Patent Hakkına Tecavüz Davası 2026: İstemler, Eşdeğerlik, İhtiyati Tedbir, Usul Patentinde İspat ve Hükümsüzlük Karşı Davası

Bu rehber, buluşu patentle korunan ve ürününün veya üretim usulünün rakipleri tarafından taklit edildiğini düşünen patent ve faydalı model sahipleri ile patent ihlali iddiasıyla ihtarname alan, hakkında dava açılan veya tedbir kararı uygulanan üreticiler, ithalatçılar ve satıcılar için yazıldı. İstemlerin yorumunu ve eşdeğerlik ölçütünü, tecavüz sayılan ve sayılmayan fiilleri, önceki kullanım hakkını, delil tespitini, ihtiyati tedbiri, usul patentinde ispat yükünü, hükümsüzlük karşı davasını, tazminatı ve faydalı modeldeki farkları Sınai Mülkiyet Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleriyle anlatır. Sayfada delil tespiti talebi, ihtiyati tedbir talepli tecavüz davası ve hükümsüzlük karşı davalı cevap dilekçesi örnekleri yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Patent Neyi Korur? İstemler ve Koruma Kapsamı

Patent, teknolojinin her alanında yeni olan, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilen buluşlara verilir (SMK m.82/1). Patent sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda hiçbir ayrım yapılmaksızın patent hakkından yararlanır (m.85/1). Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren yirmi yıldır ve uzatılamaz; yıllık ücretlerin ödenmemesi hâlinde hak sona erer (m.101 ve m.140/1). Patentin geçerli olup olmadığını ve kalan süresini dava öncesinde sicilden kontrol etmek gerekir; süreleri marka, patent ve tasarım süre hesaplama aracı ile hesaplayabilirsiniz.

Patent davasının kalbi istemlerdir. Patentin sağladığı korumanın kapsamı istemlerle belirlenir; istemlerin yorumlanmasında tarifname ve resimler kullanılır (SMK m.89/1). Tarifnamede anlatılan ama isteme yazılmayan bir özellik korunmaz; isteme yazılan her unsur ise tecavüz incelemesinde tek tek aranır. Bu nedenle patent davası, karşı tarafın ürününün istemlerdeki her bir unsuru içerip içermediğinin gösterilmesiyle kazanılır.

Patent başvurusu da koruma doğurur. Başvurunun yayımlandığı tarihten itibaren başvuru sahibi, buluşa yapılan tecavüzler nedeniyle dava açabilir; tecavüz eden başvurudan veya kapsamından haberdar edilmişse yayıma da bakılmaz, kötüniyet hâlinde yayımdan önceki fiiller de tecavüz sayılabilir (SMK m.141/3). Ancak mahkeme, patentin verilmesine ilişkin nihai kararın yayımından önce iddiaların geçerliliği hakkında karar veremez (m.141/4). Başvuru sürecinin ayrıntıları için patent tescili ve başvuru süreci rehberimize bakabilirsiniz.

Hangi Fiiller Patent Hakkına Tecavüzdür?

Kanun patent sahibinin önleyebileceği fiilleri iki ayrı maddede düzenler. Birincisi patentin sağladığı hakların kapsamını, ikincisi tecavüz sayılan fiilleri sayar. Dava dilekçesinde her iki maddenin birlikte gösterilmesi gerekir.

Bilme şartı uygulamada önemlidir. Taklit ürünü üreten kişi iyiniyet savunması yapamaz; ama ürünü bir tedarikçiden alıp satan bayi veya ithalatçı için ürünün taklit olduğunu bildiğinin ya da bilmesi gerektiğinin gösterilmesi gerekir (SMK m.141/1-b). Bu nedenle satıcılara dava açmadan önce patent belgesi ve istemler ekli bir ihtarname gönderilmesi, ihtardan sonraki satışlar bakımından bilme şartını ortadan tartışmasız hâle getirir.

Kanun ayrıca dolaylı kullanımı da yasaklar. Patent sahibi, buluşun uygulanmasını mümkün kılan ve buluşun esasını oluşturan bir kısmı ile ilgili unsurların veya araçların, patenti kullanmaya yetkili olmayan kişilere verilmesini önleyebilir; bunun için verenin bu unsurların buluşu uygulamaya yeterli olduğunu ve bu amaçla kullanılacağını bilmesi veya durumun yeterince açık olması gerekir (SMK m.86/1). Piyasada her zaman bulunabilen ürünlerde bu hüküm ancak alıcının tecavüze teşvik edilmesi hâlinde uygulanır (m.86/2). Kit hâlinde parça satışı veya buluşa özgü bir yedek parçanın tedariki bu hükmün tipik uygulama alanıdır.

Tecavüz Sayılmayan Fiiller ve Patentin Sınırları

Önceki kullanım hakkı, patent davalarında en güçlü savunmalardan biridir; ancak ispatı zordur. Kullanımın patent başvuru tarihinden önce başladığı ve iyiniyetli olduğu tarihli faturalar, üretim kayıtları, teknik çizimler, makine alım belgeleri ve tanık beyanlarıyla gösterilmelidir. Hak yalnızca kullanımın “aynı şekilde” sürdürülmesini korur; üretim kapasitesini işletmenin makul ihtiyaçlarının ötesine taşımak veya hakkı lisansla başkasına vermek mümkün değildir (SMK m.87/1). İlaç sektöründeki ruhsat testleri istisnasının sınırlarını Bolar istisnası rehberimizde ayrıca anlattık.

Patent Sahibinin İlk Adımları: Delil, Teknik Analiz ve İhtar

Patent davası teknik bir davadır ve ilk aşamada yapılan hazırlık sonucu belirler. Rakip ürünün piyasadan satın alınması, faturanın saklanması, ürünün sökülerek fotoğraflanması ve her bir istem unsurunun ürünün hangi parçasında karşılandığını gösteren bir karşılaştırma tablosunun hazırlanması gerekir. Uygulamada “istem karşılaştırma tablosu” denilen bu belge, hem ihtiyati tedbir talebinde yaklaşık ispatın hem de bilirkişi incelemesinin omurgasıdır.

İhtarname her dosyada ilk adım olmamalıdır. Rakip üretimi bir tesiste yapıyorsa ihtar, makinelerin ve kalıpların ortadan kaldırılmasına fırsat verebilir. Bu durumda önce delil tespiti ve ihtiyati tedbir talebiyle mahkemeye gidilmesi, ihtarın ise ancak tedbirden sonra veya satıcılara yönelik olarak kullanılması daha güvenlidir. İhtarname alan taraf ise patent sahibinden görüş isteyebilir; bir ay içinde cevap verilmez veya cevap kabul edilmezse fiillerinin tecavüz oluşturmadığının tespiti için dava açabilir (SMK m.154/1). Bu stratejiyi marka dosyaları için marka ihtarnamesi aldım rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık; ilkeler patent dosyaları için de geçerlidir.

İhtiyati Tedbir: Üretimi ve Satışı Dava Bitmeden Durdurmak

Patent davaları teknik bilirkişi incelemesi gerektirdiğinden uzun sürer. Bu sürede rakibin üretimine ve satışına devam etmesi, patentin kalan koruma süresini fiilen anlamsız hâle getirebilir. Kanun bu nedenle ihtiyati tedbiri özel olarak düzenler: dava açma hakkı olan kişi, dava konusu kullanımın ülke içinde patentine tecavüz teşkil edecek şekilde gerçekleşmekte olduğunu veya gerçekleşmesi için ciddi ve etkin çalışmalar yapıldığını ispat ederek, verilecek hükmün etkinliğini temin için tedbir isteyebilir (SMK m.159/1).

Tedbir talebinde tedbir sebebi ve türü açıkça belirtilmeli, davanın esası yönünden haklılık yaklaşık olarak ispat edilmelidir; derhâl koruma zorunluluğu varsa hâkim karşı tarafı dinlemeden karar verebilir (HMK m.390/2-3). Patent dosyalarında yaklaşık ispatın aracı, istem karşılaştırma tablosu ile bağımsız bir uzmanın ön görüşüdür. Mahkeme kural olarak teminat ister; teminat, tedbir haksız çıkarsa karşı tarafın uğrayacağı muhtemel zararı karşılamalıdır (HMK m.392/1). Üretim hattının durdurulması gibi ağır sonuçlu tedbirlerde teminat yüksek tutulur; bu tutarın önceden planlanması gerekir.

Tecavüz ürünleri yurt dışından geliyorsa tedbir kararı gümrükte de uygulanır; ayrıca Ticaret Bakanlığına yapılacak başvuruyla gümrükte sınır önlemi işletilebilir. Gümrük Yönetmeliğindeki teminat karşılığı teslim usulünün patent bakımından da uygulandığını ve on iş günlük süreyi gümrükte sahte ürüne el koyma rehberimizde anlattık. İlaç sektörüne özgü tedbir sorunları için ilaçta patent ihlali ve jenerik giriş rehberimize bakabilirsiniz.

Usul Patentinde İspat Yükü

Usul patentinde patent sahibinin en büyük sorunu, rakibin fabrikasında hangi yöntemle üretim yaptığını bilmemesidir. Kanun bu güçlüğü ispat yükünü değiştirerek giderir. Patent konusu bir ürün veya maddenin elde edilmesine ilişkin bir usulse, mahkeme aynı ürünü elde etme usulünün patentli usulden farklı olduğunu ispat etmesini davalıdan isteyebilir (SMK m.141/2). Patentli usulle elde edilen ürün yeniyse, patent sahibinin izni olmadan üretilen aynı her ürünün patentli usulle elde edildiği kabul edilir ve aksini iddia eden bunu ispatla yükümlüdür.

Davalının sır savunması, gizlilik kayıtlı bilirkişi incelemesiyle dengelenir. Patent sahibi bu aşamada, davalının üretim tesisinde bilirkişi incelemesi yapılmasını ve inceleme sonucunun gizli belgeler bakımından yalnızca mahkemeye sunulmasını isteyebilir. Ticari sırların korunması ve gizlilik sözleşmeleri hakkında ticari sır ve know-how rehberimize bakabilirsiniz.

Davalının Savunmaları ve Hükümsüzlük Karşı Davası

Patent ihlali iddiasıyla karşılaşan tarafın ilk sorusu, rakip patentin gerçekten geçerli olup olmadığıdır. Kurumun nihai kararından sonra patentin hükümsüzlüğüne mahkeme karar verir ve hükümsüzlük nedenleri kanunda sınırlı olarak sayılmıştır (SMK m.138/1). Hükümsüzlük, tecavüz davasında karşı dava olarak açılabileceği gibi ayrı bir dava olarak da açılabilir.

Hükümsüzlükten önce düşünülmesi gereken daha hızlı bir yol vardır: patentin verilmesi kararının Bültende yayımlanmasından itibaren altı ay içinde üçüncü kişiler, patentlenebilirlik şartlarının bulunmadığı, buluşun yeterince açıklanmadığı veya başvurunun ilk hâlinin aşıldığı gerekçesiyle Kuruma itiraz edebilir (SMK m.99/1). Rakibinizin patentlerini Bültenden izlemek, bu kısa süreyi kullanmanızı sağlar. Ayrıca önceki kullanım hakkı (m.87), tükenme (m.152), deneme amaçlı kullanım (m.85/3) ve kendi ürününüzün istemlerdeki bir unsuru ne aynen ne de eşdeğer biçimde içermediği savunmaları, hükümsüzlükle birlikte ve kademeli olarak ileri sürülmelidir. Kendi patentinize dayanmak ise önceki tarihli bir patente karşı savunma olmaz (m.155).

Tazminat, İtibar Zararı ve Patenti Kullanma Yükümlülüğü

Patent hakkına tecavüz eden, patent sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür; zarar fiili kaybı ve yoksun kalınan kazancı kapsar (SMK m.150/1 ve m.151/1). Yoksun kalınan kazanç, patent sahibinin seçimine göre üç yöntemden biriyle hesaplanır: tecavüz olmasaydı elde edilecek muhtemel gelir, tecavüz edenin elde ettiği net kazanç veya hukuka uygun bir lisansta ödenecek lisans bedeli (m.151/2). İlk iki yöntemden biri seçilir ve ürüne olan talebin oluşmasında patentin belirleyici etken olduğu anlaşılırsa hakkaniyete uygun bir pay eklenir (m.151/4).

Tazminat istemlerinde dava şartı arabuluculuk uygulanır; tecavüzün tespiti, önlenmesi ve durdurulması gibi konusu para olmayan istemlerde uygulanmaz (TTK m.5/A/1). Tazminat talebi saklı tutularak önce tespit ve men davası açılabilir; belge sunma kararıyla elde edilen satış kayıtlarından sonra tazminat ayrıca istenebilir. Hesaplama yöntemlerinin karşılaştırmalı anlatımı için sınai mülkiyet tazminatı hesaplama rehberimize bakabilirsiniz; marka için yazılan rehberdeki ilkeler SMK m.151 ortak olduğundan patent için de geçerlidir.

Faydalı Modelde Farklar

Faydalı model, yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşları daha basit bir usulle korur; buluş basamağı aranmaz (SMK m.142/1). Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve uzatılamaz (m.101/1). Tecavüz sayılan fiiller patentle aynıdır (m.141/1). Ancak bazı buluşlar faydalı modelle korunamaz.

Faydalı modelin başvuru süreci, araştırma raporuna üçüncü kişi görüşü, dönüştürme ve hükümsüzlük davası için ayrıntılı faydalı model rehberimize bakabilirsiniz.

Faydalı model belgesine dayanılarak açılan davada, buluş basamağının aranmaması nedeniyle hükümsüzlük savunması daha dar bir alanda kalır; davalı çoğunlukla yenilik yokluğuna ve korunamayan konu bulunduğuna dayanır. Görünümü korunmak istenen ürünlerde patent veya faydalı model yerine tasarım tescili de düşünülmelidir; bunu tasarım tescili ve tasarım hakkına tecavüz rehberimizde anlattık.

Lisans Alan, Patent İsteme Hakkı ve Çalışan Buluşları

Patent başvurusu veya patent lisans sözleşmesine konu olabilir (SMK m.125/1). Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa inhisari lisans alan, üçüncü kişinin tecavüzü hâlinde patent sahibinin açabileceği davaları kendi adına açabilir; inhisari olmayan lisans alan ise önce patent sahibinden dava açmasını ister, sahip kabul etmez veya üç ay içinde dava açmazsa kendi adına dava açabilir ve ciddi zarar tehlikesinde bu süre dolmadan ihtiyati tedbir isteyebilir (m.158). Lisans hakkını izinsiz genişletmek veya üçüncü kişilere devretmek de tecavüzdür (m.141/1-d). Lisans sözleşmelerinin yapısı için teknoloji transferi sözleşmeleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Patent isteme hakkı buluşu yapana veya haleflerine aittir (SMK m.109/1). Patent gerçek hak sahibinden başkasına verilmişse, buluşu yapan veya halefleri patentin hükümsüzlüğünü isteyebilir ya da patentin kendisine devredilmesini mahkemeden talep edebilir; devir talebi patentin verildiğine ilişkin yayımdan itibaren iki yıl içinde, kötüniyet hâlinde ise koruma süresinin sonuna kadar kullanılır (m.111/1 ve 3, m.138/1-ç). Çalışanların iş ilişkisi içinde yaptığı buluşlarda hizmet buluşu ve serbest buluş ayrımı, bildirim yükümlülüğü ve işverenin hak talebi ayrıca düzenlenmiştir (m.113-121). Eski çalışanın veya iş ortağının buluşu kendi adına patentlemesi, tecavüz davasından önce hak sahipliği uyuşmazlığını gündeme getirir. Patentin mirasçılara geçişi için marka, patent ve tasarım haklarının mirasla intikali rehberimize bakabilirsiniz.

Hizmet buluşu ile serbest buluş ayrımını, işverenin dört aylık hak talebi süresini, bedelin dilimli hesabını ve teşvik ödülünü çalışan buluşu ve bedel hesabı rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Görevli ve Yetkili Mahkeme, Bilirkişi ve Zamanaşımı

Patent davalarında bilirkişi heyetinin oluşumu sonucu doğrudan etkiler. Heyette ilgili teknik alanın uzmanı ile patent istemlerinin yorumunda deneyimli bir uzmanın bulunmasını istemek ve bilirkişiye sorulacak soruları her istem unsuru bakımından ayrı ayrı yazmak gerekir. Rapora itirazda, raporun her istem unsurunu tek tek inceleyip incelemediği, eşdeğerlik ölçütünü (SMK m.89/5) doğru uygulayıp uygulamadığı ve patent sahibinin tescil sürecindeki beyanlarını (m.89/6) değerlendirip değerlendirmediği denetlenir. Sınai mülkiyet uyuşmazlıklarının tamamına ilişkin süre ve mahkeme tablosunu sınai mülkiyet hukuku rehberi sayfamızda bulabilirsiniz.

Dava Öncesi Delil Tespiti Talebi Örneği

Rakibin patentli düzeneği kendi tesisinde ürettiği ve ihtar hâlinde kalıpların ortadan kaldırılabileceği bir dosyada, karşı tarafa tebligat yapılmadan delil tespiti istenmesi için örnektir. Talep, ileride açılacak tecavüz davasına bakacak mahkemeye yapılmıştır.

İhtiyati Tedbir Talepli Patent Hakkına Tecavüz Davası Dilekçesi Örneği

Delil tespiti raporuyla ürünlerin patentin istemlerini kapsadığı belirlendikten sonra açılacak dava için örnektir. Bir unsurun aynen değil eşdeğer biçimde bulunduğu bir dosya kurgulanmıştır. Tazminat talebi saklı tutulmuştur; tazminat da istenecekse dava şartı arabuluculuk ayrıca değerlendirilmelidir.

Cevap Dilekçesi ve Hükümsüzlük Karşı Davası Örneği

Hakkında patent tecavüzü davası açılan üreticinin, ürününün istemleri kapsamadığını, önceki kullanım hakkını ve patentin yenilik yokluğu nedeniyle hükümsüzlüğünü birlikte ileri sürdüğü bir dosya için örnektir. Karşı dava cevap dilekçesiyle açılmıştır.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

Patent sahibi için

• Patent belgesi, istemlerin son hâli, tarifname ve resimler; Kurumdaki inceleme ve itiraz dosyasının tamamı
• Sicil kaydı ve yıllık ücret dekontları; lisans ve devir kayıtları
• Test alımı faturaları ve ürünler; ürünün sökülmüş hâline ait fotoğraflar
• İstem karşılaştırma tablosu ve bağımsız uzman ön görüşü
• Kendi kullanımınıza ilişkin üretim ve satış belgeleri; lisans gelirleri
• Rakibin fuar, katalog, internet sitesi ve bayi tekliflerine ilişkin kayıtlar

Hakkında iddia bulunan taraf için

• Ürünün teknik çizimleri, üretim tarihleri ve ürün kodlarının geçmişi
• Patent başvuru tarihinden önceki faturalar, kalıp siparişleri, makine alımları ve müşteri yazışmaları
• Tekniğin bilinen durumuna ilişkin yerli ve yabancı patent belgeleri, kataloglar, makaleler
• Rakip patentin Kurum dosyası ve patent sahibinin inceleme sürecindeki beyanları
• Tedbir nedeniyle doğan zararların belgeleri: duran üretim, iptal edilen siparişler, sözleşme cezaları

Adım Adım Yol Haritası

1. Patentin geçerliliğini, yıllık ücretlerini, istemlerin son hâlini ve Kurum dosyasındaki beyanlarınızı kontrol edin (SMK m.89/6, m.101, m.140).
2. Rakip ürünü faturalı olarak satın alın ve her istem unsurunu ürünün parçalarıyla eşleştiren karşılaştırma tablosunu hazırlayın (m.89/1 ve 5).
3. Kendi patentinizin tekniğin bilinen durumu karşısında hükümsüzlük riskini değerlendirin; zayıf istemlere dayanmayın (m.138/1).
4. Üretim rakibin tesisindeyse ihtar göndermeden önce, gerekirse karşı tarafa tebligat yapılmaksızın delil tespiti isteyin (HMK m.400-403).
5. Delil tespiti sonucuna göre ihtiyati tedbir talepli tecavüz davasını açın; teminatı hazırlayın (SMK m.159; HMK m.390-392).
6. Tedbir kararını aldıktan sonra bir hafta içinde uygulanmasını isteyin; dava öncesi tedbirde esas davayı iki hafta içinde açın (HMK m.393/1 ve m.397/1).
7. Satıcılara ve ithalatçılara patent belgesi ekli ihtar gönderin; ürünler yurt dışından geliyorsa gümrükte sınır önlemine başvurun (m.141/1-b).
8. Tazminat için belge sunma kararı isteyin ve hesap yöntemini kendi kullanım durumunuza göre seçin (m.150/3 ve m.151).
9. Hakkınızda iddia varsa önce Bülten tarihine bakın; altı aylık itiraz süresi devam ediyorsa Kuruma itiraz edin (m.99/1).
10. İtiraz süresi geçmişse cevap dilekçesiyle birlikte hükümsüzlük karşı davası açın; önceki kullanım ve eşdeğerlik savunmalarını belgelerle kurun (m.87, m.89, m.138; HMK m.133).

Sık Yapılan Hatalar

• Patent belgesine değil istemlere bakmamak. Koruma istemlerle belirlenir; tarifnamede anlatılıp isteme yazılmayan özellik korunmaz.
• Kurum dosyasını incelemeden dava açmak. Patent sahibinin inceleme sırasında yaptığı beyanlar kapsamı daraltabilir ve sonradan aleyhine kullanılır.
• Tedbir istemeden önce patentin geçerliliğini değerlendirmemek. Patent hükümsüz kılınırsa tedbir haksız sayılır ve tazminat doğar.
• Üretim tesisindeki rakibe önce ihtar göndermek. Kalıplar ve stoklar ortadan kalkabilir; delil tespiti ve tedbir önce gelmelidir.
• Satıcıya karşı bilme şartını belgelememek. Ürünü satan ve ithal eden için taklit olduğunu bilmek veya bilmesi gerekmek aranır; ihtar bu şartı sağlar.
• Patenti kullanmadığı hâlde muhtemel gelir yöntemiyle tazminat istemek. Kullanma yükümlülüğü yerine getirilmemişse hesap lisans bedeline indirilir.
• Davalı olarak yalnızca “benim de patentim var” demek. Sonraki tarihli hak, önceki tarihli patente karşı savunma olmaz; hükümsüzlük ve önceki kullanım ileri sürülmelidir.
• Altı aylık itiraz süresini kaçırmak. Rakip patentleri Bültenden izlenmezse daha hızlı ve ucuz olan Kurum itirazı fırsatı kaybedilir.

Hukukçular Evi Patent Dosyalarında Ne Yapar?

Patent sahipleri için rakip ürünleri istemlerle karşılaştıran teknik analizi uzmanlarla birlikte hazırlıyor, Kurum dosyasını ve patentin hükümsüzlük riskini dava öncesinde değerlendiriyor, delil tespiti ve ihtiyati tedbir taleplerini fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde yürütüyoruz. Tecavüz ve tazminat davasında bilirkişi sorularını istem unsurlarına göre kuruyor, belge sunma kararıyla zararın hesabına esas kayıtları dosyaya getiriyoruz. Patent ihlali iddiasıyla karşılaşan üreticiler için ise önceki kullanım ve eşdeğerlik savunmasını belgelerle kuruyor, tekniğin bilinen durumunu araştırarak Kurum itirazını veya hükümsüzlük karşı davasını açıyor, haksız tedbirden doğan zararları takip ediyoruz.

Patent belgenizi, ihtarnameyi veya dava dilekçesini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Bütün sınai mülkiyet rehberlerimizi sınai mülkiyet hukuku rehberi sayfamızda bulabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Faydalı Model: Başvuru, Araştırma Raporu, Üçüncü Kişi Görüşü ve Hükümsüzlük
• Çalışan Buluşu: Hizmet Buluşu, Bedel Hesabı, Teşvik Ödülü ve Tahkim
• Sınai Mülkiyet Hukuku Rehberi: Marka, Patent ve Tasarım
• Patent Tescili ve Başvuru Süreci
• İlaçta Patent İhlali ve Jenerik Giriş
• Bolar İstisnası: Jenerik Firma Patent Süresi İçinde Ne Yapabilir?
• İlaçta Veri İmtiyazı
• Tasarım Tescili ve Tasarım Hakkına Tecavüz
• Marka ve Sınai Mülkiyet Tazminatı Hesaplama (SMK m.150-151)
• Gümrükte Sahte Ürüne El Koyma
• Ticari Sır, Know-How ve Gizlilik Sözleşmeleri
• Teknoloji Transferi Sözleşmeleri
• Marka, Patent ve Tasarım Haklarının Mirasla İntikali
• Marka, Patent ve Tasarım Süre Hesaplama Aracı
• Marka Hakkına Tecavüz Davası
• Ticaret Hukuku Rehberi

Sıkça Sorulan Sorular

Patent ihlali nedir?

Patent sahibinin izni olmadan patent konusu ürünü üretmek, satmak, kullanmak, ithal etmek veya patentli usulü kullanmak ve usulle doğrudan elde edilen ürünleri satmaktır (SMK m.85/2 ve m.141/1).

Patent korumasının kapsamını ne belirler?

İstemler belirler; istemlerin yorumunda tarifname ve resimler kullanılır. İstemdeki unsurla aynı işlevi aynı şekilde gören ve aynı sonucu doğuran eşdeğer unsurlar da korumaya girer (SMK m.89/1 ve 5).

Patent ihlali suç mu?

Hayır. Sınai Mülkiyet Kanununda ceza hükmü yalnızca marka hakkına tecavüz için öngörülmüştür (SMK m.30). Patent ihlali hukuk davası, ihtiyati tedbir ve tazminat yoluyla takip edilir.

Patent ihlalinde mahkemeden neler istenebilir?

Tecavüzün tespiti, önlenmesi ve durdurulması, ürünlere ve üretim araçlarına el konulması, şekillerinin değiştirilmesi veya imhası, maddi ve manevi tazminat ve hükmün ilanı (SMK m.149/1).

Dava bitmeden rakibin üretimini durdurabilir miyim?

Evet. Tecavüzün ülke içinde gerçekleşmekte olduğunu yaklaşık olarak ispat ederek ihtiyati tedbirle üretimin ve satışın durdurulmasını, ürünlere el konulmasını isteyebilirsiniz; mahkeme kural olarak teminat ister (SMK m.159; HMK m.390 ve m.392).

Rakibin fabrikasındaki üretimi nasıl ispat ederim?

Delil tespiti isteyebilirsiniz; delilin kaybolma tehlikesi varsa tespit karşı tarafa tebligat yapılmadan da yapılabilir (HMK m.400 ve m.403). Usul patentinde ürün yeniyse aynı ürünün patentli usulle üretildiği kabul edilir ve aksini davalı ispatlar (SMK m.141/2).

Patent başvurusu aşamasında dava açılabilir mi?

Başvurunun yayımlandığı tarihten itibaren tecavüz davası açılabilir; ancak mahkeme patentin verilmesine ilişkin nihai kararın yayımından önce iddiaların geçerliliği hakkında karar veremez (SMK m.141/3-4).

Patentten önce aynı ürünü üretiyordum; durmak zorunda mıyım?

Başvuru tarihinde veya önce buluşu ülke içinde iyiniyetle kullanıyor ya da kullanım için ciddi ve gerçek tedbirler almışsanız işletmenizin makul ihtiyaçları ölçüsünde kullanmaya devam edebilirsiniz; bu hak lisansla genişletilemez ve yalnızca işletmeyle birlikte devredilebilir (SMK m.87).

Rakibin patentini nasıl ortadan kaldırırım?

Patentin verilmesi kararının yayımından itibaren altı ay içinde Kuruma itiraz edebilir (SMK m.99/1), bu süre geçmişse patentin koruma süresince veya sona ermesinden sonraki beş yıl içinde mahkemede hükümsüzlük davası açabilirsiniz (m.138/5).

Patent hükümsüz kılınırsa önceki kararlar ne olur?

Koruma hiç doğmamış sayılır; ancak önceden kesinleşip uygulanmış tecavüz kararları ve uygulanmış sözleşmeler etkilenmez, sözleşmeyle ödenen bedelin hakkaniyete göre iadesi istenebilir (SMK m.139).

Patent tecavüzünde tazminat nasıl hesaplanır?

Yoksun kalınan kazanç muhtemel gelir, tecavüz edenin net kazancı veya lisans bedeli yöntemlerinden biriyle hesaplanır. Patent sahibi patenti kullanmıyorsa hesap lisans bedeli yöntemiyle yapılır (SMK m.151/2 ve 5).

Patent kullanılmazsa ne olur?

Patent sahibi buluşu kullanmak zorundadır. Patentin verilmesi kararının yayımından itibaren üç yıl veya başvurudan itibaren dört yıldan hangisi daha geç biterse, o tarihten sonra kullanım yoksa ilgililer zorunlu lisans isteyebilir (SMK m.130).

Faydalı model ile patent arasındaki fark nedir?

Faydalı modelde buluş basamağı aranmaz ve koruma on yıldır; patentte koruma yirmi yıldır. Kimyasal, eczacılıkla ilgili ve biyoteknolojik buluşlar ile usuller faydalı modelle korunamaz (SMK m.101 ve m.142).

Lisans alan patent ihlali nedeniyle dava açabilir mi?

İnhisari lisans alan, sözleşmede aksi yoksa kendi adına dava açabilir. İnhisari olmayan lisans alan önce patent sahibinden dava açmasını ister; üç ay içinde açılmazsa kendi adına dava açabilir (SMK m.158).

Patent davasına hangi mahkeme bakar?

Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi. Patent sahibinin davasında davacının yerleşim yeri veya fiilin gerçekleştiği ya da etkilerinin görüldüğü yer mahkemesi yetkilidir (SMK m.156/1 ve 3).

Kaynakça

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni, 13.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.127, 132-133, 266, 389-399 ve 400-405 (mevzuat.gov.tr güncel metni).
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72 (mevzuat.gov.tr güncel metinleri).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya patentin istemleri, Kurum dosyası, ürünün teknik yapısı ve deliller birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır.