Traktör, Tarım Römorku ve Çekilen Tarım Makinesinde Tip Onayı 2026: AB/167/2013 Yönetmeliği, T-C-R-S Kategorileri, Uygunluk Belgesi ve Tescil, İthalatta Uygunluk Yazısı (2026/31) ve TAREKS (2026/32), Piyasadan Çekme ve İdari Para Cezası (7223)

Tarım ve orman traktörleri, tarım römorkları ve traktörle çekilen tarım makineleri (pulluk dışındaki çekilen donanımlar, römork tipi gübre dağıtıcıları, balya makineleri gibi) Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/167/2013) kapsamında tip onayına ve piyasa gözetimine tabidir (RG 14/08/2014-29088; yürürlük 1/1/2017; değişiklik RG 28/12/2016-29932 mükerrer). Yönetmelik araçları T (tekerlekli traktör), C (paletli traktör), R (römork) ve S (birbiriyle değiştirilebilir çekilen donanım) kategorilerine ayırır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı hem onay kuruluşu hem de piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşudur ve yalnızca Yönetmeliğin şartlarını karşılayan araçların piyasaya arzına, tesciline ve hizmete girmesine izin verir (m.5). İthalatta traktörler ve römorklar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının “Uygunluk Yazısı” (2026/31), çekilen ve monte edilen tarım makineleri için 2026/32 sayılı Tebliğ kapsamında TAREKS denetimi aranır. Uygunsuzlukta piyasadan çekme, geri çağırma, tescil izninin verilmemesi, tip onayının geri çekilmesi ve 7223 sayılı Kanunun idari para cezaları gündeme gelir.

Tarım ve Orman Araçları Tip Onayı Yönetmeliği Nedir?

Yönetmeliğin amacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca tarım ve orman araçlarının yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere bu araçların ve sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerinin tip onayına ilişkin idari ve teknik şartları belirlemektir (m.1/1). Yönetmelik ayrıca bu araçların ve parça ve donanımlarının piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin şartları belirler (m.1/6). 28/12/2016 tarihli değişiklikle dayanak maddesi yeniden yazılmış ve Yönetmeliğin AB 2016/1788 ve 1322/2014 ile değişik (AB) 167/2013 sayılı Tüzük dikkate alınarak hazırlandığı belirtilmiştir (m.2). Dayanaklar arasında 2918 sayılı Kanunun 29. maddesi ve 4703 sayılı Kanun sayılır; 4703’e yapılan atıflar bugün 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılır (7223 m.25/2).

Bu yapı, Yönetmeliği diğer ürün güvenliği düzenlemelerinden ayırır: tip onayı yalnızca piyasaya arz için değil, aracın tescili ve hizmete girmesi için de belirleyicidir. Bakanlık, Yönetmeliğin şartlarını karşılayan araçların piyasaya arzını, tescilini veya hizmete girmesini yapım ve fonksiyonları nedeniyle yasaklayamaz, kısıtlayamaz ya da engelleyemez (m.5/3); buna karşılık şartları karşılamayan bir araç tescil aşamasında da sorun yaşar.

Kategoriler: T, C, R ve S

Yönetmelik özellikle T ve C kategorisi traktörler, R kategorisi römorklar ve S kategorisi birbiriyle değiştirilebilir çekilen donanımlar için geçerlidir (m.1/2). Her kategoride azami tasarım hızı 40 km/saat veya altındaysa “a”, üzerindeyse “b” işareti eklenir (m.4).

“Birbiriyle değiştirilebilir çekilen donanım”, 2016 değişikliğiyle şöyle tanımlanmıştır: tarım veya ormancılıkta kullanılan, bir traktör tarafından çekilmek üzere tasarlanan, traktörün işlevlerini değiştiren veya genişleten, bir gereci kalıcı olarak ekleyen veya malzeme işlemek üzere tasarlanan, yük platformu bulunabilen ve teknik açıdan izin verilebilir azami yüklü kütlenin yüksüz kütleye oranı 3,0’dan küçük olan her türlü araç (m.3/1-l). Bu oran, bir ürünün römork mu (R) yoksa çekilen donanım mı (S) sayılacağını belirlemede önemlidir.

Kapsam Dışı ve Seçimlik Durumlar

Yönetmelik, bağlı olduğu araç karayolunda kullanım hâlindeyken yerden tamamen kaldırılan veya dikey bir eksen etrafında mafsal bağlantısı oluşturmayan birbiriyle değiştirilebilir makineleri kapsamaz (m.1/4). Traktörün üç nokta askı sistemine takılıp yolda yerden kaldırılarak taşınan pulluk, freze ve benzeri ekipman bu nedenle Yönetmeliğin tip onayı rejimine girmez; bunlar kural olarak makine emniyeti mevzuatına göre değerlendirilir. Yönetmelik münferit araçların onayı için de uygulanmaz; ancak münferit onay veren onay kuruluşu bu Yönetmelik kapsamında verilen tip onaylarını kabul eder (m.1/5).

Ayrıca R kategorisi römorklar, S kategorisi çekilen donanım, C kategorisi paletli traktörler ile T4.1 ve T4.2 kategorisi özel amaçlı traktörler için imalatçı, Yönetmelik kapsamında AB tip onayı başvurusunda bulunmayı ya da ilgili ulusal şartlara uymayı seçebilir (m.1/3). Bu seçimlik yapı, römork ve çekilen ekipman üreticileri için önemlidir: AB tip onayı alınmamışsa, aracın ulusal tip onayı (Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik çerçevesinde) veya ilgili ulusal şartlar kapsamında piyasaya sunulması gerekir.

Tip Onayı, Uygunluk Belgesi ve Geçiş Tarihleri

İmalatçılar, araçların ve sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin Yönetmelikteki ve bağlı mevzuattaki şartlara göre üretilmesini ve onaylanmasını sağlar (m.8/1); onay sürecinin bütün aşamalarından ve imalatın uygunluğundan Bakanlığa karşı sorumludur (m.8/6) ve seri imalatın onaylı tipe uygun olmasını sağlayan prosedürleri uygular (m.8/7). Çok aşamalı onayda her imalatçı kendi eklediği sistemlerden sorumludur (m.8/2). AB tip onayları belirsiz bir süre için verilir (m.32). AB üyesi ülkeler dışında yerleşik imalatçılar, onay kuruluşu ve piyasa gözetimi kuruluşu nezdinde kendilerini temsil etmek üzere Türkiye’de yerleşik temsilci atamak zorundadır (m.8/4-5).

İthalatçı, tip onayı alan bir aracı piyasaya arz etmeden önce tanıtım paketinin bulunduğunu, ilgili sistem ve aksamların tip onayı işaretini taşıdığını ve imalatçının adres bilgisinin yer aldığını sağlar; aracı gerekli uygunluk belgesiyle birlikte sağlamak zorundadır (m.11/2). Uygunluk belgesi, tescilde ve satışta belirleyici bir belgedir; 2016 değişikliği, tip onayının geçerliliğini kaybetmesinden önce tescil edilmemiş araçların satışında ve tescilinde uygunluk belgesi tarihlerinin dikkate alınacağını, uygunluk belgesi tarihi zorunlu uygulama tarihinden önce olan tam araçların bu tarihten itibaren 24 ay, tamamlanmamış araçların ise 30 ay içinde satılıp tescil edileceğini düzenlemiştir (m.77/4). Onay kuruluşu ayrıca seri sonu izni verebilir (m.77/5, 39).

İmalatçı, İthalatçı ve Bayi: Kim Neden Sorumlu?

7223 sayılı Kanun da aynı rolleri tanımlar (m.7, 9, 10, 11) ve Yönetmelikteki yükümlülüklerin ihlalini idari para cezasına bağlar. Bayi tarafından yapılan değişiklikler (örneğin römorkun dingil veya fren düzeninin değiştirilmesi, traktörde onaysız donanım eklenmesi) bayiyi imalatçı konumuna sokabilir (m.15). Bayi ve satıcının sorumluluğu için dağıtıcı rehberimize, yabancı imalatçının temsilcisi için yetkili temsilci rehberimize bakılabilir.

İthalatta Denetim: Uygunluk Yazısı (2026/31) ve TAREKS (2026/32)

Traktör ve römork ithalatı ile çekilen tarım makinesi ithalatı farklı tebliğlere tabidir. Karayolu Taşıt Araçlarının İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/31), 8701.21–8701.29 alt pozisyonlarındaki çekiciler, 8701.91.10–8701.95.10 tekerlekli zirai ve ormancılık traktörleri, 87.16 römork ve yarı römorkları (8716.80 ve 8716.90 hariç) ile diğer bazı taşıtlar için serbest dolaşıma girişte gümrük beyannamesinin tescilinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca veya yetki verdiği kuruluşça yapılan kontrollere istinaden düzenlenen Uygunluk Yazısı aranacağını düzenler (m.3). Tebliğ 1/1/2026’da yürürlüğe girmiştir (m.5).

Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (2026/32) ise Ek-1’de “Tarım makinaları” ürün grubu için bu Yönetmeliği sayar. Ek-2/B’de traktöre monte edilmek veya traktörle çekilmek üzere tasarlanan pülverizatörler, çapa ve ekim-dikim makineleri, gübre dağıtıcıları ve kendinden hareketli olmayan hasat makineleri gibi satırlarda “Makine, Tarım Makinaları” yazılıdır; bu ürünler risk analizine göre fiili denetime yönlendirilir. TAREKS usulü ve muafiyetler için 2026/32 rehberimize bakılabilir.

Piyasa Gözetimi ve Denetimi: Çekme, Geri Çağırma, Tescil ve Tip Onayının Geri Çekilmesi

Bakanlık, piyasa denetimi sonucunda bir aracın insan sağlığı veya güvenliği ya da kamu çıkarları bakımından risk oluşturduğunu tespit ederse, ilgili işletmeciden aracın piyasadan çekilmesini, güvenli hâle getirilmesi için gerekli düzeltici tedbirlerin alınmasını, güvenli hâle getirilemiyorsa bertaraf edilmesini ister (m.41/1). İşletmeci piyasaya arz ettiği, tescil ettirdiği veya hizmete girmesinden sorumlu olduğu bütün uygun olmayan araçlar için düzeltici tedbir alır (m.41/3); yeterli tedbir alınmazsa Bakanlık aracın piyasada bulundurulmasını, tescilini veya hizmete girmesini yasaklar ya da kısıtlar veya piyasadan çekilmesini ya da geri çağrılmasını sağlar (m.41/4).

m.43’teki “şartlara uygun olduğu hâlde ciddi risk” hâli, uygulamada en tartışmalı yetkidir: araç tip onaylı ve işaretli olsa bile Bakanlık tedbir isteyebilir ve tedbirler alınana kadar tescile izin vermeyebilir. Bu tür bir kararda riskin hangi değerlendirmeye dayandığı ve tedbirin orantılı olup olmadığı kararın gerekçesinde gösterilmelidir. Önlem kararından önce, ciddi risk hâli dışında, savunma için en az on iş günü süre verilir ve tebligatta itiraz yolları ve süreleri belirtilir (7223 m.16/5). Düzeltici önlem planı için düzeltici önlem planı rehberimize, savunma için savunma rehberimize bakılabilir.

2026 İdari Para Cezaları

Yönetmeliğin ve Ek I’deki mevzuatın ihlali hâlinde 4703 sayılı Kanun hükümleri uygulanır (m.72/1); bu atıf bugün 7223 sayılı Kanuna yönelir. Yönetmelik cezaya bağlı ihlalleri şöyle sayar (m.72/2): onay veya geri çağırma prosedürlerinde yanlış beyan; tip onayı veya kullanım sırasındaki uygunlukla ilgili deney sonuçlarını çarpıtmak; tip onayının reddine, geri çekilmesine veya geri çağırmaya yol açabilecek veri veya teknik özellikleri saklamak; bozulmuş tertibat kullanımı; bilgilere erişim izni vermeyi reddetmek; onaya tabi araç, sistem, aksam ve ayrı teknik üniteleri onaysız veya belge ya da işaretleri çarpıtarak piyasada bulundurmak.

Traktör ve römorklarda fren, aydınlatma, devrilmeye karşı koruma yapısı gibi gereklilikler doğrudan can güvenliğiyle ilgili olduğundan (a) bendi gündeme gelebilir; buna karşılık belge ve işaret eksiklikleri (c), Türkçe talimat ve adres eksiklikleri (e) bendine girer. Aynı fiil için (c)–(e) bentleri uygulandığında (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (m.20/7). Cezalar belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ve ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11). Ceza tutarları ve dava için idari para cezasına itiraz rehberimize, tekrar için tekerrür rehberimize bakılabilir.

Savunma, İtiraz ve İptal Davası: Süreler

Dava açmak yürütmeyi durdurmaz; yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartları birlikte aranır (İYUK m.27). İdari para cezası ödeme süresi içinde ödenirse yüzde yirmi beş indirim yapılır ve ödeme dava hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6). Tarım aracı dosyalarında iptal davasında şu noktalar incelenir: aracın kategorisi ve kapsamı (m.1/3-4 seçimlik ve kapsam dışı hâller) doğru belirlenmiş mi; uygunluk belgesi ve geçiş tarihleri doğru uygulanmış mı; m.43’teki ciddi risk değerlendirmesi somut verilere dayanıyor mu; tescil engelinin süresi ve orantılılığı; ceza bendinin gerekçesi.

Varsayımsal Örnekler ve Sık Yapılan Hatalar

Varsayımsal örnek 1 – tescil edilemeyen stok traktör: Bir bayinin elinde, tip onayı yeni mevzuat nedeniyle geçerliliğini yitirmiş bir modelden tescil edilmemiş traktörler kalır. Uygunluk belgesi tarihi zorunlu uygulama tarihinden önceyse tam araçlar bu tarihten itibaren 24 ay içinde satılıp tescil edilebilir (m.77/4); süre geçerse seri sonu izni değerlendirilebilir (m.77/5). Bayi, imalatçı veya ithalatçıyla birlikte süreyi ve izin başvurusunu zamanında planlamalıdır.

Varsayımsal örnek 2 – römork mu çekilen donanım mı: Bir üretici, yük platformlu bir gübre dağıtıcısını römork (R) olarak tescile sunar. Azami yüklü kütlenin yüksüz kütleye oranı 3,0’dan küçükse ürün çekilen donanım (S) tanımına girer (m.3/1-l). Kategori yanlış belirlenmişse onay belgesi ve tescil işlemleri yeniden ele alınmalıdır; bu durumda üreticinin AB tip onayı ile ulusal şartlar arasındaki seçimi de (m.1/3) gözden geçirilmelidir.

Varsayımsal örnek 3 – ithal traktörde uygunluk yazısı: Bir firma tekerlekli zirai traktör ithal eder; gümrük beyannamesinin tescilinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının uygunluk yazısı aranır (2026/31 m.3). Uygunluk yazısının alınamaması hâlinde ürün serbest dolaşıma giremez; olumsuz işleme karşı idari dava yolu açıktır ve eşyanın gümrükteki bekleme süreleri ayrıca takip edilmelidir. Örnekler varsayımsaldır.

Adım Adım Yol Haritası

1. Kategoriyi belirleyin: T, C, R veya S; “a” veya “b” hız işareti; kapsam dışı veya seçimlik durum var mı?
2. Onay yolunu seçin: AB tip onayı veya izin verilen hâllerde ulusal şartlar (m.1/3).
3. Belgeleri tamamlayın: Tip onay belgesi, tanıtım paketi, uygunluk belgesi, Türkçe talimat ve güvenlik bilgileri.
4. İthalatı planlayın: Traktör ve römorkta uygunluk yazısı (2026/31), çekilen ve monte edilen makinelerde TAREKS (2026/32).
5. Stok ve geçiş tarihlerini izleyin: Uygunluk belgesi tarihleri ve seri sonu izinleri (m.77).
6. Bayileri bilgilendirin: Doğrulama yükümlülükleri ve onaysız değişiklik yasağı.
7. Yazı gelirse: 10 iş günlük savunma ve düzeltici önlem planı, 60 günlük dava süresini takvime işleyin.
8. Kayıt tutun: Beş yıllık tedarik zinciri bilgisi (m.16) ve uyum programı.

Sıkça Sorulan Sorular

Traktörün tip onayı hangi yönetmeliğe tabi?

Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/167/2013) (RG 14/08/2014-29088) T ve C kategorisi traktörler, R kategorisi römorklar ve S kategorisi çekilen donanımlar için tip onayı ve piyasa gözetimi şartlarını belirler (m.1/2). Yönetmelik 1/1/2017’de yürürlüğe girmiş, 2016 değişikliğiyle uygulama tarihleri yeni tip onayları için 1/1/2018, mevcut tiplerin yeni üretimi için 1/1/2020 olarak belirlenmiştir (m.73/1).

Yetkili kuruluş hangisi?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı hem onay kuruluşu hem piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşudur; yalnızca Yönetmeliğin şartlarını karşılayan araçların piyasaya arzına, tesciline ve hizmete girmesine izin verir (m.5/1-2).

Römork ve çekilen ekipmanda AB tip onayı zorunlu mu?

Hayır. R ve S kategorileri, C kategorisi paletli traktörler ile T4.1 ve T4.2 kategorisi özel amaçlı traktörler için imalatçı AB tip onayı başvurusunda bulunmayı ya da ilgili ulusal şartlara uymayı seçebilir (m.1/3).

Pulluk ve freze bu yönetmeliğe tabi mi?

Karayolunda kullanım hâlindeyken yerden tamamen kaldırılan veya dikey eksen etrafında mafsal bağlantısı oluşturmayan birbiriyle değiştirilebilir makineler Yönetmeliğin kapsamı dışındadır (m.1/4). Bu tür ekipman makine emniyeti mevzuatına göre değerlendirilir.

Römork ile çekilen donanım nasıl ayrılır?

Çekilen donanım tanımına göre teknik açıdan izin verilebilir azami yüklü kütlenin aracın yüksüz kütlesine oranı 3,0’dan küçüktür (m.3/1-l). Bu oran, ürünün R mi S mi sayılacağında belirleyicidir.

İthalatçının yükümlülükleri nelerdir?

İthalatçı yalnızca teknik düzenlemesine uygun ve güvenli araç arz eder; tanıtım paketinin, tip onayı işaretinin ve imalatçı adresinin varlığını sağlar ve aracı uygunluk belgesiyle birlikte sunar; kendi bilgilerini ve Türkçe talimatları sağlar; uygun olmayan aracı uygun hâle getirene kadar arz edemez ve tescil ettiremez (m.11).

Traktör ithalatında hangi belge aranır?

Karayolu Taşıt Araçlarının İthalat Denetimi Tebliği (2026/31) uyarınca tekerlekli zirai ve ormancılık traktörleri ile römorklar için gümrük beyannamesinin tescilinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca düzenlenen Uygunluk Yazısı aranır (m.3).

Tip onayı geçerliliğini yitiren stok traktör satılabilir mi?

Uygunluk belgesi tarihi zorunlu uygulama tarihinden önce olan tam araçlar bu tarihten itibaren 24 ay, tamamlanmamış araçlar 30 ay içinde satılıp tescil edilebilir (m.77/4). Onay kuruluşu ayrıca seri sonu izni verebilir (m.77/5).

Tip onaylı araç da toplatılabilir mi?

Evet. Bakanlık, şartlara uygun ve işaretli olmasına rağmen aracın ciddi güvenlik riski oluşturduğunu tespit ederse riskin giderilmesini, piyasadan çekmeyi veya geri çağırmayı isteyebilir ve tedbirler alınana kadar tescile izin vermeyebilir (m.43/1).

2026’da ceza ne kadar?

Yönetmelik 4703’e (bugün 7223) atıf yapar. Ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta 434.505 TL – 4.345.058 TL; tip onayı, beyan ve işaret yükümlülüklerinde 173.801 TL – 1.738.022 TL; belge saklama, Türkçe talimat ve dağıtıcının doğrulama yükümlülüklerinde 60.830 TL – 608.307 TL uygulanır (7223 m.20; 2026/13 sayılı Tebliğ).

Karara karşı dava süresi nedir?

7223 kapsamındaki idari yaptırımlara karşı İYUK hükümlerine göre idari yargı yolu açıktır (m.22/2). İdare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7); dava açmak yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; traktör, tarım römorku ve çekilen tarım makinelerine ilişkin dosyalarda aracın kategorisinin ve onay yolunun belirlenmesi, uygunluk belgesi ve tescil sorunları, ithalatta uygunluk yazısı ve TAREKS süreçleri, savunma, düzeltici önlem planı, piyasadan çekme, geri çağırma, tescil engeli ve tip onayının geri çekilmesine karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile tedarik ve rücu sözleşmeleri konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/167/2013) (RG 14/08/2014-29088) m.1–5, 8, 11, 13–16, 32, 39, 41, 43–45, 72, 73, 77, 78 (Resmî Gazete’deki ilk metin); değişiklik Yönetmeliği (RG 28/12/2016-29932 mükerrer) m.1–5; aynı tarihli AB/1322/2014, AB/2015/68, AB/2015/96, AB/2015/208 ve AB/2015/504 yönetmelikleri (künye); Karayolu Taşıt Araçlarının İthalat Denetimi Tebliği (2026/31) m.1–5 ve Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (2026/32) Ek-1, Ek-2/B (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer; taranmış görüntüden okunmuştur); karayolu dışı hareketli makine motorları yönetmeliği (RG 11/09/2020-31241) m.2/2-b; 7223 sayılı Kanun m.7, 9–11, 16, 20, 22, 25 ve 2026/13 sayılı Tebliğ tutarları; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı PGD Yönetmeliği m.14; İYUK m.7, 11, 27; Kabahatler K. m.17/6. Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada hukuki değerlendirme yerine geçmez.