Sanayi tipi makine, kompresör, pompa, fan, paketleme ve dolum makinesi, plastik enjeksiyon ve ekstrüzyon makinesi, pres, tarım ve bahçe makinesi ile el aletlerinin ithalatı 2026 yılında Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/32) ile denetlenir (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer; yürürlük 1/1/2026). Tebliğ iki liste kullanır: Ek-2/A’daki 22 GTİP için ürün gümrüğe gelmeden TAREKS’ten “İthalat Denetim Ön İzni” alınması her hâlükârda zorunludur ve AB uygunluk beyanı, tip onay belgesi ile gürültü sertifikasının çıkış ülkesinde Türkiye’nin Ticaret Müşavirliği veya Ataşeliğince onaylanması gerekir; Ek-2/B’deki yaklaşık 285 GTİP ise risk analizine göre yalnızca fiili denetime yönlendirilir. Denetim birimi Türk Standardları Enstitüsü, ürün mevzuatındaki yetkili kuruluş Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır. Belgeleri usulsüz bulunan başvuru olumsuz sonuçlanır; Tebliğe aykırılıkta firma kullanıcısının yetkisi 1–12 ay askıya alınabilir ve firmanın tüm başvuruları 1–12 ay fiili denetime yönlendirilebilir.
Kısa cevap: Makinenizin GTİP’i Ek-2/A’da ise sevkiyattan önce ön izin alın; belgeleri çıkış ülkesinde Ticaret Müşavirliğine onaylatın ve Türkçe tercümeleriyle yükleyin. A.TR dolaşım belgeniz olsa bile Ek-2/A ürünlerinde ön izin şarttır (m.5/5, 7/7). GTİP Ek-2/B’de ise ön izin aranmaz; TAREKS başvurusu yapılır ve risk analizine göre fiili denetime yönlendirilirseniz belgeleri başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde yüklersiniz (m.6, 10/1). TAREKS referans numarası bir yıl geçerlidir ama ürünün uygun olduğunu kanıtlamaz (m.12/2, 13/2-3). Olumsuz sonuç ve yetki askısı idari işlemdir; altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7).
Makine ithalatında ön izin, olumsuz sonuç veya yetki askısı mı?
Ürünün GTİP’ini, Tebliğ ekindeki yerini, belgelerinizi ve işleyen süreleri değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (2026/32) Neyi Düzenler?
Tebliğ, Ek-1’de yer alan yönetmelikler kapsamındaki ve Ek-2/A ile Ek-2/B’de GTİP’leriyle belirtilen ürünlerin ithalatta bu yönetmeliklere uygunluğunun denetimine ilişkin usul ve esasları düzenler (m.1/1). Yalnızca serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulacak ürünleri kapsar; hariçte işleme rejimi uyarınca ihraç edilip geri gelen eşyayı kapsamaz (m.1/2-3). Dayanakları 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455. maddesi, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı ve Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler Yönetmeliğidir (m.2). Uygulamaya yönelik önlem ve düzenleme yetkisi Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğündedir (m.15).
Tebliğ, ithalat denetiminin hangi belgeyle, hangi sırayla ve hangi süre içinde yapılacağını belirler; makinenin hangi teknik şartları taşıması gerektiğini ise Ek-1’de sayılan yönetmelikler belirler. Bu ayrım, olumsuz sonuç hâlinde neye itiraz edileceğini de belirler: usule ilişkin bir eksiklik mi (belgenin onaylanmamış olması, süresinde yüklenmemesi), yoksa ürünün teknik düzenlemeye aykırılığı mı.
Ek-1: İthalatta aranan yönetmelikler (taranmış görüntüden okunmuştur)
| Ürün grubu | Yetkili kuruluş | İlgili yönetmelik |
|---|---|---|
| Makinalar | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Makina Emniyeti Yönetmeliği |
| Makinalar | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Karayolu dışı hareketli makinalara takılan içten yanmalı motorlarda emisyon ve tip onayı (2016/1628/AB) – iş makinesi motoru rehberimiz |
| Makinalar | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Açık alanda kullanılan teçhizatın gürültü emisyonu (2000/14/AT) – gürültü rehberimiz |
| Tarım makinaları | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/167/2013) |
| Elektrik motorları | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Enerji ile ilgili ürünlerin çevreye duyarlı tasarımı (Eko-Tasarım) |
| Elektromanyetik alan yaratan veya bu alandan etkilenen ürünler | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği (2014/30/AB) |
| Belirli gerilim sınırları için tasarlanan elektrikli ekipman | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | LVD (2014/35/AB) |
| Aspiratör, davlumbaz, fırın, ışık kaynağı, klima, vantilatör, bulaşık ve çamaşır makinesi, kurutma makinesi, elektronik ekran, buzdolabı | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Enerji Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliği |
Ek-2/A ve Ek-2/B: Hangi Makine Hangi Listede?
Tebliğin en önemli ayrımı iki ek listedir. Ek-2/A “Ön İzin ve Fiili Denetime Tabi Ürünler Listesi” 22 satırdan oluşur; bu ürünlerde fiili denetim başvurusundan önce İthalat Denetim Ön İzni alınması zorunludur (m.5/1, 5/5). Ek-2/B “Yalnızca Fiili Denetime Tabi Ürünler Listesi” yaklaşık 285 satırdan oluşur; ön izin aranmaz, TAREKS başvurusu yapılır ve ürün risk analizine göre fiili denetime yönlendirilebilir (m.5/6, 6, 9). Her satırın son sütununda ürünün hangi yönetmeliklere göre denetleneceği yazılıdır (Makine, LVD, EMC, Gürültü, Emisyon, Eko-Tasarım, Tarım Makinaları).
Ek-2/A’dan örnek satırlar (ön izin zorunlu)
| GTİP / ürün | Aranan yönetmelikler | Not |
|---|---|---|
| 8413.50.61.90.00 pistonlu pompalar (diğerleri) | Makine, LVD, EMC | Sıra 1 |
| 8414.59 alt pozisyonu diğer fanlar (eksenel ve santrifüjlü olmayan) | Makine, LVD, EMC | Sıra 2 |
| 8414.80 alt pozisyonlarındaki bazı kompresörler (ör. 8414.80.75.90.00 döner hareketli, çok şaftlı, vidalı kompresörler) | Makine, Gürültü, EMC; bazı satırlarda “Gürültü (sadece 350 kW altı için)” | Sıra 3–7 |
| 8417.10.00.00.12 metal ısıl işlem fırınları (elektrikli olmayan); 8419.39 kurutucular | Makine, EMC / Makine, LVD, EMC | Sıra 8–9 |
| 8422.30.00.00.00 şişe, kutu, çuval doldurma, kapama, etiketleme makinaları; 8422.40.00.00.19 diğer paketleme makinaları | Makine, EMC | Sıra 11–12 |
| 8443.32.10.10.11 net baskı eni 180 cm’yi geçen veya en az dört baskı kafalı yazıcılar | Makine, LVD, EMC | Sıra 13 |
| 8452.21 ve 8452.29 sanayi tipi dikiş makineleri; 8451.40.00.00.13 tekstil boyama makinaları | Makine, EMC / Makine | Sıra 14–16 |
| 8462.62.10.00.00 nümerik kontrollü soğuk metal işleme presleri | Makine, EMC | Sıra 18 |
| 8477.10 ve 8477.20 kauçuk veya plastik enjeksiyon ve ekstrüzyon makinaları | Makine, EMC | Sıra 19–20 |
| 8483.40 alt pozisyonları redüktörler ve dişli kutuları | Makine | Sıra 21–22 |
Ek-2/B’den örnek gruplar (yalnızca fiili denetim)
| GTİP grubu | Örnek ürünler | Aranan yönetmelikler |
|---|---|---|
| 8413.70, 8413.81 | Santrifüj ve diğer pompalar | Makine; bazı satırlarda LVD, EMC, Eko-Tasarım |
| 8414.40 | Çekilmek üzere tekerlekli şasi üzerine monte edilmiş hava kompresörleri | Makine, Gürültü |
| 8424 | Püskürtme ve ilaçlama makinaları | Makine; bazı satırlarda Tarım Makinaları |
| 8425, 8427.20.90 | Vinç, kriko, kaldırma araçları | Makine; 8427.20.90’da Emisyon ve Gürültü |
| 8433 | Çim biçme makineleri, biçerdöver ve hasat makinaları | Makine; bazı satırlarda Tarım Makinaları |
| 8467 | Elle kullanılan pnömatik, elektrikli ve motorlu aletler; zincirli testereler | Makine |
| 8474, 8476, 8477 | Taş-toprak işleme, otomatik satış, plastik işleme makinaları | Makine |
İçten yanmalı motor dipnotu: Ek-2/A ve Ek-2/B’nin sonunda aynı dipnot yer alır: içten yanmalı motor barındıran ürünlerde, GTİP karşılığında yazmasa dahi, motor emisyonu yönetmeliği (2016/1628/AB) ve Gürültü Yönetmeliği (2000/14/AT) hükümlerine uygunluk aranır. Benzinli çim biçme makinesi, motorlu testere veya motopomp ithal ediyorsanız, son sütunda yalnızca “Makine” yazması bu iki yönetmeliğin belgelerini hazırlamaktan sizi kurtarmaz. Ekskavatör, yükleyici ve forklift gibi iş makineleri ise ayrı bir tebliğe, 2026/2 sayılı Tebliğe tabidir.
TAREKS’e Kayıt ve Firma Kullanıcısı
Ek-1’deki yönetmelikler kapsamındaki ve Ek-2’de belirtilen ürünlerin ithalat denetimi işlemleri TAREKS üzerinden ve risk analizine göre yapılır (m.4/1). İthalat yapmak isteyen firmanın, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Hakkında Tebliğ (2025/28; RG 8/8/2025-32980) çerçevesinde TAREKS’te tanımlanması ve firma adına işlem yapacak en az bir firma kullanıcısının yetkilendirilmiş olması gerekir (m.4/2). Firma kullanıcısı, firmanın imza sirkülerinde yer alan firma yetkilisi tarafından yetkilendirilen kişidir (m.3/1-f, g).
Bu teknik ayrıntı hukuken önemlidir. Denetim sürecine ve sonucuna ilişkin bildirimler, firma kullanıcısının yetkilendirme başvurusunda beyan ettiği e-posta adresine gönderilir ve firma kullanıcısına ulaşmayan bildirimlerden Bakanlık sorumlu değildir (m.11/2). Beyan edilen bilgi ve belgelerin doğru, eksiksiz ve zamanında sunulmasından firma ve firma kullanıcısı sorumludur (m.6/4). Gümrük müşavirinin firma kullanıcısı olarak yetkilendirildiği yapılarda, bildirimin firmaya hangi kanalla ve ne zaman iletileceği sözleşmeyle belirlenmelidir; aksi hâlde yirmi iş günlük belge yükleme süresi firmanın haberi olmadan dolabilir.
İthalat Denetim Ön İzni: Başvuru, Belgeler ve Ticaret Müşavirliği Onayı
Ön izin, Ek-2/A’daki ürünler için ürün gümrüklü sahaya gelmeden belge üzerinden yapılan denetim sonucunda verilen izindir (m.3/1-h). Başvuru TAREKS’te “Denetim Başvurusu – Ön İzin – Yeni Başvuru – Ürün Grubu Bazında Başvuru” seçeneğiyle yapılır (m.5/2). Ek-3’te sayılan 2, 3, 4, 5 ve 6 numaralı belgeler başvuru sırasında TAREKS’e yüklenir; 2, 3, 4 ve 5 numaralı belgeler ayrıca ürün gümrük bölgesine ulaştıktan sonra denetim birimine iletilir ve başvuru sonuçlandırılır (m.5/3).
Ek-3: TAREKS’e yüklenecek belgeler
| No | Belge | Ek-2/A ürünlerinde ek şart |
|---|---|---|
| 1 | Gümrük belgesi: özet beyan, TIR karnesi, transit refakat belgesi veya taşıma belgesi; serbest bölge işlem formu; önceki rejime ilişkin beyanname | — |
| 2 | Fatura veya proforma fatura | Talep hâlinde asıl veya onaylı örnek |
| 3 | AB Uygunluk Beyanı ve Türkçe tercümesinin onaylı örneği | Çıkış ülkesinde Ticaret Müşavirliği/Ataşeliği onayı |
| 4 | Tip Onay Belgesi ve Türkçe tercümesinin onaylı örneği | Çıkış ülkesinde Ticaret Müşavirliği/Ataşeliği onayı |
| 5 | Gürültü Sertifikası ve Türkçe tercümesinin onaylı örneği | Çıkış ülkesinde Ticaret Müşavirliği/Ataşeliği onayı |
| 6 | İthal edilmek istenen ürüne ait fotoğraflar | — |
Ticaret Müşavirliği onayı şartı, Ek-2/A ürünlerine özgüdür ve ürünün çıkış ülkesinde yerine getirilmelidir (Ek-3 dipnotu). Bu, menşe ülke ile çıkış ülkesinin farklı olduğu sevkiyatlarda (örneğin bir ülkede üretilip başka bir ülkedeki antrepodan gönderilen makinelerde) belgenin nerede onaylatılacağı sorusunu doğurur; Tebliğin lafzı çıkış ülkesini esas alır. Ön iznin en sık olumsuz sonuçlanma nedeni, TAREKS’e yüklenen AB uygunluk beyanı, tip onay belgesi veya test raporunun ilgilisince düzenlenmediğinin anlaşılmasıdır; bu durumda diğer şartlar uygun olsa bile ön izin olumsuz sonuçlanır (m.5/4). Belgeyi imalatçı yerine ihracatçı ticaret şirketinin düzenlemesi veya başka bir modele ait sertifikanın yüklenmesi bu sonuca yol açabilir. Uygunluk beyanı ve işaret eksikliğinin genel sonuçları için CE işareti ve uygunluk beyanı rehberimize bakılabilir.
İthalatçının Başvurusu ve Fiili Denetim
Denetimler, Gümrük Yönetmeliğinin 181. maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde gümrük beyannamesinin tescilinden önce yapılır (m.6/1). Firma kullanıcısı TAREKS veya e-Devlet üzerinden ithal partisine ilişkin bilgiyi ve Ek-2/A ürünlerinde Ek-3’ün 1 numaralı belgesini, Ek-2/B ürünlerinde 1 ve 2 numaralı belgeleri yükleyerek başvurur; TAREKS bir başvuru numarası verir (m.6/2-3). Fiili denetime yönlendirilecek ürünler, firmanın beyan ettiği bilgiler çerçevesinde risk analizine göre belirlenir; risk analizinde firma hakkındaki bilgiler, geçmiş ithalat ve piyasa gözetimi sonuçları, giriş gümrüğü, ürünün cinsi, markası, modeli, fiyatı ve miktarı ile menşe ve çıkış ülkesi dikkate alınır (m.3/1-j, 9/1). Fiili denetime yönlendirilmeyen ürün için TAREKS referans numarası doğrudan oluşturulur (m.9/4).
Fiili denetimde yüklenecek belgeler ve süre (m.10)
| Liste | Belgeler | Süre ve sonuç |
|---|---|---|
| Ek-2/A | Ek-3’teki 1, 2 ve 6 numaralı belgeler ile ürünün özelliğine göre 3, 4 ve 5 numaralılardan biri veya birkaçı | Başvuru günü dâhil 20 iş günü; talep hâlinde sistem ilave süre verir; süresinde yüklenmezse başvuru olumsuz |
| Ek-2/B | Ürünün özelliğine göre Ek-3’teki 3, 4 ve 5 numaralı belgelerden biri veya birkaçı | Aynı |
| Her ikisi | Denetim birimi ilave bilgi ve belge isteyebilir; kriter tespitinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından görüş alınabilir | Ek belge süresinde yüklenmezse olumsuz (m.10/5) |
| Her ikisi | Aykırılık yok veya ürün kapsam dışı | TAREKS referans numarası oluşturulur (m.10/4) |
| Her ikisi | Belgenin ilgilisince düzenlenmediğinin tespiti | Diğer şartlar uygun olsa dahi olumsuz (m.10/6) |
Fiili denetim; belge kontrolü, işaret kontrolü, fiziki muayene ve laboratuvar testinden biri veya birkaçını kapsar (m.3/1-d). Mevzuata aykırılık tespit edilirse durum ilgili gümrük idaresine yazıyla ve sistem üzerinden bildirilir (m.11/3). Bundan sonra eşyanın gümrükteki statüsü, yeniden ihracat, imha ve bekleme masrafları gibi sorunlar Gümrük Kanunu çerçevesinde ortaya çıkar; bu aşama için TAREKS olumsuz sonuç rehberimize bakılabilir.
Muafiyetler: A.TR, Üretim Girdisi, AÇAP ve GMP
Muafiyet ve istisnalar (m.7)
| Durum | Sonuç | Sınır |
|---|---|---|
| A.TR dolaşım belgeli olduğu TAREKS’te beyan edilen ürün | TAREKS referans numarası doğrudan oluşturulur (m.7/1) | Risk analizine göre fiili denetime yönlendirilebilir (m.7/6); Ek-2/A’da ise ön izin her hâlükârda gerekir (m.7/7) |
| Sanayicinin üretiminde girdi olarak kullanılacak ürün (sanayici veya onun adına tedarikçi ithalatı) | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca veya yetkilendirdiği kuruluşça üretim girdisi muafiyet yazısı düzenlenir; yazının TAREKS’e yüklenmesiyle referans numarası doğrudan oluşturulur (m.7/2) | Usulsüz belge veya muafiyetten usulsüz yararlanma hâlinde belirlenecek süre için yazı düzenlenmez, mevcut yazı iptal edilir; Ek-2/A’da ön izin yine gerekir |
| AÇAP veya GMP belgeli sanayicinin kendi ihtiyacı için ithalatı | Belgenin TAREKS’te tanımlanmasından sonra oluşturulan referans numarası yıl sonuna kadar aynı ürünlerin sonraki ithalatında kullanılır (m.7/3) | Risk analizine göre fiili denetim mümkün; Ek-2/A’da ön izin gerekir |
| Gümrük Yönetmeliği m.446/1-a, b, c kapsamında geri gelen eşya | TAREKS başvurusu yapılmaz; m.12/5’teki sabit referans numarası kullanılır | — |
| 4458 sayılı Kanunun bazı maddelerinin uygulanmasına ilişkin Kararın beşinci kısmındaki eşya | TAREKS başvurusu yapılmaz; m.12/4’teki sabit referans numarası kullanılır | — |
Üretim girdisi muafiyeti makine ithalatında sık başvurulan bir yoldur; ancak muafiyet yazısının düzenlenmesine ve sonradan kontrolüne ilişkin usul ve esaslar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenir (m.7/2) ve yazının iptali ile belirli bir süre yazı düzenlenmemesi ağır bir ticari sonuçtur. Muafiyetle ithal edilen makinenin satılması veya üretim dışı amaçla kullanılması “usulsüz yararlanma” olarak değerlendirilebilir; bu nedenle muafiyet kapsamındaki makinelerin kullanım yeri ve amacı kayıt altında tutulmalıdır.
Kapsam Dışı Beyanı ve GTİP Sorunları
GTİP olarak Ek-2/A veya Ek-2/B’de yer almakla birlikte Ek-1’deki yönetmeliklerin kapsamına girmeyen veya Bakanlıkça denetimi hedeflenmeyen ürün “kapsam dışı”dır (m.3/1-ı). Ek-2/A ürünlerinde kapsam dışı beyanı ön izin başvurusu sırasında, Ek-2/B ürünlerinde TAREKS başvurusu sırasında denetim birimine yapılır (m.8). Fiili denetimde ürünün kapsam dışı olduğu tespit edilirse referans numarası oluşturulur (m.10/4). Örneğin bir tamir parçası, makine emniyeti mevzuatı anlamında “makine” değilse bu yol değerlendirilebilir; beyan gerekçeli olmalı ve teknik belgeyle desteklenmelidir.
GTİP değişikliği sonucunda listede yer aldığı anlaşılan ürün, gümrük gözetiminde bulunması kaydıyla gümrük idaresince denetime yönlendirilirse Ek-2/A ürünü için 5. madde, Ek-2/B ürünü için 6. madde çerçevesinde başvuru yapılır (m.12/3). İthal edilmiş ürünün GTİP’inin listede yer aldığı sonradan yapılan kontrolle anlaşılırsa gümrük idaresi tespiti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bildirir; o Bakanlık ürünün güvenli olmadığını belirleyip gümrük idaresine iletirse ürünlerin uygunluk değerlendirmesi olumsuz sonuçlanmış addedilir (m.13/4). Yanlış GTİP beyanının gümrük mevzuatı bakımından ayrıca sonuç doğurabileceği de unutulmamalıdır (m.14/1).
TAREKS Referans Numarası ve İthalatçının Sorumluluğu
Ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı tarafından kaydedilir ve verildiği tarihten itibaren bir yıl geçerlidir (m.12/1-2). Tebliğ referans numarasının sınırlarını açıkça çizer: ithalatçı, denetlensin veya denetlenmesin ithal ettiği ürünlerin Ek-1’deki yönetmelikler dâhil tüm mevzuata uygun ve güvenli olmasından ve ürüne eşlik eden belgelerin doğruluğundan 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumludur (m.13/1); ithalata izin verilmesi ürünün uygun veya güvenli olduğu anlamına gelmez (m.13/2) ve referans numarası ithalat dışında bir amaçla veya uygunluğun ispatı olarak kullanılamaz (m.13/3).
Bu nedenle TAREKS’ten geçmiş bir makine, daha sonra Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının piyasa gözetimi ve denetiminde uygunsuz bulunabilir; bu durumda 7223 sayılı Kanunun önlemleri ve idari para cezaları uygulanır. TAREKS ile Ulusal Piyasa Gözetimi ve Denetimi Bilgi Sistemi (PGDBİS) arasında veri akışı sağlanır (m.9/3); ithalat denetiminde tespit edilen sorunların piyasa denetiminde de dikkate alınabileceği varsayılmalıdır. Piyasa denetiminin ilk aşaması için denetim rehberimize bakılabilir.
Yaptırımlar: Yetki Askısı, Fiili Denetime Yönlendirme ve 7223 Cezaları
Tebliğe aykırı hareket edenler, yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar, Ek-3’teki veya denetim sırasında istenen bir belgede tahrifat yapanlar ya da tahrifatlı belge ibraz edenler hakkında 7223 sayılı Kanun, 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı ve ilgili diğer mevzuat uygulanır (m.14/1). Ayrıca TAREKS denetimlerinde mevzuata veya Tebliğe aykırı hareket eden firma kullanıcısının yetkisi fiilin ağırlığına göre 1 ila 12 ay askıya alınır ve firmanın denetim başvuruları 1 ila 12 ay süreyle fiili denetime yönlendirilir; süreler ve denetim oranları belirlenirken başvuru sıklığı, önceki ihlaller ve ürünün niteliği dikkate alınır (m.14/2).
Olası sonuçlar ve hukuki nitelikleri
| Sonuç | Dayanak | Hukuki değerlendirme |
|---|---|---|
| Ön iznin veya fiili denetimin olumsuz sonuçlanması | m.5/4, 10/5-6 | Kesin ve yürütülmesi gereken idari işlem; altmış gün içinde iptal davası (İYUK m.7) |
| Firma kullanıcısının yetkisinin 1–12 ay askıya alınması | m.14/2 | Ayrı bir idari yaptırım niteliğinde; fiilin ağırlığı, önceki ihlaller ve orantılılık gerekçede gösterilmeli |
| Başvuruların 1–12 ay fiili denetime yönlendirilmesi | m.14/2 | Ticari etkisi yüksek; denetim oranının belirlenme ölçütleri sorgulanabilir |
| Üretim girdisi muafiyet yazısının iptali ve yeni yazı düzenlenmemesi | m.7/2 | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı işlemi; ayrı dava konusu olabilir |
| Piyasada uygunsuzluk tespiti hâlinde 7223 cezası | 7223 m.20; 2026/13 Tebliği | Uygunluk değerlendirmesi, beyan ve işaret yükümlülüğünde 173.801 TL – 1.738.022 TL; ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta 434.505 TL – 4.345.058 TL |
| Belgede tahrifat | m.14/1 | Gümrük ve ceza mevzuatı bakımından da sonuç doğurabilir; masumiyet karinesi geçerlidir |
Yetki askısı ve fiili denetime yönlendirme kararlarında idarenin takdir yetkisi geniştir; ancak Tebliğin kendisi bu takdirin ölçütlerini sayar (m.14/2). Kararda fiilin ağırlığının, firmanın başvuru sıklığının ve önceki ihlallerinin nasıl değerlendirildiği gösterilmemişse, orantılılık ve gerekçe yönünden iptal davasında ileri sürülebilecek bir eksiklik bulunur. 7223 cezalarının tekrar hâlinde iki katına çıkması için tekerrür rehberimize, cezaya karşı dava için idari para cezasına itiraz rehberimize bakılabilir.
Olumsuz Sonuca Karşı Yol Haritası ve Süreler
Tebliğde olumsuz sonuca karşı özel bir idari itiraz yolu düzenlenmemiştir. Olumsuz ön izin, olumsuz fiili denetim sonucu ve yetki askısı idari işlem olduğundan, İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; dava süresi altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açılmadan önce, dava süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru dava süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Dava açmak yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartları birlikte aranır (İYUK m.27).
Süreler
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Fiili denetimde belge yükleme | Başvuru günü dâhil 20 iş günü (talep hâlinde ilave süre) | m.10/1 |
| TAREKS referans numarasının geçerliliği | Verildiği tarihten itibaren 1 yıl | m.12/2 |
| AÇAP/GMP referans numarası | İçinde bulunulan yılın sonuna kadar | m.7/3 |
| Yetki askısı / fiili denetime yönlendirme | 1–12 ay | m.14/2 |
| Üst makama başvuru (isteğe bağlı) | Dava süresi içinde; 30 gün cevapsızlık ret sayılır | İYUK m.11 |
| İptal davası | Yazılı bildirimi izleyen günden 60 gün | İYUK m.7, 8 |
Pratik not: Olumsuz sonuç çoğu zaman belge kaynaklıdır. Yeni bir başvuruyla belge eksikliği giderilebiliyorsa bu, dava açmaktan daha hızlı sonuç verebilir; ancak olumsuz sonuç kaydı risk analizinde dikkate alınan geçmiş denetim sonuçları arasında yer aldığından (m.3/1-j), haksız bir olumsuz sonucu dava konusu yapmadan kabullenmek ileriki başvuruları da etkileyebilir. Hangi yolun seçileceği eşyanın gümrükteki süresi, bekleme masrafları ve olumsuz sonucun gerekçesine göre belirlenmelidir.
Varsayımsal Örnekler ve Sık Yapılan Hatalar
Varsayımsal örnek 1 – plastik enjeksiyon makinesi: Bir firma, Ek-2/A’daki plastik enjeksiyon makinesini ithal eder ve AB uygunluk beyanını Türkçe tercümesiyle yükler; ancak beyan çıkış ülkesinde Ticaret Müşavirliğince onaylanmamıştır. Ön izin olumsuz sonuçlanabilir. Firma, belgeyi çıkış ülkesinde onaylatıp yeniden başvurmalı; eşyanın gümrükte bekleme süresini ve masraflarını takip etmelidir.
Varsayımsal örnek 2 – yetki askısı: Bir firma kullanıcısının yüklediği test raporunun ilgili laboratuvarca düzenlenmediği anlaşılır. Başvuru olumsuz sonuçlanır ve firma kullanıcısının yetkisi altı ay askıya alınır, firmanın başvuruları altı ay fiili denetime yönlendirilir. Firma, raporun tedarikçiden geldiğini ve sahteliğinden habersiz olduğunu ileri sürmek istiyorsa, kararın gerekçesinde fiilin ağırlığının ve önceki ihlallerin nasıl değerlendirildiğini inceleyerek altmış gün içinde dava açmayı ve tedarikçiye rücu imkânını birlikte değerlendirmelidir. Tahrifat iddiasında ceza soruşturması ayrıca gündeme gelebilir; bu aşamada masumiyet karinesi geçerlidir.
Varsayımsal örnek 3 – üretim girdisi muafiyeti: Bir sanayici, üretim hattında kullanılacak redüktörleri üretim girdisi muafiyet yazısıyla getirir. Redüktörler Ek-2/A’da olduğundan ön izin yine gereklidir (m.7/7). Muafiyetle getirilen ürünlerin bir kısmının piyasaya satılması usulsüz yararlanma sayılabilir ve muafiyet yazısının iptaline yol açabilir. Örnekler varsayımsaldır.
Sık yapılan hatalar: (1) A.TR belgesi olduğu için Ek-2/A ürününde ön izin alınmaması; (2) belgelerin menşe ülkede, çıkış ülkesi yerine onaylatılması; (3) içten yanmalı motorlu üründe emisyon ve gürültü belgelerinin hazırlanmaması; (4) bildirim e-postasının izlenmemesi ve 20 iş günlük sürenin kaçırılması; (5) TAREKS referansının ürünün uygunluğunun kanıtı sanılması; (6) muafiyetle getirilen makinenin satılması; (7) yetki askısına karşı dava süresinin kaçırılması.
Adım Adım Yol Haritası
- GTİP’i belirleyin ve Ek-2/A mı, Ek-2/B mi, yoksa 2026/2 gibi başka bir tebliğ mi olduğunu kontrol edin.
- Yönetmelikleri eşleştirin: Son sütundaki Makine, LVD, EMC, Gürültü, Emisyon, Eko-Tasarım ve motor dipnotu.
- Belgeleri hazırlayın: İmalatçının düzenlediği AB uygunluk beyanı, tip onay belgesi, gürültü sertifikası; Türkçe onaylı tercümeler; ürün fotoğrafları.
- Onayı alın: Ek-2/A ürünlerinde çıkış ülkesinde Ticaret Müşavirliği/Ataşeliği onayı.
- TAREKS’i hazırlayın: Firma tanımı, firma kullanıcısı, bildirim e-postası ve iç bilgilendirme düzeni.
- Muafiyeti değerlendirin: A.TR, üretim girdisi, AÇAP/GMP; ancak Ek-2/A ürünlerinde ön izin her hâlde gerekir.
- Olumsuz sonuçta: Gerekçeyi ayırın (belge, süre, mevzuata aykırılık); yeniden başvuru, üst makama başvuru veya 60 günlük dava seçeneklerini değerlendirin.
- İthalattan sonra: Piyasa denetimi riskine karşı uyum programını ve tedarikçi sözleşmesini (rücu hükümleri) güncel tutun.
Sıkça Sorulan Sorular
Makinaların İthalat Denetimi Tebliği hangi ürünleri kapsar?
2026/32 sayılı Tebliğ, Ek-1’deki yönetmelikler (Makina Emniyeti, motor emisyonu, gürültü, tarım araçları tip onayı, Eko-Tasarım, EMC, LVD, Enerji Etiketlemesi) kapsamındaki ve Ek-2/A ile Ek-2/B’de GTİP’leriyle belirtilen ürünlerin serbest dolaşıma girişte denetimini düzenler (m.1).
Ek-2/A ile Ek-2/B arasındaki fark nedir?
Ek-2/A’daki ürünlerde fiili denetim başvurusundan önce İthalat Denetim Ön İzni alınması her hâlükârda zorunludur (m.5/1, 5/5). Ek-2/B’deki ürünlerde ön izin aranmaz; TAREKS başvurusu yapılır ve ürün risk analizine göre fiili denetime yönlendirilebilir (m.5/6, 6, 9).
A.TR belgeli makinede ön izin gerekir mi?
Ek-2/A’daki ürünlerde evet. A.TR dolaşım belgeli ürünlerde referans numarası doğrudan oluşturulabilir; ancak GTİP Ek-2/A’da ise ön izin her hâlükârda alınmalıdır (m.7/1, 7/7).
Belgeler nerede onaylatılmalı?
Ek-2/A ürünlerinde AB uygunluk beyanı, tip onay belgesi ve gürültü sertifikasının ürünün çıkış ülkesinde Türkiye’nin Ticaret Müşavirliği veya Ataşeliğince onaylanması ve Türkçe tercümelerinin onaylı örneğiyle sunulması gerekir (Ek-3).
Fiili denetimde belgeleri ne zamana kadar yüklemeliyim?
Belgeler başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde TAREKS’e yüklenir; talep edilirse sistem ilave süre verir. Süresinde yüklenmezse başvuru olumsuz sonuçlanır (m.10/1).
Ön izin neden olumsuz sonuçlanır?
En sık neden, yüklenen AB uygunluk beyanı, tip onay belgesi veya test raporunun ilgilisince düzenlenmediğinin anlaşılmasıdır; bu durumda diğer şartlar uygun olsa dahi ön izin olumsuz sonuçlanır (m.5/4). Mevzuata aykırılık veya istenen belgenin süresinde yüklenmemesi de olumsuz sonuca yol açar (m.10/5).
Üretim girdisi muafiyeti nasıl işler?
Sanayicinin üretiminde girdi olarak kullanılacak ürünler için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca veya yetkilendirdiği kuruluşça muafiyet yazısı düzenlenir ve yazı TAREKS’e yüklenince referans numarası doğrudan oluşturulur. Usulsüz belge veya usulsüz yararlanma hâlinde belirlenecek süre için yazı düzenlenmez ve mevcut yazı iptal edilir (m.7/2).
İçten yanmalı motorlu makinede ek belge gerekir mi?
Evet. Ek-2/A ve Ek-2/B dipnotuna göre içten yanmalı motor barındıran ürünlerde, GTİP karşılığında yazmasa dahi motor emisyonu (2016/1628/AB) ve gürültü (2000/14/AT) yönetmeliklerine uygunluk aranır.
TAREKS referans numarası ürünün uygun olduğunu gösterir mi?
Hayır. İthalata izin verilmesi ürünün mevzuata uygun veya güvenli olduğu anlamına gelmez; referans numarası uygunluğun ispatı olarak kullanılamaz ve ithalatçı ürünün tüm mevzuata uygunluğundan 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumludur (m.13).
Firma kullanıcısının yetkisi neden askıya alınır?
TAREKS denetimlerinde ilgili mevzuata, Tebliğe veya uygulamalarına aykırı hareket eden firma kullanıcısının yetkisi fiilin ağırlığına göre 1 ila 12 ay askıya alınır ve firmanın başvuruları 1 ila 12 ay fiili denetime yönlendirilir; başvuru sıklığı, önceki ihlaller ve ürünün niteliği dikkate alınır (m.14/2).
Olumsuz sonuca karşı ne yapabilirim?
Tebliğde özel bir itiraz yolu yoktur. Olumsuz sonuç ve yetki askısı idari işlem olduğundan yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7); dava süresi içinde üst makama başvurmak süreyi durdurur ve otuz gün cevapsızlık ret sayılır (İYUK m.11).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; makine, kompresör, pompa, tarım ve bahçe makinesi ile el aleti ithalatında TAREKS ön izin ve fiili denetim süreçleri, Ticaret Müşavirliği onayı ve belge sorunları, üretim girdisi muafiyeti, olumsuz sonuç ve firma kullanıcısı yetki askısına karşı başvuru ve iptal davası, yürütmenin durdurulması, piyasa denetiminde savunma ve idari para cezasına itiraz ile tedarik ve rücu sözleşmeleri konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Savunma ve dava süreleriniz işliyor
Belgelerinizi, kararın gerekçesini ve sürelerinizi birlikte değerlendirmek için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz YollarıÜrün güvenliği rehberlerinin tamamı
- GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleri
- TAREKS Olumsuz Sonuç ve İthalatçının Sorumluluğu
- İş Makinesi Motorunda Faz V Emisyon ve Tip Onayı
- Açık Alan Teçhizatında Gürültü (2000/14/AT)
- Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB)
- CE İşareti ve Uygunluk Beyanı Eksikliği
- Ürün Güvenliği Denetimi Geldi: İlk 24 Saat
- Elektrikli Ev Aletinde LVD ve EMC Uygunsuzluğu
- Enerji Etiketi ve Ekotasarım Cezası
- Yabancı İmalatçının Yetkili Temsilcisi
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezasına İtiraz
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/32) (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) m.1–17, geçici m.1, Ek-1, Ek-2/A, Ek-2/B ve Ek-3 (Tebliğ metni ve ekleri taranmış görüntüden okunmuştur; GTİP satırlarını Resmî Gazete’deki ekten ve TAREKS ekranından ayrıca teyit edin); Karayolu Dışında Kullanılan Hareketli Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (2026/2); 7223 sayılı Kanun m.20 ve 2026/13 sayılı Tebliğ tutarları; 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 11, 27. Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada hukuki değerlendirme yerine geçmez.


