Çim Biçme Makinesi, Jeneratör ve Kompresörde Gürültü Etiketi (LWA) 2026: 2000/14/AT Gürültü Yönetmeliği, TAREKS 2026/32 Gürültü Sertifikası, Piyasadan Çekme ve İdari Para Cezası (7223)

Çim biçme makinesi, çim kenar düzeltme makinesi, jeneratör, kompresör, zincirli testere, yaprak üfleyici, yüksek basınçlı yıkayıcı ve iş makinesi gibi açık alanda kullanılan teçhizat, insan sağlığı ve güvenliği bakımından ilgili diğer mevzuata ek olarak gürültü emisyonu bakımından da ayrı bir teknik düzenlemeye tabidir: Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik (2000/14/AT; RG 30/12/2006-26392, 4. mükerrer). Yönetmelik 22 teçhizat türü için müsaade edilen ses gücü seviyesi sınırları, 41 teçhizat türü için ise yalnızca gürültü işaretlemesi öngörür. Kapsamdaki her teçhizat, piyasaya arz edilmeden önce uygunluk değerlendirmesinden geçmeli, AT uygunluk beyanıyla birlikte CE işaretini ve garanti edilen ses gücü seviyesi (L_WA) işaretini taşımalıdır (m.7, 8, 9, 13). 2017 değişikliğinden bu yana yetkili kuruluş Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır; ithalatta ise 2026/32 sayılı Makinaların İthalat Denetimi Tebliği bazı kompresörler için ön izin ve “gürültü sertifikası”, içten yanmalı motorlu ürünler için de gürültü yönetmeliğine uygunluk arar. Uygunsuzlukta piyasadan çekme, piyasaya arz yasağı ve 7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki idari para cezaları gündeme gelir.

Açık Alan Teçhizatında Gürültü Yönetmeliği Nedir, Neyi Amaçlar?

Yönetmelik, insan sağlığının korunması ve iç pazarın düzgün işleyişine katkıda bulunmak üzere açık alanda kullanılan teçhizatın yarattığı gürültüye ilişkin emisyon standartlarının uygulanmasını, teknik belgelerin ve bilgilerin toplanmasını, uygunluk değerlendirme prosedürlerini ve işaretlemeyi düzenler (m.1). Avrupa Birliğinin 2000/14/EC ve 2005/88/EC sayılı direktiflerine paralel olarak hazırlanmıştır ve dayanak olarak 4703 sayılı Kanunu gösterir (m.3). 4703 sayılı Kanun 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunuyla yürürlükten kaldırılmış, mevzuatta 4703’e yapılan atıfların 7223’e yapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır (7223 m.25/1-2). Bu nedenle Yönetmeliğin “aykırı davranışlarda 4703 sayılı Kanun uygulanır” diyen 17. maddesi bugün 7223 sayılı Kanunun önlem ve idari para cezası hükümlerine yönlendirir.

Yönetmelik bir ürün güvenliği düzenlemesinden çok bir çevresel gürültü ve bilgilendirme düzenlemesidir: teçhizatın ne kadar ses ürettiğini standart ölçüm yöntemleriyle belirlemeyi, bu değeri ürünün üzerinde alıcıya göstermeyi ve en gürültülü teçhizat türleri için bir üst sınır koymayı amaçlar. Aynı teçhizat genellikle Makine Emniyeti Yönetmeliği, Belirli Gerilim Sınırları İçin Tasarlanan Elektrikli Ekipman (LVD) ve Elektromanyetik Uyumluluk (EMC) yönetmelikleri ile içten yanmalı motorlarda emisyon yönetmeliği kapsamına da girer. Bu yönetmeliklerin her biri ayrı şartlar koyar; ancak teçhizat üzerindeki tek CE işareti, uygulanan tüm yönetmeliklerin karşılandığını gösterir (m.9/5).

Hangi Teçhizat Sınır Değere, Hangisi Yalnızca İşaretlemeye Tabi?

Yönetmeliğin kalbi 5. maddedir. Madde iki liste içerir. Birinci liste (m.5/1-a) gürültü sınırlarına tabi 22 teçhizat türünü sayar; bu teçhizatın garanti edilen ses gücü seviyesi, maddedeki çizelgede gösterilen müsaade edilen seviyeyi aşamaz. İkinci liste (m.5/1-b) 41 teçhizat türünü sayar; bunlarda bir üst sınır yoktur, ancak garanti edilen ses gücü seviyesi ölçülüp işaretlenmelidir. Her iki listedeki teçhizatın tarifi Ek I’de, ölçüm yöntemi Ek III Bölüm B’de yer alır.

Uygulamada en sık karşılaşılan karışıklık, aynı ürün ailesinin iki listeye birden girmesidir. Örneğin “çim biçme makineleri” birinci listede (Ek I, paragraf 32), “çim biçme/çim kenar düzeltme makineleri”nin bir türü ise ikinci listede (Ek I, paragraf 24) yer alır; güç jeneratörleri 400 kW’ın altında birinci, 400 kW ve üzerinde ikinci listededir; kompresörler 350 kW’ın altında birinci listededir. Ürünün hangi paragrafa girdiği Ek I’deki tarife göre belirlenir ve uygulanacak uygunluk değerlendirme prosedürünü de değiştirir.

Kapsam Dışında Kalanlar ve Sınırda Ürünler

Yönetmelik, 5. maddede listelenen, Ek I’de tarif edilen ve açık alanda kullanım amacıyla komple ünite olarak piyasaya arz edilen veya hizmete sokulan teçhizatı kapsar (m.2/1). Üç grup açıkça kapsam dışıdır (m.2/2):

• Kara yolu, demir yolu, hava yolu ve deniz yolu ile mal veya insan taşınması için amaçlanmış teçhizatın tamamı,
• Özellikle askeri teşkilat, Sahil Güvenlik, Jandarma, polis teşkilatı ve acil servisler için tasarlanan ve imal edilen teçhizat,
• Elde taşınan beton kırıcılar, deliciler ve hidrolik çekiçler hariç, ayrı olarak piyasaya sunulan güç tahrikli olmayan ataşmanlar.

“Komple ünite” ölçütü, motor veya kesici gibi tek başına satılan parçaların kural olarak bu Yönetmeliğin değil, girdikleri diğer mevzuatın konusu olduğunu gösterir. Bununla birlikte ithalatta 2026/32 sayılı Tebliğ, içten yanmalı motor barındıran ürünlerde GTİP karşılığında yazmasa dahi gürültü yönetmeliğine uygunluğun aranacağını belirtir (Ek-2/A ve Ek-2/B dipnotu). Bina içinde kullanılan bir cihaz da, kullanım yeri ses iletimini önemli ölçüde engellemiyorsa açık alanda kullanılmış sayılabilir (m.4/1-a). Ürününüzün sınırda kaldığını düşünüyorsanız, teknik dosyada Ek I tarifine ilişkin gerekçeli bir değerlendirme bulundurmak, denetimde ilk savunma aracı olur.

Yetkili Kuruluş: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Yönetmelik 2006’da Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yayımlanmıştır; 6/6/2017 tarihli değişiklikle “Bakanlık” tanımı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak değiştirilmiş ve Yönetmeliği yürütme görevi bu Bakanlığa verilmiştir (m.4/1-ç, 20). Bugün bu görev Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yürütülür. Ticaret Bakanlığının yetkili piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşları listesinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının sorumluluk alanında “makineler”, “elektrikli ekipmanlar” ve “motorlu araçlar” sayılır. İthalat aşamasında ise denetim Ticaret Bakanlığının tebliğiyle ve Türk Standardları Enstitüsünün denetim birimi olarak görev yaptığı TAREKS üzerinden yürütülür (2026/32 m.3/1-c).

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının kendi sorumluluk alanındaki ürünler için çıkardığı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 14/07/2021-31541), 7223 sayılı Kanuna ve Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmeliğe dayanır (m.1–3). Gürültü yönetmeliğinin 14. maddesi hâlâ 2001 tarihli eski piyasa gözetimi yönetmeliğine atıf yapsa da, bu Bakanlığın sorumluluğundaki ürünlerin denetimi bugün 7223 ve 2021 tarihli Yönetmelik çerçevesinde yürütülür.

Müsaade Edilen Ses Gücü Seviyeleri: Çim Biçme Makinesi, Jeneratör ve Kompresör

Birinci listedeki teçhizat için müsaade edilen ses gücü seviyesi, 5. maddedeki çizelgede net kurulu güç (P, kW), elektrik gücü (P_el, kW), uygulama kütlesi (m, kg) veya kesme genişliği (L, cm) gibi bir parametreye bağlı olarak dB/1 pW cinsinden verilir. Çizelgede iki safha vardır: I. Safha 3 Temmuz 2004’ten, II. Safha 3 Ocak 2006’dan itibaren uygulanır. Çizelgenin (2) numaralı dipnotu, aralarında çim biçme ve çim düzeltme makinelerinin de bulunduğu bazı teçhizat tipleri için II. Safha değerlerinin “tamamen örnek niteliğinde” olduğunu, Komisyon tarafından bir değişiklik yapılmaması hâlinde I. Safha değerlerinin II. Safha için de geçerli olmaya devam edeceğini belirtir. Hesaplanan değer en yakın tam sayıya yuvarlanır (0,5’ten küçükse aşağı, 0,5 ve üzeriyse yukarı).

Jeneratörlerde P_el, güç jeneratörleri için ISO 8528-1:1993’ün 13.3.2 maddesine göre ana güçtür; kaynak jeneratörleri için imalatçının verdiği faktörün en küçük değeri için bilinen yük gerilimiyle çarpılan klasik kaynak akımıdır (çizelge dipnotu 1). Bu ayrıntılar, sınırın hangi değere göre hesaplandığı tartışıldığında belirleyicidir: yanlış güç değeriyle hesaplanan sınır, ürünün haksız yere uygunsuz sayılmasına veya tam tersine uygunsuz bir ürünün piyasada kalmasına yol açabilir.

Uygunluk Değerlendirmesi, AT Uygunluk Beyanı ve Teknik Belgeler

Teçhizat piyasaya arz edilmeden veya hizmete sokulmadan önce imalatçı, teçhizatın her bir tipini bir uygunluk değerlendirme prosedürüne tabi tutar (m.7). Prosedür, teçhizatın hangi listede olduğuna göre değişir:

AT uygunluk beyanını teçhizatın imalatçısı veya Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisi, imal edilen her teçhizat tipi için düzenler; asgari içeriği Ek II’de belirtilmiştir ve beyan Türkçe ve İngilizce olarak düzenlenir (m.8/1-2). Beyanın bir örneği teknik belgelerle birlikte teçhizatın en son imal edildiği tarihten itibaren on yıl saklanır (m.8/3). 7223 sayılı Kanun da imalatçının teknik dosyayı ve belgeleri teknik düzenlemede belirtilen süre boyunca muhafaza etmesini, ithalatçının ise uygunluk belgelerinin bir örneğini talep hâlinde sunmasını ister (m.7/1-c, 9/1-h). Ne imalatçı ne de yetkili temsilcisi Türkiye’de yerleşik değilse Yönetmeliğin hükümleri teçhizatı piyasaya arz eden veya hizmete sokan kişiye uygulanır (m.13/2). Yabancı imalatçıların Türkiye’deki temsilcisinin konumu için yetkili temsilci rehberimize, sertifikayı veren kuruluşun yetkisi askıya alınırsa ne olacağı için onaylanmış kuruluş rehberimize bakılabilir.

CE İşareti ve Garanti Edilen Ses Gücü Seviyesi İşareti

Yönetmeliğe uygun teçhizat CE uygunluk işaretini taşır; CE işareti garanti edilen ses gücü seviyesi işaretiyle birlikte bulunur ve her ikisi de her bir teçhizatta görünür, okunaklı ve silinmez şekilde yer alır (m.9/1-3). Bu işaretlerle anlam bakımından yanıltıcı olabilecek işaret veya yazılar yasaktır; diğer işaretler, CE ve ses gücü işaretinin görünürlüğünü ve okunabilirliğini azaltmamak şartıyla kullanılabilir (m.9/4). CE işaretini, garanti edilen ses gücü seviyesi işaretini taşıyan ve AT uygunluk beyanı bulunan teçhizatın Yönetmeliğin tüm hükümlerine uygun olduğu kabul edilir (m.10). Bu karine, denetimde ispat yükü bakımından önemlidir: üç unsur birlikte mevcutsa, uygunsuzluğu gösterme yükü Bakanlığa geçer; unsurlardan biri eksikse karine işlemez.

Piyasaya arz için üç şart birlikte aranır: teçhizat gürültü emisyonu özelliklerini sağlamalı, 7. maddedeki uygunluk değerlendirmesi tamamlanmış olmalı ve teçhizat CE ile garanti edilen ses gücü işaretini taşımalı, AT uygunluk beyanı bulunmalıdır (m.13/1). Uygun olmayan teçhizat, imalatçı tarafından uygunluğu sağlanıncaya kadar piyasaya arz edilmeyeceğini açıkça gösteren görünür bir işaret taşıması şartıyla ticari fuar, sergi ve gösterilerde sergilenebilir (m.13/4). İşaret ve beyan eksikliklerinin 7223 sayılı Kanun bakımından nasıl ele alındığına ilişkin ayrıntı için CE işareti ve uygunluk beyanı eksikliği rehberimize bakılabilir.

İthalatta TAREKS: Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (2026/32)

2026 yılında makinaların ithalatı, Ticaret Bakanlığının Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/32; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) ile denetlenir; Tebliğ 1/1/2026’da yürürlüğe girmiştir (m.16). Tebliğ, Ek-1’de sayılan yönetmelikler kapsamındaki ve Ek-2/A ile Ek-2/B’de GTİP’leriyle belirtilen ürünlerin serbest dolaşıma girişte denetimini düzenler (m.1). Ek-1’de “Makinalar” ürün grubu için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yetkili kuruluş olarak gösterilmiş ve Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik ayrıca sayılmıştır.

Tebliğin usulü şöyledir: Ek-2/A’daki ürünlerde fiili denetim başvurusundan önce TAREKS üzerinden İthalat Denetim Ön İzni alınması zorunludur ve bu zorunluluk A.TR dolaşım belgeli ürünlerde de kalkmaz (m.5/1, 5/5, 7/7). Ek-2/B’deki ürünlerde ön izin aranmaz; başvuru doğrudan TAREKS üzerinden yapılır (m.5/6, 6). Fiili denetime yönlendirilen başvurularda Ek-3’teki belgeler başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde TAREKS’e yüklenir; süresinde yüklenmezse başvuru olumsuz sonuçlanır (m.10/1). Ek-3’ün 5. sırası “Gürültü Sertifikası”nı, 3. sırası AB Uygunluk Beyanını sayar; Ek-2/A ürünlerinde bu belgelerin çıkış ülkesinde Türkiye’nin Ticaret Müşavirliği veya Ataşeliğince onaylanması ve Türkçe tercümelerinin onaylı örneğiyle sunulması gerekir. İlgilisince düzenlenmediği anlaşılan uygunluk beyanı, tip onay belgesi veya test raporu, diğer şartlar uygun olsa bile ön iznin ve fiili denetimin olumsuz sonuçlanmasına yol açar (m.5/4, 10/6).

TAREKS referans numarası verildiği tarihten itibaren bir yıl geçerlidir (m.12/2). Ancak referans numarası verilmesi ürünün mevzuata uygun veya güvenli olduğu anlamına gelmez; ithalatçı, denetlensin veya denetlenmesin ithal ettiği ürünlerin Ek-1’deki yönetmelikler dâhil tüm mevzuata uygunluğundan 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumludur (m.13/1-3). Tebliğe aykırı hareket eden veya yanlış beyanda bulunan firma kullanıcısının yetkisi fiilin ağırlığına göre 1 ila 12 ay askıya alınabilir ve firmanın başvuruları 1 ila 12 ay süreyle fiili denetime yönlendirilebilir (m.14/2). Olumsuz TAREKS sonucuna karşı yapılabilecekler için TAREKS olumsuz sonuç rehberimize bakılabilir.

İmalatçı, Yetkili Temsilci, İthalatçı ve Dağıtıcı: Kim Neden Sorumlu?

Gürültü yönetmeliği yükümlülükleri ağırlıklı olarak “imalatçı veya Türkiye’de yerleşik yetkili temsilcisi”ne yükler. 7223 sayılı Kanun ise tedarik zincirindeki herkesin yükümlülüğünü ayrı ayrı tanımlar ve idari para cezalarını bu yükümlülüklere bağlar.

• İmalatçı piyasaya yalnızca teknik düzenlemesine uygun ürün arz eder; teknik dosyayı tanzim eder, uygunluk değerlendirmesini yapar veya yaptırır, uygunluk beyanını düzenler ve uygunluk işaretini ürüne koyar; seri üretim boyunca uygunluğu sürdürür; uygunsuzluğu öğrenince düzeltici önlemleri ivedilikle alır ve yetkili kuruluşu bilgilendirir (7223 m.7/1-a, b, ç, h).
• Yetkili temsilci, görevlendirme belgesinde yazmasa bile uygunluk belgelerini saklar ve talep hâlinde sunar (m.8/2).
• İthalatçı, ürünü piyasaya arz etmeden önce uygunluk işaretini, ürüne eşlik eden belgeleri ve imalatçının belge, izlenebilirlik ve adres yükümlülüklerini teyit eder; uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü uygun hâle getirmeden arz edemez (m.9/1-b, c).
• Dağıtıcı, ürünü piyasada bulundurmadan önce uygunluk işaretini, belgeleri ve Türkçe talimatları doğrular; uygunsuzluğu bildiği veya bilmesi gereken ürünü piyasada bulunduramaz (m.10/1-a, b).

Garanti edilen ses gücü seviyesi işareti bir “uygunluk işareti” olduğundan, işaret eksik veya CE işaretinden ayrı bulunan bir ürünü stoğuna alan ithalatçı ve dağıtıcı, kendi doğrulama yükümlülüğünü yerine getirmemiş sayılabilir. Kendi markasıyla piyasaya arz eden veya ürünü uygunluğu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (7223 m.11; STB PGD Yönetmeliği m.20/1). Örneğin bir susturucuyu söken veya motoru değiştiren satıcı, ürünün gürültü değerini de değiştirmiş olur. Satıcı ve dağıtıcı konumundaki işletmeler için dağıtıcının sorumluluğu, internet satışları için pazaryeri satıcısı rehberlerimize bakılabilir.

Denetim, Şekli Uygunsuzluk, Düzeltici Önlem Planı ve Piyasadan Çekme

Yetkili kuruluş ürünleri depoda, nakil aracında, iş yerinde ve üretim tesisinde denetleyebilir; işaret veya belge kontrolü, duyusal inceleme, numune alma ve test yoluyla denetim yapar (7223 m.16/1-2). Uygunluk işaretinin veya teknik dosya, etiket ve talimatların bulunmaması, eksik veya yetersiz olması ya da yanlış kullanılması hâlinde risk değerlendirmesi için yeterli gerekçenin bulunduğu varsayılabilir; yetkili kuruluş bu uygunsuzlukların giderilmesini ister, giderilmezse piyasaya arzın yasaklanması veya kısıtlanması, geri çağırma veya piyasadan çekme önlemlerini alır (m.16/4).

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı PGD Yönetmeliği bu süreci iki yola ayırır. Diğer uygunsuzluklarla birlikte makul ve kabul edilebilir ölçünün ötesinde risk oluşturmayan işaret, belge, etiket ve idari şart eksiklikleri şekli uygunsuzluk sayılır (m.13, 14/1). Şekli uygunsuzlukta il müdürlüğü uygunsuzluğun giderilmesini ister; imalatçı veya ithalatçı talebin tebliğinden itibaren on iş günü içinde düzeltici önlem planıyla başvurur; plan onaylanırsa altı ayı geçmemek üzere süre verilir ve kusura dayanmayan veya mücbir sebeplerde altı ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (m.14/2-4). On iş günü içinde başvurulmaması, başvurunun uygun bulunmaması veya önlemlerin yetersiz kalması hâlinde Kanunun 16. maddesindeki önlemler uygulanır (m.14/6). Risk taşıyan ürünlerde ise il müdürlüğü riskle orantılı önlem ister ve imalatçı veya ithalatçı on iş günü içinde önlem başvurusu yapar (m.15/1-3).

Önlem kararına ilişkin tebligatta yetkili kuruluş kararın gerekçelerini, varsa çözüm önerilerini, yasal itiraz yollarını ve süre sınırlarını belirtmek zorundadır (7223 m.16/5). Alınan önlemler yetkili kuruluşun internet sitesi dâhil gerekli gördüğü yöntemlerle ve bir gazete ya da internet haber sitesinde ilan edilir (m.16/8). Düzeltici önlem planının hazırlanması için düzeltici önlem planı rehberimize, test sonucuna itiraz için test raporuna itiraz rehberimize, ilanın etkileri için GÜBİS ilanı rehberimize bakılabilir.

2026 İdari Para Cezaları: Hangi Aykırılık Hangi Bende Girer?

Gürültü yönetmeliği kendi içinde ceza tutarı belirlemez; 4703’e yapılan atıf nedeniyle 7223 sayılı Kanunun 20. maddesi uygulanır. 2026 yılı tutarları, 2026/13 sayılı Tebliğ ile 1/1/2026–31/12/2026 arasında geçerli olmak üzere belirlenmiş ve mevzuat.gov.tr’deki Kanun metnine parantez içinde işlenmiştir. Cezalar uygulanırken aykırılığın büyüklüğü ve yaptırım uygulanacak kişinin ekonomik durumu dikkate alınır (m.20/11).

Gürültü sınırını aşan teçhizat için hangi bendin uygulanacağı önemli bir savunma konusudur. Yönetmelik amacını “insan sağlığının korunması” olarak tanımlar (m.1); öte yandan düzenlenen husus kullanıcının can güvenliği değil, çevredeki gürültüdür. Kanun, “ürün güvenliğine ilişkin” hükümler ile “ürün güvenliği dışındaki” hükümleri ayrı bentlerde ve farklı aralıklarla cezalandırdığından, karar gerekçesinde uygulanan bendin neden seçildiğinin açıklanması gerekir. Gerekçesiz olarak üst banttan verilmiş bir ceza, iptal davasında ilk incelenecek noktalardan biridir. Aynı fiilin hem belge ve işaret eksikliği hem de genel aykırılık olarak iki kez cezalandırılamayacağı (m.20/7) ve iki yıl içinde tekrarın sonuçları için tekerrür ve içtima rehberimize bakılabilir.

İdari yaptırımlardan kurtulma hâlleri de vardır: uygunsuzluğu yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan tespit edip geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye Kanundaki idari yaptırımlar uygulanmaz (7223 m.21/1). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı PGD Yönetmeliği bu amaçla denetim tarihinden önce il müdürlüğüne başvurulacak gönüllü önlem faaliyetini ve bir yılı geçmemek üzere süre verilmesini düzenler (m.18). Ayrıntı için gönüllü geri çağırma rehberimize bakılabilir.

Savunma, İtiraz ve İptal Davası: Süreler

Ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında yetkili kuruluş, önlemlere ilişkin nihai kararı almadan önce işletmeciye savunma için on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verir (7223 m.16/5). 7223 kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (m.22/2). İdare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmak işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırılığı şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir (İYUK m.27/1-2).

Kabahatler Kanunu, idari para cezasının ödeme süresi içinde ödenmesi hâlinde yüzde yirmi beş indirim yapılacağını ve ödemenin kanun yoluna başvurma hakkını etkilemeyeceğini düzenler (5326 m.17/6); kişinin ekonomik durumu müsait değilse ilk taksit peşin ödenmek koşuluyla bir yıl içinde dört eşit taksitte ödemeye karar verilebilir (m.17/3). İndirim ve taksit seçeneklerinin somut kararda nasıl uygulandığını kararın kendisinden kontrol etmek gerekir. Savunma yazısının içeriği için savunma rehberimize, dava ve yürütmenin durdurulması için idari para cezasına itiraz rehberimize bakılabilir.

İptal davasında gürültü dosyalarına özgü olarak şu sorular incelenir: ürün gerçekten Yönetmeliğin 5. maddesindeki listede ve Ek I tarifinde mi; komple ünite olarak mı arz edilmiş; ölçüm Ek III’te gösterilen yönteme ve doğru parametreye (kesme genişliği, ana güç, net kurulu güç) göre mi yapılmış; işaretlenen garanti değeri ile ölçülen değer arasındaki fark ölçüm belirsizliği içinde mi; şekli uygunsuzlukta giderme imkânı tanınmış mı; ceza bendi ve tutarı gerekçelendirilmiş mi; aynı fiil için birden fazla bent uygulanmış mı.

Varsayımsal Örnekler ve Sık Yapılan Hatalar

Varsayımsal örnek 1 – yaprak üfleyici: Bir ithalatçı, benzinli yaprak üfleyicileri AB uygunluk beyanıyla ithal eder; ürünlerin üzerinde CE işareti vardır ancak garanti edilen ses gücü seviyesi işareti yalnızca kullanım kılavuzunda yer alır. Yaprak üfleyiciler ikinci listededir (m.5/1-b/23); sınır değer yoktur ama işaretin her bir teçhizatta CE ile birlikte bulunması gerekir (m.9/2-3). Bu durumda işaret eksikliği şekli uygunsuzluk olarak ele alınabilir; ithalatçının on iş günü içinde düzeltici önlem planı sunması ve stoktaki ürünlere silinmez etiket uygulaması, piyasaya arz yasağına gidilmeden dosyanın kapanmasını sağlayabilir.

Varsayımsal örnek 2 – kompresör ithalatı: Bir firma, 8414.80 alt pozisyonunda yer alan vidalı kompresörleri ön izin almadan gümrüğe getirir. Ek-2/A kapsamındaki ürünlerde ön izin her hâlükârda zorunlu olduğundan (2026/32 m.5/5), ürün gümrükte bekler. Firmanın, çıkış ülkesinde Ticaret Müşavirliğince onaylanmış AB uygunluk beyanı ve gürültü sertifikasını Türkçe tercümeleriyle hazırlaması gerekir; belgeleri yeniden düzenletmek zaman alacağından, ardiye ve gecikme maliyetleri tedarik sözleşmesindeki rücu hükümlerinin önemini artırır. Yabancı tedarikçiye rücu için rücu rehberimizdeki genel ilkeler bu dosyalarda da yol göstericidir.

Varsayımsal örnek 3 – jeneratörde sınır aşımı: Piyasa denetiminde alınan numune jeneratörün ölçülen ses gücü seviyesi, hem işaretlenen garanti değerinin hem de m.5 çizelgesindeki sınırın üzerinde çıkar. Bakanlık önce imalatçı veya yetkili temsilciden ürünü uygun hâle getirmesini ister (m.15/1); sınır aşıldığı için piyasada bulundurmanın sınırlanması, yasaklanması veya geri çekme de gündeme gelir (m.15/2). Firma, ölçümün yapıldığı ortamı, ürünün ölçüm sırasında çalıştırıldığı yükü ve ana güç değerini test raporundan kontrol etmeli; şahit numune ve karşı analiz imkânını değerlendirmelidir. Örnekler varsayımsaldır.

Adım Adım Yol Haritası

1. Ürünün yerini belirleyin: Yönetmelik m.5/1-a mı, m.5/1-b mi; Ek I’de hangi paragraf; parametre (L, P, P_el, m) nedir?
2. Diğer mevzuatı eşleştirin: Makine emniyeti, LVD/EMC, motor emisyonu ve varsa tarım aracı tip onayı.
3. Belgeleri kontrol edin: Türkçe ve İngilizce AT uygunluk beyanı, teknik belgeler, onaylanmış kuruluş belgesi (birinci liste için Ek VI–VIII), ölçüm raporu; on yıllık saklama düzeni.
4. İşareti kontrol edin: CE ve garanti edilen ses gücü işareti her üründe, birlikte, görünür ve silinmez mi?
5. İthalatı planlayın: GTİP’in 2026/32 Ek-2/A’da mı Ek-2/B’de mi olduğunu, ön izin ve onaylı belge ihtiyacını sevkiyattan önce belirleyin.
6. Yazı gelirse: Tebliğ tarihini kaydedin; savunma, düzeltici önlem planı (10 iş günü) ve dava (60 gün) sürelerini takvime işleyin.
7. Savunmayı hazırlayın: Kapsam, ölçüm yöntemi, parametre, belirsizlik, şekli uygunsuzluk niteliği, ceza bendi ve m.20/7 itirazlarını değerlendirin.
8. Zinciri yönetin: Dağıtıcıları bilgilendirin, stokları ayırın, tedarikçiye ihbarda bulunun ve uyum programınızı güncelleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Açık alan teçhizatında gürültü yönetmeliği hangi ürünleri kapsar?

Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik (2000/14/AT), 5. maddede listelenen, Ek I’de tarif edilen ve açık alanda kullanım amacıyla komple ünite olarak piyasaya arz edilen teçhizatı kapsar (m.2/1). Çim biçme makineleri, kompresörler, güç ve kaynak jeneratörleri, iş makineleri, zincirli testereler, yaprak üfleyiciler ve yüksek basınçlı yıkayıcılar bu listelerde yer alır.

Çim biçme makinesinde gürültü sınırı var mı?

Evet. Çim biçme makineleri ile çim düzeltme/kenar düzeltme makineleri, tarım ve orman teçhizatı, çok maksatlı tertibatlar ve 20 kW’tan fazla gücü olan ana aksamı motorlu teçhizat hariç, sınır değere tabi listededir (m.5/1-a/13-14). Sınır kesme genişliğine göre belirlenir; örneğin 50 cm’ye kadar kesme genişliğinde I. Safha değeri 96 dB’dir ve II. Safha değeri örnek nitelikte olduğundan bir değişiklik yapılmadıkça I. Safha değeri uygulanmaya devam eder.

Yaprak üfleyici ve zincirli testerede sınır değer uygulanır mı?

Hayır. Yaprak üfleyicileri, yaprak toplayıcılar, çalı kesiciler ve elde taşınan zincirli testereler yalnızca gürültü işaretlemesine tabi listededir (m.5/1-b). Bu ürünlerde üst sınır yoktur; ancak garanti edilen ses gücü seviyesi ölçülmeli, CE işaretiyle birlikte her üründe işaretlenmeli ve AT uygunluk beyanı düzenlenmelidir.

Garanti edilen ses gücü seviyesi işareti nereye konulmalı?

CE işareti, garanti edilen ses gücü seviyesi işaretiyle birlikte bulunmalı ve her ikisi her bir teçhizatta görünür, okunaklı ve silinmez şekilde yer almalıdır (m.9/2-3). Yalnızca ambalajda veya kullanım kılavuzunda yer alan değer bu şartı karşılamaz.

AT uygunluk beyanı hangi dilde düzenlenir?

Piyasaya arz edilen teçhizata ait AT uygunluk beyanı Türkçe ve İngilizce olarak düzenlenir (m.8/2). Beyanın bir örneği teknik belgelerle birlikte teçhizatın en son imal edildiği tarihten itibaren on yıl saklanır (m.8/3).

Gürültü yönetmeliğinde yetkili kuruluş hangisi?

2017 değişikliğiyle Yönetmelikteki “Bakanlık” tanımı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak değiştirilmiştir; bugün piyasa gözetimi ve denetimi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yürütülür. İthalatta denetim, Ticaret Bakanlığının 2026/32 sayılı Makinaların İthalat Denetimi Tebliği uyarınca TAREKS üzerinden yapılır ve denetim birimi Türk Standardları Enstitüsüdür.

Jeneratör veya çim biçme makinesi ithalatında TAREKS’te gürültü belgesi istenir mi?

2026/32 sayılı Tebliğin Ek-1’i gürültü yönetmeliğini makinalar için sayar. Bazı kompresör GTİP’lerinde “Gürültü” ayrıca yazılıdır; içten yanmalı motor barındıran ürünlerde ise GTİP karşılığında yazmasa dahi gürültü ve motor emisyonu yönetmeliklerine uygunluk aranır (Ek-2 dipnotu). Ek-3’ün 5. sırası “Gürültü Sertifikası”nı sayar; Ek-2/A ürünlerinde belgelerin çıkış ülkesinde Ticaret Müşavirliği veya Ataşeliğince onaylanması gerekir.

TAREKS’ten geçen ürün sonradan denetlenebilir mi?

Evet. TAREKS referans numarası verilmesi ürünün mevzuata uygun veya güvenli olduğu anlamına gelmez ve ispat aracı olarak kullanılamaz; ithalatçı, denetlensin veya denetlenmesin ithal ettiği ürünlerin uygunluğundan 7223 sayılı Kanun uyarınca sorumludur (2026/32 m.13).

Gürültü işareti eksikliğinde ürün hemen toplatılır mı?

Kural olarak hayır. Uygunluk işaretinin eksikliği hâlinde yetkili kuruluş önce uygunsuzluğun giderilmesini ister; giderilmezse piyasaya arzın yasaklanması, geri çağırma veya piyasadan çekme önlemleri alınır (7223 m.16/4). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı PGD Yönetmeliğine göre şekli uygunsuzlukta on iş günü içinde düzeltici önlem planı sunulur ve en fazla altı ay süre verilebilir (m.14).

2026’da gürültü yönetmeliğine aykırılığın cezası ne kadar?

Yönetmelik ceza tutarı belirlemez; 7223 m.20 uygulanır. Uygunluk değerlendirmesi, beyan ve işaret yükümlülüklerine aykırılıkta 173.801 TL – 1.738.022 TL; teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılıkta 434.505 TL – 4.345.058 TL, güvenlik dışındaki hükümlerine aykırılıkta 173.801 TL – 1.738.022 TL; belge saklama ve dağıtıcının doğrulama yükümlülüklerinde 60.830 TL – 608.307 TL uygulanır (2026/13 sayılı Tebliğ değerleri).

Karara karşı dava süresi nedir?

7223 kapsamındaki idari yaptırımlara karşı İYUK hükümlerine göre idari yargı yolu açıktır (m.22/2). İdare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmak yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; çim biçme makinesi, jeneratör, kompresör, motorlu testere, yaprak üfleyici, yüksek basınçlı yıkayıcı ve iş makinesi gibi açık alan teçhizatına ilişkin dosyalarda teçhizatın Gürültü Yönetmeliği ve diğer teknik düzenlemelerdeki yerinin belirlenmesi, uygunluk beyanı ve teknik belgelerin incelenmesi, TAREKS ön izin ve fiili denetim süreçleri ile olumsuz sonuca karşı başvuru, savunma, düzeltici önlem planı, piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme ve idari para cezasına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile tedarik ve rücu sözleşmeleri konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik (2000/14/AT; RG 30/12/2006-26392, 4. mükerrer; değişiklik RG 6/6/2017-30088) m.1–5, 7–10, 11, 13, 14, 15, 17, 18, 20 (mevzuat.gov.tr konsolide metni; ekler incelenmemiştir); 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.5, 7, 8, 9, 10, 11, 16, 20, 21, 22, 25 ve 2026/13 sayılı Tebliğ ile belirlenen 2026 tutarları (mevzuat.gov.tr metnindeki dipnot); Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/32; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer) m.1, 3, 5–8, 10, 12–14, 16, Ek-1, Ek-2/A, Ek-2/B ve Ek-3 (taranmış görüntüden okunmuştur); Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 14/07/2021-31541) m.1–3, 13, 14, 15, 18, 20; 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 27; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/3, 17/6; Ticaret Bakanlığı “Yetkili PGD kuruluşları ve sorumlu oldukları ürün grupları” sayfası (erişim 10.11.2026). Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada hukuki değerlendirme yerine geçmez.