösterilmesi ek tahakkukun yanında kaçakçılık suçu soruşturmasına yol açabilir; sonuçlarını sahte menşe ve damping kaçırma rehberimizde anlattık.
Bu risk kuramsal değildir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2024 ve 2026 tarihli iki kararında, önlemden önce aynı ürünü önleme tabi ülkeden alan ve önlemden sonra üçüncü ülkedeki bir firmadan ithalata yönelen şirketlerin yöneticileri hakkında, menşe şahadetnameleri orijinal olmasına rağmen kaçakçılık suçunun oluştuğu kabul edilmiştir (E.2022/497, K.2024/62; E.2025/580, K.2026/232). Her iki dosyada da üçüncü ülkede yalnızca montaj yapıldığı ve girdilerin büyük bölümünün önleme tabi ülkeden geldiği tespit edilmişti. Tedarikçi değiştirirken üçüncü ülkedeki tesisin gerçek üretim kapasitesini, girdilerin kaynağını ve ürün kodlarını sorgulayın; yaptığınız incelemeyi belgeleyin.
Tedarikçiniz firma bazlı düşük oran aldıysa, bu orandan yararlanmanız her sevkiyatta gümrüğe sunacağınız belgeye bağlıdır. Belgenin kim tarafından düzenleneceğini, tescilden önce yapılacak on kontrolü ve belgenin geçersiz sayılması hâlinde izlenecek yolu Üretici/İhracatçı Belgesi rehberimizde anlattık.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
İthalatçının hazırlayacağı belgeler
| Aşama | Belgeler |
|---|---|
| İlgili taraf bildirimi ve soru formu | Ticaret sicili kaydı ve imza sirküleri; kayıtlı elektronik posta adresi; inceleme ve zarar dönemlerine ait beyanname dökümü; ithalat ve yeniden satış faturaları; tedarikçiyle sözleşme; ortaklık yapısını gösteren belgeler; gizli olmayan özetler |
| Görüş yazısı | Ürünün teknik şartnamesi ve kullanım alanı; yerli üreticiden istenen teklifler ve cevapları; yerli üreticiden yapılan alımların dökümü; teslim ve kalite kayıtları; ithalat istatistikleri; başvurunun gizli olmayan özeti |
| Tedarikçiyle yazışma | Tebliğin ve soru formunun gönderildiğini gösteren yazı; tedarikçinin cevabı; vekâletname ve tercüme sürecine ilişkin yazışma |
| Geçici önlem | Geçici önlem tebliği ve Bilgilendirme Raporu; teminat mektubu veya nakit teminat makbuzu; teminatın hangi beyannamelere ait olduğunu gösteren döküm |
| Sözleşmeler | Tedarik sözleşmesi ve ekleri; müşterilerle yapılan sabit fiyatlı sözleşmeler; hakların saklı tutulduğuna ilişkin bildirimler |
| Nihai bildirim | Nihai bildirim raporu; görüş yazısında ileri sürülen itirazların raporda karşılanıp karşılanmadığını gösteren karşılaştırma |
Kesin önlem yürürlüğe girdikten sonra da süreç bitmez: bir yıl sonra ara gözden geçirme istenebilir, beşinci yılın sonunda ise nihai gözden geçirme açılabilir. İthalatçının bu soruşturmalarda yapacaklarını gözden geçirme rehberimizde ele aldık.
Adım Adım Takvim
- Tebliğin yayımlandığı gün. Eşya tanımını kendi ürününüzle karşılaştırın; soruşturma sayfasından başvurunun gizli olmayan özetini ve soru formlarını indirin; 37 günün son gününü belirleyin.
- İlk hafta. Tedarikçinize ve varsa aracı ticaret firmasına yazılı bildirim gönderin; vekâletname ve tercüme sürecini başlatın; şirket içinde veriyi toplayacak ekibi belirleyin.
- İkinci ve üçüncü hafta. Beyanname, fatura ve yeniden satış verilerini işlem bazında çıkarıp muhasebe kayıtlarıyla eşleştirin; yerli üreticiyle yazışmalarınızı ve teknik belgeleri derleyin.
- Süre dolmadan. Soru formu cevabını ve görüş yazısını kayıtlı elektronik posta adresinizden gönderin; süre yetmeyecekse dolmadan önce gerekçeli uzatma isteyin; dosyanın gizli olmayan bölümünü ve dinleme toplantısını talep edin.
- Altmışıncı günden sonra. Geçici önlem ihtimaline göre teminat limitlerinizi ve toplu teminat imkânını gümrük müşavirinizle gözden geçirin; yoldaki sevkiyatların tescil tarihlerini planlayın.
- Geçici önlem yayımlanırsa. Bilgilendirme Raporu’nu inceleyin; önleme esas alınan bilgi ve bulgular hakkında açıklama isteyin; görüşünüzü güncelleyin.
- Nihai bildirim geldiğinde. Rapordaki tespitleri görüş yazınızla karşılaştırın ve verilen süre içinde cevap verin.
- Sonuç tebliği yayımlandığında. Oranı ve kapsamı kontrol edin; Üretici/İhracatçı Belgesi düzenini kurun; teminatın akıbetini takip edin; dava süresini takvime işleyin.
İthalatçı Görüş Yazısı Örneği: Ürün Kapsamı, Zarar ve Nedensellik
Aşağıdaki örnek, soruşturma konusu ürünün belirli bir tipini üretiminde girdi olarak kullanan bir ithalatçı için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyanın verisiyle doldurulmalı; her iddia ekte gösterilen belgeye dayandırılmalıdır. Yazı, soru formu cevabıyla birlikte ve aynı süre içinde sunulur.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Damping ve Sübvansiyon Dairesi)
GÖRÜŞ SUNAN: [İthalatçı] Sanayi ve Ticaret A.Ş. — [adres], [vergi kimlik numarası], [kayıtlı elektronik posta adresi]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
İLGİ: [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: [yıl/sayı]) ile açılan damping soruşturması
KONU: Soruşturma konusu ürünün kapsamına, zarar ve nedensellik iddialarına ilişkin görüşlerimizin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR
A. 3577 sayılı Kanun m.2/d: Müvekkilin ithal ettiği tip, yerli üretim dalının ürünüyle benzer mal değildir
1. Müvekkil şirket [nihai ürün] üreticisidir ve soruşturma konusu ürünün yalnızca [tip/kalite tanımı] tipini, [yıllar] yıllarında [ülke] menşeli olarak ithal etmiştir. Bu tip, ilgi Tebliğ’in soruşturma konusu ürünü tanımlayan maddesindeki genel tanımın içinde kalmakla birlikte, aşağıda açıklanan özellikleriyle diğer tiplerden ayrılmaktadır.
2. İthal edilen tipin [teknik özellik 1], [teknik özellik 2] ve [teknik özellik 3] değerleri ekli teknik şartnamede gösterilmiştir. Bu değerler [standart/norm] uyarınca [kullanım alanı] için zorunludur. Yerli üretim dalının ürün kataloğunda bu değerleri karşılayan bir ürün yer almamaktadır.
3. Müvekkil, [tarih] ve [tarih] tarihlerinde yerli üreticiden bu tip için teklif istemiş; [tarih] tarihli cevapta söz konusu tipin üretilmediği bildirilmiştir. Yazışmalar ektedir. Talebimiz, yerli üretim dalının ithal edilen her tipi üretmesi gerektiği düşüncesine dayanmamaktadır. İleri sürdüğümüz husus şudur: bu tip, fiziksel özellikleri ve kullanım alanı bakımından yerli üretim dalının ürettiği tiplerin yerine kullanılamamakta, yerli ürün de bu tipin yerine kullanılamamaktadır. İki ürün aynı müşteriye, aynı amaçla satılmamaktadır.
4. Kanun’un 2’nci maddesinin (d) bendi benzer malı, soruşturma konusu malla aynı özellikleri, böyle bir mal yoksa benzer özellikleri taşıyan mal olarak tanımlamaktadır. Birbirinin yerine kullanılamayan iki tip arasında bu anlamda benzerlik bulunmadığından, [tip/kalite tanımı] tipinin soruşturma kapsamı dışında bırakılması gerekir. Kapsam, ürün tanımına [teknik ölçüt] ölçütü eklenerek gümrükte uygulanabilir biçimde sınırlandırılabilir.
B. Yönetmelik m.17: Yerli üretim dalının göstergeleri maddi zararı göstermemektedir
5. Başvurunun gizli olmayan özetine göre yerli üretim dalının [gösterge 1] ve [gösterge 2] göstergeleri zarar inceleme döneminde [artmış/sabit kalmıştır]. Yönetmeliğin 17’nci maddesi zarar incelemesinde satış, kâr, üretim, pazar payı, kapasite kullanımı, stok ve istihdam göstergelerinin birlikte değerlendirilmesini aramaktadır. Başvuruda olumsuz seyrettiği belirtilen [gösterge 3] tek başına maddi zararın varlığını ortaya koymaya yeterli değildir.
6. Soruşturma konusu ülkeden yapılan ithalat, Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre [yıl] yılında [miktar], [yıl] yılında [miktar] olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde Türkiye tüketimi [oran] artmış, ithalatın tüketim içindeki payı [oran] düzeyinde kalmıştır. İthalatta, Yönetmeliğin aradığı anlamda Türkiye’deki üretim veya tüketime oranla önemli bir artış bulunmamaktadır.
C. Yönetmelik m.17: Zararın nedeni soruşturma konusu ithalat değildir
7. Yönetmeliğin 17’nci maddesi, dampingli ithalat dışındaki nedenlerden kaynaklanan zararın bu ithalata atfedilmemesini emretmekte; bu nedenler arasında dampingli olmayan ithalatın hacmi ve fiyatlarını, talepteki daralmayı ve yerli üretim dalının ihracat performansını saymaktadır.
8. Zarar inceleme döneminde [üçüncü ülke] menşeli ithalat [miktar]’dan [miktar]’a yükselmiş, birim fiyatı soruşturma konusu ülke menşeli ithalatın birim fiyatının altında kalmıştır. Yerli üretim dalının [yıl] yılındaki satış düşüşü, [sektör] sektöründeki talep daralmasıyla aynı döneme rastlamaktadır; sektör verileri ektedir. Bu iki etkenin payı ayrıştırılmadan, zararın soruşturma konusu ithalattan kaynaklandığı sonucuna varılamaz.
D. 3577 sayılı Kanun m.7: Zararın giderilmesine yetecek oran
9. Kanun’un 7’nci maddesi, zararın telafisinin damping marjından daha az bir oranla mümkün olduğunun belirlenmesi hâlinde bu oranın uygulanmasını öngörmektedir. Önlem alınması yönünde bir sonuca varılması hâlinde, yerli üretim dalının makul bir kârla satış yapabileceği fiyat düzeyi ile ithal ürünün Türkiye’deki fiyatı arasındaki farkın esas alınmasını ve önlemin bu farkı aşmayacak şekilde belirlenmesini talep ediyoruz. Müvekkilin [nihai ürün] üretiminde soruşturma konusu ürünün maliyet içindeki payı yüzde [oran]’dır; hesaplama ektedir.
E. Yönetmelik m.24 ve m.25: Dinlenme ve bilgilendirme talebi
10. Yukarıdaki hususların karşıt görüşlerle birlikte ele alınabilmesi için dinleme toplantısı yapılmasını, diğer ilgili tarafların dosyaya sunduğu gizli olmayan bilgi ve belgelerin tarafımızca incelenmesine izin verilmesini ve nihai belirlemeden önce karara esas olacak bilgi ve bulguların tarafımıza bildirilmesini talep ediyoruz.
SONUÇ VE TALEP
11. Açıklanan nedenlerle; [tip/kalite tanımı] tipinin soruşturma kapsamı dışında bırakılmasına; maddi zararın ve nedensellik bağının bulunmadığı gözetilerek soruşturmanın önlem alınmaksızın kapatılmasına; aksi kanaat hâlinde önlemin zararı gidermeye yetecek en düşük oranda belirlenmesine; dinleme toplantısı yapılmasına ve dosyanın gizli olmayan bölümünün incelenmesine izin verilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Görüş sunan vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; teknik şartname ve standart; yerli üreticiyle yazışmalar; ithalat istatistikleri; sektör verileri; maliyet hesabı; gizli olmayan özet.
Tedarik Sözleşmesi Eki Örneği (İngilizce): Soruşturmada İş Birliği ve Belge Yükümlülüğü
Aşağıdaki ek, yabancı tedarikçiyle yapılmış satım sözleşmesine eklenmek üzere hazırlanmıştır. Bilinçli olarak vergi paylaşımı içermez: satıcının vergiyi üstlenmesi veya fiyatı vergiyi karşılayacak şekilde indirmesi, yukarıda açıklanan telafi edici düzenleme ve önlemin etkisiz kılınması risklerini doğurur. Ek, satıcının soruşturmadaki ve gümrükteki yükümlülüklerini ve alıcının çıkış hakkını düzenler. Sözleşmeye uygulanan hukuka göre uyarlanmalıdır.
ADDENDUM No. [ ] TO THE SUPPLY AGREEMENT DATED [date]
between [Supplier], [address] (the “Supplier”) and [Importer], [address] (the “Buyer”)
A. Purpose (Law No. 3577, Article 8)
1. The Ministry of Trade of the Republic of Türkiye opened an anti-dumping investigation on [product] originating in [country] by Communiqué No. [year/number], published in the Official Gazette of [date]. Under Article 8 of Law No. 3577, any anti-dumping duty is payable by the importer. This Addendum sets out how the Parties will cooperate during the investigation and after any measure enters into force.
B. Cooperation in the investigation (Regulation, Articles 21 and 26)
2. The Supplier shall submit a complete reply to the producer/exporter questionnaire within the time limit set in the Communiqué, including any extension granted by the Ministry, and shall provide any further information the Ministry requests.
3. The Supplier shall accept on-the-spot verification at its premises if the Ministry so requests and shall keep available the accounting records and documents on which its reply is based.
4. The Supplier shall inform the Buyer without delay of every notification it receives from the Ministry and shall give the Buyer a copy of the non-confidential version of its submissions. The Supplier is not required to disclose confidential business information to the Buyer.
C. Producer/Exporter Certificate (Communiqué No. 2025/1)
5. Where a measure sets a separate rate for the Supplier, the Supplier shall issue for each commercial invoice a Producer/Exporter Certificate in the form annexed to Communiqué No. 2025/1, completed in English and signed by hand by an authorised signatory, and shall deliver the original to the Buyer before the goods are declared to Turkish customs.
6. The Supplier shall keep each certificate and its supporting documents for three years from the registration date of the relevant import declaration and shall make them available to the Ministry on request.
D. Buyer’s right to reduce or cancel orders
7. If a provisional or definitive measure applicable to the goods exceeds [__] per cent of the CIF value, the Buyer may, by written notice, cancel any quantity not yet shipped, without liability.
8. The Buyer has the same right if the Supplier does not reply to the questionnaire in time, is treated by the Ministry as non-cooperating, or does not deliver a valid certificate under Section C. Any other remedy for breach is governed by the law applicable to the Agreement.
E. No compensatory arrangement (Regulation, Articles 9 and 39)
9. The Parties record that the Supplier does not undertake to bear or reimburse any anti-dumping duty or security paid by the Buyer, and that prices under the Agreement are not reduced in order to offset such duty.
F. Other terms
10. All other terms of the Agreement, including its governing law and dispute resolution clause, remain unchanged.
[Supplier] — [name, title, signature]
[Buyer] — [name, title, signature]
[date]
Geçici Önlem Teminatının İadesi Talebi Örneği
Aşağıdaki örnek, soruşturma kesin önlemle sonuçlandıktan sonra, tedarikçisi için belirlenen kesin oran daha önce verilen teminat oranından düşük kalan bir ithalatçı için hazırlanmıştır. Soruşturma önlem alınmadan kapatılmışsa aynı talep, teminatın tamamı için ve Kanun’un 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak yapılır.
[…] GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜNE
BAŞVURUDA BULUNAN (YÜKÜMLÜ): [İthalatçı] Dış Ticaret Ltd. Şti. — [adres], [vergi kimlik numarası]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
KONU: [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında alınan dampinge karşı geçici önlem teminatının, kesin önlemi aşan kısmının iadesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
A. 3577 sayılı Kanun m.12: Teminatın alınması
1. Müvekkil, [ürün] cinsi eşyayı konu kısmında belirtilen beyannameyle ithal etmiştir. Beyannamenin tescil tarihinde yürürlükte bulunan [yıl/sayı] sayılı Tebliğ uyarınca CIF bedelin yüzde [oran]’ı oranında, toplam [tutar] tutarında teminat [nakit olarak / teminat mektubuyla] verilmiştir. Teminata ilişkin [makbuz/mektup] ektedir.
B. 3577 sayılı Kanun m.14: Kesinleşen vergi teminattan düşüktür
2. Soruşturma, [tarih] tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan [yıl/sayı] sayılı Tebliğ ile sonuçlanmıştır. Bu Tebliğ’de müvekkilin tedarikçisi [üretici unvanı] için dampinge karşı kesin önlem CIF bedelin yüzde [oran]’ı olarak belirlenmiş; geçici önlemin kesin önleme dönüştürüldüğü ve kesinleşen önlemin daha önce alınan geçici önlemden düşük olduğu hâllerde farkın geri ödeneceği açıkça yazılmıştır.
3. Kanun’un 14’üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca kesinleşen vergi daha önce alınan teminattan düşük ise fark geri ödenir. Konu beyanname için kesin önlem tutarı [tutar], verilen teminat [tutar]’dır. Aradaki [tutar]’ın müvekkile iadesi gerekmektedir.
4. Eşyanın [üretici unvanı] tarafından üretildiği, beyannamenin tescilinde sunulan fatura ve Üretici/İhracatçı Belgesi ile sabittir. Bu nedenle hesaplamada, kendisi için ayrı oran belirlenmeyen firmalara uygulanan oranın değil, anılan üretici için belirlenen oranın esas alınması gerekir.
C. 3577 sayılı Kanun m.15: İadenin usulü
5. Kanun’un 15’inci maddesi, gümrük mevzuatının geri vermeye ve teminata bağlamaya ilişkin usul hükümlerinin dampinge karşı vergi işlemlerinde de uygulanacağını öngörmektedir. Bu çerçevede [nakit teminatın fark tutarının müvekkilin aşağıda bildirilen hesabına ödenmesini / teminat mektubunun fark tutarı kadar çözülmesini] talep ediyoruz.
SONUÇ VE TALEP
6. Açıklanan nedenlerle; [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı beyanname kapsamında alınan teminatın kesin önlemi aşan [tutar] tutarındaki kısmının müvekkile iadesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Başvuruda bulunan vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; beyanname ve ekleri; teminat makbuzu veya mektubu; geçici ve kesin önlem tebliğleri; Üretici/İhracatçı Belgesi; hesap tablosu; banka hesap bilgisi.
Sık Yapılan Hatalar
- Bildirim gelmesini beklemek. Bildirim almayan ithalatçı için süre tebliğin yayımıyla işler; Resmî Gazete izlenmediyse süre fark edilmeden geçer.
- Kapsamı tarife pozisyonundan okumak. Belirleyici olan eşya tanımıdır; pozisyon değişse de tebliğ uygulanır.
- Kendi formunu verip tedarikçiyi takip etmemek. Oranı üreticinin cevabı belirler; üretici cevap vermezse ithalatçının emeği oranı düşürmez.
- Görüş yazısını genel ifadelerle yazmak. “Yerli üretim yetersiz” demek dosyada karşılık bulmaz; tip, tarih ve miktar gösteren belge gerekir.
- Gizli bilgi için özet vermemek. Gizli olmayan özeti bulunmayan bilgi dikkate alınmayabilir.
- Soruşturma açılınca stok için ithalatı sıçratmak. Geriye dönük uygulamanın şartlarından biri kısa sürede yüksek miktarda ithalattır.
- Sözleşmeye “vergiyi satıcı öder” yazmak. Bu hüküm telafi edici düzenleme sayılabilir ve ileride marjı yükseltebilir.
- Müşteriye hakları saklı tutmadan teslimata devam etmek. Uyarlama talebi, ifadan önce veya haklar saklı tutularak yapılan ifadan sonra ileri sürülebilir.
- Nihai bildirime cevap vermemek. Karardan önce Bakanlığın gerekçesine cevap verilebilecek son aşama budur.
Hukukçular Evi İthalatçılar İçin Ne Yapar?
Açılış tebliğinin yayımlandığı gün ürün kapsamını ve süre takvimini çıkarıyor, müvekkilin dış ticaret ve muhasebe ekibiyle birlikte ithalatçı soru formunu ve gizli olmayan özetleri hazırlıyoruz. Görüş yazısını, yerli üreticiyle yazışmalar, teknik belgeler ve ithalat istatistikleri üzerine kuruyor; dinleme toplantısında ve nihai bildirim aşamasında müvekkili Genel Müdürlük nezdinde temsil ediyoruz.
Yurt dışındaki tedarikçiyle yazışmayı, vekâletname ve tercüme sürecini yürütüyor; tedarik sözleşmesine eklenecek hükümleri damping mevzuatındaki riskleri gözeterek kaleme alıyoruz. Geçici önlem döneminde teminat ve iade işlemlerini, sonuç tebliğinden sonra dava, gözden geçirme ve iade yollarını takip ediyoruz. Büromuz Ankara’dadır; soruşturmayı yürüten Genel Müdürlük ile aynı şehirde çalışıyoruz.
Dosyanız için açılış tebliğini ve son iki yılın ithalat dökümünü 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Yürürlükteki Dampinge Karşı Önlemler 2026: Ürün, Ülke ve Oran Tablosu
- Üretici/İhracatçı Belgesi: Firma Bazlı Damping Oranı, Belgenin Reddi ve Ek Tahakkuka İtiraz
- Sahte Menşe ve Damping Kaçırma: 5607 Sayılı Kanun Kapsamında Kaçakçılık Soruşturması ve Ceza Davası
- Korunma Önlemi Soruşturması: İthalatçı Ne Yapmalı? Ek Mali Yükümlülük, Tarife Kontenjanı ve Uzatma
- Dampinge Karşı Vergi İadesi: Teminat, Geri Verme, İade Soruşturması ve Faiz
- Dampinge Karşı Önlemin 5 Yılı Doluyor: Nihai ve Ara Gözden Geçirme — İthalatçı ve İhracatçı Rehberi
- Menşe Şüphesiyle Dampinge Karşı Vergi Ek Tahakkuku ve Para Cezası: İtiraz, Dava ve İade
- Etkisiz Kılma Soruşturması: İthalatçı ve Üçüncü Ülkedeki Üretici Ne Yapmalı?
- Damping Tebliğine Karşı Danıştay’da İptal ve Yürütmeyi Durdurma Davası
- Dampingli İthalattan Zarar Gören Yerli Üretici: Damping Şikâyeti Başvurusu
- Türkiye’de Damping Soruşturması: Yabancı Üretici ve İhracatçının Savunması
- Damping Soruşturması ve Dampinge Karşı Vergi Merkezi
- Gümrük Uzlaşması: Ek Tahakkuk ve Gümrük İdari Para Cezasında Uzlaşma
- Gümrük Vergisi İadesi: Geri Verme ve Kaldırma
- Menşe ve Dolaşım Belgeleri: A.TR, EUR.1, Menşe Şahadetnamesi ve Sonradan Kontrol
- Gümrük Kıymeti ve İthalatta Değer Beyanı
- Dâhilde İşleme Rejimi ve İthalatta Vergilendirme
- TAREKS’te Olumsuz Sonuç ve Gümrükte Durdurulan İthal Ürün
- İthal Ürün Nedeniyle Yabancı Tedarikçiye Rücu
- Aşırı İfa Güçlüğü ve Sözleşmenin Uyarlanması (TBK m.138)
- Şirketler İçin Kademeli Dava Dilekçesi Örneği: Uyarlama ve Cezai Şart
- Vergi Mahkemesi Dava Dilekçesi Örneği
- Hukuk Gündemi: Çin Menşeli Kaynak Makinelerinde Damping Soruşturması Yeniden Açıldı
- Vergi Hukuku Rehberi
- Ticaret Hukuku Rehberi
- İdare Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Damping soruşturması açıldı; ithalata devam edebilir miyim?
Evet. Soruşturmanın açılması ithalatı durdurmaz ve vergi konulmuş olması da ilgili malın ithalatını engellemez (3577 sayılı Kanun m.13). Geçici önlem soruşturmanın açılmasından itibaren altmış gün geçmeden uygulanamaz (m.12). Bu sürede yapılan ithalat bakımından dikkat edilecek nokta, kesin önlemin sınırlı ölçüde geriye dönük uygulanabilmesidir.
Bakanlıktan bildirim gelmedi; süre benim için de işliyor mu?
İşliyor. Bildirim gönderilemeyen veya bildirimi almayan ilgili taraflar, soru formu cevaplarını ve görüşlerini tebliğin yayımı tarihinden itibaren başlayan 37 günlük süre içinde sunar (Tebliğ No: 2026/22 m.12/2). Bildirim gönderilen taraflar için süre, bildirimin gönderildiği tarihten başlar.
İthalatçı soru formunu cevaplamazsam ne olur?
Tebliğler yalnızca süresinde soru formunu cevaplayan veya görüş sunanları ilgili taraf olarak dikkate alır (Tebliğ No: 2026/22 m.10/1). Cevap vermeyen ithalatçı, dosyayı inceleme, dinleme toplantısı isteme ve nihai bildirimi alma imkânlarından yararlanamaz. Verilen sürede gerekli bilgiyi sağlamayan taraf iş birliğine gelmemiş sayılır ve belirlemeler mevcut verilere göre yapılır (Yönetmelik m.26).
Süre uzatımı alabilir miyim?
Süresi içinde ve nedenleri belirtilerek başvurulursa cevap süresi uzatılabilir (Yönetmelik m.21). Bakanlığın Mayıs 2026 tarihli nihai bildirim raporunda makul uzatma taleplerinin karşılandığı belirtilmiştir. Talep süre dolmadan, yazılı olarak yapılmalıdır.
Tedarikçim soruşturmaya katılmazsa ödeyeceğim oran nasıl belirlenir?
Üretici cevap vermezse damping marjı mevcut verilere göre hesaplanır ve ürün, kendisi için ayrı oran belirlenmeyen firmalara uygulanan oranla vergilendirilir (Yönetmelik m.26). Diş freze makinelerine ilişkin soruşturmada yedi ithalatçı cevap vermiş, hiçbir üretici cevap vermemiş ve marj eldeki bilgilerle CIF bedelin yüzde 129,77’si olarak hesaplanmıştır.
Geçici önlem ne zaman gelir, ne kadar sürer?
En erken soruşturmanın açılmasından altmış gün sonra gelebilir. Süresi dört aydır, ihracatçıların talebiyle altı aya çıkarılabilir; daha düşük bir önlemin yeterli olup olmadığı incelenecekse süreler altı ve dokuz ay olarak belirlenebilir (3577 sayılı Kanun m.12). Fotovoltaik çerçeve soruşturmasında geçici önlem açılıştan 202 gün sonra alınmış ve süresi en çok altı ay olarak belirlenmiştir.
Geçici önlem teminatını geri alabilir miyim?
Kesin vergi teminattan düşük belirlenirse fark geri ödenir; soruşturma kapatılırsa teminatın tamamı iade edilir. Kesin vergi teminattan yüksek belirlenirse fark istenmez (3577 sayılı Kanun m.14).
Yoldaki malım için vergi öder miyim?
Belirleyici olan sipariş veya yükleme tarihi değil, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil tarihidir; gümrük yükümlülüğü bu tarihte başlar (4458 sayılı Kanun m.181). Beyannamesi önlem tebliğinin yayımından sonra tescil edilen eşya kural olarak önleme tabi olur. Daha önce tescil edilen beyannameler bakımından geriye dönük uygulama, geçici önlemin alındığı tarihten geriye doğru en çok doksan günle sınırlıdır.
Vergiyi yurt dışındaki satıcıya yansıtabilir miyim?
Sözleşmeyle düzenlenebilir, ancak risklidir. Satıcının vergiyi üstlenmesi telafi edici düzenleme sayılabilir ve ihraç fiyatının yeniden satış fiyatından, vergiler düşülerek oluşturulmasına yol açabilir (Yönetmelik m.9). Satıcının fiyatını vergiyi karşılayacak şekilde indirmesi ise önlemin ihraç fiyatı düşürülerek etkisiz kılındığı iddiasıyla soruşturmanın yeniden açılmasına neden olabilir (m.39).
Müşterimle sabit fiyatlı sözleşmem var; fiyatı artırabilir miyim?
Önce sözleşmedeki fiyat uyarlama ve vergi hükümlerine bakılır. Hüküm yoksa aşırı ifa güçlüğü nedeniyle uyarlama istenebilir; bunun için önlemin sözleşme yapılırken öngörülmemiş ve öngörülmesi beklenmeyen bir durum olması ve borcun henüz ifa edilmemiş ya da haklar saklı tutularak ifa edilmiş olması gerekir (6098 sayılı Kanun m.138). Soruşturma açıldıktan sonra imzalanan sözleşmelerde öngörülemezliği ileri sürmek güçtür.
İthal ettiğim tip Türkiye’de üretilmiyor; kapsam dışında kalır mı?
Kendiliğinden kalmaz. Bakanlık, yerli üretim dalının ithal edilen her tipi üretmesini aramamakta, ürünleri genel olarak benzer bulduğunda tip itirazını kabul etmemektedir. Kapsam dışı bırakma talebi, o tipin fiziksel özellikleri ve kullanım alanı bakımından yerli ürünle birbirinin yerine kullanılamadığını gösteren teknik belgelerle, görüş yazısında ileri sürülmelidir (3577 sayılı Kanun m.2/d).
Soruşturma ne zaman sonuçlanır?
Özel durumlar dışında bir yıl içinde; bu süre altı ayı geçmemek üzere uzatılabilir (Yönetmelik m.30). 2026’da sonuçlanan üç soruşturmada süre 266, 395 ve 507 gün olmuştur.
Kaynakça
- 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun (4412 sayılı Kanun ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararname değişiklikleri işlenmiş metin).
- 20.10.1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar.
- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861; değişiklikler işlenmiş metin).
- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2025/1 (RG 27.03.2025, 32854); No: 2025/9 ve No: 2025/10 (RG 25.05.2025, 32910); No: 2025/33 (RG 11.10.2025, 33044); No: 2025/41 (RG 13.12.2025, 33106); No: 2026/21 (RG 16.06.2026, 33282); No: 2026/22 (RG 19.06.2026, 33285); No: 2026/23 (RG 24.06.2026, 33290); No: 2026/24 (RG 04.07.2026, 33300); No: 2026/31 (RG 14.10.2026, 33400).
- T.C. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü, Damping Soruşturması Nihai Bildirim Raporu, DMS.304.00.2025, Mayıs 2026.
- T.C. Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü, Damping Soruşturması Nihai Bildirim Raporu, DMS.289.00.2024, Mart 2025.
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Damping ve Sübvansiyon Rehberi, 2023.
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; 2575 sayılı Danıştay Kanunu.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu: E.2022/497, K.2024/62 (14.02.2024); E.2025/580, K.2026/232 (15.04.2026).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi tebliği, ürün tanımı, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
İthal ettiğiniz ürüne damping soruşturması mı açıldı? Süre dolmadan değerlendirelim
İthalatçı soru formu, görüş yazısı, tedarikçiyle yazışma, teminat ve sözleşme düzenlemeleri için tebliğiniz ve ithalat dökümünüzle hemen arayın.
Süreyi kaçırmayın
Soru formu ve görüş için 37 gün; süre bildirimin gönderildiği tarihte veya tebliğin yayımıyla başlar. Geçici önlem en erken altmışıncı günden sonra gelebilir. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Damping Merkezi · Vergi Hukuku Rehberi · Ticaret Hukuku Rehberi · İdare Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim


