Ürününüze damping soruşturması açıldıysa ilk iş, açılış tebliğindeki süre içinde kendinizi Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’ne ilgili taraf olarak bildirmek ve soru formunu cevaplamaktır. Güncel açılış tebliğlerinde bu süre, bildirimin gönderildiği tarihten itibaren posta süresi dâhil 37 gündür; bildirim almayanlar için süre tebliğin Resmî Gazete’de yayımıyla başlar (Yönetmelik m.21; Tebliğ No: 2026/22 m.12). Süresinde ve istenen biçimde bilgi vermeyen taraf iş birliğine gelmemiş sayılır, hakkındaki belirleme mevcut verilere göre yapılır (Yönetmelik m.26). Soruşturma kural olarak bir yıl içinde sonuçlanır; bu süre altı ayı geçmemek üzere uzatılabilir (Yönetmelik m.30). Soruşturma sonunda damping marjı kadar veya zararı gidermeye yetecek daha düşük bir oranda dampinge karşı vergi konur (3577 sayılı Kanun m.7 ve m.13); kesin önlem beş yıl yürürlükte kalır (Yönetmelik m.35). Verginin mükellefi ithalatçıdır ve vergi gümrük idaresince tahsil edilir (3577 sayılı Kanun m.8 ve m.9). Gümrük idaresinin tebliğ ettiği tahakkuka karşı on beş gün içinde itiraz edilir (4458 sayılı Kanun m.242).
Bu merkez; ürününe damping soruşturması açılan ithalatçılar, Türkiye’ye ihracat yapan yabancı üreticiler ve onların Türkiye’deki alıcıları, dampingli ithalattan zarar gören yerli üreticiler ile gümrükte dampinge karşı vergi ek tahakkuku veya para cezası kararıyla karşılaşan şirketler için yazıldı. Soruşturmanın nasıl açıldığı, ilk 37 günde ne yapılacağı, damping marjının ve zararın nasıl hesaplandığı, geçici ve kesin önlemin nasıl uygulandığı, önlem yürürlükteyken açılan gözden geçirme, iade ve etkisiz kılma soruşturmaları ile itiraz ve dava yolları aynı sayfada, kanun ve yönetmelik maddeleriyle ele alınır. Korunma önlemleri ve ithalatta gözetim ayrı bir başlıkta özetlenir. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun m.2-15, Ek m.1 ve Ek m.2; 20.10.1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar m.2, 4-11; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861) m.5, 7, 9-11, 17-39 ve Ek m.1; İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2025/1 (RG 27.03.2025, 32854) m.4-7, No: 2026/22 (RG 19.06.2026, 33285), No: 2026/28 (RG 14.08.2026, 33340) ve No: 2026/31 (RG 14.10.2026, 33400); İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği (RG 08.06.2004, 25486) m.3, 4, 8-11; İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği (RG 08.06.2004, 25486) m.3 ve m.4; 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.3, 197, 211, 234, 242 ve 244; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.21; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 ve m.27; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24.
Danıştay Yedinci Dairesi’nin 11.11.2024 tarihli (E.2022/1217, K.2024/4587) ve 20.05.2009 tarihli (E.2009/172, K.2009/2442) kararları ile Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 04.12.2024 tarihli (E.2023/1501, K.2024/1131) kararı ilgili başlıklarda aktarılmıştır. Metin 17 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.
Dampinge karşı vergi, gümrük tarifesinden doğmaz. Belirli bir ülkeden gelen belirli bir ürün için yürütülen soruşturmanın sonunda, Resmî Gazete’de yayımlanan bir tebliğle konur. Bu nedenle ithalatçının maliyetini bir günde değiştirebilir: 2026’da sonuçlanan soruşturmalardan birinde, kendisi için ayrı oran belirlenmeyen bütün üreticilerin ürününe CIF bedelin yüzde 32,96’sı oranında önlem getirilmiştir (Tebliğ No: 2026/31).
Oranı belirleyen, soruşturma sırasında dosyaya giren bilgidir. Süresinde cevap veren üretici kendi maliyet ve fiyat verisiyle, cevap vermeyen üretici ise Bakanlığın elindeki mevcut verilerle değerlendirilir. İthalatçı da aynı soruşturmanın tarafıdır; kendi görüşünü dosyaya koymazsa sonucu yalnızca şikâyetçinin anlatımı belirler. Aşağıdaki başlıklar bu yüzden süre ve belge sırasına göre kurulmuştur.
Hangi Durumdasınız? İlk Bakılacak Belge ve İlk Adım
Damping dosyaları birbirine benzemeyen aşamalarda gelir. Kimisi Resmî Gazete’de yeni yayımlanmış bir açılış tebliğiyle, kimisi yıllar önceki bir ithalat için gümrükten gelen ek tahakkuk yazısıyla başlar. Önce hangi aşamada olduğunuzu belirleyin; süre o aşamaya göre işler.
Duruma göre ilk belge, süre ve ilk adım
| Durum | İlk bakılacak belge | Süre | İlk adım |
|---|---|---|---|
| İthal ettiğiniz ürün için soruşturma açıldı | Açılış tebliğinin ürün tanımı, menşe ülke ve süreler maddesi | Bildirimin gönderilmesinden veya tebliğin yayımından itibaren 37 gün | İlgili taraf bildirimi ve ithalatçı soru formu; tedarikçinin soruşturmaya katılmasının sağlanması |
| Türkiye’ye ihracat yapan üreticisiniz | Bakanlığın bildirim yazısı ve üretici/ihracatçı soru formu | Posta süresi dâhil 37 gün | Soru formunun cevaplanması, apostilli vekâletname, gizli olmayan özetler |
| Yerli üreticisiniz, dampingli ithalat satışlarınızı düşürüyor | Üretim, satış, kârlılık verileriniz ve ithalat istatistikleri | Başvuru için süre yok; ön inceleme en çok 45 gün | Yönetmelik m.19’daki unsurları içeren şikâyet başvurusu |
| Geçici önlem kararı yayımlandı | Geçici önlem tebliğindeki oran tablosu | Geçici önlem dört ay, uzatılırsa altı ay yürürlükte | Teminatın verilmesi; önleme esas alınan bilgi ve bulgular hakkında açıklama talebi |
| Kesin önlem yürürlüğe girdi | Sonuç tebliğindeki firma ve oran tablosu | Tebliğin iptali davası için yayımı izleyen günden itibaren 60 gün | Üretici/İhracatçı Belgesi; dava ve gözden geçirme seçeneklerinin değerlendirilmesi |
| Gümrük idaresi ek tahakkuk veya ceza kararı tebliğ etti | Tahakkuk ve ceza kararı, ilgili beyanname ve menşe belgeleri | Tebliğden itibaren 15 gün | İtiraz (GK m.242) veya uzlaşma başvurusu (GK m.244) |
| Malı önleme konu olmayan ülkeden getiriyorsunuz, etkisiz kılma soruşturması açıldı | Açılış tebliği ve tedarikçinin üretim kayıtları | Tebliğde gösterilen süre | Eşyanın gerçekten o ülkede üretildiğini gösteren belgelerin sunulması |
| Önlemin beş yıllık süresi doluyor | Süresi dolacak önlemleri ilan eden tebliğ | Yerli üretici başvurusu için bitişten en geç üç ay önce | Nihai gözden geçirme başvurusu veya bu başvuruya karşı görüş |
| Gereğinden fazla vergi ödediğinizi düşünüyorsunuz | Tahsilat makbuzları ve tedarikçinin güncel fiyat verileri | Tahsil tarihinden itibaren 6 ay | Genel Müdürlüğe iade başvurusu (Yönetmelik m.37) |
Damping Nedir, Dampinge Karşı Vergi Hangi Şartlarla Konur?
Kanun dampingi, bir malın Türkiye’ye ihraç fiyatının benzer malın normal değerinin altında olması diye tanımlar (3577 sayılı Kanun m.2/a). Karşılaştırılan iki fiyat da ihracatçıya aittir: bir yanda Türkiye’ye satış fiyatı, öbür yanda aynı malın ihracatçının kendi iç piyasasındaki fiyatı. Türkiye’deki fiyatlardan ucuz olması tek başına damping sayılmaz.
Damping tek başına önlem alınması için yetmez. Önlem alınabilmesi için dampinge konu ithalatın Türkiye’de bir üretim dalında maddi zarara yol açması, maddi zarar tehdidi oluşturması veya bir üretim dalının kurulmasını fiziki olarak geciktirmesi gerekir (m.3). Zarar ile dampingli ithalat arasındaki nedensellik bağı mevcut delillere dayandırılır; başka nedenlerden doğan zarar bu ithalata yüklenemez (Yönetmelik m.17).
Kanundaki temel kavramlar
| Kavram | Tanım | Dayanak |
|---|---|---|
| Normal değer | İhracatçı veya menşe ülkede tüketime konu olan benzer mal için normal ticari işlemlerde fiilen ödenen veya ödenmesi gereken karşılaştırılabilir fiyat | 3577 m.2/e; Yönetmelik m.5 |
| İhraç fiyatı | İhraç amacıyla satılan mal için fiilen ödenmiş olan veya ödenmesi gereken fiyat | 3577 m.2/c; Yönetmelik m.9 |
| Damping marjı | Normal değerin ihraç fiyatını aştığı miktar | 3577 m.2/g; Yönetmelik m.11 |
| Benzer mal | Dampinge konu malla aynı özellikleri taşıyan, böyle bir mal yoksa benzer özellikleri taşıyan başka bir mal | 3577 m.2/d |
| Zarar | Bir üretim dalında maddi zarar, maddi zarar tehdidi veya üretim dalının kurulmasının fiziki olarak gecikmesi | 3577 m.2/i ve m.3 |
| Yerli üretim dalı | Benzer malın Türkiye’deki bütün üreticileri veya Türkiye üretiminin önemli bir bölümünü gerçekleştiren üreticiler | Yönetmelik m.18 |
Bu şartlar gerçekleştiğinde, Kurul tarafından belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan damping marjı kadar dampinge karşı vergi alınır. Zararın giderilmesi daha düşük bir oranla mümkünse o oran uygulanır (m.7). Savunmanın iki ayrı hedefi buradan çıkar: marjı düşürmek ve zararın ya da nedenselliğin bulunmadığını göstermek. İkisinden biri başarılırsa vergi düşer veya hiç konmaz.
Vergi konulmuş olması ilgili malın ithalatını engellemez (m.13). Önlem bir yasak değil, ithalatın maliyetine eklenen bir mali yüktür.
Dört Araç: Damping, Sübvansiyon, Korunma Önlemi ve Gözetim
İthalata karşı uygulanan ticaret politikası araçları uygulamada sık karıştırılır. Hangi araçla karşı karşıya olduğunuz hem savunmanın konusunu hem süreleri değiştirir. Damping ve sübvansiyon soruşturmaları haksız rekabet iddiasına dayanır ve aynı Kanun’a tabidir. Korunma önlemi için haksız rekabet aranmaz; ithalatın yerli üreticilerde ciddi zarar yaratacak şekilde artması yeterlidir.
Ticaret politikası araçlarının karşılaştırması
| Araç | Ne zaman uygulanır | Önlemin türü | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Damping | İhraç fiyatı normal değerin altında ve yerli üretim dalında zarar var | Dampinge karşı vergi; soruşturma sırasında teminat | Beş yıl; nihai gözden geçirmeyle sürebilir | 3577 sayılı Kanun; Yönetmelik m.35 |
| Sübvansiyon | Menşe veya ihracatçı ülke mali katkı sağlıyor ve yerli üretim dalında zarar var | Telafi edici vergi | Beş yıl; nihai gözden geçirmeyle sürebilir | 3577 m.2/b, m.3, m.7 |
| Korunma önlemi | Mal, yerli üreticilerde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturacak şekilde artan miktar ve şartlarda ithal ediliyor | Gümrük vergisinde artış, ek mali mükellefiyet, miktar veya değer kısıtlaması, tarife kontenjanı | Geçici önlem dâhil en çok dört yıl; uzatmayla Dünya Ticaret Örgütü üyeleri için toplam on yıl | Korunma Önlemleri Yönetmeliği m.1, 10, 11 |
| Gözetim | Bir malın ithalatındaki gelişmelerin yakından izlenmesi gerekiyor | Gözetim belgesi aranması veya geçmişe dönük kayıt | Tebliğle belirlenir | Gözetim Uygulanması Yönetmeliği m.1, 3, 4 |
Aynı mal için hem damping yapılmış hem sübvansiyon verilmişse, aynı durumun telafisi için dampinge karşı vergi ile telafi edici vergi birlikte uygulanamaz (3577 sayılı Kanun m.13).
Soruşturma Nasıl Açılır? Şikâyet, Temsil Şartı ve 45 Günlük İnceleme
Soruşturma iki yoldan açılır: yerli üreticilerin şikâyeti üzerine veya İthalat Genel Müdürlüğü’nün kendiliğinden yaptığı inceleme sonucunda (3577 sayılı Kanun m.4). Dampingli ithalattan zarar gördüğünü ileri süren üreticiler ya da üretim dalı adına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvurur (Yönetmelik m.19). Yeterli delille desteklenmeyen iddialar şikâyet olarak değerlendirilmez.
Başvuruda şu bilgilerin yer alması gerekir (Yönetmelik m.19):
- Şikâyetçinin kimliği, ürettiği benzer ürünün miktarı ve değeri; başvuru üretim dalı adına yapılıyorsa bilinen bütün yerli üreticilerin listesi.
- Dampingli olduğu ileri sürülen ürünün eksiksiz tanımı, menşe veya ihracatçı ülke, bilinen ihracatçılar, yabancı üreticiler ve ithalatçılar.
- Ürünün menşe ülke iç piyasasındaki fiyatlarına ve Türkiye’ye ihraç fiyatlarına ilişkin bilgi.
- Zararın bu ithalattan kaynaklandığını gösteren deliller: ithalat hacminin gelişimi, iç piyasa fiyatlarına etkisi ve yerli sanayi üzerindeki sonuçları.
Genel Müdürlük incelemesini en çok 45 gün içinde tamamlar ve soruşturma açılıp açılmaması konusunda İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu’na teklifte bulunur (Yönetmelik m.20). Soruşturma açılmasına veya açılmış soruşturmanın durdurulmasına Kurul karar verir; geçici ve kesin önlem kararları Kurul tarafından Bakanlığın onayına sunulur (3577 sayılı Kanun m.5 ve m.6).
Soruşturma açılabilmesi için aranan eşikler
| Şart | Ölçü | Dayanak |
|---|---|---|
| Şikâyetin üretim dalı adına yapılmış sayılması | Şikâyeti destekleyen üreticilerin üretimi, destekleyenler ile karşı çıkanların toplam üretiminin yüzde 50’sinden fazla olmalı | Yönetmelik m.20 |
| Asgari temsil | Şikâyeti destekleyen üreticilerin üretimi, toplam Türkiye benzer mal üretiminin yüzde 25’inden az olmamalı | Yönetmelik m.20 |
| Damping marjı | İhraç fiyatının yüzdesi olarak yüzde 2’den düşükse ihmal edilebilir sayılır | Yönetmelik m.28/A-a |
| İthalat miktarı | Soruşturma konusu ülkeden ithalat, benzer mal ithalatının yüzde 3’ünden düşükse ihmal edilebilir sayılır; tek tek yüzde 3’ün altındaki ülkelerin toplam payı yüzde 7’yi geçmemelidir | Yönetmelik m.28/A-b |
| Yeterli delil | Dampingli ithalatın ve bu ithalattan kaynaklanan zararın varlığı konusunda yeterli delil | 3577 m.10; Yönetmelik m.20 |
Damping marjı veya ithalat miktarı ihmal edilebilir düzeyin altındaysa soruşturma açılmaz; açılmış soruşturmada bu durum saptanırsa soruşturma kapatılır (Yönetmelik m.20 ve m.29; 3577 sayılı Kanun Ek m.1). İthalatçı ve ihracatçı bakımından bu eşikler bir savunma başlığıdır: ülkenizin ithalattaki payı yüzde 3’ün altındaysa bunu kendi verinizle ortaya koymanız gerekir.
Kurul soruşturma açılmasına karar verirse ilgili ülkeye bildirimde bulunulur ve soruşturma Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğle başlatılır. Soruşturma başlatılıncaya kadar başvuru hakkında bilgi açıklanamaz (Yönetmelik m.20). Bu nedenle ithalatçı çoğu zaman soruşturmayı tebliğin yayımlandığı gün öğrenir. Yerli üretici bakımından başvurunun nasıl kurulacağı ayrı bir çalışmadır: 2026/22 sayılı Tebliğ’de damping iddiası 01.01.2025-31.12.2025, zarar iddiası 01.01.2023-31.12.2025 dönemi için incelenmiştir; başvuru dosyası bu dönemlerin verisini taşımalıdır.
Yerli üretici olarak temsil oranını nasıl hesaplayacağınızı, başvuru dosyasında damping, zarar ve nedensellik için hangi delilleri sunacağınızı ve önlem yürürlüğe girdikten sonra etkisiz kılma ve nihai gözden geçirme başvurularını Dampingli İthalattan Zarar Gören Yerli Üretici: Damping Şikâyeti Başvurusu rehberimizde üç dilekçe örneğiyle ele aldık.
Soruşturma Açıldı: İlk 37 Günde Yapılacaklar
Açılış tebliği yayımlandığında Bakanlık, başvuruda belirtilen ve kendisinin saptadığı bilinen ithalatçılara, soruşturma konusu ülkedeki bilinen üretici ve ihracatçılara ve o ülkenin Ankara’daki büyükelçiliğine bildirim gönderir. Bildirimde açılış tebliği, başvurunun gizli olmayan özeti ve soru formlarına nasıl erişileceği yer alır (Tebliğ No: 2026/22 m.10).
İlgili taraf olmak kendiliğinden gerçekleşmez. Yönetmelik ithalatçıyı, ihracatçıyı, yabancı üreticiyi ve yerli üreticiyi ilgili taraf sayar (m.23); ancak güncel tebliğler yalnızca süresi içinde soru formunu cevaplayarak veya görüşünü sunarak kendisini yetkili merciye bildirenleri soruşturmada ilgili taraf olarak dikkate alır (Tebliğ No: 2026/22 m.10/1). Bildirim elinize ulaşmamış olsa da süre işler: bu durumda 37 gün tebliğin yayımı tarihinden başlar (m.12/2).
İlk 37 günün işleri
| İş | Süre ve şekil | Dayanak |
|---|---|---|
| Soru formunun cevaplanması | Bildirimin gönderildiği tarihten itibaren posta süresi dâhil 37 gün; bildirim almayanlar için tebliğin yayımından itibaren 37 gün | Yönetmelik m.21; Tebliğ 2026/22 m.12 |
| Süre uzatımı talebi | Süre dolmadan, nedenleri belirtilerek | Yönetmelik m.21 |
| Türkiye’de yerleşik firmaların sunumu | Kendi kayıtlı elektronik posta adresinden Bakanlığın tebliğde gösterilen adresine | Tebliğ 2026/22 m.11/2 |
| Yurt dışında yerleşik firmaların sunumu | Cevaplar ve resmî görüş yazılı olarak; ekler yalnızca elektronik ortamda posta adresine, ayrıca Bakanlığın tebliğde gösterilen e-posta adresine | Tebliğ 2026/22 m.11/3 |
| Temsilciyle işlem yapılması | Yurt dışındaki firmanın imza yetkilisince imzalanmış, Türkçe veya İngilizce tercümeli, apostil şerhi veya Türk Konsolosluğu tasdiki taşıyan vekâletname | Tebliğ 2026/22 m.11/4 |
| Dil | Yazışma Türkçe yapılır; soru formu cevabı dışında başka dilde sunulan bilgi, belge ve talep dikkate alınmaz | Tebliğ 2026/22 m.11/5 |
| Gizli bilgi | Gizlilik kaydıyla verilen her bilgi için gizli olmayan özet | Yönetmelik m.22; Tebliğ 2026/22 m.11/8 |
| Soru formu dışındaki görüş ve deliller | Aynı süre içinde yazılı olarak | Tebliğ 2026/22 m.11/7 |
İthalatçının bu dönemde iki işi vardır. Birincisi kendi soru formunu cevaplamaktır. İkincisi, çoğu dosyada sonucu belirleyen iştir: yurt dışındaki tedarikçinin soruşturmaya katılmasını sağlamak. Tedarikçi cevap vermezse ürünü, o ülke için belirlenen genel oranla vergilendirilir ve bu yükü gümrükte ithalatçı öder. Tedarikçiye gönderilebilecek bir yazı örneği aşağıdadır.
Soruşturmanın sonucundan etkilenebilecek diğer yerli ve yabancı taraflar, örneğin ürünü girdi olarak kullanan sanayiciler, görüşlerini soruşturmanın akışını etkilemeyecek şekilde soruşturma süreci içinde sunabilir (Tebliğ No: 2026/22 m.12/3).
İthalatçının bu dönemde yapacaklarını, soru formundaki veri gruplarını, Bakanlığın ithalatçı itirazlarına bakışını ve tedarik sözleşmesine eklenecek hükümleri Ürünüme Damping Soruşturması Açıldı: İthalatçı Ne Yapmalı? rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
Soru Formu, Gizlilik, Yerinde Doğrulama ve İş Birliğine Gelmemenin Sonucu
Soruşturma açıldıktan sonra soruşturma konusu malın bilinen ithalatçılarına ve ihracatçılarına soru formları gönderilir (Yönetmelik m.21). Bildirim almayan taraflar formlara Bakanlığın internet sitesindeki soruşturma sayfasından ulaşır (Tebliğ No: 2026/22 m.10/4). Formlarda istenen veriler Yönetmeliğin hesap kurallarını izler: normal değer için iç piyasa satışları ve üretim maliyeti (m.5), ihraç fiyatı için Türkiye’ye yapılan satışlar (m.9), adil karşılaştırma için satış şartları, vergilendirme, ticari aşama, miktar ve fiziksel özellik farkları (m.10). Genel Müdürlük soruşturmanın her aşamasında ek bilgi ve belge isteyebilir.
Verilen bilgiler ilgili tarafların iş yerinde doğrulanabilir. Yurt dışındaki üretici nezdinde yerinde doğrulama, firmanın kabul etmesi, ilgili ülkeye bildirimde bulunulması ve o ülkenin itiraz etmemesi hâlinde yapılır (Yönetmelik m.21). Forma yazılan her rakamın muhasebe kaydına ve belgesine bağlanabilir olması bu yüzden önemlidir; doğrulamada belgelenemeyen veri, cevabın geri kalanının güvenilirliğini de zedeler.
Soruşturmada tarafların hakları ve yükümlülükleri
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Gizlilik | Açıklanması rakiplere önemli fayda sağlayacak bilgiler ile haklı neden gösterilerek gizlilik kaydıyla verilen bilgiler gizli sayılır; bilgiyi verenin izni olmadan açıklanmaz | Yönetmelik m.22 |
| Gizli olmayan özet | Gizli bilgiyi veren taraf, esas bilginin makul ölçüde anlaşılmasını sağlayan bir özet sunar; gizlilik isteği haklı bulunmaz ve taraf açıklamaya da razı olmazsa bilgi dikkate alınmayabilir | Yönetmelik m.22 |
| Dosyayı inceleme | İlgili taraflar yazılı başvuruyla, diğer tarafların sunduğu gizli olmayan bilgileri görebilir; Genel Müdürlüğün iç yazışmaları bu hakkın dışındadır | Yönetmelik m.25 |
| Dinleme toplantısı | İlgililerin yazılı talebi veya Genel Müdürlüğün çağrısıyla düzenlenebilir; sözlü verilen bilgi yazılı olarak da sunulursa dikkate alınır | Yönetmelik m.24 |
| Nihai bildirim | Kesin önlem kararına esas olacak önemli bilgi ve bulgular, nihai belirlemeden önce ilgili taraflara bildirilir | Yönetmelik m.25 |
| Örnekleme | İhracatçı sayısı çok fazlaysa soruşturma örneklemeyle sınırlanabilir; örneğe girmeyen ama bilgisini zamanında veren üretici için kural olarak ayrı marj hesaplanır | Yönetmelik m.27 |
Verilen süre içinde gerekli bilgiyi sağlamayan, bilgiye ulaşılmasını reddeden, soruşturmayı engelleyen veya yanlış ya da yanıltıcı bilgi veren taraf iş birliğine gelmemiş sayılır. Bu durumda geçici veya nihai belirlemeler mevcut verilere göre yapılabilir; Yönetmelik, sonucun iş birliğine gelinmesi hâline göre daha az avantajlı olabileceğini açıkça belirtir (m.26). Mevcut veriler arasında şikâyetçinin başvurusunda sunduğu veriler de yer alır.
Firma bazında oran belirlenmesinin karşılığı sonuç tebliğlerinde görülür. 14.10.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/31 sayılı Tebliğ’de Çin Halk Cumhuriyeti menşeli sodyum glukonat için oranlar şöyle belirlenmiştir:
Tebliğ No: 2026/31 — firma bazında belirlenen oranlar
| Kapsam | Dampinge karşı önlem (CIF bedelin yüzdesi) |
|---|---|
| Kendisi için ayrı oran belirlenen birinci firma | 24,43 |
| Kendisi için ayrı oran belirlenen ikinci firma | 22,56 |
| Diğer bütün firmalar | 32,96 |
Aradaki fark, aynı ürünü aynı ülkeden getiren iki ithalatçının maliyetinde on puanı aşan bir ayrım demektir. İthalatçının tedarikçisini soruşturmaya katılmaya ikna etmesi bu nedenle ticari bir zorunluluktur.
Yurt dışındaki üretici ve ihracatçının soru formunu, örneklemeyi, piyasa ekonomisi koşullarının ispatını, ayarlama taleplerini, yerinde doğrulamayı ve fiyat taahhüdünü Türkiye’de Damping Soruşturması: Yabancı Üretici ve İhracatçının Savunması rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
Damping Marjı ve Zarar Nasıl Hesaplanır?
Soruşturmanın özü iki hesaptır: normal değer ile ihraç fiyatı arasındaki fark ve bu ithalatın yerli üretim dalına verdiği zarar. Her ikisinin kuralları Yönetmelik’te yazılıdır. Savunma, bu kuralların dosyadaki veriye doğru uygulanıp uygulanmadığını denetleyerek kurulur.
Hesabın unsurları ve savunmada bakılacak yer
| Unsur | Kural | Savunmada dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Normal değer | İhracatçı ülkede benzer mal için bağımsız alıcıların normal ticari işlemlerde ödediği fiyat. İç piyasa satışları, Türkiye’ye satışların yüzde 5’ini veya fazlasını oluşturuyorsa yeterli miktarda sayılır (Yönetmelik m.5) | İlişkili taraflara ve maliyetin altında yapılan satışlar hesap dışı bırakılabilir; hangi satışların çıkarıldığı ve gerekçesi sorgulanmalıdır |
| Oluşturulmuş normal değer | İç piyasa satışı yoksa veya elverişli değilse imalat maliyetine genel, idari ve satış giderleri ile makul kâr eklenir ya da uygun bir üçüncü ülkeye ihraç fiyatı alınır (Yönetmelik m.5) | Gider dağıtım anahtarı ve kâr oranının dayanağı belgeyle tartışılmalıdır |
| Piyasa ekonomisi uygulamayan ülkeler | Normal değer, piyasa ekonomisi uygulayan üçüncü bir ülkedeki fiyat veya maliyetten ya da Türkiye’deki fiyat veya maliyetten hesaplanabilir (Yönetmelik m.7) | Üretici, Ek m.1’deki ölçütleri yeterli delille ispat ederse kendi verisi esas alınır (m.5) |
| İhraç fiyatı | Fiilen ödenen fiyat. İhracatçı ile ithalatçı arasında ortaklık veya telafi edici düzenleme varsa fiyat, bağımsız ilk alıcıya yeniden satış fiyatından oluşturulabilir; aradaki giderler ve kâr düşülür (Yönetmelik m.9) | Grup içi ithalat yapan şirketlerde ithalatçının satış ve gider verisi marjı doğrudan etkiler |
| Adil karşılaştırma | Aynı ticari aşamada, tercihen fabrika çıkış aşamasında ve yakın tarihler esas alınarak yapılır; satış şartları, vergilendirme, miktar ve fiziksel özellik farkları dikkate alınır (Yönetmelik m.10) | Ayarlama talepleri destekleyici delillerle birlikte ileri sürülmelidir; delilsiz talep dikkate alınmaz |
| Marjın hesabı | Normal değer ile ihraç fiyatı ağırlıklı ortalama veya işlem bazında karşılaştırılır (Yönetmelik m.11) | Ürün tiplerinin birbiriyle doğru eşleştirilmesi sonucu değiştirir |
| Zarar | İthalatın hacmindeki artış, fiyat kırılması ve baskısı ile satış, kâr, üretim, pazar payı, kapasite kullanımı, stok, istihdam gibi göstergeler birlikte incelenir (Yönetmelik m.17) | Göstergelerin bir bölümünün olumlu seyretmesi dosyaya ayrıca yansıtılmalıdır |
| Nedensellik | Dampingli olmayan ithalat, talepteki daralma, tüketim kalıplarındaki değişme, teknolojideki gelişmeler ve yerli üretim dalının ihracat performansı gibi nedenlerden doğan zarar dampingli ithalata yüklenemez (Yönetmelik m.17) | İthalatçı ve kullanıcı sanayinin en güçlü savunma alanıdır |
Piyasa ekonomisi uygulamayan ülke sayılan ülkelerde başvuru aşamasındaki normal değer, ihracatçının kendi fiyatından kurulmaz. 2026/22 sayılı Tebliğ’de Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki iç piyasa fiyatlarına ulaşılamadığı belirtilmiş; normal değer, Türkiye’de benzer malın birim imalat maliyetine satış, genel ve idari giderler ile finansman gideri ve makul bir kâr eklenerek oluşturulmuştur (m.6). Aynı Tebliğ, soruşturmaya tabi üreticilerin Ek m.1’deki ölçütleri süresinde ispat etmesi hâlinde kendi verilerinin esas alınacağını, aksi hâlde emsal ülke olarak Türkiye’nin seçilmesinin öngörüldüğünü açıklamıştır (m.9).
Ek m.1’deki ölçütler beş tanedir: fiyat, maliyet ve yatırım kararlarının önemli bir devlet müdahalesi olmadan piyasa koşullarına göre verilmesi; uluslararası standartlara uygun, bağımsız denetimden geçen mali tablolar; maliyet ve mali yapıda piyasa ekonomisi dışı sistemden kalan önemli çarpıklıkların bulunmaması; iflas ve mülkiyet kanunlarına tabi olunması; döviz işlemlerinin piyasa kurundan yapılması.
Birden fazla ülke aynı soruşturmaya konu olduğunda ithalatın etkisi toplu olarak değerlendirilebilir. Bunun için her ülkenin marjının ve ithalat miktarının ihmal edilebilir oranların üzerinde olması ve rekabet şartları bakımından toplu değerlendirmenin uygun bulunması gerekir (Yönetmelik m.17). Payı düşük bir ülkenin ihracatçısı, toplu değerlendirmenin dışında tutulmayı bu hükme dayanarak isteyebilir.
Geçici Önlem: Teminat ve Geriye Dönük Uygulama
Soruşturma sürerken, dampingli ithalatın varlığı ve zarara neden olduğu konusunda ön belirleme yapılırsa geçici önlem uygulanabilir. Geçici önlem bir vergi değil, teminattır; Kurul’un belirlediği marj kadar veya zararı gidermeye yetecek daha düşük oranda alınır, Bakanlık onayıyla kararlaştırılır ve Resmî Gazete’de yayımlanır (3577 sayılı Kanun m.12).
Geçici önlemin kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| En erken tarih | Soruşturmanın açılmasından itibaren altmış gün içinde geçici önlem uygulanmaz | 3577 m.12 |
| Süre | Dört ay. Türkiye’ye ihracatın önemli kısmını yapan ihracatçıların talebiyle altı aya çıkarılabilir | 3577 m.12 |
| Daha düşük oran incelemesi | Zararın önlenmesi için marjdan düşük bir önlemin yeterli olup olmadığı incelenecekse süreler altı ve dokuz ay olarak belirlenebilir | 3577 m.12 |
| Kesin önlem teminattan yüksekse | Fark tahsil edilmez | 3577 m.14 |
| Kesin önlem teminattan düşükse | Fark geri ödenir | 3577 m.14 |
| Soruşturma kapatılırsa | Geçici önlem kaldırılır, alınan teminat iade edilir | 3577 m.14 |
| Zarar tehdidine dayalı kesin önlem | Teminatın tahsili için Kurul’un, geçici önlem alınması sebebiyle maddi zarar oluşmadığını belirlemesi gerekir; bu belirleme yoksa teminat iade edilir | 3577 m.13 |
Önlemin geçmişe yürümesi de mümkündür. Kanun, vergilerin ithali daha önce gerçekleşmiş mallara uygulanmasına izin verir; ancak geriye dönük uygulama geçici önlemlerin alındığı tarihten itibaren doksan günü geçemez (3577 sayılı Kanun m.7). Karar bu süreyi ayrıca sınırlar: geriye dönük uygulama soruşturmanın başlangıç tarihinden öncesine gidemez ve ithalatçılara bu konuda görüşlerini bildirme fırsatı tanınır (Karar m.6).
Geriye dönük uygulamanın şartı, zarara yol açan dampingli ithalatın daha önce de yapılmış olması veya ithalatçının dampingi ve zararı bilmesi ya da bilecek durumda olması ile kısa bir dönemde zarara yol açacak miktarda ithalat yapılmış olmasıdır (Karar m.6). 2026/22 sayılı Tebliğ de soruşturma süresince geçici önlem uygulanabileceğini ve kesin önlemin geriye dönük uygulanabileceğini ayrıca hatırlatır (m.14). Soruşturma açıldıktan sonra stok yapmak amacıyla ithalatı olağan düzeyin belirgin biçimde üzerine çıkaran ithalatçı, bu ithalatın da vergilendirilmesi riskini üstlenir.
Kesin Önlem: Oran, Süre, Firma Bazlı Vergi ve Üretici/İhracatçı Belgesi
Soruşturma sonucunda dampingli ithalatın varlığı ve zarara neden olduğu belirlenirse, Kurul’ca belirlenen ve Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen marj kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha düşük bir oranda dampinge karşı vergi alınır (3577 sayılı Kanun m.13). Verginin oranı, malın ihracatçıları ile menşe veya ihraç ülkesi belirtilerek saptanır; ihracatçı sayısı çoksa yalnızca ülke belirtilerek de uygulanabilir (Karar m.5).
Sonuç tebliğinin tablosunda tarife pozisyonu, eşya tanımı, menşe ülke, firma unvanı ve oran yer alır. Uygulamaya esas olan, yürürlükteki tarife cetvelindeki pozisyon ve tablodaki eşya tanımıdır; ürünün tarife pozisyonunda sonradan yapılan değişiklik tebliğin uygulanmasına engel olmaz. Gümrük idareleri önlemi, eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamındaki ithalatında tahsil eder (Tebliğ No: 2026/31 m.4 ve m.5). Başka bir gümrük rejimi kullanan şirketler, örneğin dâhilde işleme rejimi kapsamında ithalat yapanlar, kendi rejimleri bakımından ayrıca değerlendirme yapmalıdır.
Kesin önlem, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl sonra yürürlükten kalkar; bitişinden önce nihai gözden geçirme soruşturması başlatılırsa soruşturma sonuçlanıncaya kadar yürürlükte kalır (Yönetmelik m.35).
Firma bazında düşük oran, gümrükte kendiliğinden uygulanmaz. 27.03.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve yayımını izleyen altmışıncı gün yürürlüğe giren 2025/1 sayılı Tebliğ uyarınca, önlemin üretici veya ihracatçı esasında farklı oranlarda belirlendiği hâllerde gümrük idaresi Üretici/İhracatçı Belgesi arar.
Üretici/İhracatçı Belgesi (Tebliğ No: 2025/1)
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ne zaman aranır | Önlem, menşe veya ihracatçı ülkedeki üretici/ihracatçı esasında değişen oranlarda belirlenmişse | m.4/1 |
| Neyi belgeler | İthal edilecek eşyanın, kendisi için ayrı oran belirlenen firma tarafından üretildiğini | m.4/1 |
| İbraz edilmezse | Kendisi için ayrı önlem belirlenmeyen diğer firmalar için öngörülen oran uygulanır | m.4/2 |
| Kim düzenler | Gümrük beyanına esas faturayı düzenleyen üretici, ihracatçı veya tacir firma | m.5/1 |
| Dil ve şekil | Bilgisayar ortamında, İngilizce, eksiksiz doldurulur; usule uygun olmayan belge kabul edilmez | m.5/1 |
| İmza | Firmanın imza yetkilisi tarafından ıslak imzayla | m.5/2 |
| Ne zaman sunulur | Gümrük beyannamesinin tescilinde, faturayla birlikte; eşyanın serbest dolaşıma girişinden sonra sunulan belge kabul edilmez | m.5/3, 5/4, 5/7 |
| Beyannameye kayıt | Belgedeki fatura numarası ve tarihi beyannamenin 44 numaralı kutusuna yazılır | m.5/5 |
| Geçerlilik süresi | Düzenlenme tarihinden itibaren bir yıl | m.7/1 |
| İspat yükü | Beyanın ve belge içeriğinin doğruluğunu ithalatçı ispat eder; ispat edilemezse belge geçersiz sayılır ve en yüksek önlem uygulanır | m.6/1, 6/6 |
| Saklama | Üretici, ihracatçı ve tacir firma belgeyi ve dayanaklarını beyannamenin tescilinden itibaren üç yıl saklar | m.6/4 |
Belge sonradan tamamlanamaz: eşya serbest dolaşıma girdikten sonra getirilen belge kabul edilmediğinden, eksik belgeyle yapılan beyanda yüksek oran kesinleşir. Belgedeki önemsiz veya şekilsel farklılıklar, belgenin sunulan eşyaya ait olduğu kesin olarak ortaya konulabiliyorsa geçerliliği kendiliğinden ortadan kaldırmaz (m.5/6). Bakanlık belgenin doğruluğundan şüphe ederse üreticinin ülkesindeki gümrük idaresinden bilgi isteyebilir ve tesiste yerinde inceleme yapabilir; inceleme sürerken eşya, en yüksek önlem tutarı kadar teminat karşılığında teslim alınabilir (m.6/3 ve m.6/5).
Tedarik sözleşmesine, satıcının her faturayla birlikte bu belgeyi usulüne uygun düzenleyip göndermesini ve üretim kayıtlarını denetime açık tutmasını yükümlülük olarak yazmak, ithalatçıyı gümrükte yüksek oranla karşılaşmaktan korur.
Fiyat taahhüdü. Soruşturma sırasında ihracatçı, ihraç fiyatlarını yeniden düzenleyeceğini veya dampingli ihracatı durduracağını taahhüt edebilir. Kurul taahhüdü kabul ederse soruşturma geçici veya kesin önlem alınmadan durdurulabilir (3577 sayılı Kanun m.11; Yönetmelik m.32). Taahhüdün önerilebilmesi veya kabul edilebilmesi için damping ve zarar konusunda ön belirlemenin yapılmış olması gerekir. Taahhüdü kabul edilen taraf, yerine getirildiğini gösteren bilgileri düzenli olarak vermekle yükümlüdür; ihlal hâlinde mevcut verilere dayanılarak geçici veya kesin önlem alınabilir (Yönetmelik m.33).
Önlemin askıya alınması. Pazar koşullarının geçici olarak değişmesi nedeniyle, en az bir yıl yürürlükte bulunan önlemin uygulanması Kurul kararı ve Bakanlık onayıyla dokuz ay süreyle durdurulabilir; bu süre en fazla bir yıl daha uzatılabilir. Değişiklik savaş, doğal afet, yangın, grev gibi mücbir sebeplerden kaynaklanıyorsa bir yıllık yürürlük şartı aranmaz (Karar m.9).
Belgenin gümrükte reddedilmesi, eksik bulunması veya sonradan geçersiz sayılarak en yüksek oran üzerinden ek tahakkuk yapılması hâlinde izlenecek yolu, formun yedi bölümünü, tacir üzerinden alım ve yolda satış gibi sorunlu durumları ve Danıştay’ın üretici belgesine ilişkin kararlarını Üretici/İhracatçı Belgesi rehberimizde üç dilekçe örneğiyle anlattık.
Önlem Yürürlükteyken: Gözden Geçirme Soruşturmaları
Kesin önlem konulduktan sonra dosya kapanmaz. Önlem; ilgili taraflardan birinin talebi üzerine veya kendiliğinden gözden geçirilebilir ve gözden geçirme sonucunda kaldırılabilir, sürdürülebilir veya değiştirilebilir (3577 sayılı Kanun Ek m.2; Yönetmelik m.42). Gözden geçirme soruşturması açılması, yürürlükteki önlemin uygulanmasını durdurmaz.
Önlem yürürlükteyken açılabilen soruşturmalar
| Soruşturma | Kim başvurur | Zaman | Konusu | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Ara gözden geçirme | İhracatçı, ithalatçı veya yerli üretici; kendiliğinden de açılabilir | Önlemin yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl geçtikten sonra | Damping ve zarar koşullarının önemli ölçüde değişip değişmediği, önlemin yeterli olup olmadığı | Yönetmelik m.34 |
| Nihai gözden geçirme | Yerli üreticiler; kendiliğinden de açılabilir | Başvuru, önlemin bitişinden en geç üç ay önce | Önlem sona ererse dampingin ve zararın sürmesinin veya yinelenmesinin muhtemel olup olmadığı | Yönetmelik m.35 |
| Yeni ihracatçı için gözden geçirme | Soruşturma döneminde Türkiye’ye ihracat yapmamış üretici veya ihracatçı | Soruşturma döneminden sonra ihracat yapılmış veya geri dönülemez sözleşme yükümlülüğü altına girilmiş olmalı | Başvuran için ayrı damping marjı belirlenmesi | Yönetmelik m.36; Karar m.8 |
| İade soruşturması | İthalatçı | Tahsil tarihinden itibaren altı ay içinde | Gerçek marjdan fazla ödenen verginin iadesi | Yönetmelik m.37 |
| Önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma | Yerli üreticiler; kendiliğinden de açılabilir | Önlem yürürlükteyken | Önlemden kaçınmak için ticaretin gerçekleştirilme şeklinin değiştirilip değiştirilmediği | Yönetmelik m.38; Karar m.11 |
| Soruşturmanın yeniden açılması | Yerli üreticiler; kendiliğinden de açılabilir | Önlem yürürlükteyken | İhraç fiyatı düşürülerek önlemin Türkiye’deki satış fiyatlarına yansımasının engellenip engellenmediği | Yönetmelik m.39 |
Yeni ihracatçı başvurusunda bulunan firma, önleme konu ülkedeki ihracatçı veya üreticilerle bağlantılı olmadığını kanıtlamak zorundadır (Yönetmelik m.36). Soruşturma sonuçlanıncaya kadar bu firmanın ürününe uygulanan kesin önlem teminata bağlanır (3577 sayılı Kanun Ek m.2).
Süresi dolacak önlemler, beş yıllık sürenin son yılı içinde Resmî Gazete’de ilan edilir (Yönetmelik m.35). 14.08.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/28 sayılı Tebliğ, 2027 yılının ilk yarısında süresi dolacak önlemleri duyurmuştur; listede bisiklet ve motosiklet lastiklerine ilişkin önlemler 20.01.2027, sodyum formiata ilişkin önlem 02.02.2027 bitiş tarihiyle yer almaktadır. Tebliğ, yeterli delille desteklenmiş nihai gözden geçirme başvurularının önlemin sona erme tarihinden en geç üç ay önce Bakanlığa ulaştırılmasını ister (m.5).
İthalatçı için bu takvim bir fırsattır. Başvuru yapılmaz ve soruşturma kendiliğinden de açılmazsa önlem sona erer; soruşturma açılırsa önlem soruşturma boyunca sürer. Açılan nihai gözden geçirme soruşturmasında ithalatçı ve ihracatçı, önlemin kalkması hâlinde dampingin yinelenmeyeceğini kendi verisiyle göstermelidir. Çin menşeli kaynak makinelerine ilişkin 2026 tarihli nihai gözden geçirme soruşturmasını Hukuk Gündemi haberimizde ve konuya ilişkin değerlendirme yazımızda ele almıştık.
Önlemin beş yıllık süresinin nasıl hesaplandığını, sona erme ilanını, 2026’da süresi dolan önlemler için açılan NGGS’leri, 2025-2026’da sonuçlanan bütün NGGS’leri ve ithalatçı ile ihracatçının ara gözden geçirme ve askıya alma yollarını Dampinge Karşı Önlemin 5 Yılı Doluyor: Nihai ve Ara Gözden Geçirme rehberimizde anlattık.
Fazla Ödenen Verginin ve Teminatın İadesi
Ödenen dampinge karşı verginin geri alınması üç ayrı yoldan gündeme gelir. Yolların merci ve süreleri farklıdır; yanlış yola yapılan başvuru süreyi korumaz.
İade yolları
| Durum | Yol ve merci | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tedarikçinin damping marjı ortadan kalktı veya azaldı; gerçek marjdan fazla vergi ödendi | İthalat Genel Müdürlüğü’ne delilleriyle yazılı iade başvurusu; Kurul iadeye veya iade soruşturması açılmasına karar verir | Tahsil tarihinden itibaren altı ay. Karar on iki ay içinde verilir, süre on sekiz aya uzatılabilir; iade kararını izleyen doksan gün içinde ödeme yapılır | Karar m.10; Yönetmelik m.37 |
| Geçici önlem teminatı alındı; kesin vergi daha düşük belirlendi veya soruşturma kapatıldı | Gümrük idaresi; fark veya teminatın tamamı iade edilir | Kesin karar veya kapatma kararı üzerine | 3577 m.14 |
| Vergi kanunen ödenmemesi gerektiği hâlde ödendi (örneğin eşya önlem kapsamında değil) | Gümrük idaresine geri verme başvurusu | Vergilerin tebliğinden itibaren üç yıl | 3577 m.15; 4458 m.211 |
| Mal, satış akdine aykırılığı nedeniyle iade veya imha edilecek | Gümrük mevzuatının geri verme hükümleri dâhilinde gümrük idaresi | Gümrük mevzuatındaki sürelere göre | 3577 m.14 |
Yönetmelik m.37’deki iade başvurusu; iadesi istenen tutarı, gümrük idaresinin düzenlediği belgeleri ve temsil niteliğindeki bir dönemde ilgili üreticinin normal değerini ve Türkiye’ye ihraç fiyatlarını gösteren bilgileri içerirse incelemeye alınır. İthalatçı üreticiyle bağlantılı değilse ve bu verilere hemen ulaşamıyorsa, üreticinin marjın azaldığına ve delilleri ayrıca sunacağına dair beyanı başvuruya eklenir; deliller makul sürede gelmezse başvuru reddedilir.
Gümrük Kanunu’ndaki geri verme yolunda bir sınır vardır: vergi, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanıyla artırılması sonucunda ödenmişse geri verme talebi kabul edilmez (4458 sayılı Kanun m.211/1). Geri verme usulünün ayrıntıları için gümrük vergisinin geri verilmesi ve kaldırılması rehberimize bakabilirsiniz.
Fazla veya yersiz ödenen dampinge karşı verginin hangi yolla, hangi sürede ve hangi makamdan geri alınacağını, Danıştay’ın Gümrük Kanunu’nun 211’inci maddesindeki “açık yanlışlık” ölçütünü ve iade edilen tutara uygulanacak faizi Dampinge Karşı Vergi İadesi: Teminat, Geri Verme, İade Soruşturması ve Faiz rehberimizde anlattık.
Önlemlerin Etkisiz Kılınması Soruşturması: Üçüncü Ülke Üzerinden İthalat
Önlem yürürlüğe girdikten sonra aynı ürünün başka bir ülke üzerinden veya parçalar hâlinde gelmeye başlaması, etkisiz kılma soruşturmasının konusudur. Karar bunu şöyle tanımlar: yürürlükteki vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya önleme konu ülke arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik olması ve önlemin iyileştirici etkisinin azaltılması ya da ortadan kaldırılması (Karar m.2/i).
Soruşturma yerli üreticilerin başvurusuyla veya Genel Müdürlüğün teklifi üzerine kendiliğinden açılır (Yönetmelik m.38). Sonuçları ağırdır:
- Önlem, önleme konu ülkeden gelen benzer malları ya da parçalarını ve bunların üçüncü ülkelerden ithalatını kapsayacak şekilde genişletilebilir (Karar m.11).
- Firma bazında düşük oranla vergilendirilen üreticilerin oranı, o ülke için geçerli en yüksek oranı geçmeyecek şekilde yükseltilebilir (Karar m.11).
- Soruşturma süresince soruşturma konusu malların ithalatı, etkisiz kılındığı öngörülen önlem tutarı kadar teminata bağlanabilir; soruşturma önlemsiz kapatılırsa teminat iade edilir (Karar m.11).
Bu soruşturmalarda dampingin ve zararın tespitine ilişkin hükümler uygulanmaz (Yönetmelik m.38). Tartışma, ticaretin şeklindeki değişikliğin vergiden kaçınma dışında bir açıklamasının bulunup bulunmadığı üzerinde yürür. Önleme konu olmayan bir ülkeden gerçekten o ülkede üretilmiş mal getiren ithalatçı, bunu belgeyle ortaya koymak zorundadır.
Etkisiz kılma soruşturmasında ortaya konacak hususlar
| Husus | Dosyaya girecek belge |
|---|---|
| Üçüncü ülkedeki tedarikçi gerçekten üretim yapıyor | Üretim kayıtları, hammadde alış faturaları, kapasiteyi gösteren belgeler, işçilik ve enerji giderleri |
| Tedarikçi değişikliğinin ticari gerekçesi var | Fiyat teklifleri, kalite ve termin yazışmaları, önlemden önceye uzanan ticari ilişkinin kayıtları |
| Tedarikçinin önleme konu ülkedeki firmalarla bağı yok | Ortaklık yapısını gösteren sicil kayıtları, tedarik zinciri açıklaması |
| Eşyanın menşei beyan edilen ülke | Menşe şahadetnamesi veya dolaşım belgesi ile bunu destekleyen üretici faturaları ve yükleme belgeleri |
Önlem, ihraç fiyatı düşürülerek de etkisiz kılınabilir: vergi konulduğu hâlde ürünün Türkiye’deki satış fiyatı hiç değişmiyor veya yeterince değişmiyorsa yerli üreticiler soruşturmanın yeniden açılmasını isteyebilir. Bu durumda ihraç fiyatı yeniden belirlenir ve damping marjı yeniden hesaplanır (Yönetmelik m.39; Karar m.11).
Etkisiz kılma iddiası tek tek ithalatçılar bakımından gümrükte menşe tartışmasına dönüşür. Menşe ve dolaşım belgelerinin sonradan kontrolünü A.TR, EUR.1 ve menşe şahadetnamesine ilişkin yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Etkisiz kılma soruşturmasında ithalatçının ve üçüncü ülkedeki üreticinin yapacaklarını, teminatın akıbetini, muafiyeti ve yeni ihracatçı incelemesini 2025-2026 tebliğleri üzerinden Etkisiz Kılma Soruşturması: İthalatçı ve Üçüncü Ülkedeki Üretici Ne Yapmalı? rehberimizde anlattık.
Gümrükte Uygulama: Tahsil, Ek Tahakkuk, KDV ve Para Cezası
Dampinge karşı verginin mükellefi, dampinge konu malı ithal eden gerçek veya tüzel kişidir (3577 sayılı Kanun m.8). Vergi, gümrük idarelerince ithalde alınan diğer vergilerden ayrı olarak tahsil edilir veya teminata bağlanır (m.9). Gümrük mevzuatının tescil, tahakkuk, tahsil, geri verme, takip ve teminata ilişkin usul hükümleri bu vergiye de uygulanır; ödenmeyen vergi 6183 sayılı Kanun’a göre gümrük idarelerince takip edilir (m.15).
Sorun çoğu zaman ithalattan yıllar sonra çıkar. Gümrük idaresi sonradan kontrolde eşyanın beyan edilen ülkenin değil, önleme konu ülkenin menşeli olduğu veya önlem kapsamındaki tarife pozisyonuna girdiği sonucuna varırsa ek tahakkuk yapar. Hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen vergiler, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde tebliğ edilir; yükümlülüğün doğduğu olayla ilgili dava açılması zamanaşımını durdurur (4458 sayılı Kanun m.197/2).
Gümrükte karşılaşılan işlemler
| İşlem | Dayanak | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| İthalat sırasında tahsil veya teminat | 3577 m.9 | Firma bazlı orandan yararlanmak için Üretici/İhracatçı Belgesi beyannamenin tescilinde sunulmalıdır |
| Sonradan kontrolle ek tahakkuk | 4458 m.197/2 | Üç yıllık tebliğ süresi her beyanname için ayrı hesaplanır |
| Ek katma değer vergisi | 3065 m.21/b | İthalat sırasında ödenen vergiler matraha girdiğinden dampinge karşı vergi matraha eklenir; asıl tahakkuk kalkarsa bu da kalkar |
| Para cezası | 4458 m.234/1 | Vergi farkının üç katı olarak kesilir; dampinge karşı vergiye isabet eden kısmı Danıştay kararına göre hukuka aykırıdır |
| Cebri takip | 3577 m.15; 6183 sayılı Kanun | Kesinleşen ve ödenmeyen tutar için ödeme emri düzenlenir |
Danıştay Yedinci Dairesi’nin 11.11.2024 tarihli ve E.2022/1217, K.2024/4587 sayılı kararı bu dosyalar için üç sonuç içerir. Olayda, dolaşım belgesiyle ithal edilen eşyanın beyan edilen ülke menşeli olmadığı karşı ülke idaresince bildirilmiş; gümrük idaresi gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, dampinge karşı vergi, ek katma değer vergisi tahakkuk ettirmiş ve üç kat para cezası kesmiştir.
- Menşein kabul edilmemesi yetmez. Eşyanın dampinge karşı vergi alınmasını gerektiren bir ülkeden ithal edildiğine dair idarenin herhangi bir tespiti bulunmadığından, menşein kabul edilmemesi suretiyle tahakkuk ettirilen dampinge karşı verginin iptali hukuka uygun bulunmuştur.
- Para cezası. 3577 sayılı Kanun, verginin noksan ödenmesi hâlinde ceza uygulanacağına dair hüküm içermez; m.15 gümrük mevzuatının uygulanacağı hâlleri usul ve şekille sınırlı olarak saymış, cezalara atıf yapmamıştır. Daire, dampinge karşı verginin yalnızca usul ve şekle ilişkin hükümler bakımından “ithalat vergileri” niteliğinde değerlendirilebileceğini, bu vergi tutarı üzerinden ceza kararı alınmasının “kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırı olduğunu belirtmiştir.
- İyi niyet koruması. Daire, dampinge karşı vergiyi bir ticaret politikası önlemi olarak nitelemiş; bu verginin, tercihli tarife nedeniyle tahakkuk ettirilmeyen bir vergi olmadığını, bu nedenle Gümrük Kanunu m.198/4’teki iyi niyetli yükümlüyü koruyan hükmün koşulları yönünden değerlendirilemeyeceğini kabul etmiştir. İthalatçı, savunmasını bu hükme değil, eşyanın gerçek menşeine dayandırmalıdır.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da 04.12.2024 tarihli ve E.2023/1501, K.2024/1131 sayılı kararında, menşe şüphesiyle gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi ve dampinge karşı vergi tahakkuk ettirilen bir dosyada, karşı ülke idaresinin farklı birimlerinin dolaşım belgelerinin doğruluğu konusunda çelişkili cevaplar verdiğini, son yazıda belgelerin doğru olduğunun bildirildiğini saptamış ve tahakkukun iptaline ilişkin ısrar kararına yönelik temyiz istemini reddetmiştir. Karşı ülke idaresinden gelen tek bir yazı, tek başına kesin delil değildir; yazışmanın tamamı istenmeli ve incelenmelidir.
Menşe şüphesine dayanan ek tahakkukta gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, dampinge karşı vergi, katma değer vergisi ve cezanın ayrı ayrı nasıl savunulacağını, Danıştay’ın somut menşe tespiti, zamanaşımı ve ödenen cezanın iadesi konusundaki kararlarını Menşe Şüphesiyle Dampinge Karşı Vergi Ek Tahakkuku ve Para Cezası rehberimizde üç dilekçe örneğiyle anlattık.
Menşe şüphesi bazı dosyalarda ek tahakkukla kalmaz, kaçakçılık soruşturmasına dönüşür. Kanun dampinge karşı vergiyi gümrük vergileri tanımına aldığından, aldatıcı işlem ve davranışla bu verginin ödenmemesi 5607 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki suçu oluşturabilir. Suçun unsurlarını, savunmayı, etkin pişmanlığı ve zamanaşımını sahte menşe ve damping kaçırma rehberimizde ele aldık.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, Çin menşeli klimaların Vietnam ve Malezya menşeli olarak beyan edildiği iki dosyada, menşe şahadetnameleri orijinal olsa da içeriklerinin gerçeği yansıtmadığını ve ithalatçı şirket yöneticilerinin bunu bildiğini kabul ederek kaçakçılık suçunun oluştuğuna karar vermiştir (14.02.2024, E.2022/497, K.2024/62; 15.04.2026, E.2025/580, K.2026/232). Yargıtay 7. Ceza Dairesi ise onaylı menşe belgesine güvenerek işlem yapan ve menşeden haberdar olduğunu gösteren somut delil bulunmayan sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir (09.07.2019, E.2016/6638, K.2019/33826). Belirleyici olan belgenin şekli değil, ithalatçının eşyanın gerçek menşeini bilip bilmediğidir.
Damping dışındaki bütün gümrük vergisi ve ceza uyuşmazlıklarını, yani kıymet, tarife, miktar ve rejim ihlali kaynaklı ek tahakkukları, Gümrük Kanunu’nun 234 ila 241. maddelerindeki cezaları, üç yıllık zamanaşımını, itiraz, uzlaşma ve dava yollarını gümrük ek tahakkuku ve idari para cezası rehberimizde Danıştay kararları ve dilekçe örnekleriyle ele aldık.
İtiraz ve Dava Yolları
Damping dosyasında iki ayrı işlem türü vardır ve her birinin yolu farklıdır. Birincisi, önlemi koyan tebliğdir: Ticaret Bakanlığı’nın ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemidir. İkincisi, gümrük idaresinin belirli bir ithalat için yaptığı tahakkuk ve kestiği cezadır: bireysel işlemdir.
İşleme göre başvuru yolu, süre ve merci
| İşlem | Yol | Süre | Merci | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Önlem koyan veya süresini uzatan tebliğ | İptal davası; yürütmenin durdurulması istemiyle | Tebliğin yayımını izleyen günden itibaren 60 gün | İlk derece mahkemesi olarak Danıştay | 2575 m.24/1-c; 2577 m.7/1 ve 7/4 |
| Tebliğin belirli bir ithalata uygulanması | Uygulama işlemine, düzenleyici işleme veya ikisine birlikte dava | Uygulama işlemine ilişkin dava süresi içinde | Dava konusu edilen işlemlere göre belirlenir | 2577 m.7/4 |
| Gümrük idaresinin tahakkuk, ek tahakkuk veya ceza kararı | İtiraz | Tebliğden itibaren 15 gün | Bir üst makam; üst makam yoksa aynı makam | 4458 m.242/1 |
| İtirazın reddi | İptal davası | Ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün | İşlemin yapıldığı yerdeki vergi mahkemesi | 4458 m.242/4; 2577 m.7/1 |
| Ek tahakkuk ve ceza kararı | Uzlaşma başvurusu | Tebliğden itibaren 15 gün; itiraz edilmişse sonuçlanmadan önce | Gümrük idaresi | 4458 m.244 |
Tebliğe karşı dava. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar. Süre kaçırılmış olsa bile, tebliğin bir ithalata uygulanması üzerine ilgili şirket hem uygulama işlemine hem düzenleyici işleme karşı dava açabilir; düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması ona dayanan işlemin iptaline engel değildir (2577 sayılı Kanun m.7/4). Bu davada soruşturmanın usulü ve esası birlikte denetlenir: şikâyetin temsil şartını taşıyıp taşımadığı (Yönetmelik m.20), tarafların bilgilendirilmesi ve görüşlerinin alınması (m.24 ve m.25), normal değerin, ihraç fiyatının ve marjın hesabı (m.5-11), zarar ve nedensellik değerlendirmesi (m.17) ve ihmal edilebilir oranlar (m.28).
Dava açılması tebliğin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir (2577 sayılı Kanun m.27/2).
Gümrük işlemine karşı itiraz. İtiraz dilekçeyle yapılır ve idare itirazı otuz gün içinde karara bağlayarak ilgiliye tebliğ eder. Dilekçe süresi içinde yanlış makama verilmişse itiraz süresinde yapılmış sayılır ve yetkili makama ulaştırılır (4458 sayılı Kanun m.242/2 ve 242/3). İtirazın reddi üzerine açılan davalar uygulamada vergi mahkemelerinde görülür; Danıştay Yedinci Dairesi’nin yukarıda anılan 2009 tarihli kararına konu dava da vergi mahkemesinde açılmıştır. Vergi mahkemesinde dava açılması, tarh edilen vergilerin ve cezaların dava konusu edilen bölümünün tahsilini durdurur (2577 sayılı Kanun m.27/4).
Uzlaşma. Ek tahakkuk ve ceza kararları için tebliğden itibaren on beş gün içinde uzlaşma başvurusu da yapılabilir. Uzlaşma talebi itiraz ve dava açma süresini durdurur; uzlaşma sağlanamazsa süre kaldığı yerden işler, sürenin bitimine beş günden az kalmışsa süre beş güne tamamlanır (4458 sayılı Kanun m.244). İtiraz ile uzlaşma aynı on beş günlük süreye bağlı olduğundan, hangi yolun izleneceğine tebliğin hemen ardından karar verilmelidir. Uzlaşma usulünü gümrük uzlaşması rehberimizde anlattık; vergi mahkemesindeki yargılama için vergi mahkemesi dava dilekçesi örneğimize ve istinaf aşamasına ilişkin yazımıza bakabilirsiniz.
Korunma Önlemleri ve İthalatta Gözetim
Korunma önlemi, haksız rekabet iddiasına dayanmaz. Bir mal, benzer veya doğrudan rakip mallar üreten yerli üreticilerde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturacak şekilde artan miktar ve şartlarda ithal ediliyorsa, bu zararla sınırlı ve geçici olmak kaydıyla önlem alınabilir (İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği m.1). Korunma önlemi belirli bir ülkenin fiyat davranışına değil, ithalatın bütünündeki artışa dayanır; bu nedenle damping önlemine konu olmayan ülkelerden ithalat yapanları da etkileyebilir.
Korunma önlemi soruşturmasının kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Başvuru | İlgili gerçek ve tüzel kişilerin, meslek kuruluşlarının veya odaların yazılı talebiyle ya da kendiliğinden ön inceleme başlatılır | m.3 |
| Karar mercii | İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu | m.2 ve m.12 |
| İlgili tarafların süresi | Kendini tanıtma, yazılı görüş sunma ve sözlü dinlenme talebi için süreler, soruşturma açılış ilanından itibaren kırk günle sınırlıdır | m.4 |
| Soruşturma süresi | Dokuz ay; gerekli hâllerde altı ay uzatılabilir | m.4 |
| Geçici önlem | Açık kanıtların bulunduğu ve gecikmenin telafisi güç zarara yol açabileceği kritik durumlarda alınabilir; fark tutar teminata bağlanır | m.9 |
| Önlem türleri | Gümrük vergisinde artış, ek mali mükellefiyet, miktar veya değer kısıtlaması, tarife kontenjanı veya bunların birlikte uygulanması | m.10 |
| Kota belirlenmesi | Başka bir seviye gerekmedikçe, istatistiği bulunan son üç temsili yılın ortalama ithalat düzeyi dikkate alınır | m.10 |
| Süre | Geçici önlem dâhil dört yılı aşamaz; uzatılırsa Dünya Ticaret Örgütü üyesi ülkeler için toplam süre on yılı aşamaz. Bir yılı aşan önlem düzenli aralıklarla serbestleştirilir | m.11 |
Korunma soruşturmasında damping marjı hesaplanmaz. İthalatçının savunması, ithalatın gerçekten artıp artmadığı, yerli üreticilerdeki bozulmanın ithalattan kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve önlemin ülke yararına olup olmadığı üzerinde kurulur. Görüş süresi kısa olduğundan açılış ilanı kaçırılmamalıdır. 2026 yılı için İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2026/1 ila 2026/6 sayılı tebliğler yayımlanmıştır; ilk üçü 31.12.2025 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de, son üçü 11.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yer almıştır.
Gözetim. Gözetim bir önlem değil, izleme aracıdır. Karar, ithalatın gelişimi, ithal şartları ve yerli üreticiler üzerindeki etkisi dikkate alınarak verilir; ileriye yönelik olarak gözetim belgesi aranması veya geçmişe dönük olarak kayıt tutulması biçiminde uygulanabilir (İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği m.3). İleriye yönelik gözetime tabi malın ithalatında gümrük, diğer belgelerin yanında gözetim belgesi de arar.
Gözetim belgesi, usulüne uygun başvurunun Genel Müdürlüğe ulaşmasından itibaren on iş günü içinde, talep edilen miktarın tamamı üzerinden ve ücretsiz verilir. Beyanın gerçeğe aykırı olduğu veya sunulan bilgi ve belgelerde tutarsızlık bulunduğu saptanırsa belge düzenlenmez. Belge devredilemez. Gümrükçe kabul edilen kıymet veya miktarın belgedeki kıymet veya miktarı toplam yüzde 5’ten az bir oranda aşması ithalatı engellemez (m.4).
Ürününe korunma önlemi soruşturması açılan ithalatçının 30 gün içinde yapması gerekenleri, ciddi zarar ve nedensellik itirazlarını, geçici önlem teminatını, 2024-2026’da alınan ve uzatılan önlemleri, tarife kontenjanını ve Danıştay kararlarını Korunma Önlemi Soruşturması: İthalatçı Ne Yapmalı? Ek Mali Yükümlülük, Tarife Kontenjanı ve Uzatma rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
Gözetim belgesi başvurusunu, belgenin reddine karşı dava yolunu, kıymeti gözetim kıymetine yükselterek beyanın 2021’den sonraki sonuçlarını, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun E.2025/15 sayılı kararını ve 15 günlük itiraz takvimini Gözetim Belgesi ve Gözetim Kıymeti: Belge Başvurusu, İhtirazi Kayıt, 15 Günlük İtiraz ve KDV rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
2026’da Yayımlanan Tebliğlerden Örnekler
Aşağıdaki örneklerin ötesinde, Kasım 2026 itibarıyla yürürlükte olan 73 ürün grubundaki önlemlerin tamamını, 2025 ve 2026’da yürürlüğe konulan yeni önlemleri firma oranlarıyla, süren soruşturmaları ve 2027’de süresi dolacak önlemleri yürürlükteki dampinge karşı önlemler sayfasında tablolar hâlinde verdik.
Aşağıdaki tablo, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2026 tarihli tebliğlerden bir bölümünü türlerine göre gösterir. Tebliğ numaraları 14.10.2026 itibarıyla 2026/31’e ulaşmıştır. Kendi ürününüzün bir tebliğ kapsamına girip girmediğini tarife pozisyonu ve eşya tanımı üzerinden, tebliğin kendi metninden kontrol edin.
2026 tarihli tebliğlerden örnekler
| Tebliğ No | Resmî Gazete | Ürün ve menşe ülke | Tür |
|---|---|---|---|
| 2026/9 | 16.06.2026 | Naylon ve poliester kord bezi (Çin Halk Cumhuriyeti, Vietnam) | Damping soruşturması açılışı |
| 2026/10 | 19.06.2026 | Solar cam (Çin Halk Cumhuriyeti, Malezya, Vietnam) | Damping soruşturması açılışı |
| 2026/17 | 16.06.2026 | Soğuk haddelenmiş, galvaniz kaplanmış ve boyalı yassı çelik (Çin Halk Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti) | Soruşturma sonucu |
| 2026/21 | 16.06.2026 | Binek otomobil dış lastikleri (Çek Cumhuriyeti, Kore Cumhuriyeti, Sırbistan, Slovak Cumhuriyeti) | Damping soruşturması açılışı |
| 2026/22 | 19.06.2026 | Etil asetat (Çin Halk Cumhuriyeti) | Damping soruşturması açılışı |
| 2026/23 | 24.06.2026 | Fotovoltaik paneller için alüminyum çerçeveler (Çin Halk Cumhuriyeti) | Soruşturma sonucu |
| 2026/24 | 04.07.2026 | Dişçilikte kullanılan diş freze ve kazıyıcı makineleri (Çin Halk Cumhuriyeti) | Soruşturma sonucu |
| 2026/25 | 03.07.2026 | Süspansiyon tipi polivinil klorür (Almanya, Amerika Birleşik Devletleri) | Nihai gözden geçirme soruşturması açılışı |
| 2026/26 | 04.07.2026 | Plastik bilyalı kalemler (Çin Halk Cumhuriyeti) | Nihai gözden geçirme soruşturması açılışı |
| 2026/27 | 03.07.2026 | 7306.40 ve 7306.61.10 pozisyonlarındaki paslanmaz çelik ürünler (Vietnam) | Nihai gözden geçirme soruşturması açılışı |
| 2026/28 | 14.08.2026 | 2027 yılının ilk yarısında süresi dolacak önlemler | Süresi dolacak önlemlerin ilanı |
| 2026/30 | 21.08.2026 | 2009/6 sayılı Tebliğ kapsamındaki önlem (Malezya) | Kısmi ara gözden geçirme soruşturması açılışı |
| 2026/29 | 23.09.2026 | Güneş panelleri için bağlantı kutuları (Çin Halk Cumhuriyeti) | Soruşturma sonucu |
| 2026/31 | 14.10.2026 | Sodyum glukonat (Çin Halk Cumhuriyeti) | Soruşturma sonucu; kesin önlem |
Tablo iki şeyi gösterir. Soruşturmalar kimyadan çeliğe, lastikten güneş enerjisi ekipmanına kadar çok farklı sektörlere yayılmaktadır ve yalnızca Çin menşeli ürünlerle sınırlı değildir; Avrupa Birliği üyesi ülkeler, Kore Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri menşeli ürünler de soruşturma konusudur. Ayrıca tablodaki tebliğlerin bir bölümü yeni soruşturma değil, mevcut önlemlerin gözden geçirilmesidir; önlem altındaki bir ürünü ithal eden şirket için takvim beş yılda bir yeniden açılır.
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
Tarafa göre hazırlanacak belgeler
| Taraf | Belgeler |
|---|---|
| İthalatçı | Soruşturma dönemine ait ithalat beyannameleri ve faturalar; yeniden satış faturaları ve fiyat listeleri; tedarikçiyle sözleşme ve yazışmalar; tedarikçiyle ortaklık ilişkisi bulunmadığını gösteren kayıtlar; ürünün yerli üretimden temin edilemediğini veya farklı özellikte olduğunu gösteren teknik belgeler |
| Yabancı üretici veya ihracatçı | İç piyasa ve Türkiye satışlarının işlem bazında dökümü; üretim maliyeti kayıtları; bağımsız denetimden geçmiş mali tablolar; ayarlama taleplerinin belgeleri (navlun, sigorta, iskonto, ödeme vadesi); apostilli vekâletname; gizli olmayan özetler |
| Yerli üretici (şikâyetçi) | Üretim, kapasite, satış, stok, istihdam ve kârlılık verileri; diğer yerli üreticilerin destek yazıları; ithalat istatistikleri; menşe ülke iç piyasa fiyatına veya maliyetine ilişkin deliller; fiyat kırılması ve baskısı hesabı |
| Ürünü girdi olarak kullanan sanayici | Ürünün maliyet içindeki payı; yerli üretim dalının arz kapasitesi ve kalitesine ilişkin belgeler; alternatif tedarik kaynaklarına ilişkin yazışmalar |
| Gümrük ek tahakkukuna itiraz eden yükümlü | Ek tahakkuk ve ceza kararı ile tebliğ belgesi; ilgili beyannameler; menşe şahadetnamesi veya dolaşım belgesi; üretici faturaları, yükleme ve taşıma belgeleri; karşı ülke idaresiyle yapılan yazışmaların tamamı; Üretici/İhracatçı Belgesi |
Adım Adım: Açılış Tebliği Yayımlandığında Ne Yapılır?
- Kapsamı belirleyin. Tebliğdeki eşya tanımını ve tarife pozisyonunu kendi ithalatınızla karşılaştırın. Açılış tebliğinde tarife pozisyonu yalnızca bilgi amaçlı verilir ve bağlayıcı değildir; soruşturmanın kapsamını ürün tanımı belirler (Tebliğ No: 2026/22 m.4).
- Süreyi hesaplayın. Bildirim aldıysanız gönderilme tarihinden, almadıysanız tebliğin yayımından itibaren 37 günü takvime işleyin.
- Tedarikçinizi yazıyla uyarın. Soru formunu cevaplamasını, vekâletname ve tercümeleri hazırlamasını isteyin; cevap vermemesinin sonucunu açıkça bildirin.
- Verinizi toplayın. Soruşturma ve zarar inceleme dönemlerine ait ithalat ve yeniden satış kayıtlarını işlem bazında çıkarın.
- İlgili taraf bildirimini yapın. Süre yetmeyecekse, dolmadan önce gerekçeli süre uzatımı isteyin.
- Dosyayı inceleyin. Başvurunun gizli olmayan özetini ve diğer tarafların sunumlarını isteyin; şikâyetçinin zarar ve nedensellik iddiasına yazılı görüşle cevap verin.
- Dinleme toplantısı isteyin. Sözlü açıklamalarınızı ayrıca yazılı olarak sunun.
- Ticari planınızı gözden geçirin. Geçici önlem ve geriye dönük uygulama ihtimalini, yoldaki ve sipariş aşamasındaki sevkiyatların maliyetine yansıtın.
- Nihai bildirime cevap verin. Kesin karardan önce bildirilen bilgi ve bulgulara süresi içinde yazılı itirazınızı sunun; dava aşamasında dayanacağınız hususları bu aşamada dosyaya geçirin.
İlgili Taraf Bildirimi ve Soru Formu İçin Süre Uzatımı Talebi Örneği
Aşağıdaki örnek, soruşturma konusu ürünü üretiminde girdi olarak kullanan bir ithalatçı için hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı; sunum şekli ve adresler ilgili tebliğin metninden teyit edilmelidir. Türkiye’de yerleşik şirketler yazıyı kendi kayıtlı elektronik posta adreslerinden gönderir.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI İTHALAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Damping ve Sübvansiyon Dairesi)
BİLDİRİMDE BULUNAN: [İthalatçı] Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş. — [adres], [vergi kimlik numarası], [kayıtlı elektronik posta adresi]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
İLGİ: [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: [yıl/sayı]) ile açılan damping soruşturması
KONU: Müvekkil şirketin soruşturmada ilgili taraf olarak kaydedilmesi, ithalatçı soru formu için ek süre verilmesi, dosyanın gizli olmayan bölümünün incelenmesi ve dinleme toplantısı yapılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
A. Yönetmelik m.23: Müvekkilin ilgili taraf sıfatı
1. Müvekkil şirket, soruşturma konusu [ürün] ürününü [ülke] menşeli olarak [yıllar] yıllarında düzenli biçimde ithal etmiştir. İthalat, ilgi Tebliğ’de gösterilen [tarife pozisyonu] pozisyonundan yapılmış olup soruşturma dönemine ait beyannamelerin dökümü ektedir.
2. Yönetmeliğin 23’üncü maddesinin (a) bendi, soruşturma konusu malın ithalatçısını ilgili taraf saymaktadır. İlgi Tebliğ, ilgili taraf olarak dikkate alınmayı süresi içinde soru formunun cevaplanmasına veya görüş sunulmasına bağladığından, müvekkil bu yazıyla kendisini Genel Müdürlüğünüze bildirmektedir.
3. Müvekkilin soruşturma konusu ülkedeki tedarikçisi [üretici unvanı]’dır. Müvekkil ile tedarikçi arasında ortaklık ilişkisi veya telafi edici bir düzenleme bulunmamaktadır; taraflar arasındaki fiyatlar bağımsız alıcı ile satıcı arasında oluşan fiyatlardır.
B. Yönetmelik m.21: Soru formu için ek süre
4. İthalatçı soru formunun cevaplanması için tanınan süre [tarih] tarihinde dolmaktadır. Formda istenen işlem bazındaki ithalat ve yeniden satış verileri, müvekkilin [sayı] ayrı beyannamesine ve bu beyannamelere bağlı satış faturalarına dayanmaktadır. Verilerin muhasebe kayıtlarıyla eşleştirilmesi sürmektedir.
5. Yönetmeliğin 21’inci maddesi, süresi içinde nedenleri belirtilerek başvurulması hâlinde cevap süresinin soruşturmadaki süre kısıtları gözetilerek uzatılabileceğini öngörmektedir. Talebimiz süre dolmadan yapılmıştır. İstenen [on beş] günlük ek süre, Yönetmeliğin 30’uncu maddesindeki bir yıllık soruşturma süresi içinde kalmakta ve soruşturmanın akışını geciktirmemektedir. Kayıtlarla eşleştirilmemiş veriyle verilecek bir cevap ise sonradan ek bilgi istenmesini gerektirecek, incelemeyi uzatacaktır.
C. Yönetmelik m.24 ve m.25: Dinlenme ve dosyanın incelenmesi
6. Müvekkil, soruşturma konusu ürünü [nihai ürün] üretiminde girdi olarak kullanmaktadır. Yerli üretim dalının bu ürünü müvekkilin ihtiyaç duyduğu [teknik özellik] özelliğinde ve [miktar] miktarında arz edip edemediği, Yönetmeliğin 17’nci maddesindeki zarar ve nedensellik değerlendirmesi bakımından önem taşımaktadır. Bu hususun karşıt görüşlerle birlikte ele alınabilmesi için Yönetmeliğin 24’üncü maddesi uyarınca dinleme toplantısı yapılmasını talep ediyoruz. Toplantıda sözlü olarak açıklanacak hususlar ayrıca yazılı olarak sunulacaktır.
7. Müvekkilin görüşlerini eksiksiz sunabilmesi için, Yönetmeliğin 25’inci maddesi uyarınca başvurunun gizli olmayan özetinin ve diğer ilgili tarafların dosyaya sunduğu gizli olmayan belgelerin tarafımızca incelenmesine izin verilmesini talep ediyoruz.
D. Yönetmelik m.22: Gizlilik
8. Soru formu cevabında yer alacak müşteri listesi, alış ve satış fiyatları ile maliyet bilgileri ticari sır niteliğindedir; açıklanması rakiplere önemli bir fayda sağlayacaktır. Bu bilgiler gizlilik kaydıyla sunulacak, her biri için esas bilginin makul ölçüde anlaşılmasına elverişli gizli olmayan özet ayrıca verilecektir.
SONUÇ VE TALEP
9. Açıklanan nedenlerle; müvekkil şirketin ilgi Tebliğ ile açılan soruşturmada ilgili taraf olarak kaydedilmesine, ithalatçı soru formunun cevaplanması için [tarih] tarihine kadar ek süre verilmesine, dosyanın gizli olmayan bölümünün incelenmesine izin verilmesine, dinleme toplantısı yapılmasına ve bundan sonraki bildirimlerin vekil sıfatıyla tarafımıza yapılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Bildirimde bulunan vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; soruşturma dönemine ait ithalat beyannamelerinin dökümü; tedarikçiyle yapılan sözleşme; ticaret sicili kaydı.
Yabancı Tedarikçiye Gönderilecek İş Birliği Yazısı Örneği (İngilizce)
Bakanlıkla yazışma Türkçe yapılır; aşağıdaki İngilizce metin Bakanlığa değil, ithalatçının yurt dışındaki tedarikçisine gönderilmek üzere hazırlanmıştır. Amacı tedarikçiye süreyi, cevap vermemenin sonucunu ve hazırlaması gereken belgeleri açık biçimde bildirmektir. Yazının gönderildiği tarih ve içerik, ileride tedarikçiyle doğabilecek sözleşme uyuşmazlığında da delil olur.
[IMPORTER’S LETTERHEAD]
To: [Producer/Exporter], [address] — Attention: [name, title]
Date: [date]
Subject: Anti-dumping investigation opened by the Ministry of Trade of the Republic of Türkiye on [product] originating in [country] — Communiqué No. [year/number], Official Gazette of [date]
A. Article 21 of the Regulation: the questionnaire and the deadline
1. On [date] the Ministry of Trade of the Republic of Türkiye opened an anti-dumping investigation on [product] originating in [country]. Your company supplies this product to us and is concerned by the investigation as a producer/exporter.
2. Producers and exporters are asked to complete the exporter questionnaire. Under the Communiqué, the reply is due within 37 days, postal time included, from the date on which the notification of initiation was sent. For parties that did not receive a notification, the period runs from the date of publication of the Communiqué. On our reading the deadline for your company is [date]. An extension may be requested, with reasons, before that date.
B. Article 26 of the Regulation: consequences of not replying
3. A party that does not supply the requested information within the time limit and in the required form is treated as non-cooperating. Findings for that party are then made on the facts available, and the Regulation states that the outcome may be less favourable than it would have been with cooperation. In practice the duty on your products would be set without your own cost and price data.
4. The duty is collected from the importer at Turkish customs. A company that replies in full may be given its own dumping margin; that rate, and not the rate set for all other companies, would then apply to our purchases from you.
C. Article 11 of the Communiqué: language, representation and filing
5. Communication with the Ministry is in Turkish. Apart from the questionnaire reply itself, information and requests submitted in another language are not taken into account. Companies established abroad file the reply and their official views in writing, send the annexes on electronic media only, and also send the documents to the e-mail address given in the Communiqué.
6. If you appoint a legal representative in Türkiye, the Communiqué requires a power of attorney signed by an authorised signatory of your company, accompanied by a Turkish or English translation and bearing an apostille or, where there is no apostille, the certification of the Turkish Consulate.
7. Business secrets may be filed as confidential, provided that a non-confidential summary detailed enough to give a reasonable understanding of the information is filed with them (Article 22 of the Regulation).
D. Communiqué No. 2025/1: Producer/Exporter Certificate
8. If the measure sets a separate rate for your company, Turkish customs will ask for a Producer/Exporter Certificate when the import declaration is registered. The certificate is issued in English by the company that issues the commercial invoice, is signed by hand by an authorised signatory and is valid for one year from its date of issue. A certificate presented after the goods have been released is not accepted; without it, customs apply the rate set for all other companies.
E. What we ask you to do
9. Please confirm in writing by [date] that your company will take part in the investigation, and let us have the name of the person in charge. Our lawyers, [law firm], can assist your team with the questionnaire, the power of attorney and the filing. We will file our own importer questionnaire reply within the same period.
Yours faithfully,
[name, title]
[Importer]
Dampinge Karşı Vergi Ek Tahakkukuna ve Para Cezasına İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, eşyanın beyan edilen menşei kabul edilmeyerek dampinge karşı vergi, ek katma değer vergisi ve üç kat para cezası tahakkuk ettirilen bir dosya için hazırlanmıştır. İtiraz on beş gün içinde yapılmalıdır. Birden fazla beyanname varsa her birinin tarihi, sayısı ve tahakkuk tutarı ayrı ayrı yazılmalıdır.
[İSTANBUL] GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
([…] Gümrük Müdürlüğü aracılığıyla)
İTİRAZ EDEN (YÜKÜMLÜ): [İthalatçı] Dış Ticaret Ltd. Şti. — [adres], [vergi kimlik numarası]
VEKİLİ: Av. [ad soyad] — [adres]
İTİRAZ KONUSU İŞLEM: […] Gümrük Müdürlüğü’nün [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı ek tahakkuk ve para cezası kararı
TEBLİĞ TARİHİ: [tarih]
KONU: [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamı eşya için tahakkuk ettirilen dampinge karşı verginin, bu verginin matraha eklenmesiyle hesaplanan katma değer vergisinin ve 4458 sayılı Kanun’un 234’üncü maddesi uyarınca kesilen para cezasının kaldırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
A. 4458 sayılı Kanun m.242: İtirazın süresi ve mercii
1. İtiraz konusu karar müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. İtirazımız, 4458 sayılı Kanun’un 242’nci maddesinin birinci fıkrasındaki on beş günlük süre içinde, kararı veren Müdürlüğün bağlı olduğu Bölge Müdürlüğünüze yapılmaktadır.
B. 3577 sayılı Kanun m.7 ve m.13: Vergi, önleme konu ülkenin eşyası için alınır
2. Müvekkil, [ürün] cinsi eşyayı [A ülkesi]’nde yerleşik [üretici unvanı]’ndan satın almış ve konu kısmında belirtilen beyannameyle [A ülkesi] menşeli olarak ithal etmiştir. Beyannameye [menşe şahadetnamesi / dolaşım belgesi] eklenmiştir.
3. İtiraz konusu kararda, eşyanın [B ülkesi] menşeli sayılması gerektiği belirtilerek [yıl/sayı] sayılı Tebliğ ile [B ülkesi] menşeli eşya için öngörülen oranda dampinge karşı vergi tahakkuk ettirilmiştir. Kararın dayanağı [karşı ülke idaresinin … tarihli yazısı / sonradan kontrol raporu]’dur.
4. Dampinge karşı vergi, 3577 sayılı Kanun’un 7’nci ve 13’üncü maddeleri uyarınca, soruşturma sonunda dampingli olduğu ve zarara yol açtığı belirlenen ithalat için alınır; ilgili Tebliğ de önlemi menşe ülkeyi belirterek koymuştur. Verginin istenebilmesi için eşyanın önleme konu ülkede üretildiğinin idarece somut olarak ortaya konulması gerekir. İtiraz konusu kararda eşyanın [B ülkesi]’nde üretildiğine ilişkin bir tespit yer almamaktadır. Menşe belgesine itibar edilmemesi, eşyanın önleme konu ülkeden geldiğini kendiliğinden göstermez; karara dayanak yapılan yazı da eşyanın nerede üretildiği konusunda bir veri içermemektedir.
5. Danıştay Yedinci Dairesi 11.11.2024 tarihli ve E.2022/1217, K.2024/4587 sayılı kararında, eşyanın dampinge karşı vergi alınmasını gerektiren bir ülkeden ithal edildiğine dair idarenin tespiti bulunmayan olayda, menşein kabul edilmemesi suretiyle tahakkuk ettirilen dampinge karşı verginin iptaline ilişkin hükmü hukuka uygun bulmuştur. Ekte sunulan üretici faturaları, yükleme belgeleri ve üreticinin üretim kayıtları eşyanın [A ülkesi]’nde üretildiğini göstermektedir.
C. 3577 sayılı Kanun m.15: Dampinge karşı vergi üzerinden para cezası kesilemez
6. Kararda, tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi de hesaba katılarak 4458 sayılı Kanun’un 234’üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca vergi farkının üç katı para cezası kesilmiştir.
7. 3577 sayılı Kanun’un 15’inci maddesi, gümrük mevzuatının hangi hükümlerinin dampinge karşı vergiye uygulanacağını tek tek saymıştır: tescil, tahakkuk, tahsil, geri verme, takip ve teminata bağlama. Maddede cezalara ilişkin bir atıf bulunmamaktadır; Kanun’da bu verginin noksan ödenmesi hâlinde ceza uygulanacağına dair bir hüküm de yoktur. Dampinge karşı verginin 4458 sayılı Kanun’daki ithalat vergileri tanımına girdiği kabul edilse bile bu niteleme, yalnızca 15’inci maddede sayılan usul ve şekle ilişkin hükümler bakımından geçerlidir.
8. Danıştay Yedinci Dairesi yukarıda anılan kararında aynı sonuca varmış, dampinge karşı vergi tutarı üzerinden ceza kararı alınmasını “kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırı bulmuştur. Para cezasının dampinge karşı vergiye isabet eden kısmı bu nedenle her durumda kaldırılmalıdır.
D. 3065 sayılı Kanun m.21: Katma değer vergisi, dayandığı tahakkukla birlikte kalkar
9. 3065 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (b) bendi, ithalat sırasında ödenen her türlü vergiyi katma değer vergisinin matrahına dâhil etmektedir. Kararda ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi, dampinge karşı verginin bu hüküm uyarınca matraha eklenmesinden doğmaktadır. Dampinge karşı vergi tahakkuku hukuka aykırı olduğundan, ona bağlı katma değer vergisi ve bu vergi üzerinden hesaplanan para cezası da dayanaksız kalmaktadır.
DELİLLER
10. Beyanname ve ekleri; menşe belgesi; üretici faturaları, yükleme ve taşıma belgeleri; üreticinin üretim kayıtları ve yazısı; itiraz konusu karar ve tebliğ belgesi; [yıl/sayı] sayılı Tebliğ; Danıştay Yedinci Dairesi’nin anılan kararı; her türlü yasal delil.
SONUÇ VE TALEP
11. Açıklanan nedenlerle; itirazımızın kabulüne, [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı karar ile tahakkuk ettirilen dampinge karşı verginin, buna bağlı katma değer vergisinin ve para cezasının tümüyle kaldırılmasına; bu talep kabul edilmezse para cezasının dampinge karşı vergiye ve buna bağlı katma değer vergisine isabet eden kısmının kaldırılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
İtiraz eden vekili
Av. [ad soyad]
EKLER: Vekâletname; itiraz konusu karar ve tebliğ belgesi; beyanname ve ekleri; menşe belgesi; üretici faturaları ve yükleme belgeleri; üretim kayıtları; Danıştay kararı.
Sık Yapılan Hatalar
- Soruşturmayı tedarikçinin işi saymak. İthalatçı da ilgili taraftır; süresinde bildirim yapmazsa görüşü dosyada yer almaz ve sonucu yalnızca şikâyetçinin anlatımı belirler.
- Soru formunu süre dolduktan sonra göndermek. Uzatma, süre dolmadan ve gerekçe gösterilerek istenir; süresinden sonra gelen cevap tarafı iş birliğine gelmemiş duruma düşürebilir.
- Belgeleri yabancı dilde sunmak. Soru formu cevabı dışında Türkçe olmayan bilgi, belge ve talepler dikkate alınmaz.
- Gizli bilgi için özet vermemek. Gizli olmayan özeti bulunmayan bilgi, başka kaynaktan doğrulanmadıkça dikkate alınmayabilir.
- Vekâletnameyi apostilsiz göndermek. Yurt dışındaki firmanın temsilcisi aracılığıyla yaptığı sunum, usulüne uygun vekâletname yoksa sorun çıkarır.
- Üretici/İhracatçı Belgesini sonradan tamamlamayı düşünmek. Belge beyannamenin tescilinde aranır; eşya serbest dolaşıma girdikten sonra sunulan belge kabul edilmez ve yüksek oran uygulanır.
- Malı üçüncü ülke üzerinden getirerek vergiden kurtulacağını sanmak. Önlem üçüncü ülkelerden ithalatı kapsayacak şekilde genişletilebilir; gümrük idaresi üç yıl içinde ek tahakkuk yapabilir.
- Ek tahakkuk yazısını beklemeye almak. İtiraz ve uzlaşma için süre on beş gündür; ikisi de kaçarsa tahakkuk kesinleşir.
- Önlemin beş yılda kendiliğinden kalkacağını varsaymak. Yerli üreticinin başvurusuyla açılan nihai gözden geçirme soruşturması önlemi soruşturma boyunca yürürlükte tutar ve sonunda uzatabilir.
Tebliğe karşı Danıştay’da açılacak iptal ve yürütmeyi durdurma davasını, süreyi, görevli daireyi ve Danıştay Yedinci Dairesi’nin 2020-2025 yıllarındaki kararlarını Damping Tebliğine Karşı Danıştay’da İptal ve Yürütmeyi Durdurma Davası rehberimizde dilekçe örnekleriyle ele aldık.
Hukukçular Evi Damping Dosyalarında Ne Yapar?
Açılış tebliğinin yayımlandığı gün ürün kapsamını ve süre takvimini çıkarıyor; ithalatçı soru formunu müvekkilin muhasebe ve dış ticaret ekibiyle birlikte hazırlıyoruz. Yurt dışındaki tedarikçinin soruşturmaya katılması için gereken yazışmayı, vekâletname ve tercüme sürecini yürütüyor; gizli olmayan özetleri ve ayarlama taleplerini belgeleriyle birlikte kuruyoruz. Dinleme toplantılarında ve nihai bildirime karşı görüş aşamasında müvekkili Genel Müdürlük nezdinde temsil ediyoruz.
Yerli üreticiler için şikâyet başvurusunu temsil şartı ve zarar göstergeleriyle birlikte hazırlıyor; nihai gözden geçirme ve etkisiz kılma başvurularını takip ediyoruz. Önlem koyan tebliğlere karşı Danıştay’da iptal ve yürütmenin durdurulması davalarını, gümrük ek tahakkuk ve ceza kararlarına karşı itiraz, uzlaşma ve vergi mahkemesi süreçlerini ve fazla ödenen verginin iadesi başvurularını yürütüyoruz. Büromuz Ankara’dadır; soruşturmayı yürüten Genel Müdürlük ve tebliğlere karşı açılan davalara bakan Danıştay ile aynı şehirde çalışıyoruz.
Dosyanız için açılış tebliğini veya gümrükten gelen yazıyı ve ilgili beyannameleri 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Gümrük Ek Tahakkuku ve İdari Para Cezası 2026: Hangi Fiile Hangi Ceza, Zamanaşımı, İtiraz, Uzlaşma ve Dava
- Yürürlükteki Dampinge Karşı Önlemler 2026: Ürün, Ülke ve Oran Tablosu
- Üretici/İhracatçı Belgesi: Firma Bazlı Damping Oranı, Belgenin Reddi ve Ek Tahakkuka İtiraz
- Sahte Menşe ve Damping Kaçırma: 5607 Sayılı Kanun Kapsamında Kaçakçılık Soruşturması ve Ceza Davası
- Gözetim Belgesi ve Gözetim Kıymeti: Belge Başvurusu, İhtirazi Kayıt, 15 Günlük İtiraz ve KDV
- Korunma Önlemi Soruşturması: İthalatçı Ne Yapmalı? Ek Mali Yükümlülük, Tarife Kontenjanı ve Uzatma
- Dampinge Karşı Vergi İadesi: Teminat, Geri Verme, İade Soruşturması ve Faiz
- Dampinge Karşı Önlemin 5 Yılı Doluyor: Nihai ve Ara Gözden Geçirme — İthalatçı ve İhracatçı Rehberi
- Menşe Şüphesiyle Dampinge Karşı Vergi Ek Tahakkuku ve Para Cezası: İtiraz, Dava ve İade
- Etkisiz Kılma Soruşturması: İthalatçı ve Üçüncü Ülkedeki Üretici Ne Yapmalı?
- Damping Tebliğine Karşı Danıştay’da İptal ve Yürütmeyi Durdurma Davası
- Dampingli İthalattan Zarar Gören Yerli Üretici: Damping Şikâyeti Başvurusu
- Türkiye’de Damping Soruşturması: Yabancı Üretici ve İhracatçının Savunması
- Ürünüme Damping Soruşturması Açıldı: İthalatçı Ne Yapmalı?
- Gümrük Uzlaşması: Ek Tahakkuk ve Gümrük İdari Para Cezasında Uzlaşma
- Gümrük Vergisi İadesi: Geri Verme ve Kaldırma
- Gümrük Kıymeti ve İthalatta Değer Beyanı
- Menşe ve Dolaşım Belgeleri: A.TR, EUR.1, Menşe Şahadetnamesi ve Sonradan Kontrol
- Dâhilde İşleme Rejimi ve İthalatta Vergilendirme
- TAREKS’te Olumsuz Sonuç ve Gümrükte Durdurulan İthal Ürün
- Makine İthalatında TAREKS Ön İzni
- Paralel İthalat: Yurt Dışından Orijinal Ürün Getirip Satmak
- Gümrükte Sahte Ürüne El Koyma
- Vergi Mahkemesi Dava Dilekçesi Örneği
- Vergi Davasında İstinaf
- İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tahakkuk (6183 sayılı Kanun)
- Rekabet Kurulu Kararına İtiraz: İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezasına İtiraz ve İptal Davası
- Yatırım Teşvik Belgesinin İptali ve Desteklerin Geri Alınması
- Serbest Bölgeler ve Teşvikli Yatırımlarda Vergi Rejimi
- Transit Ticaret Kazancında İndirim
- Hukuk Gündemi: Çin Menşeli Kaynak Makinelerinde Damping Soruşturması Yeniden Açıldı
- Çin Menşeli Kaynak Makinelerinde Nihai Gözden Geçirme Soruşturması Ne Anlama Geliyor?
- Vergi Hukuku Rehberi
- Ticaret Hukuku Rehberi
- İdare Hukuku Rehberi
- Dilekçe Örnekleri
Sıkça Sorulan Sorular
Damping soruşturması ne kadar sürer?
Soruşturma özel durumlar dışında bir yıl içinde sonuçlandırılır; bu süre Kurul tarafından altı ayı geçmemek üzere uzatılabilir (Yönetmelik m.30). Şikâyet üzerine yapılan ön inceleme en çok 45 gün sürer (m.20). Geçici önlem, soruşturmanın açılmasından itibaren altmış gün geçmeden uygulanamaz (3577 sayılı Kanun m.12).
Soru formunu cevaplamazsam ne olur?
Verilen süre içinde gerekli bilgiyi sağlamayan taraf iş birliğine gelmemiş sayılır ve hakkındaki belirleme mevcut verilere göre yapılır; sonuç, iş birliğine gelinmesi hâline göre daha az avantajlı olabilir (Yönetmelik m.26). Güncel tebliğler yalnızca süresinde soru formunu cevaplayan veya görüş sunanları ilgili taraf olarak dikkate alır (Tebliğ No: 2026/22 m.10). Cevap vermeyen üreticinin ürünü, kendisi için ayrı oran belirlenmeyen firmalara uygulanan oranla vergilendirilir.
37 günlük süre uzatılabilir mi?
Evet. Süresi içinde ve nedenleri belirtilerek başvurulursa cevap süresi, soruşturmadaki süre kısıtları gözetilerek uzatılabilir (Yönetmelik m.21). Talep yazılı ve gerekçeli olmalı, süre dolmadan Genel Müdürlüğe ulaşmalıdır.
Dampinge karşı vergiyi kim öder?
Verginin mükellefi, dampinge konu malı ithal eden gerçek veya tüzel kişidir (3577 sayılı Kanun m.8). Vergi gümrük idaresince, ithalde alınan diğer vergilerden ayrı olarak tahsil edilir veya teminata bağlanır (m.9). Yabancı üretici vergiyi ödemez; ancak oran onun verisine göre belirlendiğinden yükün büyüklüğü onun soruşturmaya katılıp katılmamasına bağlıdır.
Soruşturma açılmadan önce ithal ettiğim mallar için vergi istenebilir mi?
Kesin önlemin geriye dönük uygulanması, geçici önlemlerin alındığı tarihten geriye doğru doksan günle sınırlıdır ve soruşturmanın başlangıç tarihinden öncesine gidemez (3577 sayılı Kanun m.7; Karar m.6). Soruşturma, açılış tebliğinin yayımı tarihinde başlamış sayılır. Menşe veya tarife nedeniyle yapılan ek tahakkuk bundan farklıdır; orada gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıllık süre uygulanır (4458 sayılı Kanun m.197).
Dampinge karşı vergi kaç yıl yürürlükte kalır?
Kesin önlem, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl sonra yürürlükten kalkar. Bitişinden önce nihai gözden geçirme soruşturması açılırsa önlem soruşturma sonuçlanıncaya kadar sürer ve soruşturma sonunda devamına karar verilebilir (Yönetmelik m.35 ve m.42). Önlemin yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra ara gözden geçirme istenebilir (m.34).
Malı başka bir ülke üzerinden getirirsem vergi uygulanmaz mı?
Önlem, tebliğde belirtilen menşe ülkenin eşyasına uygulanır; malın başka bir ülkeden sevk edilmesi menşeini değiştirmez. Önlemden kaçınmak için ticaretin şeklinin değiştirildiği saptanırsa önlem üçüncü ülkelerden ithalatı kapsayacak şekilde genişletilebilir ve soruşturma süresince teminat alınabilir (Karar m.11; Yönetmelik m.38). Gümrük idaresi de sonradan kontrolde ek tahakkuk yapabilir.
Dampinge karşı vergiye nasıl itiraz edilir?
Önlemi koyan tebliğe karşı, yayımını izleyen günden itibaren altmış gün içinde Danıştay’da iptal davası açılır (2575 sayılı Kanun m.24/1-c; 2577 sayılı Kanun m.7). Gümrük idaresinin tebliğ ettiği tahakkuk veya ceza kararına karşı on beş gün içinde bir üst makama itiraz edilir; itirazın reddi üzerine otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır (4458 sayılı Kanun m.242; 2577 sayılı Kanun m.7).
Dampinge karşı vergi üzerinden üç kat para cezası kesilebilir mi?
Danıştay Yedinci Dairesi 11.11.2024 tarihli ve E.2022/1217, K.2024/4587 sayılı kararında, 3577 sayılı Kanun’un ceza hükmü içermediğini ve m.15’in gümrük mevzuatına yalnızca usul ve şekil yönünden atıf yaptığını belirterek, dampinge karşı vergi tutarı üzerinden Gümrük Kanunu m.234 uyarınca ceza kesilmesini “kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesine aykırı bulmuştur. Bu husus itiraz ve dava dilekçesinde ayrıca ileri sürülmelidir.
Fazla ödediğim dampinge karşı vergiyi geri alabilir miyim?
Tedarikçinizin damping marjı ortadan kalkmış veya azalmışsa, tahsil tarihinden itibaren altı ay içinde delilleriyle birlikte İthalat Genel Müdürlüğü’ne iade başvurusu yapabilirsiniz (Yönetmelik m.37). Geçici önlem olarak alınan teminat, kesin vergi daha düşük belirlenirse fark kadar, soruşturma kapatılırsa tümüyle iade edilir (3577 sayılı Kanun m.14).
Tedarikçim için düşük oran belirlendi; bu orandan nasıl yararlanırım?
Gümrük idaresi, firma bazında belirlenen orandan yararlanılabilmesi için Üretici/İhracatçı Belgesi arar. Belge, faturayı düzenleyen firma tarafından İngilizce düzenlenir, yetkilisince ıslak imzayla imzalanır ve beyannamenin tescilinde faturayla birlikte sunulur; eşya serbest dolaşıma girdikten sonra sunulan belge kabul edilmez. Belge ibraz edilmezse diğer firmalar için belirlenen oran uygulanır (Tebliğ No: 2025/1 m.4 ve m.5).
Korunma önlemi ile dampinge karşı vergi arasındaki fark nedir?
Dampinge karşı vergi, ihraç fiyatının normal değerin altında olmasına ve bunun yerli üretim dalına zarar vermesine dayanır; belirli ülke ve firmalara yönelir ve beş yıl sürer. Korunma önlemi için haksız rekabet aranmaz; ithalatın yerli üreticilerde ciddi zarar oluşturacak şekilde artması yeterlidir. Korunma önlemi gümrük vergisi artışı, ek mali mükellefiyet, kota veya tarife kontenjanı biçiminde uygulanır ve geçici önlem dâhil dört yılı aşamaz (İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği m.10 ve m.11).
Kaynakça
- 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun (21.07.1999 tarihli ve 4412 sayılı Kanun ile 02.07.2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararname değişiklikleri işlenmiş metin).
- 20.10.1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar (2005/9840 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik).
- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30.10.1999, 23861; 02.05.2002, 12.01.2005 ve 26.01.2006 tarihli değişiklikler işlenmiş metin).
- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ No: 2025/1 (RG 27.03.2025, 32854); No: 2026/22 (RG 19.06.2026, 33285); No: 2026/28 (RG 14.08.2026, 33340); No: 2026/31 (RG 14.10.2026, 33400).
- İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği (RG 08.06.2004, 25486; 29.11.2013 tarihli değişiklik işlenmiş metin).
- İthalatta Gözetim Uygulanması Yönetmeliği (RG 08.06.2004, 25486; 31.01.2009 tarihli değişiklik işlenmiş metin).
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu; 2575 sayılı Danıştay Kanunu.
- Danıştay Yedinci Dairesi, 11.11.2024, E.2022/1217, K.2024/4587.
- Danıştay Yedinci Dairesi, 20.05.2009, E.2009/172, K.2009/2442.
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 04.12.2024, E.2023/1501, K.2024/1131.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu: E.2022/497, K.2024/62 (14.02.2024); E.2025/580, K.2026/232 (15.04.2026). Yargıtay 7. Ceza Dairesi: E.2016/6638, K.2019/33826 (09.07.2019).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya kendi tebliği, ürün tanımı, belgeleri ve süreleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Ürününüze damping soruşturması mı açıldı? Süre dolmadan değerlendirelim
Soru formu ve ilgili taraf bildirimi, tedarikçiyle yazışma, tebliğe karşı dava ve gümrük ek tahakkukuna itiraz için tebliğiniz ve beyannamelerinizle hemen arayın.
Süreyi kaçırmayın
Soru formu için 37 gün, gümrük tahakkukuna itiraz ve uzlaşma için 15 gün, önlem koyan tebliğe karşı dava için 60 gün. Süreler tebliğin yayımıyla veya kararın tebliğiyle işlemeye başlar. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Vergi Hukuku Rehberi · Ticaret Hukuku Rehberi · İdare Hukuku Rehberi · Gümrük Uzlaşması · Dilekçe Örnekleri · İletişim


