Gümrükte Sahte Ürüne El Koyma 2026: Gümrük Kanunu m.57, On İş Günü Kuralı, İhtiyati Tedbir ve Kolaylaştırılmış İmha

Bu rehber, markasını taşıyan sahte ürünlerin ithalat veya ihracat sırasında gümrükte yakalanmasını isteyen marka sahipleri, Türkiye distribütörleri ve lisans alanlar ile eşyası “fikri mülkiyet ihlali şüphesi” gerekçesiyle gümrükte durdurulan ithalatçılar, e-ticaret satıcıları ve gümrük müşavirleri için yazıldı. Gümrüğe başvurunun içeriğini ve süresini, resen alıkoymayı, on iş günü kuralını, ihtiyati tedbir ve tecavüz davasını, kolaylaştırılmış imhayı, teminat karşılığı teslimi, orijinal ürün ve kişisel kullanım istisnalarını, ithalatçının itiraz yollarını ve ceza boyutunu Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği, Sınai Mülkiyet Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleriyle anlatır. Sayfada kolaylaştırılmış imha talebi, ihtiyati tedbir talepli tecavüz davası ve ithalatçının tedbire itiraz dilekçesi örnekleri yer alır. Süre işliyorsa Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan hemen ulaşabilirsiniz.

Gümrükte Sınır Önlemi Nedir, Hangi Eşyaya Uygulanır?

Fikri ve sınai haklar mevzuatına göre korunan bir hakka tecavüz eden eşyanın alıkonulması veya gümrük işlemlerinin durdurulması, hak sahibinin veya temsilcisinin talebi üzerine gümrük idareleri tarafından gerçekleştirilir; durdurma veya alıkoyma kararı hak sahibine ve beyan sahibine ya da eşyayı gümrüğe getiren kişiye bildirilir (Gümrük Kanunu m.57/1-a ve m.37). Uygulamada bu yola “sınır önlemi” denir. Gümrük idaresi, Türkiye Gümrük Bölgesinde taşıt değiştiren eşya dahil, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma konu olan ve fikri ve sınai hakları ihlal ettiğinden şüphe edilen eşya hakkında işlem yapar (Yönetmelik m.101/1). Böylece ithalat, ihracat, yeniden ihracat, antrepo ve serbest bölge işlemleri ile aktarma yapılan eşya da kapsama girer.

Hak sahibi tanımı geniş tutulduğundan, marka sahibinin yanında lisans alan ve markayı Türkiye’de kullanmaya yetkili kılınan distribütör de bu yolu kullanabilir; yetkinin belgelenmesi gerekir. Lisans alanın mahkemedeki dava ve ihtiyati tedbir yetkisi ise ayrıca Sınai Mülkiyet Kanunu m.158’e tabidir: inhisari lisans alan, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kendi adına dava açabilir; inhisari olmayan lisans alan ise ciddi zarar tehlikesi varsa ihtiyati tedbir isteyebilir (SMK m.158/1 ve 3). Distribütörlük ilişkisinin diğer yönleri için distribütörlük ve bayilik sözleşmesi rehberimize bakabilirsiniz.

Kapsam dışında kalan eşya

Üçüncü satırdaki kural uygulamada çok önemlidir. Orijinal ürünün izinsiz ithali (paralel ithalat), sözleşmeyle belirlenen miktarın üzerinde üretilen ürünler veya lisans koşullarına aykırı üretim, gümrükteki bu hızlı usulün konusu değildir. Bu durumlarda hak sahibinin başvurabileceği yol, koşulları varsa doğrudan mahkemeden ihtiyati tedbir istemek ve sözleşme hukukuna dayanmaktır. Ayrıca Sınai Mülkiyet Kanunu, hak sahibi veya izniyle piyasaya sunulmuş ürünlerle ilgili fiilleri hakkın kapsamı dışında tutar (SMK m.152/1). Hükümde ülke veya bölge kaydı bulunmadığından, ürünün yurt dışında hak sahibi veya onun izniyle piyasaya sunulmuş olması da tükenme savunmasına dayanak yapılır. Yetkili satıcı ağı dışındaki satışların rekabet hukuku boyutu için seçici dağıtım sistemi rehberimize bakabilirsiniz.

Posta ve hızlı kargoyla gelen küçük gönderiler için kanunda ayrı bir istisna yoktur; ticari nitelik taşımayan ve muafiyet sınırları içindeki hediyelik eşya istisnası dışında kalan gönderilerde sınır önlemi uygulanabilir. Bununla birlikte marka sahibi, tecavüz eden tarafından piyasaya sürülmüş ürünleri kişisel ihtiyaçları ölçüsünde elinde bulunduran veya kullanan kişilere karşı hukuk davası açamaz ve ceza şikâyetinde bulunamaz (SMK m.153/1).

Gümrüğe Başvuru: Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Programı

Eşyanın alıkonulması veya işlemlerinin durdurulması talebi, Yönetmeliğin ek-13’ünde yer alan başvuru formuyla elektronik olarak gümrük idaresine yapılır; başvurular elektronik veri değişimi sistemiyle de yapılabilir. Hak sahibi yurt dışında yerleşikse işlemler ancak Türkiye’de yerleşik temsilcisi aracılığıyla yapılabilir (Yönetmelik m.103/1). Gümrük Genel Tebliği (Fikri ve Sınai Haklar) (Seri No: 1) uyarınca başvuru, Ticaret Bakanlığının internet sitesindeki Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Programı üzerinden elektronik imzayla yapılır; kâğıt üzerinde imzalanıp gönderilen başvuru kabul edilmez. Kabul edilen başvuru bütün gümrük idarelerinin erişebildiği veri tabanına işlenir; bu nedenle tek başvuru bütün gümrük kapılarında koruma sağlar.

Bunlara ek olarak, biliniyorsa orijinal eşyanın Türkiye piyasasındaki vergi öncesi kıymeti, eşyanın gönderileceği yer, sevkiyat ve ambalaj ayrıntıları, planlanan varış veya çıkış tarihi, taşıyıcı ve araç bilgisi, ithalatçı, ihracatçı veya zilyede ilişkin bilgiler, üretim ülkesi ve güzergâhlar ile orijinal ve şüpheli eşya arasındaki teknik farklar bildirilir (Yönetmelik m.103/4). Gümrük memuru sahte ürünü birkaç dakikalık muayenede tanımak zorundadır; başvurudaki tanım ne kadar somutsa yakalama ihtimali o kadar yükselir.

Başvurunun işleme konulması sırasında ortaya çıkan idari masraflar hak sahibinden istenemez; ancak eşyanın ihlal eden nitelikte olup olmadığının tespiti için yapılan tahlil ve ekspertiz ücretleri ile fazla mesai ücretleri hak sahibi veya temsilcisi tarafından karşılanır (Yönetmelik m.103/10). Durdurulan eşya, risk ve mali yükümlülükleri hak sahibine ait olmak üzere gümrük gözetimi altında depolanır (m.109). Hakkın sona ermesi veya süresinin bitmesi gümrüğe bildirilmek zorundadır; yanlış, eksik veya güncellenmemiş bilgiden doğan yanlış uygulamalardan hak sahibi sorumludur (m.103/12). Tescilinizin yenileme tarihini, iptal veya hükümsüzlük süreçlerini bu nedenle gümrük kaydıyla birlikte izlemelisiniz; bu süreçler için kullanılmayan markanın iptali ve marka hükümsüzlük davası rehberlerimize bakabilirsiniz.

Başvurunuz Yoksa: Üç İş Günlük Resen Alıkoyma

Gümrük idaresine henüz bir talepte bulunulmamışsa ve eşyanın fikri ve sınai mülkiyet haklarını ihlal ettiğine dair açık deliller varsa, hak sahibinin geçerli bir başvuruda bulunabilmesi için gümrük idaresi eşyayı üç iş günü süreyle resen alıkoyabilir veya işlemlerini durdurabilir (Gümrük Kanunu m.57/1-b). Gümrük idaresi, alıkoymayı izleyen ilk iş günü içinde başvuru yapması için hak sahibine, ayrıca beyan sahibine veya eşyayı elinde bulundurana bildirimde bulunur (Yönetmelik m.102/1). Bu aşamada hak sahibine eşyanın miktarı ve niteliği dışında bilgi açıklanmaz; gümrük idaresi şüpheyi desteklemek için hak sahibinden bilgi ve belge isteyebilir (m.102/2).

Resen alıkoyma bildirimi alan marka sahibinin önündeki süre son derece kısadır: üç iş günü içinde Programdan başvurunun yapılması gerekir. Başvuru yapıldıktan sonra mahkemeye gitme süresi, resen alıkonulan eşya bakımından hak sahibinin başvuru tarihinden itibaren on iş günüdür (Yönetmelik m.107/1). Gümrükten telefon veya e-posta gelmeden önce başvurunun hazır olması, bu iki sürenin birbirine eklenmesini önler. Başvuru yapılmamışsa veya süre kaçırılmışsa eşya, beyan sahibinin talep ettiği rejime göre işlem görür.

Eşya Durdurulduktan Sonra: Bildirim, Bilgi ve Numune

Hak sahibinin başvurusu üzerine, gümrük işlemlerine tabi eşya ihlal eden eşya tanımına uyuyorsa gümrük idaresi eşyanın işlemlerini durdurur veya eşyayı alıkoyar (Yönetmelik m.104/1). Durdurma veya alıkoyma, izleyen ilk iş günü içinde hak sahibine veya temsilcisine ve beyan sahibine ya da eşyanın zilyedine bildirilir. Gizli nitelikteki bilgiler, mesleki sırlar ile ticari ve endüstriyel sırlar hariç olmak üzere alıcı, gönderici, beyan sahibi ve eşyanın zilyedinin isim ve adres bilgileri ile eşyanın menşe ve kaynak ülkesi, yetkili yargı merciine başvuruda kullanılmak üzere talep eden hak sahibine verilir (m.104/2). Dava dilekçesinde davalıyı doğru gösterebilmek için bu bilgiyi bildirimin geldiği gün istemek gerekir.

Gümrük idaresi, işlemlerde yer alan kişilerin ve başvuru sahibinin durdurulan eşyayı kontrol etmesine izin verir; hak sahibinin talebiyle muayene sırasında, yalnızca tahlil edilmek ve sonraki işlemleri kolaylaştırmak amacıyla eşyadan numune alınabilir. Numuneler tahlilden sonra ve eşyanın gümrük işlemleri tamamlanmadan önce gümrük idaresine geri gönderilir; tahlil hak sahibinin sorumluluğundadır (m.104/3). Gümrükten alınan bilgiler yalnızca kolaylaştırılmış imha, dava ve ihtiyati tedbir amaçlarıyla kullanılabilir; başka amaçla kullanıldığı anlaşılırsa başvuru kalan süre boyunca askıya alınabilir, tekrarında yenileme talebi reddedilebilir (m.106/1).

On İş Günü Kuralı: İhtiyati Tedbir ve Dava

Sınır önleminin bütün etkisi bu sürede belirlenir. Gümrük idaresinin durdurma veya alıkoyma kararının hak sahibine tebliğinden itibaren çabuk bozulabilir eşya için üç iş günü, diğer eşya için on iş günü içinde ihtiyati tedbir kararı getirilmezse eşya hakkında beyan sahibinin talep ettiği gümrük rejimi hükümlerine göre işlem yapılır; haklı bir mazeret varsa hak sahibinin talebiyle on iş gününe kadar ek süre verilebilir (Gümrük Kanunu m.57/3). Yönetmelik bu kuralı ayrıntılandırır: hak sahibi, bildirimden itibaren on iş günü içinde yetkili mahkemede dava açmalı ve ihtiyati tedbir kararı almalı ya da yetkili mahkeme dışında bir mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alıp kararın alındığı tarihten itibaren on gün içinde yetkili mahkemede dava açmalı ve bunu gösteren belgeyi gümrüğe ibraz etmelidir (Yönetmelik m.107/1). Bozulabilir eşyada süre üç iş günüdür ve uzatılamaz (m.107/2).

Mahkemeden istenecek tedbirin dayanağı Sınai Mülkiyet Kanunu m.159’dur. Dava açma hakkı olan kişi, dava konusu kullanımın ülke içinde kendi sınai mülkiyet hakkına tecavüz teşkil edecek şekilde gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat ederek, verilecek hükmün etkinliğini temin için ihtiyati tedbir isteyebilir (SMK m.159/1). Tedbirler özellikle tecavüze konu ürünlere, Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman ya da bölge gibi alanlar dahil, bulundukları her yerde el konulmasını ve bunların saklanmasını kapsar (m.159/2-b). Talep eden, tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır; hakların derhâl korunmasında zorunluluk varsa hâkim karşı tarafı dinlemeden de karar verebilir (HMK m.390/2-3). On iş günlük süre, karşı tarafı dinlemeden karar verilmesini haklı kılan tipik bir aciliyet hâlidir.

Davada görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; bulunmayan yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (SMK m.156/1). Hak sahibinin açacağı davada yetkili mahkeme, davacının yerleşim yeri veya hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği ya da etkilerinin görüldüğü yer mahkemesidir; eşyanın durdurulduğu gümrük idaresinin bulunduğu yer bu nedenle yetkilidir (m.156/3). Davacının Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (m.156/4). Dava açılmadan önce tedbir, esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden istenir (HMK m.390/1). Tecavüzün tespiti, durdurulması ve ortadan kaldırılması gibi konusu bir miktar para olmayan istemlerde dava şartı arabuluculuk uygulanmaz; tazminat da istenecekse bu yön ayrıca değerlendirilmelidir (TTK m.5/A/1). Tazminatın nasıl hesaplandığını marka tecavüzünde tazminat hesaplama rehberimizde anlattık.

Mahkeme tedbire karar verirken teminat ister; teminat, tedbir haksız çıkarsa karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı muhtemel zararı karşılamalıdır. Talep resmî belgeye veya başka kesin bir delile dayanıyorsa ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme gerekçesini göstererek teminat almayabilir (HMK m.392/1). Gümrükte bekleyen eşyada teminat, eşyanın beyan edilen kıymeti ve bekleme sürecinin ithalatçıya maliyeti esas alınarak takdir edilir; tutarın yatırılması için hazırlıklı olunmalıdır, aksi hâlde karar verilse bile gümrüğe süresinde sunulamaz.

Kolaylaştırılmış İmha: Dava Açmadan Sonuç

Gümrük idaresi, işlemleri durdurulan veya alıkonulan eşyanın, mahkemece fikri ve sınai hakları ihlal ettiğinin tespitine gerek olmaksızın, kolaylaştırılmış imha kapsamında gümrük kontrolü altında imhasına izin verebilir (Gümrük Kanunu m.57/6). Yönetmelik bu yolu ayrıntılı koşullara bağlar: durdurmanın tebliğinden itibaren on iş günü, bozulabilir eşyada üç iş günü içinde hak sahibi gümrüğe iki belge sunmalı ve bu süre içinde eşya sahibi veya beyan sahibi itiraz etmemelidir (Yönetmelik m.105/2).

Uygulamada kolaylaştırılmış imha, ithalatçıyla kısa bir müzakereyle sonuçlanır. İthalatçı, dava ve ceza şikâyeti riskine karşı eşyayı terk etmeyi tercih edebilir; marka sahibi de dava masrafı ve teminat yükü olmadan eşyanın piyasaya girmesini önler. Muvafakat karşılığında ceza şikâyetinden vazgeçilmesi gibi bir uzlaşma yapılacaksa, şikâyet hakkının ve tazminat taleplerinin akıbeti yazılı olarak açıkça düzenlenmelidir. Beyan sahibi, eşyanın zilyedi veya eşya sahibi mahkeme kararı olmadan imhaya karşı çıkarsa Yönetmelik m.107’deki dava ve tedbir süreci işler (m.105/4). Bu nedenle kolaylaştırılmış imha talebinde bulunan hak sahibi, on iş günlük süreyi itiraz ihtimaline karşı dava hazırlığıyla birlikte kullanmalıdır.

Teminat Karşılığı Teslim ve Eşyanın Akıbeti

Gümrük Kanunu, durdurulan eşyanın hak sahibinin belirlediği tutarda teminatla iadesine ilişkin usulün yönetmelikle belirleneceğini öngörür (m.57/7). Yönetmelikteki düzenleme ise yalnızca tasarım hakkı, patent, ek koruma sertifikası veya bitki çeşitliliği hakkını ihlal ettiği şüphesiyle durdurulan eşya içindir: hukuki sürecin başlatıldığı gümrüğe bildirilmiş, yargı mercii on iş günü içinde ihtiyati tedbir kararı vermemiş ve eşyanın tüm gümrük işlemleri tamamlanmışsa eşya, hak sahibinin menfaatini korumaya yeterli bir teminat karşılığında beyan edene, eşya sahibine, ithalatçıya, taşıyıcıya veya elinde bulundurana teslim edilir (Yönetmelik m.108/1-2). Hak sahibi dışındaki kişi tarafından başlatılan işlemlerde, durdurma bildiriminin kendisine ulaşmasından itibaren yirmi iş günü içinde yasal süreç başlatılmazsa teminat çözülür (m.108/3).

Marka hakkı bu listede yer almadığından, marka ihlali şüphesiyle durdurulan eşyada Yönetmelik m.108 uyarınca teminatla teslim yolu kural olarak işlemez. Marka dosyasında ithalatçının başvurabileceği yol, mahkemeden tedbir kararı verilmişse, mahkemece kabul edilecek teminatı göstererek tedbirin değiştirilmesini veya kaldırılmasını istemektir (HMK m.395/1). Teminat karşılığı tedbirin kaldırılmasına karar verilmesi, ihlal iddiasının kabul edildiği anlamına gelmez; esas hakkındaki yargılama devam eder.

Hukuk davasında mahkeme, tecavüz oluşturan ürünlere ve bunların üretiminde münhasıran kullanılan araçlara el konulmasına, tecavüzün devamını önlemek için ürünlerin şekillerinin değiştirilmesine, markaların silinmesine veya kaçınılmazsa imhasına karar verebilir (SMK m.149/1-d ve f). Marka sahibi el konulan ürünler üzerinde mülkiyet hakkı tanınmasını da isteyebilir; bu durumda ürünlerin değeri tazminattan düşülür (m.149/1-e ve 2). Ancak sahte eşyanın nitelikleri değiştirilmeden yeniden piyasaya dönmesine Yönetmelik izin vermediğinden, gümrükteki eşya için gerçekçi talep çoğunlukla imhadır.

Eşyası Durdurulan İthalatçı Ne Yapabilir?

Durdurma bildirimi alan ithalatçının ilk işi, eşyanın orijinal olup olmadığını ve tedarik zincirini belgelerle ortaya koymaktır. Sınır önlemi şüpheye dayanan geçici bir işlemdir; ihlalin varlığına mahkeme karar verir. Aşağıdaki yollar birbirini dışlamaz ve çoğu zaman birlikte kullanılır.

Hak sahibi, başvurusunda gümrük işlemlerini yapan kişilere karşı sorumluluğu kabul ettiğini ve gözetim masraflarını üstlendiğini beyan etmek zorundadır (Yönetmelik m.103/11). Gümrük idaresi ise başvuru üzerine veya resen hareket etmesi nedeniyle ilgililerin uğradığı zarardan sorumlu tutulamaz (Gümrük Kanunu m.57/2). Bu nedenle haksız durdurmanın bedelini, yani demuraj, ardiye, sözleşme cezası ve kaçırılan satış zararını, ithalatçı hak sahibinden isteyebilir. Haksız şikâyetin haksız rekabet boyutu için haksız rekabet davaları rehberimize bakabilirsiniz. Marka sahibinden gümrük durdurmasıyla eş zamanlı ihtarname de geldiyse cevap stratejisini marka ihtarnamesi aldım rehberimizde anlattık.

Eşya sınır önlemi dışında bir nedenle de durdurulmuş olabilir. Ürün güvenliği denetiminde olumsuz sonuç çıkmışsa süreç farklıdır; bunu TAREKS’te olumsuz sonuç ve gümrükte durdurulan ithal ürün rehberimizde ele aldık. Kozmetik ve tıbbi cihaz ithalatında kaçakçılık suçlaması gündeme gelmişse kaçak tıbbi cihaz ve kozmetik ithalatında gümrükte el koyma rehberimize bakabilirsiniz.

Ceza Boyutu: İthalat da Marka Suçu Kapsamındadır

Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır (SMK m.30/1). Cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır; soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır (m.30/5-6). Şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1). Suç bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenirse tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerine de hükmolunur (SMK m.30/4).

Ceza dosyasında savunmanın ana ekseni beraattir: ürünün orijinalliği, kastın yokluğu, tescil kapsamı ve fiilin tamamlanmamış olması birlikte değerlendirilir. Arama, el koyma, bilirkişi incelemesi ve uzlaştırma aşamalarındaki hakları işyerinde sahte ürün araması ve marka suçu savunması rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık. Kaçakçılık soruşturmasında el konulan eşyanın ve taşıtın akıbeti için kaçak eşya ve taşıt müsaderesi rehberimize bakabilirsiniz.

Marka sahibi açısından gümrük, ihlal zincirinin başladığı yerdir. Gümrükte yakalanamayan ürünler iç piyasada pazaryerlerinde ve mağazalarda karşınıza çıkar; bu aşamadaki yollar için pazaryerinde marka şikâyeti, kozmetik ve parfüm sektöründe sahte kozmetik ve parfüm satışı, genel çerçeve için marka hakkına tecavüz davası rehberlerimize bakabilirsiniz.

Kolaylaştırılmış İmha Talebi Dilekçesi Örneği

Gümrük başvurusu kabul edilmiş bir marka sahibinin, işlemleri durdurulan sahte ürünler için kolaylaştırılmış imha talep ettiği ve ithalatçının muvafakatnamesinin noter onayı beklendiği için süre uzatımı istediği bir dosya için örnektir.

İhtiyati Tedbir Talepli Marka Hakkına Tecavüz Davası Dilekçesi Örneği

İthalatçının kolaylaştırılmış imhaya itiraz ettiği ve on iş günlük sürenin dolmak üzere olduğu bir dosyada, eşyanın durdurulduğu gümrük idaresinin bulunduğu yerdeki mahkemeye sunulacak dava dilekçesi için örnektir. Tazminat talebi saklı tutulmuştur; tazminat da istenecekse dava şartı arabuluculuk ayrıca değerlendirilmelidir.

İthalatçının İhtiyati Tedbire İtiraz Dilekçesi Örneği

Hak sahibinin yetkili bölge distribütöründen satın alınan orijinal ürünlerin gümrükte durdurulduğu ve karşı taraf dinlenmeden ihtiyati tedbir kararı verildiği bir dosyada, ithalatçı adına sunulacak itiraz için örnektir. İtirazın gücü, faturaların ürünü hak sahibine veya onun yetkilendirdiği kişiye kadar götürmesine bağlıdır.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

Hak sahibi için

• Türk Patent ve Marka Kurumundan alınmış güncel tescil belgesi ve sicil kaydı; markanın kapsadığı mal sınıfları
• Gümrük başvurusunun kabul kararı ve geçerlilik süresi; yurt dışındaki hak sahibi için Türkiye’deki temsilcinin yetki belgesi
• Orijinal ürünün teknik tanımı, seri numarası düzeni, hologram, etiket ve ambalaj özellikleri; orijinal ve sahte ürünü karşılaştıran fotoğraflı tablo
• Yetkili üretici, lisans alan ve distribütör listesi; Türkiye piyasasındaki vergi öncesi fiyat listesi
• Gümrük idaresinin durdurma bildirimi, bildirimin tarih ve saati, numune inceleme raporu
• Teminat için hazır banka teminat mektubu veya nakit; imha ve depolama masrafları için bütçe

İthalatçı için

• Alış faturaları, proforma, ödeme ve banka transfer belgeleri; tedarikçinin hak sahibiyle bağlantısını gösteren distribütörlük veya lisans belgesi
• Ürünlerin seri numaraları ve parti bilgileri; hak sahibinin doğrulama aracından alınmış kayıtlar
• Gümrük beyannamesi ve ekleri, durdurma bildirimi, taşıma belgeleri
• Ardiye, demuraj ve taşıma giderlerine ait faturalar; müşteriyle yapılan satış sözleşmesi ve teslim takvimi
• Beyannamede yer alan ve ihlal iddiasıyla ilgisi olmayan diğer eşyanın listesi

Adım Adım Yol Haritası

1. Markanızın tescil kapsamını ve süresini kontrol edin; tescil yoksa önce tescil sürecini tamamlayın, çünkü gümrük başvurusu Türkiye’de tescil belgesi ister (Yönetmelik m.103/3).
2. Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Programı üzerinden elektronik imzayla başvurun; orijinal ürünün ve sahteciliğin özelliklerini somut ve fotoğraflı biçimde anlatın, en fazla bir yıllık koruma süresini belirtin (m.103/1-6).
3. Başvurunun otuz iş günü içinde sonuçlanmasını izleyin; ret hâlinde on beş gün içinde itiraz edin, kabulde süre bitmeden yenileme talebinde bulunun (m.103/7-9; Gümrük Kanunu m.242).
4. Durdurma bildirimi geldiği gün süreyi hesaplayın: on iş günü, bozulabilir eşyada üç iş günü. Aynı gün alıcı, gönderici ve menşe bilgilerini isteyin, numune alın (m.104/2-3; m.107/1-2).
5. İthalatçıyla kolaylaştırılmış imha için görüşün; muvafakat gelirse ihlal unsurlarını gösteren dilekçeyle birlikte gümrüğe sunun, gecikme varsa süre uzatımı isteyin (m.105/2).
6. Muvafakat gelmezse veya itiraz edilirse dava ve ihtiyati tedbir dilekçesini, eşyanın bulunduğu yerdeki fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesine aynı anda sunun; teminatı hazır tutun (SMK m.156/3, m.159; HMK m.390 ve m.392).
7. Tedbir kararını alır almaz uygulanmasını isteyin ve kararla birlikte dava açıldığını gösteren belgeyi on iş günü dolmadan gümrüğe sunun (HMK m.393/1; Yönetmelik m.107/1).
8. Yargılamada tecavüzün tespiti, durdurulması ve eşyanın imhasını isteyin; tazminat ve ceza şikâyeti seçeneklerini altı aylık şikâyet süresi içinde değerlendirin (SMK m.149/1 ve m.30/6; TCK m.73/1).
9. İthalatçıysanız bildirim gelir gelmez fatura zincirini kurun; orijinal ürün ve izinli üretim istisnasını gümrüğe yazılı olarak bildirin, kolaylaştırılmış imhaya muvafakat etmeyin ve tedbir kararı tebliğ edilirse bir hafta içinde itiraz edin (Gümrük Kanunu m.57/5; Yönetmelik m.105/4; HMK m.394).
10. Hak sahibi süre içinde tedbir kararı sunmazsa eşyanın talep ettiğiniz rejime göre işleme alınmasını yazılı olarak isteyin; haksız durdurma veya haksız tedbir zararlarınızın belgelerini saklayın (Yönetmelik m.107/3; HMK m.399).

Sık Yapılan Hatalar

• Başvuruyu ihlal görüldükten sonra yapmak. Resen alıkoyma yalnızca üç iş günü sürer; başvuru önceden yapılmamışsa bu süre çoğu zaman yetmez.
• Genel ifadelerle başvuru yapmak. “Sahte ürünler” gibi soyut bir tanım gümrük memurunun işine yaramaz; seri numarası düzeni, hologram, etiket ve fiyat farkı gibi somut ayırt edici özellikler yazılmalıdır.
• Süreyi takvim günüyle hesaplamak. Gümrükteki süreler iş günüyle işler, ancak başka mahkemeden alınan tedbirden sonraki dava süresi on gün olarak düzenlenmiştir; iki ölçü karıştırılmamalıdır.
• Yalnızca tedbir isteyip davayı sonraya bırakmak. Yönetmelik dava açılmasını da aradığından ve tedbir kararının uygulanması bir hafta içinde istenmezse tedbir kendiliğinden kalktığından en güvenli yol dava ve tedbiri birlikte istemektir.
• Teminatı hazır tutmamak. Tedbir kararı teminat yatırılmadan uygulanamaz; on iş günlük sürede teminat bulunamaması, kazanılmış bir kararı etkisiz bırakır.
• Orijinal ürünü sınır önlemiyle durdurmaya çalışmak. Hak sahibinin izniyle üretilmiş eşya sınır önleminin kapsamı dışındadır; paralel ithalata karşı bu yolu kullanmak haksız tedbir tazminatı riski doğurur.
• İthalatçının muvafakatnameyi düşünmeden imzalaması. Muvafakat, eşyanın kesin olarak kaybedilmesi demektir; ürün orijinalse belgelerle itiraz edilmeli, uzlaşma yapılacaksa ceza şikâyeti ve tazminat hakları yazılı olarak düzenlenmelidir.
• Tescil süresini ve gümrük kaydını güncellememek. Hakkın sona ermesi gümrüğe bildirilmezse yanlış uygulamadan doğan zarardan hak sahibi sorumludur.

Hukukçular Evi Gümrükteki Marka Dosyalarında Ne Yapar?

Marka sahipleri için gümrük başvurusunu orijinal ürünün ayırt edici özelliklerini ortaya koyacak şekilde hazırlıyor, koruma süresini ve tescil yenilemelerini takip ediyoruz. Durdurma bildirimi geldiği gün süreyi hesaplıyor, numune incelemesini ve ithalatçıyla kolaylaştırılmış imha görüşmesini yürütüyor, gerekirse ihtiyati tedbir talepli davayı eşyanın bulunduğu yerdeki fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde açıp kararı süresi içinde gümrüğe sunuyoruz. Eşyası durdurulan ithalatçılar için fatura zincirini kurarak orijinal ürün ve izinli üretim savunmasını hazırlıyor, tedbire itiraz ediyor, haksız durdurma ve haksız tedbirden doğan zararları takip ediyor, ceza soruşturması gündeme gelirse savunmayı aynı plan içinde yürütüyoruz.

Gümrük bildirimi ve tescil ya da fatura bilgilerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Hizmetin kapsamı için sınai mülkiyet: marka, patent ve tasarım ihlaline karşı hukuki yollar sayfamıza da bakabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Yedek Parça ve Tasarım Hakkı: Onarım İstisnası, Üç Yıl Kuralı ve Eşdeğer Parça
• Patent Hakkına Tecavüz Davası: İstemler, Eşdeğerlik, Tedbir ve Hükümsüzlük
• Markam Taklit Ediliyor: Marka Hakkına Tecavüz Davası
• Pazaryerinde Marka Şikâyeti: İlan Kaldırma ve İtiraz
• İşyerinde Sahte Ürün Araması ve Marka Suçu Savunması
• Sahte Kozmetik ve Parfüm Satışı: Marka Hakkına Tecavüz Suçu
• Kaçak Tıbbi Cihaz ve Kozmetik İthalatı: Gümrükte El Koyma
• TAREKS’te Olumsuz Sonuç ve Gümrükte Durdurulan İthal Ürün
• Kaçak Eşya ve Taşıt Müsaderesi, El Koyma ve Tasfiye
• Marka Tecavüzünde Tazminat Ne Kadar Çıkar?
• Marka İhtarnamesi Aldım, Ne Yapmalıyım?
• Marka Hükümsüzlük Davası
• Kullanılmayan Markanın İptali
• Marka Başvurum Reddedildi: İtiraz ve Dava
• Markama Benzer Başvuruya Yayıma İtiraz
• Seçici Dağıtım Sistemi ve Yetkili Satıcı Ağı
• Ticaret Hukuku Rehberi

Sıkça Sorulan Sorular

Gümrükte sahte ürünü nasıl durdurabilirim?

Ticaret Bakanlığının Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Programı üzerinden elektronik imzayla başvurursunuz. Başvuru kabul edilirse gümrük idaresi şüpheli eşyanın işlemlerini durdurur veya eşyayı alıkoyar ve ilk iş günü içinde size bildirir (Gümrük Kanunu m.57/1-a; Gümrük Yönetmeliği m.103 ve m.104).

Gümrük başvurusu için markamın tescilli olması gerekir mi?

Evet. Başvuruya, hak sahibi olduğunuzu ve hakkın Türkiye’de tescil edildiğini kanıtlayan belgenin eklenmesi zorunludur (Yönetmelik m.103/3).

Gümrük başvurusu ne kadar süre geçerli olur?

Başvuruda belirttiğiniz süre boyunca geçerlidir; bu süre bir yılı geçemez ve başvurunun kayda girdiği tarihten başlar. Süre başvurunuzla uzatılabilir (Yönetmelik m.103/6 ve 8).

Eşya durdurulduktan sonra ne kadar sürem var?

Durdurma kararının size bildiriminden itibaren on iş günü, bozulabilir eşyada üç iş günü içinde ihtiyati tedbir kararını gümrüğe sunmalısınız. Haklı mazeret varsa gümrük idaresi on iş gününe kadar ek süre verebilir; bozulabilir eşyada süre uzatılamaz (Gümrük Kanunu m.57/3; Yönetmelik m.107/1-2).

Süre içinde tedbir kararı getirmezsem ne olur?

Eşya hakkında ithalatçının talep ettiği gümrük rejimine göre işlem yapılır; yani eşya serbest dolaşıma girebilir (Gümrük Kanunu m.57/3; Yönetmelik m.107/3).

Dava açmadan sahte ürünü imha ettirebilir miyim?

Evet. İhlal unsurlarını gösteren dilekçeniz ile eşya sahibinin veya yetkili beyan sahibinin imha için terk muvafakatnamesini süre içinde sunar ve itiraz gelmezse eşya gümrük gözetiminde imha edilir; masraflar size aittir (Gümrük Kanunu m.57/6; Yönetmelik m.105).

Gümrük, başvurum olmadan sahte ürünü durdurabilir mi?

Açık deliller varsa gümrük idaresi, başvuru yapabilmeniz için eşyayı üç iş günü süreyle resen alıkoyabilir ve ilk iş günü içinde size bildirir (Gümrük Kanunu m.57/1-b; Yönetmelik m.102/1).

Orijinal ürünlerin paralel ithalatı gümrükte durdurulabilir mi?

Hak sahibinin izniyle üretilmiş eşyanın hak sahibinin rızası dışında bir gümrük işlemine tabi tutulması hâlinde bu eşya sınır önleminin kapsamı dışında tutulur (Gümrük Kanunu m.57/5; Yönetmelik m.101/2). Ayrıca hak sahibi veya izniyle piyasaya sunulan ürünlerde hak tükenir (SMK m.152/1).

Yurt dışından kendim için aldığım ürün gümrükte durdurulabilir mi?

Yolcuların kişisel eşyası ile ticari mahiyette olmayan ve muafiyet sınırları içindeki hediyelik eşya için sınır önlemi uygulanmaz (Gümrük Kanunu m.57/5). Marka sahibi, kişisel ihtiyacı ölçüsünde ürün bulunduran veya kullanan kişiye karşı dava açamaz ve şikâyette bulunamaz (SMK m.153/1).

İhtiyati tedbir kararını hangi mahkemeden almalıyım?

Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinden; bulunmayan yerlerde yetkilendirilmiş asliye hukuk mahkemesinden. Davacının yerleşim yeri veya fiilin gerçekleştiği yer, yani eşyanın durdurulduğu gümrüğün bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (SMK m.156/1 ve 3; HMK m.390/1).

Mahkeme tedbir için teminat ister mi?

Kural olarak evet; teminat, tedbir haksız çıkarsa karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı muhtemel zararı karşılamalıdır. Talep resmî belgeye veya kesin delile dayanıyorsa mahkeme gerekçe göstererek teminat almayabilir (HMK m.392/1).

Eşyam haksız yere durduruldu; zararımı kimden isteyebilirim?

Gümrük idaresi başvuru üzerine veya resen hareket etmesi nedeniyle doğan zarardan sorumlu tutulamaz (Gümrük Kanunu m.57/2). Hak sahibi ise başvurusunda sorumluluğu ve gözetim masraflarını üstlenir; haksız tedbir hâlinde zarar, hükmün kesinleşmesinden veya tedbirin kalkmasından itibaren bir yıl içinde istenebilir (Yönetmelik m.103/11; HMK m.399).

Marka ihlali şüphesiyle durdurulan eşyayı teminat vererek alabilir miyim?

Yönetmelikteki teminat karşılığı teslim yalnızca tasarım, patent, ek koruma sertifikası ve bitki çeşidi hakları için düzenlenmiştir (Yönetmelik m.108). Marka dosyasında mahkeme tedbir kararı vermişse, kabul edilecek teminatı göstererek tedbirin kaldırılmasını veya değiştirilmesini isteyebilirsiniz (HMK m.395/1).

Mahkeme ürünün sahte olduğuna karar verirse eşyaya ne olur?

Eşya imha edilir ya da nitelikleri ilk hâline dönemeyecek şekilde değiştirilerek teslim edilir; marka ve etiketlerin sökülmesi yeterli sayılmaz ve değiştirilmeden yeniden ihraç talebi reddedilir. Masraflar eşya sahibine aittir (Gümrük Kanunu m.57/4; Yönetmelik m.111).

Sahte ürün ithal etmek suç mu?

Başkasına ait marka hakkına tecavüz ederek mal ithal ya da ihraç etmek bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir; markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır ve soruşturma şikâyete bağlıdır (SMK m.30/1, 5 ve 6). Suç kasten işlenebilir; ithalatçının ürünün taklit olduğunu bildiği ayrıca gösterilmelidir (TCK m.21).

Kaynakça

• 4458 sayılı Gümrük Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni, 13.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
• Gümrük Yönetmeliği, 7.10.2009 tarihli ve 27369 mükerrer sayılı Resmî Gazete, m.100-111 (mevzuat.gov.tr işlenmiş metni; son işlenen değişiklik 22.8.2025 tarihli ve 32994 sayılı Resmî Gazete).
• Gümrük Genel Tebliği (Fikri ve Sınai Haklar) (Seri No: 1), 26.3.2013 tarihli ve 28599 sayılı Resmî Gazete.
• Ticaret Bakanlığı, Gümrük İşlemleri Sıkça Sorulan Sorular: Fikri Mülkiyet Hakları (ticaret.gov.tr).
• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metinleri).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya tescil kayıtları, gümrük işlemleri, eşyanın niteliği ve deliller birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır.