Kaçak Eşya ve Taşıt Müsaderesi, El Koyma ve Tasfiye 2026: 5607 m.10-16 — Sicile Şerh, Otuz Günlük Teminat, Müsaderenin Üç Şartı, Altı Aylık Tasfiye Süresi, Kaim Değer ve Satış Bedelinin Faizle İadesi

Kaçakçılık dosyalarında çoğu zaman en büyük kayıp hapis cezası değil, eşyanın ve taşıtın kaybıdır. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu bu alanı Ceza Muhakemesi Kanunundan ayrı, kendi süre ve şartlarıyla düzenler. Kanunun 10. maddesi, suçun işlenmesinde kullanılan taşıtlara Ceza Muhakemesi Kanununun 128. maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne göre el konulacağını söyler; bu fıkraya göre kara, deniz ve hava ulaşım araçları hakkındaki el koyma kararı aracın kayıtlı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra olunur, yani kural araca fiilen el konulması değildir. Aracın alıkonulabildiği üç hâlde sahibi, aracın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim ederse araç iade edilir; aksi hâlde araç, soruşturma ve kovuşturmanın sonucu beklenmeksizin tasfiye edilir. Taşıtın müsaderesi ise ancak 13. maddedeki üç koşuldan birinin gerçekleşmesiyle mümkündür: gizli tertibat, yükün tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturma ya da eşyanın yasak veya zararlı madde olması. El konulan eşyada ise kural, el koyma tarihinden itibaren altı ay, eşyanın zarar görme veya değer kaybı tehlikesi ya da muhafazanın ciddi külfet oluşturduğu hâllerde bir ay içinde tasfiye kararı verilmesidir; bu sürelerde karar verilmezse eşya derhâl tasfiye edilir. İade kararı çıkarsa satış bedeli, el koyma tarihinden iade tarihine kadar kanuni faiziyle ödenir. Bu rehber; el koyma, alıkoyma, teminat, müsadere, tasfiye ve iade zincirini madde madde, süreleriyle ve dilekçe örneğiyle anlatır.

Müsadere hükmüne karşı kanun yolu, kesinlik sınırları ve istinaf dilekçesi için kaçakçılık ve aklamada istinaf, temyiz ve bireysel başvuru rehberimize bakılabilir.

El Koyma, Alıkoyma, Tasfiye ve Müsadere: Dört Ayrı Kavram

Uygulamada bu dört kavram birbirinin yerine kullanılır; oysa hukuki sonuçları farklıdır ve savunmanın hangi aşamada hangi talebi yapacağı bu ayrıma bağlıdır. El koyma geçici bir koruma tedbiridir, mülkiyeti sona erdirmez. Alıkoyma, taşıtın fiilen gümrük idaresine teslim edilip tutulmasıdır ve yalnızca kanunda sayılan üç hâlde mümkündür. Tasfiye, eşyanın veya taşıtın yargılama sonucu beklenmeden satılması, tahsis edilmesi ya da imha edilmesidir; mülkiyet değil, mal elden çıkar ve yerini satış bedeli alır. Müsadere ise hükümle birlikte verilen ve mülkiyeti Devlete geçiren bir güvenlik tedbiridir.

Müsaderenin genel çerçevesi ve kazanç müsaderesi için TCK m.54-55 rehberine, kaçakçılık suçunun unsurları ve etkin pişmanlık için 5607 sayılı Kanun rehberine bakılabilir. Dosyanın bütününde tedbirlerin sırası ve savunma yol haritası kaçakçılık, aklama ve hayali ihracat dosyalarında ceza savunması yazısında ele alınmıştır.

Taşıta El Koyma: Kural Fiilî El Koyma Değil, Sicile Şerhtir

5607 m.10/1 şöyledir: bu Kanunda tanımlanan suçların işlenmesinde kullanılan taşıtlara, Ceza Muhakemesi Kanununun 128. maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne göre el konulur. Atıf yapılan fıkraya göre kara, deniz ve hava ulaşım araçları hakkında verilen el koyma kararı, bu araçların kayıtlı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra olunur. Bu iki hüküm birlikte okunduğunda ortaya çıkan sonuç açıktır: kural, aracın sahibinden alınıp bir depoya çekilmesi değil, tescil kaydına şerh konularak devrinin ve tasarrufunun önlenmesidir. Kuyum işletmesinde arama ve el koyma yapıldığında firmanın hakları, müşteri emanet altınlarının iadesi ve stokun işletmeye bırakılması için kuyumcuda arama ve el koyma rehberimize bakılabilir.

Uygulamada araçlar çoğu zaman yakalandıkları yerde fiilen alıkonulmakta ve gümrük idaresine teslim edilmektedir. Bu, ancak 10. maddenin ikinci fıkrasındaki şartlar varsa hukuka uygundur. Şartlar yoksa aracın sahibine iadesi talep edilmeli; talep reddedilirse ret kararının gerekçesiz olduğu ileri sürülmelidir. Ayrıca CMK m.131/5, el konulan eşyanın bakım ve gözetimiyle ilgili tedbirleri almak ve istendiğinde derhâl iade edilmek koşuluyla şüpheliye, sanığa veya başka bir kişiye muhafaza edilmek üzere teslim edilebileceğini, bu bırakmanın teminat gösterilmesi koşuluna da bağlanabileceğini düzenler. Yargıtay uygulamasında, aracın talep edene teslim edilmemesi hâlinde bunun gerekçesinin kararda gösterilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

İkinci bir tartışma, aracın sahibinin şüpheli veya sanık olmadığı hâllerde ortaya çıkar. CMK m.128/1, el koymanın şüpheli veya sanığa ait değerler bakımından uygulanacağını belirtir ve Yargıtay kararlarında aidiyet kavramının mülkiyetle ilgili olduğu vurgulanır. Buna karşılık aynı fıkra, bu değerlerin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması hâlinde dahi el koyma yapılabileceğini söyler. Ayrım şudur: zilyetliğin üçüncü kişide olması el koymayı engellemez, fakat aracın mülkiyetinin soruşturmayla ilgisi bulunmayan üçüncü kişide olması hâlinde el koymanın sürdürülmesi tartışmalıdır ve bu, iade talebinin en güçlü dayanağıdır.

Aracın Alıkonulduğu Üç Hâl ve Otuz Günlük Teminat

5607 m.10/2 alıkoymayı üç hâlle sınırlar: aracın 13. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamına girmesi, yani kaçak eşyanın suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içerisinde saklanmış veya taşınmış olması; aracın Türkiye’de sicile kayıtlı olmaması; soruşturma ve kovuşturma devam ederken kaçakçılık suçunun işlenmesinde tekrar kullanılması. Bu üçü dışında araç alıkonulamaz.

Alıkoyma varsa kanun bir çıkış kapısı bırakır: sahibinin aracın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim etmesi hâlinde araç sahibine iade edilir. Aksi takdirde araç, tasfiye idaresi tarafından soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin derhâl tasfiye olunur. Tasfiye satış suretiyle gerçekleşirse, satıştan elde edilen gelirden taşıtın muhafazası ve satışı için gerekli bütün masraflar karşılandıktan sonra kalan miktar, kovuşturma sonucuna göre işlem yapılmak üzere emanet hesabına alınır.

Değer tespiti tartışmalıysa, teminatın yatırılmasıyla birlikte değere itiraz edilmeli; kasko değerinin güncel poliçeyle, sigortasız araçlarda piyasa değerinin bilirkişi veya ekspertiz raporuyla ortaya konması istenmelidir. Yüksek belirlenen değer, teminat verme imkânını fiilen ortadan kaldırarak tasfiyeye yol açar.

Taşıtın Müsaderesi: Üç Koşuldan Biri Gerçekleşmeden Müsadere Edilemez

5607 m.13/1, bu Kanunda tanımlanan suçlarla ilgili olarak Türk Ceza Kanununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerinin uygulanacağını söyledikten sonra taşıtlar için özel bir sınır koyar: kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen her türlü taşıma aracının müsadere edilebilmesi için aşağıdaki koşullardan birinin gerçekleşmesi gerekir.

Maddenin ilk cümlesindeki “bilerek kullanılan” ibaresi ayrıca önemlidir. Aracın kaçak eşya taşımasında bilerek kullanıldığı ortaya konmadıkça, koşullardan biri gerçekleşmiş olsa dahi müsadere tartışmalı hâle gelir. Bu, özellikle nakliye şirketlerinin araçları ve kiralık araçlar bakımından belirleyicidir.

Araç Sahibi Suçla İlgisi Olmayan Üçüncü Kişiyse

Kaçakçılık dosyalarında araçların önemli bölümü, sürücüden başka birinin mülkiyetindedir: nakliye şirketi, filo kiralama şirketi, finansal kiralama veren kuruluş veya aile bireyi. Bu durumda uygulanacak temel hüküm TCK m.54/1’dir; anılan fıkra, iyiniyetli üçüncü kişilere ait eşyanın müsadere edilemeyeceğini açıkça korur. 5607 m.13/1 de TCK’nın müsadereye ilişkin hükümlerine yollama yaptığından, bu koruma kaçakçılık dosyalarında da geçerlidir.

Üçüncü kişi savunmasında gösterilecek olgular şunlardır: aracın kim tarafından, hangi sözleşmeyle ve hangi amaçla kullanıldığı; sürücünün şirket çalışanı mı yoksa üçüncü kişi mi olduğu; şirketin taşıma işini kabul ederken yükün içeriğini doğrulamak için hangi kontrolleri yaptığı; aracın takip sistemi kayıtları; daha önce benzer bir olayın bulunmadığı. Aracın başkasının dosyasında bulunması ve iyiniyetli üçüncü kişi savunması rehberinde bu ölçütler uyuşturucu dosyaları üzerinden ayrıntılı ele alınmıştır; kaçakçılık dosyalarında da aynı mantık işler.

Tazminat bakımından ise dikkatli olmak gerekir. Yargıtay uygulamasında, aracın suçta kullanıldığı ve müsadere edilmeyip iade edildiği dosyalarda, araç malikinin (malen sorumlunun) uğradığı zararın CMK m.141 kapsamında Devletten değil, genel hükümlere göre suçu işleyen kişiden istenmesi gerektiği kabul edilmektedir. Yani araç gerçekten suçta kullanılmışsa, el koyma koşulları oluştuğundan haksız el koyma tazminatı gündeme gelmez; talep, aracı suçta kullanan kişiye yöneltilir.

El Konulan Eşyanın Muhafazası

5607 m.11, kaçak şüphesiyle el konulan eşya ile 10. maddenin ikinci fıkrası gereğince alıkonulan her türlü taşıt ve aracın; miktarı, cinsi, markası, tipi, modeli, seri numarası gibi ayırıcı özellikleri gösterir bir tutanakla gümrük idaresine teslim edileceğini düzenler. Bu tutanak, sonraki bütün tartışmaların temelidir: eşyanın niteliği, miktarı ve durumu burada tespit edilir.

Bandrolsüz tütün ve alkol ürünlerinde imhanın derhâl yapılması, savunma bakımından kritik bir sonuç doğurur: mal ortadan kalkar, geriye numune ve tutanak kalır. Bu nedenle numunenin usulüne uygun alınıp alınmadığı, imha tutanağının içeriği ve ürünün gerçekten bandrolsüz olup olmadığına ilişkin tespitler ilk günden denetlenmelidir.

Tasfiye: Altı Ay ve Bir Ay Kuralı

5607 m.16/1, bu Kanunda tanımlanan suçların konusunu oluşturması dolayısıyla müsadere yaptırımının uygulanabileceği eşyanın sahibine iade edilemeyeceğini belirtir. Ardından tasfiye için süre koyar: kaçak şüphesiyle el konulan kaçak akaryakıt hariç her türlü eşya hakkında, el koyma tarihinden itibaren altı ay, ancak eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesinin varlığı ya da muhafazasının ciddi külfet oluşturması hâlinde bir ay içinde, gerekli tespitler yaptırılarak soruşturma aşamasında hâkim, kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından tasfiye kararı verilir. Bu süreler içinde karar verilmemesi hâlinde eşya derhâl tasfiye edilir. Tasfiye edilecek eşyadan, mümkün olan durumlarda numune alınır; mümkün olmayan durumlarda eşyanın her türlü ayırt edici özellikleri tespit edilir.

Buradaki mantık ters işler: süre içinde karar verilmemesi eşyanın iadesi değil, derhâl tasfiyesi sonucunu doğurur. Dolayısıyla “nasılsa karar verilmedi” beklentisiyle süre geçirmek, malın kaybı anlamına gelir. Savunmanın ilk altı ay içinde yapması gereken, tasfiyenin kapsamının eşyanın tamamına değil, gerçekten suç konusu olan kısma özgülenmesini istemek ve numune ile ayırt edici özelliklerin eksiksiz tespitini sağlamaktır.

Satış Bedelinin İadesi, Kanuni Faiz ve Kaim Değer

Tasfiye edilen malın bedeli kaybolmaz. 5607 m.16/2, satılarak tasfiye edilen eşya veya taşıtların satış bedelinin emanet hesabına alınacağını; sahibine iadesine karar verilmesi hâlinde satış bedelinin, Gümrük Kanununun 180. maddesi hükümleri çerçevesinde el koyma tarihinden iade tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte hak sahibine ödeneceğini düzenler. Emanet hesabındaki tutar ödemeyi karşılamıyorsa aradaki fark, eşya imha edilmişse imha edilen eşyanın bedeli, gümrük idaresince genel bütçenin ilgili tertibinden karşılanarak hak sahibine ödenir.

Kaçak akaryakıt bakımından benzer bir kural m.16/A’da yer alır: yargılamanın tasfiye edilen kaçak akaryakıt sahipleri lehine sonuçlanması hâlinde, satışı yapılan akaryakıtın toplam satış bedelinden vergiler düşüldükten sonra kalan tutar, akaryakıt tahsis edilmişse vergiler hariç belirlenen bedel, el koyma tarihinden kararın kesinleştiği tarihe kadar geçen süre için kanuni faiz ilave edilerek ilgili kurum bütçesinden hak sahibine ödenir.

Bir diğer kavram kaim değerdir. 5607 m.15, bu Kanunda tanımlanan suçlar dolayısıyla müsadere yaptırımının konusunu oluşturan eşyanın kaim değerinden, bu eşyanın gümrüklenmiş değerinin anlaşılacağını söyler. Gümrüklenmiş değer, Kanunun 2. maddesinde tanımlanmıştır: ithal eşyası için eşyanın CIF kıymeti ile gümrük vergileri toplamı, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile gümrük vergileri toplamı. Bu tanım yalnızca müsaderede değil, etkin pişmanlık kapsamında ödenecek tutarın hesabında da esastır; 5607 m.5/2’ye göre ödenecek para, suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katıdır.

İade ve İtiraz Yolları

El koyma kararına, el koymanın kaldırılması talebinin reddine ve tasfiye kararına karşı başvurulacak yollar ayrı ayrıdır ve süreleri farklı başlar. CMK m.131/1, şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait el konulmuş eşyanın soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde, re’sen veya istem üzerine geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verileceğini; istemin reddi kararlarına itiraz edilebileceğini düzenler.

İtiraz süresinin iki hafta olduğu, 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten kaynaklanır; daha önceki yedi günlük süreye göre hazırlanmış kaynaklara itibar edilmemelidir. İtirazın reddi hâlinde mülkiyet hakkı yönünden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gündeme gelir; bu yolun işleyişi el koymaya itirazın reddinden sonraki adımlar rehberinde, iade ve tazminat usulü ise el konulan değerlerin iadesi ve CMK m.141 tazminatı yazısında ayrıntılı anlatılmıştır. Altına ve kıymetli madene el konulan dosyalarda el koyma kararına itiraz dilekçesi örneğinden yararlanılabilir.

Alıkonulan Taşıtın Teminat Karşılığı İadesi Talebi Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, kaçak eşya naklinde kullanıldığı iddiasıyla alıkonulan bir kamyonun teminat karşılığı iadesi ve tasfiyenin önlenmesi için hazırlanmıştır. Olgular her dosyada değişir; örnek, taleplerin hangi maddeye dayandırılarak sıralanacağını göstermek içindir.

Kaçak Akaryakıt ve Bandrollü Ürünlerde Özel Rejim

Akaryakıt ve tütün dosyaları, genel rejimden iki noktada ayrılır: el konulan mal başka bir idareye teslim edilir ve tasfiye çoğu zaman yargılama başlamadan tamamlanır. Kaçak akaryakıt, yakalandığı ildeki il özel idaresine, il özel idaresi bulunmayan yerlerde defterdarlığa, miktarı, cinsi ve özelliklerini gösterir bir tutanakla yakalandığı yerde teslim edilir. Muhafaza, depolama, yükleme, boşaltma ve nakliye masrafları duruma göre il özel idaresi veya defterdarlık tarafından karşılanır.

Tasfiye usulü 16/A maddesinde ayrıntılıdır. Teknik düzenlemelere uygun olan kaçak akaryakıt, numune alınmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idarelerin kullanımına bedelsiz tahsis edilerek veya satışı yapılarak tasfiye edilir; teslim tutanağı ile numune en yakın gümrük idaresine teslim edilir. Sahipsiz olarak yakalanan akaryakıtın ulusal marker saha ölçüm sonucu Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca belirlenen şart ve seviyede değilse, ürün analiz yapılmaksızın teknik düzenlemelere aykırı kabul edilir ve tasfiye edilir. Numune analiz sonuçları uygun olmayan kaçak akaryakıt ise il özel idaresi veya defterdarlık tarafından en yakın rafinericiye satılır; rafinerici bu ürünleri almakla yükümlüdür.

Bu dosyalarda savunmanın hareket alanı, malın kendisi üzerinden değil kayıtlar üzerinden kurulur: saha ölçüm tutanağı, numune alma usulü, analiz raporunun hangi laboratuvarda ve hangi yöntemle yapıldığı, imha tutanağının içeriği. Akaryakıt piyasasındaki lisans ve idari yaptırım boyutu ise ceza dosyasından ayrı yürür; bu ayrımın kurulmaması, idari süreçlerde hak kaybına yol açar.

El Koymanın Kapsamı: Malın Tamamı mı, Suç Konusu Kısım mı?

Kaçakçılık dosyalarında sık görülen bir sorun, tek bir sevkiyatta bulunan kaçak eşya nedeniyle yükün tamamına el konulmasıdır. Oysa el koyma, suçla bağlantısı gösterilen değerle sınırlı olmalıdır; Anayasa m.13’teki ölçülülük ilkesi ve CMK m.128/1’deki somut belirlilik şartı bunu gerektirir. Gümrük beyannamesine konu kalemlerin bir kısmı hakkında aykırılık iddiası varsa, diğer kalemlerin serbest bırakılması ayrıca talep edilmelidir.

Aynı sorun bozulabilir mallarda daha da ağırdır. Gıda, tıbbi ürün veya raf ömrü kısa mallarda altı aylık süre beklenmez; muhafazanın ciddi külfet oluşturduğu veya esaslı değer kaybı tehlikesi bulunduğu gerekçesiyle bir ay içinde tasfiye kararı verilir. Bu tür dosyalarda savunma, tasfiyeyi engellemeye değil, tespitin eksiksiz yapılmasına ve suç konusu olmayan kısmın ayrılmasına odaklanmalıdır.

Gümrük idaresinin aynı olaydan doğan ek tahakkuk ve idari para cezası işlemleri ceza dosyasından bağımsız yürür; bu iki hattın birlikte yönetilmesi gerekir. Gümrük ve vergi ayağındaki itiraz, uzlaşma ve dava yolları için gümrük ve vergi davaları rehberine bakılabilir. Yolcu beraberinde getirilen eşyada ise 5607 m.6/4 uyarınca eşyanın ticari mahiyette ya da ithal veya ihracının yasak olması hâlinde 3. madde hükümleri uygulanır; bu ayrımın pratiği yurt dışından altın getirmek ve yurt dışından eşya getirme rehberlerinde örneklenmiştir.

Davaya Katılan Gümrük İdaresi ve İkramiye Düzeni

5607 m.18, bu Kanunda tanımlanan suçlar dolayısıyla açılan davalarda mahkemenin iddianamenin bir örneğini ilgili gümrük idaresine de göndereceğini, başvurusu üzerine ilgili gümrük idaresinin açılan davaya katılan olarak kabul edileceğini düzenler. Bu, dosyada savcılığın yanında ikinci bir talep sahibi bulunması demektir; katılan idare müsadere ve tasfiye konularında ayrıca beyanda bulunur ve hükmü kanun yoluna taşıyabilir. Savunmanın, idarenin beyanlarını da ayrıca karşılaması gerekir. Katılan idarenin yetkileri, malen sorumlu sıfatı ve müsadere usulünde üçüncü kişinin hakları için kaçakçılık davasında katılan, malen sorumlu ve şirket rehberimize bakılabilir.

Kanunun 23. maddesi ise yakalama ve ihbar hâlinde ödenecek ikramiyeleri düzenler. Kaçak eşya sahipli yakalanmışsa kıymetinin yüzde ellisi, sahipsiz yakalanmışsa yüzde yirmi beşi; mahkûmiyete, etkin pişmanlıkta kamu davasının açılmamasına veya eşyanın müsaderesine ilişkin kararların kesinleşmesini takip eden üç ay içinde el koyanların bağlı olduğu kurum bütçesinden ödenir. Dağıtılacak ikramiyenin yüzde ellisi muhbirlere, yüzde ellisi el koyanlara verilir; ihbarsız yakalama olaylarında tamamı el koyanlara ödenir. Bu düzen, dosyalarda eşya kıymetinin yüksek gösterilmesi yönünde bir eğilim doğurabildiğinden, kıymet tespitine itiraz savunmanın rutin başlıklarından biri olmalıdır.

Eşyaya El Konulduğunda İlk Otuz Gün

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Kaçakçılık suçunda aracım her hâlde müsadere edilir mi?

Hayır. 5607 m.13/1 taşıt müsaderesini üç koşuldan birine bağlar: kaçak eşyanın özel olarak hazırlanmış gizli tertibatta saklanmış veya taşınmış olması; eşyanın yükün tamamını ya da ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklinin o aracın kullanılmasını gerekli kılması; eşyanın giriş veya çıkışı yasak ya da toplum veya çevre sağlığı bakımından zararlı maddelerden olması. Bunlardan hiçbiri yoksa araç müsadere edilemez.

Alıkonulan aracımı nasıl geri alırım?

Aracın değeri kadar teminatı alıkoyma tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idaresine teslim ederseniz araç size iade edilir (5607 m.10/2). Bunun yanında alıkoyma şartlarının hiç oluşmadığı da ileri sürülmeli; bu kabul edilirse teminata gerek kalmaksızın el koyma sicile şerhle sürdürülür.

Otuz günlük süreyi kaçırırsam ne olur?

Araç, tasfiye idaresi tarafından soruşturma ve kovuşturma sonucu beklenmeksizin derhâl tasfiye edilir. Satış hâlinde muhafaza ve satış masrafları düşüldükten sonra kalan tutar, kovuşturma sonucuna göre işlem yapılmak üzere emanet hesabına alınır. Yani beraat etseniz bile geri gelen araç değil, bu bakiyedir.

Teminat tutarı neye göre belirlenir?

5607 m.10/3’e göre kara taşıtlarında kasko değeri, deniz taşıtlarında tekne ve makine sigortasına esas teşkil eden değer, sigortasız taşıtlar ile hava ve demiryolu taşıtlarında piyasa değeri esas alınır. Değerin fahiş belirlenmesi teminat imkânını fiilen ortadan kaldırdığından, güncel poliçe veya ekspertiz raporuyla itiraz edilmelidir.

El konulan eşya ne zaman tasfiye edilir?

Kaçak akaryakıt hariç her türlü eşyada kural, el koyma tarihinden itibaren altı ay içinde tasfiye kararı verilmesidir. Eşyanın zarara uğraması veya değerinde esaslı ölçüde kayıp meydana gelme tehlikesi varsa ya da muhafazası ciddi külfet oluşturuyorsa bu süre bir aydır. Süre içinde karar verilmezse eşya derhâl tasfiye edilir (5607 m.16/1).

Tasfiye edilen malın bedeli faiziyle geri alınabilir mi?

Evet. Satılarak tasfiye edilen eşya veya taşıtların satış bedeli emanet hesabına alınır; sahibine iadesine karar verilirse bedel, Gümrük Kanununun 180. maddesi çerçevesinde el koyma tarihinden iade tarihine kadar kanuni faiziyle ödenir. Emanetteki tutar yetmezse aradaki fark, eşya imha edilmişse bedeli, gümrük idaresince genel bütçeden karşılanır (5607 m.16/2).

Aracın sahibi ben değilim, suçla da ilgim yok. Aracım müsadere edilir mi?

TCK m.54/1 iyiniyetli üçüncü kişilere ait eşyanın müsadere edilemeyeceğini korur ve 5607 m.13/1 bu hükümlere yollama yapar. Maddede ayrıca taşıtın kaçak eşya taşımasında “bilerek kullanılmış” olması aranır. Taşıma sözleşmesi, yük kabul belgeleri ve araç takip kayıtlarıyla bilgi ve iradenin bulunmadığı ortaya konmalıdır.

Aracım haksız yere alıkonuldu, Devletten tazminat isteyebilir miyim?

CMK m.141/1-j, koşulları oluşmadığı hâlde malvarlığı değerlerine el konulan kişilere tazminat hakkı tanır. Ancak Yargıtay uygulamasında, araç gerçekten suçta kullanılmışsa el koyma koşullarının oluştuğu kabul edilmekte ve araç malikinin zararını genel hükümlere göre aracı suçta kullanan kişiden istemesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Tazminat yolu, el koyma koşullarının hiç bulunmadığı hâllerde işler.

Etkin pişmanlıktan yararlanırsam eşyam geri verilir mi?

Hayır. 5607 m.13/2, etkin pişmanlık nedeniyle ceza verilmemesi veya kamu davasının düşmesinin, suç konusu eşya bakımından müsadere hükümlerinin uygulanmasına engel olmayacağını açıkça düzenler. Ödeme cezayı etkiler, eşyayı geri getirmez.

Bandrolsüz sigara ve alkol neden hemen imha ediliyor?

5607 m.11/5 uyarınca el konulan ve ambalajlarında bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerden numune alınır; numune dışındaki kısım tutanağa bağlanarak imha edilir. İmha tutanağı ile numune en yakın gümrük idaresine teslim edilir. Bu nedenle savunma, numunenin ve tutanağın usulüne uygunluğu üzerinden yürür.

Kaçak akaryakıt nasıl tasfiye edilir?

Kaçak akaryakıt, yakalandığı ildeki il özel idaresine, bulunmayan yerlerde defterdarlığa teslim edilir. Teknik düzenlemelere uygun olanlar numune alınarak kamu kurum ve kuruluşlarının kullanımına bedelsiz tahsis edilerek veya satılarak tasfiye edilir; analiz sonucu uygun olmayanlar en yakın rafinericiye satılır ve rafinerici bu ürünleri almakla yükümlüdür (5607 m.16/A).

Yasak eşya gümrüğe gelirse ne olur?

Yabancı ülkelerden gelen yasak eşya, yükleme veya taşıma belgelerinde belirtilerek gümrüğe getirilmişse teminat altında ve gerekli güvenlik tedbirleri alınarak geldiği yere veya diğer bir ülkeye iade ve sevk olunur. Toplum ve çevre sağlığı yönünden tehlikeli ve zararlı eşya ile atık maddelerde ise soruşturma başlatılmakla birlikte eşya gümrük yetkililerince derhâl getirildiği ülkeye iade edilir (5607 m.12).

El koyma kararına itiraz süresi kaç gündür?

Kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır (CMK m.268/1). Süre, 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla yedi günden iki haftaya çıkarılmıştır. İtiraz, kararı veren mercie verilecek dilekçeyle yapılır; merci itirazı yerinde görmezse en çok üç gün içinde dosyayı itiraz merciine gönderir.

Gümrük idaresi davaya katılabilir mi?

Evet. 5607 m.18 uyarınca mahkeme iddianamenin bir örneğini ilgili gümrük idaresine gönderir ve başvurusu üzerine idare davaya katılan olarak kabul edilir. Katılan idare müsadere, tasfiye ve kıymet konularında ayrıca beyanda bulunabilir ve hükmü kanun yoluna taşıyabilir.