Etkisiz Kılma Soruşturması Açıldı: İthalatçı ve Üçüncü Ülkedeki Üretici Ne Yapmalı? 2026 — Teminat, Gerçek Üretimin İspatı, Muafiyet, Üretici/İhracatçı Belgesi ve Yeni İhracatçı İncelemesi (Karar m.11; Yönetmelik m.36, 38)
17 Kasım 2026

Etkisiz Kılma Soruşturması Açıldı: İthalatçı ve Üçüncü Ülkedeki Üretici Ne Yapmalı? 2026 — Teminat, Gerçek Üretimin İspatı, Muafiyet, Üretici/İhracatçı Belgesi ve Yeni İhracatçı İncelemesi (Karar m.11; Yönetmelik m.36, 38)

Etkisiz kılma soruşturması, bir ülkeye uygulanan dampinge karşı verginin üçüncü bir ülke, parça ithalatı veya ticaret şeklinin değiştirilmesi yoluyla aşıldığı şüphesiyle açılır; sonunda önlem, üçüncü ülke menşeli veya çıkışlı ithalata da genişletilebilir (99/13482 sayılı Karar m.11; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik m.38). Bu soruşturmalarda damping ve zarar yeniden hesaplanmaz; soruşturma süresince ithalat teminata bağlanabilir. Üçüncü ülkedeki gerçek üretici, soru formunu 37 gün içinde cevaplayıp üretimini belgelerse muaf tutulabilir. Muafiyetten yararlanmak için ithalatta Üretici/İhracatçı Belgesi sunulur (Tebliğ No: 2025/1).

Bu rehber, önleme tabi bir ürünü Çin dışındaki bir ülkeden ithal eden Türk firmaları, o ülkede üretim yapıp Türkiye’ye satan üreticiler ve bunların hukuk ve dış ticaret birimleri için yazıldı. Etkisiz kılmanın ne olduğunu, Ticaret Bakanlığı’nın 2025-2026 tebliğlerinde hangi verilere baktığını, soruşturma açıldığında ilk 37 günde yapılacakları, teminatın ne zaman istendiğini ve sonunda ne olduğunu, gerçek üretimin nasıl ispatlanacağını, muafiyetin ve Üretici/İhracatçı Belgesinin nasıl işlediğini ve soruşturmadan sonra üretime başlayan firmanın yeni ihracatçı incelemesiyle nasıl muafiyet alabileceğini anlatıyor. Sonunda üç dilekçe örneği yer alıyor.

Bu yazının dayanakları. 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun m.13, 14 ve Ek m.2; 99/13482 sayılı Karar m.2/1-i, m.5 ve m.11; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861) m.22, 25, 26, 34, 36 ve 38-42; 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.19, 20 ve 242.

Uygulama örnekleri, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2025/1, 2025/2, 2025/20, 2025/21, 2025/22, 2025/23, 2025/25, 2025/26, 2025/34, 2026/5, 2026/6, 2026/14, 2026/15 ve 2026/30’un Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki resmî metinlerinden; yargı kararları Danıştay’ın karar arama sisteminden alınmıştır. Metin 17 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Türkiye’nin dampinge karşı önlemlerinin büyük bölümü Çin menşeli ürünlere uygulanır. Önlem yürürlüğe girdikten sonra aynı ürünün Malezya, Mısır, Romanya, Kosova veya bir Avrupa Birliği ülkesinden gelmeye başlaması sık rastlanan bir durumdur. Bu ithalatın bir kısmı gerçek üretime dayanır, bir kısmı ise önlemden kaçınmak için yapılan aktarma, basit montaj ya da etiket değişikliğidir. Ticaret Bakanlığı ikisini ayırmak için etkisiz kılma soruşturması açar. Soruşturmanın sonucunda gerçek üreticiler muaf tutulur, diğerlerine Çin’e uygulanan vergi aynen uygulanır.

2025 ve 2026 yıllarında Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğler bu sürecin ne kadar hızlı işlediğini gösteriyor. Mısır menşeli dokuma kumaşa yönelik soruşturmada sekiz Mısırlı üretici muaf tutulmuş, diğer bütün firmalara CIF bedelin yüzde 42,44’üne varan vergi uygulanmıştır (Tebliğ No: 2025/21). Avrupa Birliği’nden (İspanya hariç) gelen zincir ithalatında ise hiçbir firma muaf tutulmamış ve ton başına 1.200 ABD doları önlem bütün ithalata genişletilmiştir (Tebliğ No: 2025/20). Fark, soruşturmaya kimin katıldığı ve üretimini nasıl belgelediğidir.

Etkisiz kılma soruşturmasının yerli üretici tarafını, yani başvurunun nasıl hazırlanacağını yerli üretici rehberimizde anlattık. Bu yazı soruşturmanın karşı tarafına, ithalatçıya ve üçüncü ülkedeki üreticiye odaklanıyor. Soruşturmanın genel çerçevesi için Damping Soruşturması ve Dampinge Karşı Vergi Merkezi sayfamıza bakabilirsiniz.

Hangi Durumdasınız? İlk Bakılacak Belge ve İlk Adım

Duruma göre ilk adım

Durumİlk bakılacak belgeSüreİlk adım
Tedarik ettiğiniz ülke için etkisiz kılma soruşturması açıldıAçılış tebliği ve inceleme raporunun gizli olmayan özetiYayımdan veya bildirimden itibaren 37 günİthalatçı soru formu; tedarikçinin soruşturmaya katılmasının sağlanması
Üçüncü ülkede üretici olarak soruşturmaya konu oldunuzAçılış tebliği ve Bakanlığın bildirim yazısı37 günÜretici soru formu, vekâletname, üretimin belgelenmesi
Açılış tebliği ithalatın teminata bağlanmasını öngördüTebliğin “Karar ve işlemler” maddesiTebliğin yayımından itibarenTeminat tutarı, nakit akışı ve satış sözleşmelerinin gözden geçirilmesi
Sonuç tebliği yayımlandı, muaf firmalar arasında yer alıyorsunuzSonuç tebliğindeki önlem tablosuHer ithalatta tescil anındaÜretici/İhracatçı Belgesi düzeni
Sonuç tebliği yayımlandı, muaf tutulmadınızSonuç tebliği ve eki Bilgilendirme RaporuDanıştay’da dava için 60 günDava değerlendirmesi; bir yıl sonra ara gözden geçirme
Soruşturma döneminden sonra üretime veya Türkiye’ye satışa başladınızÖnlemi genişleten tebliğ ve soruşturma dönemiSüre yokYeni ihracatçı için gözden geçirme başvurusu
Muaf firmanın unvanı değişti veya şirket birleştiMuafiyeti tanıyan tebliğDeğişiklikten önceAra gözden geçirme başvurusu
Gümrükte tedarikçinizin belgesi kabul edilmediEk tahakkuk ve gerekçesiTebliğden itibaren 15 günGümrük idaresine itiraz

Etkisiz Kılma Nedir? Kanun, Karar ve Yönetmelik’teki Tanım

Kanun, yürürlükteki önlemlerin etkisiz kılınması hâlinde yapılacak işlemlerin usul ve esaslarının Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleneceğini öngörür (3577 sayılı Kanun m.13). Karar bu kavramı şöyle tanımlar: yürürlükteki dampinge karşı vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke, Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve önlemin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu hâller (Karar m.2/1-i). Yönetmelik aynı unsurları tekrarlar ve bu soruşturmalarda dampingin, sübvansiyonun ve zararın tespitine ilişkin hükümlerin uygulanmayacağını belirtir (m.38).

Etkisiz kılmanın üç unsuru

UnsurNe anlama gelirTipik delil
Ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklikÖnlemden sonra ithalatın önleme tabi ülkeden başka bir ülkeye, parçaya veya başka bir ürüne kaymasıÜlke bazında ithalat istatistikleri; üçüncü ülkenin önleme tabi ülkeden ithalatındaki artış
Kaçınma dışında haklı neden veya ekonomik gerekçenin yokluğuDeğişikliği açıklayan ticari bir sebebin bulunmamasıÜçüncü ülkede kayda değer üretim kapasitesinin olmaması; üretimin önlemden sonra başlaması; düşük katma değer
İyileştirici etkinin azalmasıÖnlemin yerli üretim dalı için sağladığı korumanın zayıflamasıÜçüncü ülke ithalatının birim fiyatının önleme tabi ülke ve genel ortalama düzeyinde veya altında kalması

Damping ve zararın yeniden incelenmemesi, savunmanın konusunu daraltır. Danıştay da etkisiz kılma soruşturmasında damping marjı hesaplanmadığı ve yerli üretim dalının zararının ortaya konulmadığı yönündeki itirazları, Yönetmeliğin 38’inci maddesine dayanarak reddetmiştir (Danıştay 7. D., E.2024/631, K.2025/4350). Savunma bu nedenle üç unsur üzerinde, özellikle gerçek üretimin ve ekonomik gerekçenin varlığı üzerinde kurulmalıdır.

Yönetmelik, etkisiz kılma ve gözden geçirme soruşturmalarında normal soruşturma usullerinden yalnızca niteliğine uygun olanların uygulanacağını belirtir (m.40). Damping, sübvansiyon ve zarar hükümleri de ancak gerek görülürse ve niteliğe uygunsa uygulanır (m.41). Bu nedenle soru formu, gizlilik, dosyayı inceleme ve nihai bildirim gibi usul güvenceleri etkisiz kılma soruşturmasında da geçerlidir; ancak Bakanlığın takdir alanı daha geniştir.

Etkisiz Kılmanın Türleri ve Sonuçları

Karar’ın 11’inci maddesi, etkisiz kılmanın farklı biçimlerine farklı sonuçlar bağlar. Yönetmelik de ihraç fiyatlarının düşürülmesi yoluyla etkisiz kılmayı ayrı bir yol olarak düzenler (m.39).

Etkisiz kılma türleri ve hukuki sonuçları

TürÖrnekSonuçDayanak
Üçüncü ülke üzerinden aktarma veya basit işlemÇin’den gelen kumaşın üçüncü ülkede yalnızca boyanması veya laminasyonuÖnlem o ülke menşeli veya çıkışlı ithalata genişletilir; gerçek üreticiler muaf tutulabilirKarar m.11/1; Yönetmelik m.38
Parça veya yarı mamul ithalatıÖnleme tabi iplik yerine bir önceki aşamadaki iplik ithalatı ve Türkiye’de basit işlemÖnlem önleme konu ülkeden benzer mallar veya parçalarına genişletilirKarar m.11/1
Ayrı oranlı firma üzerinden yönlendirmeDüşük oranlı firmanın başka üreticilerin malını kendi adıyla ihraç etmesiAyrı oranı olan firmanın oranı, o ülkedeki en yüksek oranı geçmemek üzere yükseltilirKarar m.11/2
İhraç fiyatının düşürülmesiÖnlemden sonra ithal ürünün Türkiye’deki satış fiyatının hiç değişmemesiSoruşturma yeniden açılır, damping marjı yeniden hesaplanırKarar m.11/2; Yönetmelik m.39

Uygulamada en sık görülen tür, üçüncü ülke üzerinden ithalattır. Sentetik filament iplikten dokunmuş kumaşa Çin için konulan önlem, yıllar içinde Filipinler, Bulgaristan, Yunanistan, Malezya, İspanya, İtalya ve Almanya’daki belirli firmalar, Bosna-Hersek, Kuzey Makedonya, Avrupa Birliği ülkeleri ve Mısır menşeli veya çıkışlı ithalata genişletilmiş; Kosova için de 2026’da soruşturma açılmıştır (Tebliğ No: 2026/14 m.5). Aynı önlemde Güney Kore’deki bazı firmaların oranı, önlemi etkisiz kıldıkları tespit edildiği için yükseltilmiştir. Parça yoluyla etkisiz kılmaya örnek olarak, poliesterden tekstüre iplik önleminin yarı mamul olan kısmen çekimli iplik ithalatıyla etkisiz kılındığı gerekçesiyle konulan geçici önlem gösterilebilir; Danıştay bu önlemi hukuka uygun bulmuştur (E.2018/692, K.2020/4170).

Bakanlık Neye Bakıyor? Açılış Tebliğlerindeki Göstergeler

Etkisiz kılma soruşturmaları başvuru üzerine veya Bakanlığın kendi incelemesi sonucunda açılır (Yönetmelik m.38). 2025-2026 açılış tebliğlerinde Bakanlık aynı göstergeleri kullanmaktadır: Türkiye İstatistik Kurumu verileriyle ülke bazında ithalat miktarı ve birim fiyatı, Uluslararası Ticaret Merkezi (Trademap) veya Eurostat verileriyle üçüncü ülkenin önleme tabi ülkeden ithalatı ve Türkiye’ye ihracatının payı.

2025-2026 açılış tebliğlerindeki bulgular

Tebliğ ve ürünÜçüncü ülkeden ithalatÜçüncü ülkenin ticaretindeki tablo
2026/5: Romanya, boru bağlantı parçaları (başvuru üzerine)Toplam ithalattaki payı 2023’te yüzde 1 iken 2025’te yüzde 16; birim fiyat 3,4’ten 2,9 ABD doları/kg’a düştüRomanya’nın bu üründeki ithalatında Çin’in payı yüzde 29’dan yüzde 60-61’e çıktı; Romanya’nın ihracatında Türkiye’nin payı yüzde 18’den yüzde 85’e yükseldi (Eurostat)
2026/14: Kosova, sentetik filament dokuma kumaş (re’sen)2023’te 23,4 ton iken 2025’te 1.112 tonBirim fiyatların Çin birim fiyatlarına yakınsadığı belirtildi; Trademap’te Kosova verisi bulunmuyor
2025/34: BAE, Güney Kore, Mısır, dokuma kumaş (re’sen)Mısır’dan ithalatta belirgin artışMısır’ın bu üründeki ihracatında Türkiye yüzde 61 payla ilk sırada; Mısır’ın ithalatında Çin’in payı yüzde 87; Güney Kore’nin ortalama ihraç fiyatı 11,1, Türkiye’ye ihraç fiyatı 4,2 ABD doları/kg
2025/23: BAE, İtalya, Mısır, poliüretan suni deri (re’sen)Mısır’ın payı 2022’de yüzde 2 iken 2024’te yüzde 14; BAE’den 2024’te ilk kez 309 tonÇin’den ithalat 2022-2024 arasında düzenli olarak geriledi

Bu bulgular soruşturmanın açılması için yeterli görülmüştür, ancak soruşturmanın sonucunu belirlemez. Sonuç, soruşturma sırasında toplanan firma verilerine ve yerinde doğrulamaya bağlıdır. Bu nedenle üçüncü ülkedeki üretici için açılış tebliği bir suçlama değil, üretimini belgeleme çağrısıdır. Soruşturmaya katılmayan firmalar hakkında karar mevcut verilere göre verilir (Yönetmelik m.26) ve bu veriler açılış tebliğindeki istatistiklerden ibarettir.

Açılış tebliğindeki tabloyu kendi verilerinizle karşılaştırın. Türkiye’ye ihracatınızın ülkenizin toplam ihracatı içindeki payı, Çin’den girdi ithalatınızın üretiminiz içindeki payı ve Türkiye’ye satış fiyatınızın diğer pazarlara satış fiyatınızla ilişkisi, savunmanın ilk üç sorusudur.

2025-2026’da Sonuçlanan Soruşturmalar: Kim Muaf Tutuldu?

Aşağıdaki tablo, 2025 ve 2026 yıllarında yayımlanan etkisiz kılma sonuç tebliğlerini ve bu dönemde önlemi genişletilmiş ülkelerde açılan yeni ihracatçı incelemelerini gösterir. Etkisiz kılma soruşturmaları açılıştan itibaren 11 ile 17 ay arasında, yeni ihracatçı incelemesi ise yaklaşık altı buçuk ayda sonuçlanmıştır. Yönetmelik, soruşturmaların özel durumlar dışında bir yıl içinde sonuçlandırılmasını ve gerektiğinde altı ay uzatılmasını öngörür (m.30).

2025-2026 etkisiz kılma sonuçları

Sonuç tebliğiÜlke ve ürünAçılışMuaf tutulanDiğerleri için önlem
2025/2 (04.02.2025)Malezya, kontrplak2023/33 (28.11.2023)İş birliği yapan üç üretici140 ABD doları/m³
2025/20 (25.08.2025)Avrupa Birliği (İspanya hariç), mafsal halkalı zincirler2024/19 (21.05.2024)Yok1.200 ABD doları/ton
2025/21 (28.08.2025)Mısır, sentetik filament iplikten dokunmuş kumaş2024/5 (21.03.2024)İş birliği yapan sekiz üreticiCIF bedelin yüzde 42,44’ü (110 gr/m² üstü) ve yüzde 21,13’ü
2025/22 (04.09.2025)Malezya, sentetik veya suni devamsız liflerden dokunmuş kumaş2024/28 (27.09.2024)İş birliği yapan bir üreticiCIF bedelin yüzde 44’ü
2026/6 (13.03.2026)Malezya, kontrplak (yeni ihracatçı)2025/25 (27.08.2025)Başvuran yeni üreticiBaşvuran için sıfır

Tablodaki her sonuç tebliğinde muaf tutulan firmaların ortak özelliği, soruşturmada iş birliğinde bulunmalarıdır: tebliğler muafiyeti “iş birliğinde bulunan” firmalarla sınırlamış ve onları unvanlarıyla saymıştır. Avrupa Birliği’ne yönelik zincir soruşturmasında muaf firma yoktur. Sonuç tebliğleri, muaf firmaların ürettiği eşyada önlemin uygulanmamasını Üretici/İhracatçı Belgesi ibrazına bağlamıştır (Tebliğ No: 2025/21 m.6/2; 2025/22 m.6/2).

17 Kasım 2026 itibarıyla, 2025/23, 2025/24 ve 2025/34 sayılı Tebliğlerle 2025’te ve 2026/5 ile 2026/14 sayılı Tebliğlerle 2026’da açılan etkisiz kılma soruşturmalarının sonuç tebliğine Mevzuat Bilgi Sistemi’nde rastlamadık. Bu soruşturmalarda soru formu süreleri geçmiş olsa da nihai bildirim ve dinleme aşamaları önemini korur.

Önlemlerin bugüne kadar hangi ülkelere genişletildiğini ürün ürün görmek ve süren beş etkisiz kılma soruşturmasını izlemek için yürürlükteki dampinge karşı önlemler sayfasındaki sektör tablolarına bakılabilir.

Soruşturma Açıldı: İlk 37 Gün

Etkisiz kılma soruşturmasının açılış tebliğleri aynı kalıbı izler. Bilinen ithalatçılara, bilinen yabancı üretici ve ihracatçılara ve ülkenin Ankara’daki büyükelçiliğine bildirim yapılır. Bildirimde açılış tebliği, başvurunun veya inceleme raporunun gizli olmayan özeti ve soru formlarına erişim bilgisi yer alır. Bildirim almayanlar bilgilere Bakanlığın internet sitesinde “Ticaret Politikası Savunma Araçları”, “İzleme ve Önlemlerin Etkisiz Kılınması”, “Soruşturmalar” sekmelerinden ulaşır (Tebliğ No: 2026/14 m.8; 2026/5 m.8).

Açılış tebliğlerindeki usul kuralları

KonuKuralKaynak
Soru formu süresiBildirimin gönderildiği tarihten itibaren posta süresi dahil 37 gün; bildirim gönderilmeyenler için tebliğin yayımından itibaren 37 günTebliğ No: 2026/14 m.9/1
Diğer bilgi ve görüşlerTebliğin yayımından itibaren en geç 37 gün içindeTebliğ No: 2026/14 m.9/2
Yerli üretici, dernek ve sendikaların görüşüSoruşturmanın akışını etkilemeyecek şekilde soruşturma süresinceTebliğ No: 2026/14 m.9/3
DilYazılı ve sözlü iletişim Türkçe; soru formu cevapları hariç Türkçe olmayan belge dikkate alınmazTebliğ No: 2026/14 m.8/3
Yurt dışı firmanın temsiliİmza yetkilisince imzalanmış, Türkçe veya İngilizce tercümeli, apostil şerhli vekâletname; apostil yoksa konsolosluk tasdikiTebliğ No: 2026/14 m.8/4
GönderimTürkiye’deki firmalar kendi KEP adreslerinden Bakanlığın KEP adresine ve belirtilen e-posta adresine; yurt dışındakiler posta ve e-posta ileTebliğ No: 2026/14 m.11
Yetkili birimİthalat Genel Müdürlüğü İthalat Politikalarını İzleme ve Değerlendirme DairesiTebliğ No: 2026/14 m.11; 2026/5 m.12
İş birliğine gelmemeBilgi sağlanmaz, yanlış bilgi verilir veya soruşturma engellenirse karar mevcut verilere göre alınırYönetmelik m.26
BaşlangıçSoruşturma tebliğin yayımı tarihinde başlamış sayılırTebliğ No: 2026/14 m.12

Etkisiz kılma soruşturmaları, damping soruşturmalarını yürüten Damping ve Sübvansiyon Dairesi tarafından değil, İthalat Politikalarını İzleme ve Değerlendirme Dairesi tarafından yürütülür. Yazışmaların doğru birime ve tebliğde gösterilen adrese yapılması gerekir. Yurt dışındaki üretici için en uzun işlem vekâletnamedir: imza, tercüme ve apostil işlemleri soru formunun hazırlanmasıyla eş zamanlı başlatılmalıdır. Süre uzatımı istenebilir, ancak uzatma Bakanlığın takdirindedir; talep gerekçeli ve süre dolmadan yapılmalıdır.

Soruşturma Süresince Teminat: Ne Zaman İstenir, Sonunda Ne Olur?

Karar’ın 11’inci maddesi, etkisiz kılma soruşturması süresince soruşturma konusu malların ithalatının, etkisiz kılındığı öngörülen önlem tutarı kadar teminata bağlanabileceğini öngörür. 2025-2026 açılış tebliğlerinin hepsinde, soruşturma konusu ithalatın soruşturma süresince teminata bağlanabileceği ayrı bir maddede belirtilmiştir (Tebliğ No: 2025/23 m.11/2; 2025/34 m.11/2; 2026/5 m.11/2). Teminatın ne zaman uygulanacağı ise Kurul kararına bağlıdır.

Teminat uygulamasında üç durum

DurumÖrnekSonuç
Teminat açılış tebliğiyle birlikte kararlaştırılırKosova menşeli/çıkışlı kumaş ithalatı, Çin’e uygulanan önlem tutarında teminata bağlandı (Tebliğ No: 2026/14 m.7/2)Tebliğin yayımından itibaren her ithalatta teminat
Açılış tebliği yalnızca teminat imkânını belirtirRomanya, BAE, İtalya, Mısır ve Güney Kore soruşturmaları (Tebliğ No: 2026/5, 2025/23, 2025/34)Soruşturma sırasında ayrı bir kararla teminat uygulanabilir
Soruşturma teminatla yürütülmüş ve sonuçlanmışMalezya kumaş soruşturması; sonuç tebliği teminata bağlanmış işlemler için Karar’ın 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre işlem yapılmasını öngördü (Tebliğ No: 2025/22 m.6/4)Teminatların irat kaydı veya iadesi

Soruşturma sonunda teminatın akıbeti Karar’ın 11’inci maddesine göre belirlenir: önlem uygulanmasına karar verilirse karar verilen önlem ile mevcut önlem arasındaki farka karşılık gelen teminat hazineye irat kaydedilir; bu farktan fazla olan teminat iade edilir, az olan kısım için tahsilat yapılmaz; soruşturma önlemsiz kapatılırsa teminat uygulamasına son verilir ve alınan teminatlar iade edilir. Bu kural ithalatçı için iki sonuç doğurur. Birincisi, soruşturma süresince verilen teminat, sonunda belirlenecek önlemden fazla olamaz; fazlası geri alınır. İkincisi, sonuç tebliğinde muaf tutulan bir firmanın ürettiği eşya için verilen teminatın iadesi istenebilir.

Teminat genellikle önleme tabi ülkeye uygulanan önlem tutarındadır; Kosova soruşturmasında bu, Çin menşeli kumaş için CIF bedelin yüzde 42,44’üne kadar çıkan orandır. Bu tutar soruşturma boyunca, yani bir yılı aşabilecek bir süre işletme sermayesine bağlanır. Teminat mektubuyla ödeme imkânını ve satış sözleşmelerinizdeki fiyat maddelerini soruşturma açılır açılmaz gözden geçirin.

Üçüncü Ülkedeki Üretici: Gerçek Üretim Nasıl İspatlanır?

Üçüncü ülkedeki üretici için soruşturmanın asıl sorusu, Türkiye’ye satılan malın kendi tesisinde, esaslı işlemle üretilip üretilmediği ve Türkiye’ye satışın önlemden kaçınma dışında bir ticari gerekçeye dayanıp dayanmadığıdır. Bakanlık bu soruyu soru formu cevapları, muhasebe kayıtları, açık kaynak araştırması ve yerinde doğrulamayla cevaplar.

Gerçek üretimi gösteren belgeler

KonuBelge ve veri
Kuruluş ve yatırımŞirketin kuruluş tarihi, ortaklık yapısı, tesis ve makine yatırımının tarihleri ve tutarları; yatırımın önlemden önce planlandığını gösteren kurul kararları ve sözleşmeler
Üretim kapasitesiMakine listesi, hat sayısı, vardiya düzeni, kapasite raporu, elektrik ve doğalgaz tüketimi, işçi sayısı ve bordrolar
GirdilerHammadde ve yarı mamullerin kaynak ülkeleri, miktarları ve fiyatları; önleme tabi ülkeden alınan girdinin payı
Katma değerÜrün başına maliyet dökümü; işçilik, enerji, yerel girdi ve genel üretim giderlerinin sınai maliyetteki payı
Satış yapısıÜlke bazında satışlar; Türkiye’ye satışın toplam satış içindeki payı ve fiyatı; diğer pazarlardaki müşteriler
Üretim süreciTeknik akış şeması; hangi aşamanın tesiste yapıldığı; ürünün temel niteliğini kazandığı aşama
MuhasebeBağımsız denetim raporları; stok hareketleri; hammadde girişi ile mamul çıkışının mutabakatı

Danıştay’ın etkisiz kılma tebliğlerine karşı açılan davalarda verdiği kararlar, Bakanlığın hangi tespitlerle muafiyeti reddettiğini gösterir:

Muafiyetin reddedildiği tespitler

TespitKarar
Ana girdi önleme tabi ülkeden geliyor; yapılan işlem ürünün temel niteliğini değiştirmiyor; katma değer yüzde 2 düzeyinde; üretimin yaklaşık yüzde 99’u Türkiye’ye satılıyorDanıştay 7. D., E.2024/631, K.2025/4350
İhracatçıların bir kısmı iplik üretmiyor, yalnızca boyama yapıyor; firma soruşturmada yanlış ve yanıltıcı bilgi vermişDanıştay 7. D., E.2021/1519, K.2024/2799
Faturalandırılan ham madde miktarı ve kanıtlanan işçi sayısıyla iddia edilen miktarda üretim yapılması mümkün değilDanıştay 7. D., E.2022/2360, K.2024/5140
Yerinde doğrulamada üretim tesisi bulunamadı; makine ve teçhizatın nereye gittiği ve kalıpların satıldığı kanıtlanamadıDanıştay 7. D., E.2019/3218, K.2021/2579

Başarılı örnekler de vardır. İspanya, İtalya, Tayland ve Yunanistan’a yönelik bir etkisiz kılma soruşturmasında, tam ve eksiksiz iş birliği yapan İtalyan bir üreticinin fabrikasında yapılan yerinde doğrulamada üretim tesislerinin çalışır durumda olduğu ve firmanın önlemi etkisiz kılma faaliyetinde bulunmadığı tespit edilmiş, bu firma için önlem sıfır olarak belirlenmiştir; Danıştay bu ayrımı hukuka uygun bulmuştur (E.2017/2193, K.2020/4106). Mısır kumaş soruşturmasında sekiz, Malezya kontrplak soruşturmasında üç üretici aynı şekilde muaf tutulmuştur.

Yerinde doğrulamada yapılan tespitlerin bir protokolle kayda geçirilmesi ve firma özel nihai bildirimin dikkatle incelenmesi gerekir. Danıştay, doğrulama sonunda tutanak düzenlenmediği itirazını, protokol imzalandığı, tespitlerin firma özel nihai bildirimde açıklandığı ve firmanın bunlara yazılı ve sözlü itiraz edebildiği gerekçesiyle reddetmiştir (E.2024/631). Nihai bildirimdeki her tespite, rakam ve belgeyle itiraz edilmelidir.

İthalatçı Ne Yapmalı?

İthalatçı soruşturmanın doğrudan muhatabı değildir; muafiyet üreticiye tanınır. Ancak sonuçtan en çok etkilenen taraftır: önlem genişletilirse vergiyi ithalatçı öder, soruşturma süresince teminatı ithalatçı verir. İthalatçının yapabilecekleri şunlardır:

  • Soru formunu cevaplamak. İthalatçı soru formu, ithalatın miktarını, fiyatını ve tedarikçileri gösterir. Cevap vermeyen ithalatçının verileri hesaba katılmaz ve soruşturma onun aleyhine mevcut verilere göre sonuçlanabilir.
  • Tedarikçiyi soruşturmaya katmak. Muafiyet yalnızca iş birliğinde bulunan üreticilere tanınmaktadır. Tedarikçiniz soru formunu cevaplamazsa ürettiği mal “diğerleri” oranına tabi olur.
  • Tedarikçinin gerçek üretici olduğunu doğrulamak. Tesis ziyareti raporu, üretim kapasitesi ve girdi kaynakları tedarik ilişkisinin başında istenmelidir. Ticaret şirketi aracılığıyla yapılan alımlarda malın hangi tesiste üretildiği belgelenmelidir.
  • Sözleşmeyi gözden geçirmek. Önlem genişletilirse ve teminat istenirse maliyetin kime ait olacağı, tedarikçinin soruşturmaya katılma ve belge sunma yükümlülüğü sözleşmede yazılı olmalıdır.
  • Görüş bildirmek. Ürününüzün önleme tabi ülkeden gelen ürünle aynı olmadığını, farklı bir tarife pozisyonunda veya farklı bir kullanım alanında olduğunu düşünüyorsanız bunu 37 gün içinde yazılı olarak bildirin.

İthalatçının damping soruşturmasındaki genel yükümlülüklerini ve tedarik sözleşmesine eklenecek maddeleri ithalatçı rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.

Üçüncü ülke üzerinden yapılan aktarma, idari olarak önlemin genişletilmesine yol açarken eşyanın menşeinin bilerek gerçeğe aykırı gösterildiği iddia edilen dosyalarda kaçakçılık soruşturmasına da konu olabilir. Yargıtay, Malezya ve Filipinler üzerinden getirilen Çin menşeli klimalar hakkındaki kararında yöneticilerin kastını kişi kişi değerlendirmiştir. Ceza boyutunu sahte menşe ve damping kaçırma rehberimizde anlattık.

Muafiyet ve Üretici/İhracatçı Belgesi

Sonuç tebliğinde muaf tutulan firma, önlem tablosunda unvanıyla ve sıfır oranla yer alır. Muafiyet kendiliğinden işlemez: gümrükte, eşyanın muaf firma tarafından üretildiğini gösteren Üretici/İhracatçı Belgesi aranır (Tebliğ No: 2025/21 m.6/2; 2025/22 m.6/2; 2026/6 m.6/1). Belgenin usul ve esasları 2025/1 sayılı Tebliğ’de düzenlenmiştir. Bu Tebliğ, daha önce aynı konuyu düzenleyen 2002/1 sayılı Tebliğ’i yürürlükten kaldırmış ve eski Tebliğ’e yapılan atıfların kendisine yapılmış sayılacağını hükme bağlamıştır (m.9 ve m.10). Bu nedenle 2025/2 sayılı Tebliğ gibi eski tebliğe atıf yapan sonuç tebliğlerinde de bugün 2025/1 sayılı Tebliğ uygulanır.

Üretici/İhracatçı Belgesinin kuralları (Tebliğ No: 2025/1)

KonuKuralMadde
Belgeyi kim düzenlerİthalatçı adına gümrük beyanına esas faturayı düzenleyen üretici, ihracatçı veya tacir firma; bilgisayar ortamında, İngilizce, eksiksizm.5/1
İmzaİmza yetkisini haiz yetkilinin ıslak imzasım.5/2
Ne zaman sunulurSerbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescilinde; serbest dolaşıma girişten sonra sunulan belge kabul edilmezm.5/4 ve m.5/7
Beyannameye kayıtFatura numarası ve tarihi beyannamenin 44 numaralı kutusuna yazılırm.5/5
Şekil farklarıÖnemsiz veya şekilsel farklar, belgenin eşyaya ait olduğu kesin ise geçerliliği ortadan kaldırmazm.5/6
Belge sunulmazsa“Diğer firmalar” için belirlenen önlem uygulanırm.4/2
Sorumluluk ve ispatİthalatçı, üretici/ihracatçı ve tacir ayrı ayrı sorumludur; doğruluğun ispat yükü ithalatçıdadırm.6/1
DenetimBakanlık ithalat sırasında veya sonrasında denetim yapabilir; yurt dışı tesislerde yerinde inceleme yapabilirm.6/2 ve m.6/3
SaklamaÜretici, ihracatçı ve tacir belgenin kopyasını ve destekleyici kayıtları tescilden itibaren üç yıl saklarm.6/4
İnceleme sürerkenEn yüksek önlem tutarında teminat verilerek eşya teslim alınabilirm.6/5
Belge geçersiz sayılırsaEn yüksek önlem uygulanır; vergi kaybı varsa gümrük mevzuatının usulsüzlük hükümleri işletilirm.6 ve m.8
Geçerlilik süresiDüzenlendiği tarihten itibaren bir yıl; antrepo ve serbest bölgede geçen süre için durdurma kuralım.7

İthalatçı açısından en önemli kural ispat yüküdür. Belgenin doğruluğu sonradan sorgulandığında, malın gerçekten muaf firma tarafından üretildiğini ithalatçı ispat etmek zorundadır; ispat edilemezse en yüksek önlem uygulanır ve gümrük mevzuatının ceza hükümleri gündeme gelebilir (Tebliğ No: 2025/1 m.6 ve m.8). Muaf firmanın malını aracı bir ticaret şirketinden alan ithalatçı, malın muaf firmanın tesisinden çıktığını gösteren fatura ve sevkiyat zincirini dosyasında tutmalıdır. Gümrükte belge nedeniyle yapılan ek tahakkuklara itiraz ve dava yolunu Damping Merkezi sayfamızda anlattık.

Muafiyet tüzel kişiliğe bağlıdır. Malezya’da muaf tutulan bir klima üreticisinin muafiyetinin unvan değişikliği gerekçesiyle ilişkili şirket için devam etmesi talebi Kurul tarafından uygun bulunmamış; şirket bunun üzerine kısmi ara gözden geçirme başvurusunda bulunmuş ve soruşturma açılmıştır (Tebliğ No: 2026/30 m.1 ve m.7). Birleşme, devir veya unvan değişikliğinden önce muafiyetin nasıl korunacağı planlanmalıdır.

Muaf üreticinin malı için düzenlenen belgenin gümrükte şekil eksikliği nedeniyle kabul edilmediği dosyalarda Danıştay çoğunlukla eşyanın gerçek üreticisine bakmakta; buna karşılık belge ile fatura arasındaki bağın kurulamadığı yolda satış dosyalarında tahakkuku onamaktadır. Bu kararları, teminatla teslim imkânını ve ek tahakkuka itiraz yolunu Üretici/İhracatçı Belgesi rehberimizde ele aldık.

Soruşturmadan Sonra Üretime Başlayan Firma: Yeni İhracatçı İncelemesi

Önlem bir ülkeye genişletildiğinde, soruşturma döneminde Türkiye’ye satış yapmamış gerçek bir üretici de “diğerleri” oranına tabi olur. Bu firmanın yolu yeni ihracatçı için gözden geçirme soruşturmasıdır. Soruşturma döneminde önleme konu malı Türkiye’ye ihraç etmemiş üretici veya ihracatçı, kendisi için ayrı bir belirleme yapılmasını yazılı olarak isteyebilir. Başvurucu, önleme konu ülkedeki ihracatçı veya üreticilerle bağlantılı olmadığını ve soruşturma döneminden sonra Türkiye’ye ihracat yaptığını ya da önemli miktarda ihracat için geri dönülemez bir sözleşme yükümlülüğü altına girdiğini kanıtlamalıdır. Soruşturma, yerli üreticilerin görüşü alındıktan sonra hızlandırılmış şekilde başlatılır ve yürütülür (Yönetmelik m.36). Soruşturma sonuçlanıncaya kadar başvurucunun ihraç ettiği mal için önlem teminata bağlanır (3577 sayılı Kanun Ek m.2).

Önlemi genişletilmiş ülkelerde yeni ihracatçı incelemeleri

TebliğBaşvurucu ve ürünTespitlerSonuç
2025/25 (27.08.2025) ve 2026/6 (13.03.2026)Malezya’daki bir kontrplak üreticisiSoruşturma dönemi olan 01.01.2021-30.09.2023’te Türkiye’ye ihracatı yok; ilk ihracat Ocak 2024; bağlantı bulgusu yok; yerli üreticilerin derneğinden görüş istendi, yanıt gelmediFirmanın yeni ihracatçı ve üretici olduğu, önlemi etkisiz kılmaya yönelik faaliyeti bulunmadığı tespit edildi; önlem sıfır
2025/26 (29.08.2025)Malezya’daki bir kumaş üreticisiSoruşturma dönemi 2017-2019’da ihracatı yok; ilk ihracat Nisan 2025; bağlantı bulgusu yok; yerli üreticilerden yanıt gelmediSoruşturma açıldı
2026/15 (09.05.2026)Hindistan’da 26.10.2023’te kurulan bir menteşe üreticisiSoruşturma dönemi 2015-2019’da ihracatı yok; ihracat 2024’te başladı; bağlantı bulgusu yok; yerli üreticilerin derneği mevcut önlemin etkinliğinin korunmasını istediSoruşturma açıldı

Bu örnekler iki noktayı gösterir. Birincisi, başvurunun dayanağı önleme konu ülkedeki firmalarla bağlantının bulunmamasıdır; Hindistan’daki başvurucunun sermayesinin iki yabancı şirkete ait olduğu tebliğde yazılmış, ancak Hindistan’daki önleme tabi üretici veya ihracatçılarla bağlantılı olduğuna dair bulgu bulunmamıştır (Tebliğ No: 2026/15 m.6). İkincisi, Malezya kontrplak örneğinde inceleme başvurudan sonra yaklaşık altı buçuk ayda sonuçlanmış ve firma için sıfır oran belirlenmiştir. Yeni ihracatçı incelemesi, sonuç tebliğinde muaf tutulamayan gerçek üretici için en hızlı yoldur.

Sonuç Tebliğinden Sonra: Gümrükte Uygulama, Ara Gözden Geçirme ve Dava

Sonuç tebliğinden sonra kullanılabilecek yollar

YolKim içinŞart ve süreDayanak
Teminatın iadesiMuaf firmanın malı için teminat vermiş ithalatçı; önlemsiz kapatmaSonuç tebliğinden sonra gümrük idaresine başvuruKarar m.11
Ek tahakkuka itirazBelgesi kabul edilmeyen veya menşei sorgulanan ithalatçıTebliğden itibaren 15 gün4458 sayılı Kanun m.242
Danıştay’da iptal davasıMuaf tutulmayan üretici; ithalatçıYayımdan itibaren 60 gün2577 sayılı Kanun m.7; 2575 sayılı Kanun m.24
Ara gözden geçirmeKoşulları önemli ölçüde değişen üretici veya ithalatçı; unvan değişikliğiÖnlemin yürürlüğe girmesinden bir yıl sonraYönetmelik m.34
Yeni ihracatçı incelemesiSoruşturma döneminde Türkiye’ye satış yapmamış, bağlantısız üreticiSüre yok; Türkiye’ye ihracat veya geri dönülemez sözleşme şartYönetmelik m.36; Kanun Ek m.2
Asıl önlemin nihai gözden geçirmesiBütün ilgili taraflarAsıl önlemin beş yıllık süresine bağlıYönetmelik m.35

Genişletilen önlem asıl önleme bağlıdır. Sonuç tebliğleri, önleme tabi ülkeye uygulanan önlemde yapılacak değişikliklerin genişletilen önlem için de geçerli olacağını öngörmektedir (Tebliğ No: 2025/2 m.6/3; 2025/20 m.6/2). Asıl önlem nihai gözden geçirme sonunda kalkarsa veya oranı değişirse üçüncü ülkeye uygulanan önlem de buna göre değişir.

Danıştay’da açılan davaların sonuçlarını ve dilekçenin nasıl kurulacağını Damping Tebliğine Karşı Danıştay’da İptal Davası rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık. Bu rehberde incelediğimiz kararların yarıdan fazlası etkisiz kılma tebliğlerine karşı açılmıştır ve hepsinde dava reddedilmiştir. Bu nedenle etkisiz kılma soruşturmasında asıl mücadele alanı, soruşturmanın kendisidir.

Etkisiz kılma soruşturmasıyla genişletilen önlemlerde muaf firmalar ara gözden geçirmeyle değiştirilebilir; 2025’te sonuçlanan bir ara gözden geçirmede birçok AB üreticisi muaf firmalar arasına eklenmiş, bir üretici ise muafiyetten çıkarılmıştır. Ayrıntılar gözden geçirme rehberimizde.

Etkisiz Kılma Tespitleri Ceza Davasına Taşınır: Yargıtay Kararları

Etkisiz kılma soruşturmasında Bakanlık uzmanlarının yaptığı tespitler yalnızca önlemin genişletilmesine dayanak olmaz. Aynı raporlar, ithalatçı şirketin yöneticileri hakkında açılan kaçakçılık davalarında delil olarak kullanılmaktadır. Yargıtay’ın, Çin menşeli duvar tipi split klimalara 2006’da konulan yüzde 25 oranındaki önlemle ilgili üç kararı bunu açıkça gösterir.

Etkisiz kılma tespitlerinin ceza davasındaki sonucu

KararBakanlık incelemesindeki tespitlerCeza davasındaki sonuç
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 14.02.2024, E.2022/497, K.2024/62Vietnam’daki ihracatçı önlemden sonra kurulmuş ve tamamı Çin sermayeli; 2008’deki ihracatının yüzde 73’ü Türkiye’ye; aksam ve parçaların yaklaşık yüzde 90’ı Çin’den, Vietnam’da yalnızca montaj ve ambalajlamaİthalatçı şirket yetkililerinin mahkûmiyetine karşı yapılan itiraz reddedildi: 3 yıl 1 ay 15 gün hapis, adlî para cezası ve ele geçirilemeyen eşyanın gümrüklenmiş değerinin müsaderesi
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 15.04.2026, E.2025/580, K.2026/232Malezya’daki firmaların üretim kapasitesi yok, yalnızca basit montaj; ürün kodları Çin’deki üreticilerin kodlarıyla aynı; girdilerin yüzde 81’i Çin menşeli; yedek parça Çin’denİlk derece mahkemesinin beraat kararında direnmesi bozuldu; suçun unsurlarının oluştuğu kabul edildi
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 04.10.2023, E.2021/4859, K.2023/7706Önlemden sonra Malezya ve Tayland’dan ithalatta dikkat çekici artış; mamul klimaların Malezya ve Filipinler’de yeniden etiketlenip birkaç gün içinde Türkiye’ye sevkiDört yönetici hakkındaki beraat bozuldu; hissedar ve genel müdür yardımcısı hakkındaki beraat onandı

Bu kararlardan ithalatçı için üç sonuç çıkar. Birincisi, soruşturma raporundaki kapasite, girdi oranı ve ürün kodu tespitleri yıllar sonra ceza mahkemesinin önüne gelir; soruşturma sırasında bu tespitlere cevap verilmemesi ceza davasındaki savunmayı da zayıflatır. İkincisi, Genel Kurul yöneticilerin menşei bildiği sonucunu; şirketin önlemden önce aynı ürünü önleme tabi ülkeden almasından ve önlemden sonra da sipariş veya yedek parça ilişkisinin o ülkedeki üreticiyle sürmesinden çıkarmaktadır. Tedarikçi değişikliğinin ticari gerekçesi ve yapılan kontroller baştan belgelenmelidir. Üçüncüsü, menşe şahadetnamelerinin ihracatçı ülke makamlarınca orijinal olarak teyit edilmesi sonucu değiştirmemiştir. Ceza davasındaki savunmayı sahte menşe ve damping kaçırma rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Menşe Kuralları ile Etkisiz Kılma Arasındaki Fark

İthalatçıların sık düştüğü yanılgı, geçerli bir menşe belgesinin etkisiz kılma tespitine karşı yeterli olduğunu düşünmektir. İki sistem farklı sorulara cevap verir.

Menşe kuralları ve etkisiz kılma

Menşe kurallarıEtkisiz kılma
SoruEşya hangi ülke menşelidir?Ticaretin şekli önlemden kaçınmak için mi değişti?
ÖlçütYeni ürün imali veya ekonomik yönden gerekli son esaslı işçilik; amacı belirli ülkelere uygulanan hükümleri aşmak olan işlem menşe kazandırmazTicaret yönünde değişiklik, haklı nedenin yokluğu, iyileştirici etkinin azalması
Karar verenGümrük idaresi; tercihli menşede ihracatçı ülke idaresiyle iş birliğiİthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu
SonuçEşyanın gerçek menşeine göre vergi ve önlem; ek tahakkuk ve cezaÖnlemin üçüncü ülke menşeli veya çıkışlı ithalata genişletilmesi
Dayanak4458 sayılı Kanun m.19 ve m.20Karar m.11; Yönetmelik m.38

Danıştay, Kuzey Makedonya’daki bir üreticinin ihraç ettiği eşyaya ait menşe belgelerinin gümrükte yapılan sonradan kontrolde olumlu sonuçlanmasının, etkisiz kılma tespitini sakatlamayacağını kabul etmiştir (E.2024/631, K.2025/4350). Tersine, etkisiz kılma soruşturmasında muaf tutulmak da gümrükte menşe sorgulamasını engellemez. Menşe şüphesiyle yapılan dampinge karşı vergi ek tahakkukları ayrı bir konudur ve ayrı bir rehberde ele alınacaktır. Tercihli menşe belgelerinin sonradan kontrolünü menşe ve dolaşım belgeleri rehberimizde anlattık.

Etkisiz kılma soruşturmasından bağımsız olarak, gümrük idaresi menşe belgesini geçersiz sayıp dampinge karşı vergi tahakkuk ettirirse, idarenin eşyanın önleme tabi ülke menşeli olduğunu somut olarak tespit etmesi gerekir. Bu dosyalardaki Danıştay kararlarını Menşe Şüphesiyle Dampinge Karşı Vergi Ek Tahakkuku ve Para Cezası rehberimizde inceledik.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

Taraflara göre belgeler

TarafBelgeler
Üçüncü ülkedeki üreticiKuruluş ve ortaklık belgeleri; yatırım ve makine faturaları; kapasite raporu; bordrolar; enerji faturaları; girdi alım faturaları ve kaynak ülke dağılımı; ürün başına maliyet dökümü; ülke bazında satış listesi; bağımsız denetim raporları; vekâletname, tercüme ve apostil
İthalatçıİthalat beyannameleri ve faturalar; tedarikçi listesi; tedarik sözleşmeleri; tesis ziyaret raporları; Üretici/İhracatçı Belgeleri; teminat ve ödeme belgeleri; Türkiye’deki satış fiyatları
Her iki tarafAçılış tebliği; gizli olmayan özet; soru formu cevapları ve gönderim kanıtları; nihai bildirim ve verilen görüşler; yerinde doğrulama protokolü; sonuç tebliği ve Bilgilendirme Raporu

Adım Adım Takvim

Açılıştan sonuca ve sonrasına

ZamanÜreticiİthalatçı
Açılış günüTebliği ve gizli olmayan özeti incelemek; vekâletname sürecini başlatmakTeminat kararı olup olmadığını kontrol etmek; tedarikçiyi bilgilendirmek
1-37. günÜretici soru formunu ve destekleyici belgeleri hazırlamak, süresinde göndermekİthalatçı soru formu ve yazılı görüş; tedarikçinin katılımını takip etmek
Soruşturma süresinceEksiklik yazılarına hızlı cevap; yerinde doğrulamaya hazırlıkTeminatlı ithalatın kaydını tutmak; sözleşme fiyatlarını uyarlamak
Nihai bildirimFirma özel nihai bildirime her tespit için rakamlı itiraz; dinleme talebiGenel nihai bildirime görüş
Sonuç tebliğiMuafiyet varsa belge düzenini kurmak; yoksa 60 gün içinde dava değerlendirmesiTeminat iadesi; belge kontrolü; ek tahakkuka 15 gün içinde itiraz
Sonraki dönemBir yıl sonra ara gözden geçirme; yeni üretici için yeni ihracatçı incelemesiTedarikçi değişikliğinde belge ve muafiyet kontrolü

Üçüncü Ülkedeki Üretici Adına Görüş ve Muafiyet Talebi Örneği

Aşağıdaki örnek, etkisiz kılma soruşturmasında üçüncü ülkede yerleşik bir üretici adına, soru formu cevabıyla birlikte veya nihai bildirimden önce sunulmak üzere hazırlanmıştır. Yazı Türkçe olmalıdır; soru formu cevapları dışında Türkçe olmayan belge dikkate alınmaz. Her iddia ekteki belgeye bağlanmalıdır.

T.C. TİCARET BAKANLIĞI
İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(İthalat Politikalarını İzleme ve Değerlendirme Dairesi)
ANKARA

GÖRÜŞ SUNAN: [Üretici unvanı], [ülke] — [adres], [e-posta]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

İLGİ: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: [yıl/sayı]) ile [ülke] menşeli/çıkışlı [ürün] ithalatına yönelik açılan önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma

KONU: Müvekkilin ürettiği eşyanın önlemi etkisiz kılmadığına ilişkin görüşlerimizin sunulması ve müvekkilin muaf tutulması talebidir.

AÇIKLAMALAR

A. Yönetmelik m.38 ve Karar m.2/1-i: Müvekkilin Türkiye’ye ihracatı önlemden kaçınma dışında bir ekonomik gerekçeye dayanmaktadır

1. Müvekkil [yıl] yılında [şehir]’de kurulmuş olup [ürün] üretimine [yıl] yılında başlamıştır. Tesis yatırımına ilişkin yönetim kurulu kararı [tarih] tarihlidir ve [önleme konu ülke] menşeli ürüne uygulanan dampinge karşı önlemin yürürlüğe girdiği [tarih] tarihinden önceye aittir. Yatırımın toplam tutarı [tutar] olup makine faturaları ve finansman sözleşmeleri ektedir.

2. Müvekkilin soruşturma dönemindeki toplam satışlarının yüzde [oran]’ı iç piyasaya, yüzde [oran]’ı [ülkeler]’e, yüzde [oran]’ı Türkiye’ye yapılmıştır. Türkiye’ye satışlar, müvekkilin [ürün segmenti] alanındaki ürünlerine Türkiye’deki [sektör] sanayisinden gelen talep ve [lojistik veya ticari gerekçe] nedeniyle artmıştır. Müvekkilin Türkiye’deki müşterilerinin bir kısmı, önlemden önce de müvekkilden alım yapmaktadır; buna ilişkin faturalar ektedir.

3. Açılış tebliğinde [ülke]’nin bu üründeki ihracatında Türkiye’nin payının arttığı belirtilmektedir. Ülke düzeyindeki bu artış, ülkedeki bütün firmaların aynı nitelikte faaliyet gösterdiği anlamına gelmez. Müvekkilin Türkiye’ye satışının kendi ihracatı içindeki payı, ülke ortalamasının belirgin biçimde altındadır ve satışlar birden fazla pazara dağılmaktadır.

B. Yönetmelik m.38: Ürün müvekkilin tesisinde esaslı işlemle üretilmektedir

4. Müvekkilin tesisinde [hat sayısı] üretim hattı ve [sayı] çalışan bulunmaktadır. Üretim süreci [hammadde]’den başlayarak [aşamalar] aşamalarından oluşmakta, ürün temel niteliğini [aşama] aşamasında kazanmaktadır. Teknik akış şeması, makine listesi, bordrolar ve enerji faturaları ektedir.

5. Soruşturma döneminde müvekkilin kullandığı ana girdinin yüzde [oran]’ı yerel tedarikçilerden, yüzde [oran]’ı [diğer ülkeler]’den, yalnızca yüzde [oran]’ı [önleme konu ülke]’den temin edilmiştir. Ürün başına maliyet dökümüne göre yerel işçilik, enerji, yerel girdi ve genel üretim giderlerinin sınai maliyetteki payı yüzde [oran]’dır. Bu oran, yalnızca boyama, kesme veya ambalajlama gibi basit işlemlerle elde edilebilecek katma değerin çok üzerindedir.

6. Müvekkilin hammadde girişleri ile mamul çıkışları, bağımsız denetimden geçmiş stok kayıtlarıyla birbirini tutmaktadır. Faturalandırılan hammadde miktarı, beyan edilen işçi sayısı ve kapasite, Türkiye’ye ve diğer pazarlara yapılan satış miktarını karşılamaktadır; mutabakat tablosu ektedir.

C. Yönetmelik m.38: Müvekkilin ihracatı önlemin iyileştirici etkisini azaltmamaktadır

7. Müvekkilin Türkiye’ye ihraç fiyatı soruşturma döneminde ortalama [tutar] ABD doları/kg olup [önleme konu ülke] menşeli ürünün ortalama ithal fiyatına yürürlükteki önlem eklendiğinde ulaşılan fiyatın üzerindedir. Müvekkil ayrıca [ürün segmenti] ürünlerinde yoğunlaşmakta olup bu ürünler [önleme konu ülke]’den gelen ürünlerle aynı müşteri grubuna satılmamaktadır.

D. Karar m.11 ve Yönetmelik m.21: Muafiyet tanınması ve yerinde doğrulama

8. Müvekkil soru formunu süresinde ve eksiksiz cevaplamış, istenen bütün belgeleri sunmuştur. Müvekkil, beyanlarının tesislerinde ve muhasebe kayıtları üzerinde doğrulanmasını kabul etmekte ve doğrulama için uygun tarihleri Bakanlığın takdirine bırakmaktadır.

9. Müvekkil, muaf tutulması hâlinde Türkiye’ye ihraç ettiği eşya için 2025/1 sayılı Tebliğ uyarınca Üretici/İhracatçı Belgesi düzenleyeceğini, belge ve destekleyici kayıtları üç yıl saklayacağını ve Bakanlıkça yapılacak denetimleri kabul ettiğini taahhüt eder. Müvekkil, başka üreticilerin ürettiği malı kendi adıyla Türkiye’ye ihraç etmemekte olup bu yönde bir uygulamanın muafiyetin kaldırılması sonucunu doğuracağını bilmektedir.

E. Yönetmelik m.22: Gizlilik

10. Müşteri adları, birim maliyetler ve tedarikçi bilgileri ticari sır niteliğinde olup gizlilik kaydıyla sunulmuştur. Bu bilgilerin gizli olmayan özetleri ayrıca eklenmiştir.

SONUÇ VE TALEP

11. Açıklanan nedenlerle; müvekkilin ürettiği eşya yönünden önlemin etkisiz kılınmadığının tespitine, soruşturma sonucunda yayımlanacak tebliğde müvekkilin unvanına yer verilerek muaf tutulmasına ve soruşturma süresince teminat uygulanmasına karar verilmesi hâlinde müvekkilin ürettiği eşyanın bu uygulamadan ayrık tutulmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Görüş sunan vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname, tercümesi ve apostil; kuruluş ve ortaklık belgeleri; yatırım kararı ve makine faturaları; kapasite raporu, bordrolar ve enerji faturaları; girdi alım faturaları ve kaynak ülke tablosu; maliyet dökümü; ülke bazında satış tablosu; stok mutabakatı; bağımsız denetim raporları; gizli olmayan özet.

Muaf Tutulan Üreticinin Malı İçin Teminatın İadesi Talebi Örneği

Soruşturma süresince teminat vermiş ithalatçı, sonuç tebliğinde tedarikçisi muaf tutulmuşsa veya soruşturma önlemsiz kapatılmışsa teminatın iadesini gümrük idaresinden ister. Aşağıdaki örnek muafiyet durumu için hazırlanmıştır.

T.C. TİCARET BAKANLIĞI
[ ] GÜMRÜK MÜDÜRLÜĞÜNE
[İL]

BAŞVURAN: [İthalatçı unvanı] — vergi kimlik no: [ ], [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

İLGİ: (a) [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: [yıl/sayı]) ile açılan önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma; (b) [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan sonuç tebliği (Tebliğ No: [yıl/sayı])

KONU: Ekli listede gösterilen [sayı] adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi için alınan teminatların iadesi talebidir.

AÇIKLAMALAR

A. İlgi (b) Tebliğ m.[ ]: Tedarikçimiz muaf tutulmuştur

1. Müvekkil şirket, soruşturma süresince [ülke]’de yerleşik [üretici unvanı] tarafından üretilen [ürün]’ü ekli listedeki beyannamelerle ithal etmiş ve ilgi (a) Tebliğ uyarınca bu ithalat için toplam [tutar] TL teminat vermiştir.

2. İlgi (b) Tebliğ’in [madde] maddesindeki önlem tablosunda [üretici unvanı] için önlem sıfır olarak belirlenmiş ve firma muaf tutulmuştur.

B. Karar m.11: Muaf firmanın malı için alınan teminat iade edilmelidir

3. 99/13482 sayılı Karar’ın 11’inci maddesi, soruşturma sonunda karar verilen önlem ile mevcut önlem arasındaki farka karşılık gelen teminatın irat kaydedileceğini, bu farktan fazla olan teminatın iade edileceğini öngörmektedir. Muaf tutulan firma için karar verilen önlem sıfır olduğundan, bu firmanın ürettiği eşya için alınan teminatın tamamının iadesi gerekir. İlgi (b) Tebliğ’in [madde] maddesi de teminata bağlanmış işlemler için Karar’ın 11’inci maddesine göre işlem yapılacağını öngörmektedir.

C. 2025/1 sayılı Tebliğ m.6: Eşyanın muaf firma tarafından üretildiği belgelidir

4. Teminatlı ithalatlar sırasında muafiyet henüz bulunmadığından Üretici/İhracatçı Belgesi aranmamıştır. Eşyanın [üretici unvanı] tarafından üretildiği; beyanname eki faturalarda üretici olarak bu firmanın gösterilmesi, konşimentolarda yükleyicinin aynı firma olması ve firmanın [tarih] tarihli üretici beyanıyla sabittir. Bu belgeler ekte sunulmuştur. Müvekkil, idarenin gerekli görmesi hâlinde ilave belge sunmaya hazırdır.

SONUÇ VE TALEP

5. Açıklanan nedenlerle; ekli listedeki beyannameler için alınan [tutar] TL teminatın müvekkile iadesine, teminat mektubu ile verilen teminatlar yönünden mektupların iadesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Başvuran vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname; beyanname listesi; teminat alındıları veya teminat mektubu örnekleri; faturalar ve konşimentolar; üretici beyanı; ilgi (b) Tebliğ.

Yeni İhracatçı İncelemesi Başvurusu Örneği

Önlem bir ülkeye genişletildikten sonra Türkiye’ye satışa başlayan bağlantısız ve gerçek bir üretici, kendisi için ayrı belirleme yapılmasını isteyebilir. Başvuruda üç şartın her biri belgeyle gösterilmelidir (Yönetmelik m.36).

T.C. TİCARET BAKANLIĞI
İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(İthalat Politikalarını İzleme ve Değerlendirme Dairesi)
ANKARA

BAŞVURAN: [Üretici unvanı], [ülke] — [adres], [e-posta]

VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres], [kayıtlı elektronik posta adresi]

İLGİ: [Tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: [yıl/sayı]) ile [ülke] menşeli/çıkışlı ithalata genişletilen dampinge karşı önlem

KONU: Yönetmeliğin 36’ncı maddesi uyarınca müvekkil için yeni ihracatçı için gözden geçirme soruşturması açılması talebidir.

AÇIKLAMALAR

A. Yönetmelik m.36: Müvekkil soruşturma döneminde Türkiye’ye ihracat yapmamıştır

1. İlgi Tebliğ ile sonuçlanan soruşturmanın soruşturma dönemi [başlangıç]-[bitiş] tarihleri arasıdır. Müvekkil bu dönemde soruşturma konusu ürünü Türkiye’ye ihraç etmemiştir. Müvekkilin ilk ihracatı [tarih] tarihlidir; ülke gümrük idaresinden alınan ihracat dökümü ve muhasebe kayıtları ektedir.

B. Yönetmelik m.36: Müvekkil önleme tabi ihracatçı ve üreticilerle bağlantılı değildir

2. Müvekkilin ortakları [ortaklar] olup bunların hiçbiri [ülke]’deki önleme tabi üretici veya ihracatçılarda ya da [önleme konu ülke]’deki üretici veya ihracatçılarda pay sahibi, yönetici veya temsilci değildir. Ticaret sicil kayıtları, ortaklar ve yöneticiler listesi ile ortakların beyanları ektedir.

3. Müvekkilin [önleme konu ülke]’den hammadde aldığı bir tedarikçisi bulunmakla birlikte, bu ilişki olağan bir alım satım ilişkisi olup tedarikçinin müvekkil üzerinde kontrolü veya müvekkilin tedarikçi üzerinde kontrolü yoktur. Tedarikçiden alınan girdinin müvekkilin toplam girdisi içindeki payı yüzde [oran]’dır.

C. Yönetmelik m.36: Müvekkil soruşturma döneminden sonra Türkiye’ye ihracat yapmıştır

4. Müvekkil [tarih]-[tarih] tarihleri arasında Türkiye’ye [miktar] [birim] ürün ihraç etmiştir. Ayrıca [Türk alıcı] ile [tarih] tarihinde [miktar] [birim] için geri dönülemez nitelikte bir satış sözleşmesi imzalanmıştır. Faturalar, gümrük beyannameleri ve sözleşme ektedir.

D. Yönetmelik m.38 ve Karar m.11: Müvekkil gerçek üreticidir

5. Müvekkilin [yıl] yılında kurulan tesisinde [sayı] üretim hattı ve [sayı] çalışan bulunmaktadır; ürün [aşama] aşamasında temel niteliğini kazanmaktadır. Kapasite raporu, makine listesi, bordrolar, enerji faturaları ve maliyet dökümü ektedir. Müvekkil, beyanlarının tesislerinde doğrulanmasını kabul eder.

E. 3577 sayılı Kanun Ek m.2: Teminat

6. Kanun’un Ek 2’nci maddesi uyarınca inceleme sonuçlanıncaya kadar müvekkilin ihraç ettiği mal için önlemin teminata bağlanacağı müvekkilin bilgisindedir. Müvekkilin Türk alıcıları teminatın banka teminat mektubu ile verilmesini talep etmektedir.

SONUÇ VE TALEP

7. Açıklanan nedenlerle; müvekkil için yeni ihracatçı için gözden geçirme soruşturması açılmasına ve soruşturma sonunda müvekkilin ürettiği eşya için önlemin sıfır olarak belirlenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

[Tarih]
Başvuran vekili
Av. [ad soyad]

EKLER: Vekâletname, tercümesi ve apostil; ticaret sicil kayıtları ve ortaklık yapısı; ortak ve yönetici beyanları; ihracat dökümü; faturalar, beyannameler ve satış sözleşmesi; kapasite raporu, makine listesi, bordrolar, enerji faturaları; maliyet dökümü; gizli olmayan özet.

Sık Yapılan Hatalar

  • Soruşturmaya katılmamak. Muafiyet yalnızca iş birliğinde bulunan üreticilere tanınmaktadır; katılmayanlar hakkında karar açılış tebliğindeki istatistiklere göre verilir.
  • Menşe belgesine güvenmek. Geçerli bir menşe belgesi etkisiz kılma tespitini tek başına ortadan kaldırmaz.
  • Damping ve zarar tartışmasına girmek. Bu soruşturmalarda damping ve zarar hükümleri uygulanmaz; savunma gerçek üretim ve ekonomik gerekçe üzerine kurulmalıdır.
  • Kapasiteyi aşan satış beyan etmek. Ham madde, işçi ve enerji verileri satış miktarını karşılamıyorsa beyanların tamamı güvenilirliğini kaybeder.
  • Yanıltıcı bilgi vermek. Yanlış bilgi, muafiyetin reddine ve iş birliğinde bulunulmamış sayılmaya yol açar.
  • Vekâletnameyi son haftaya bırakmak. İmza, tercüme ve apostil işlemleri 37 günlük süreyi aşabilir.
  • Teminatı hesaba katmamak. Teminat açılış tebliğiyle birlikte kararlaştırılabilir ve bir yılı aşan süre işletme sermayesine bağlanır.
  • Belgeyi beyannameden sonra sunmak. Serbest dolaşıma girişten sonra sunulan Üretici/İhracatçı Belgesi kabul edilmez.
  • Unvan değişikliğinde muafiyetin süreceğini varsaymak. Muafiyet tüzel kişiliğe bağlıdır; değişiklikten önce gözden geçirme yolu planlanmalıdır.

Hukukçular Evi Etkisiz Kılma Soruşturmalarında Ne Yapar?

Açılış tebliği yayımlandığı gün teminat kararını, soru formu sürelerini ve Bakanlığın dayandığı istatistikleri çıkarıyor; yurt dışındaki üretici için vekâletname, tercüme ve apostil sürecini yönetiyoruz. Üretim kapasitesi, girdi kaynakları ve katma değeri gösteren dosyayı üreticinin muhasebe ve üretim ekipleriyle birlikte hazırlıyor, yerinde doğrulamaya hazırlık yapıyor ve nihai bildirime rakamlı itirazları sunuyoruz.

İthalatçılar için soru formu, tedarikçinin soruşturmaya katılımının takibi, teminat ve tedarik sözleşmesi düzenlemesi, sonuç tebliğinden sonra teminat iadesi ve Üretici/İhracatçı Belgesi düzenini yürütüyoruz. Muaf tutulamayan üreticiler için yeni ihracatçı ve ara gözden geçirme başvurularını, gerektiğinde Danıştay’da iptal davasını takip ediyoruz. Büromuz Ankara’dadır; soruşturmayı yürüten Ticaret Bakanlığı ve davalara bakan Danıştay ile aynı şehirde çalışıyoruz.

Açılış tebliğini ve tedarik ilişkinize ilişkin belgeleri 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Önlemlerin etkisiz kılınması ne demektir?

Dampinge karşı vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama sonucunda ticaretin gerçekleştirilme şeklinin değişmesi ve önlemin iyileştirici etkisinin azalmasıdır (99/13482 sayılı Karar m.2/1-i; Yönetmelik m.38). Tipik örneği, önleme tabi ürünün üçüncü bir ülke üzerinden veya orada basit bir işlemden geçirilerek Türkiye’ye satılmasıdır.

Etkisiz kılma soruşturmasında damping marjı hesaplanır mı?

Hayır. Bu soruşturmalarda Yönetmeliğin dampingin, sübvansiyonun ve zararın tespitine ilişkin hükümleri uygulanmaz (m.38). Danıştay da damping marjı hesaplanmadığı itirazını bu gerekçeyle reddetmiştir (Danıştay 7. D., E.2024/631, K.2025/4350).

Soruşturmayı kim açar?

Yerli üreticilerin başvurusu üzerine veya Genel Müdürlüğün teklifiyle kendiliğinden açılır (Yönetmelik m.38). 2026’da Romanya’ya yönelik soruşturma bir yerli üreticinin başvurusuyla, Kosova’ya yönelik soruşturma ise Bakanlığın kendi incelemesiyle açılmıştır (Tebliğ No: 2026/5 ve 2026/14).

Soru formunu ne kadar sürede cevaplamalıyım?

Bildirimin gönderildiği tarihten itibaren posta süresi dahil 37 gün içinde; bildirim almayanlar için tebliğin yayımından itibaren 37 gün içinde (Tebliğ No: 2026/14 m.9). Soru formu cevapları dışında bütün yazışmalar Türkçe olmalıdır.

Soruşturma sürerken ithalatta teminat istenir mi?

İstenebilir. Karar’ın 11’inci maddesi soruşturma süresince ithalatın önlem tutarı kadar teminata bağlanmasına imkân verir. Kosova soruşturmasında teminat açılış tebliğiyle birlikte kararlaştırılmıştır (Tebliğ No: 2026/14 m.7/2); diğer açılış tebliğlerinde yalnızca teminata bağlanabileceği belirtilmiştir.

Soruşturma bitince verdiğim teminat ne olur?

Önlem uygulanırsa karar verilen önleme karşılık gelen teminat irat kaydedilir, fazlası iade edilir, eksik kısım için tahsilat yapılmaz; soruşturma önlemsiz kapatılırsa teminatların tamamı iade edilir (Karar m.11). Muaf tutulan firmanın ürettiği eşya için verilen teminatın iadesi de istenebilir.

Üçüncü ülkedeki üretici nasıl muaf tutulur?

Soruşturmada iş birliği yaparak üretim kapasitesini, girdi kaynaklarını, katma değeri ve Türkiye’ye satışın ticari gerekçesini belgelemesi gerekir. 2025’te Mısır’da sekiz, Malezya’da kontrplakta üç ve kumaşta bir üretici bu şekilde muaf tutulmuştur (Tebliğ No: 2025/21, 2025/2, 2025/22).

Muafiyetten yararlanmak için gümrükte ne sunulur?

Muaf firmanın düzenlediği Üretici/İhracatçı Belgesi, beyannamenin tescilinde sunulur; serbest dolaşıma girişten sonra sunulan belge kabul edilmez. Belge bir yıl geçerlidir ve doğruluğunun ispat yükü ithalatçıdadır (Tebliğ No: 2025/1 m.5, 6 ve 7).

Fabrikamız soruşturmadan sonra kuruldu; muafiyet alabilir miyiz?

Soruşturma döneminde Türkiye’ye ihracat yapmamış, önleme tabi firmalarla bağlantısı olmayan ve sonradan ihracat yapan üretici yeni ihracatçı incelemesi isteyebilir (Yönetmelik m.36). İnceleme süresince ihracatı teminata bağlanır (3577 sayılı Kanun Ek m.2). Malezya’daki bir kontrplak üreticisi için inceleme yaklaşık altı buçuk ayda sonuçlanmış ve önlem sıfır olarak belirlenmiştir (Tebliğ No: 2026/6).

Menşe belgem geçerli; yine de önlem uygulanabilir mi?

Evet. Menşe kuralları eşyanın hangi ülke menşeli olduğunu belirler (4458 sayılı Kanun m.19 ve m.20); etkisiz kılma ise ticaretin şeklinin önlemden kaçınmak için değişip değişmediğini sorar. Danıştay, menşe belgelerinin sonradan kontrolünün olumlu sonuçlanmasının etkisiz kılma tespitini sakatlamadığını kabul etmiştir (E.2024/631).

Muaf firmanın unvanı değişirse muafiyet devam eder mi?

Kendiliğinden devam etmez. Malezya’daki bir klima üreticisinin muafiyetinin unvan değişikliği gerekçesiyle ilişkili şirket için devamı talebi uygun bulunmamış, şirket bunun üzerine kısmi ara gözden geçirme başvurusunda bulunmuştur (Tebliğ No: 2026/30).

Sonuç tebliğine karşı dava açabilir miyim?

Evet; tebliğin Resmî Gazete’de yayımını izleyen günden itibaren altmış gün içinde Danıştay’da dava açılabilir (2577 sayılı Kanun m.7; 2575 sayılı Kanun m.24). Ancak Danıştay’ın yayımlanan kararlarında etkisiz kılma tebliğlerine karşı açılan davaların tamamı reddedilmiştir; asıl mücadele soruşturma sırasında yapılmalıdır.

Kaynakça

  • 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, m.13, 14 ve Ek m.2.
  • 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar, m.2/1-i, m.5 ve m.11.
  • İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861), m.22, 26, 30, 34, 35, 36 ve 38-42.
  • 4458 sayılı Gümrük Kanunu, m.19, 20 ve 242.
  • İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğler: No: 2025/1 (RG 27.03.2025, 32854); 2025/2 (RG 04.02.2025, 32803); 2025/20 (RG 25.08.2025, 32997); 2025/21 (RG 28.08.2025, 33000); 2025/22 (RG 04.09.2025, 33007); 2025/23 (RG 25.08.2025, 32997); 2025/25 (RG 27.08.2025, 32999); 2025/26 (RG 29.08.2025, 33001); 2025/34 (RG 21.10.2025, 33054); 2026/5 (RG 07.03.2026, 33189); 2026/6 (RG 13.03.2026, 33195); 2026/14 (RG 06.05.2026, 33245); 2026/15 (RG 09.05.2026, 33248); 2026/30 (RG 21.08.2026, 33347).
  • Danıştay Yedinci Dairesi kararları: E.2024/631, K.2025/4350 (16.12.2025); E.2022/2360, K.2024/5140 (11.12.2024); E.2021/1519, K.2024/2799 (30.05.2024); E.2019/3218, K.2021/2579 (28.05.2021); E.2018/692, K.2020/4170 (22.10.2020); E.2017/2193, K.2020/4106 (20.10.2020).
  • Yargıtay Ceza Genel Kurulu: E.2022/497, K.2024/62 (14.02.2024); E.2025/580, K.2026/232 (15.04.2026). Yargıtay 7. Ceza Dairesi: E.2021/4859, K.2023/7706 (04.10.2023).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her soruşturma kendi tebliği, soruşturma dönemi ve verileriyle birlikte değerlendirilmelidir.


Tedarik ettiğiniz ülkeye etkisiz kılma soruşturması mı açıldı? 37 gün dolmadan değerlendirelim

Soru formu, gerçek üretimin belgelenmesi, muafiyet talebi, teminat ve yeni ihracatçı incelemesi için açılış tebliği ve tedarik belgelerinizle hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Süreyi kaçırmayın

Soru formu ve görüşler için 37 gün; teminat kararı açılış tebliğiyle birlikte gelebilir. Sonuç tebliğine karşı dava için 60 gün, gümrükteki ek tahakkuka itiraz için 15 gün vardır. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk