Yatırım teşvik belgesiyle sağlanan gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, indirimli kurumlar vergisi, faiz veya kâr payı desteği, makine desteği ve sigorta primi destekleri, yatırım belgede öngörüldüğü şekilde tamamlandığında kesinleşir. Bu aşamanın adı tamamlama vizesidir. 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’a göre yatırımcı, yatırım süresi veya ek süre bittikten sonra üç ay içinde tamamlama vizesi için müracaat etmek zorundadır; müracaat etmezse Bakanlık bildirimde bulunur ve bildirimden itibaren iki ay içinde de müracaat edilmezse belge iptal edilir. Belge iptal edildiğinde veya kısmi müeyyide uygulandığında destekler 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre geri alınır; faiz ve makine desteklerinde her ödeme tarihinden itibaren gecikme zammı işler, KDV istisnasında ise vergi ziyaı cezası gündeme gelir. Bu yazı yatırım süresi ve ek süreyi, mücbir sebebi, tamamlama vizesi müracaatını ve 9 Nisan 2026’da değişen belge listesini, ekspertiz sürecini, sabit kıymet satışında iki yıl kuralını, iptal ve kısmi müeyyide sebeplerini, geri alınan desteklerin hesabını ve itiraz ile dava yollarını Karar, 2025/1 sayılı Uygulama Tebliği ve vergi kanunlarının maddeleriyle anlatıyor.
Kısa cevap: Tamamlama vizesi için müracaat, yatırım süresi veya ek süre bitimini izleyen üç ay içinde E-TUYS üzerinden yapılır (Karar m.29/5; Tebliğ 2025/1 m.26/1). Müracaat edilmezse Bakanlık bildirimde bulunur; bildirimden itibaren iki ay içinde müracaat edilmezse teşvik belgesi iptal edilir ve bu süre içinde biriken gecikmenin sorumluluğu yatırımcıya aittir (Karar m.29/5). Yatırım süresi yetmezse ilk sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir; izin ve ruhsat gecikmeleri ile mücbir sebepte ayrıca ilave süre verilebilir ve mücbir sebep süresince süreler işlemez (Karar m.29/2-3; Tebliğ m.25/3). Belge iptal edilir veya kısmi müeyyide uygulanırsa destekler 6183 sayılı Kanun’a göre geri alınır (Karar m.32/3); faiz ve makine desteğinde her ödeme tarihinden itibaren gecikme zammı uygulanır (m.15/8, 17/5). Belgeye konu sabit kıymetler, tamamlama vizesi yapılıp vize müracaatından itibaren iki yıl dolmadan Bakanlık izni olmaksızın satılamaz (Karar m.26). Bakanlığın iptal ve geri alım işlemlerine karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde, vergi dairesinin tarhiyatına karşı 30 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır (İYUK m.7).
Teşvik belgeniz iptal riskiyle mi karşı karşıya?
Tamamlama vizesi, ek süre, mücbir sebep ve iptal işlemlerine karşı dava için Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
Yasal Dayanak: Karar m.29 ve m.32, Tebliğ 2025/1 m.25-26
Tamamlama vizesi ve müeyyideler, 30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 9903 sayılı Karar’ın 29. maddesi ile 32. maddesinde düzenlenmiştir. Uygulama usulü, 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ’de (Tebliğ No: 2025/1) yer alır. Tebliğ’in tamamlama vizesi için istenecek belgeleri gösteren EK-4’ü, 9 Nisan 2026 tarihli ve 33219 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1 sayılı Tebliğ’le değiştirilmiştir. Geri alınan desteklerin vergisel sonuçları ise Kurumlar Vergisi Kanunu ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda, tahsil usulü 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir.
Tamamlama vizesi ve müeyyideye ilişkin temel düzenlemeler
| Düzenleme | Konu | Madde |
|---|---|---|
| 9903 sayılı Karar | Yatırım süresi, ek süre, revize, tamamlama vizesi, ekspertiz, destek revizesi | Karar m.29 |
| 9903 sayılı Karar | Belge devri, sabit kıymet satışı ve kiralanması, yer değişikliği | Karar m.25-28 |
| 9903 sayılı Karar | İptal, kısmi müeyyide, 6183 sayılı Kanun’a göre geri alım | Karar m.32 |
| 9903 sayılı Karar | Faiz ve makine desteğinin gecikme zammıyla geri alınması | Karar m.15/8, 17/5 |
| Tebliğ No: 2025/1 (RG 21.6.2025/32933) | Mücbir sebep ve fevkalade hâl, tamamlama vizesi müracaatı, ekspertiz, belge listesi | Tebliğ m.25, 26, EK-4, EK-5, EK-6 |
| Tebliğ No: 2026/1 (RG 9.4.2026/33219) | EK-4’ün 8. maddesi ve EK-5 rapor formatı değişti | Değişiklik m.1-2 |
| 5520 sayılı KVK | Şartlar sağlanmazsa indirimli kurumlar vergisinin geri alınması | KVK m.32/A-5, 32/A-6 |
| 3065 sayılı KDVK | Belgede öngörüldüğü şekilde gerçekleşmeyen yatırımda KDV istisnasının geri alınması | KDVK m.13/d |
| 6183 sayılı Kanun | Gecikme zammı, ödeme emri, tecil | 6183 s.K. m.48, 51, 55, 58 |
Bu yazıdaki kurallar, 9903 sayılı Karar’a göre düzenlenen teşvik belgeleri için geçerlidir. Karar’ın yürürlüğünden önceki Bakanlar Kurulu kararlarına göre düzenlenmiş belgelerde ise belgenin dayandığı karar ve onun uygulama mevzuatı uygulanmaya devam eder (Tebliğ 2025/1 geçici m.1). Buna karşılık Karar, bazı hükümlerin önceki kararlara göre düzenlenen belgelere de uygulanacağını açıkça belirtmiştir: tamamlama vizesi müracaatına ilişkin süre ve sorumluluk kuralı, ekspertizi yapacak merciler ve ekspertiz ücreti bunlar arasındadır (Karar m.29/5-7). Teşvik sisteminin genel yapısı için yatırım teşvik sistemi rehberimize, destek unsurlarının tek tek işleyişi için teşvik belgesi kapsamındaki destekler yazımıza bakılabilir.
Yatırım Süresi, Ek Süre ve İlave Süre
Yatırımın başlangıç tarihi, teşvik belgesi için Bakanlığa müracaat tarihidir (Karar m.29/1). Yatırımın tamamlanması için gerekli süreyi yatırımcı bildirir; bu süre üç yıldan uzunsa Bakanlık süreyi üç yıla kadar düşürebilir. Yatırımın öngörülen sürede gerçekleştirilmesi esastır; gerçekleştirilemezse belgede kayıtlı ilk sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir (m.29/2). Ayrıca kamu kurumlarından alınması gereken izin ve ruhsatların temin edilememesi, kamu kurumlarının uygulamaları nedeniyle faaliyetin durması veya yatırım süresi içinde mücbir sebep ya da fevkalade hâl gerçekleşmesi yatırımcı tarafından belgelenirse, Bakanlık bu durumu dikkate alarak ilave süre verebilir (m.29/3).
Süre türleri
| Süre | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Başlangıç | Teşvik belgesi için Bakanlığa müracaat tarihi | Karar m.29/1 |
| Yatırım süresi | Yatırımcının bildirdiği süre; üç yılı aşarsa Bakanlık üç yıla kadar düşürebilir | Karar m.29/2 |
| Ek süre | Belgede kayıtlı ilk sürenin yarısı kadar; örneğin 36 aylık sürede 18 ay | Karar m.29/2 |
| İlave süre | İzin ve ruhsat gecikmesi, kamu uygulaması veya mücbir sebebin belgelenmesi hâlinde | Karar m.29/3 |
| Mücbir sebep süresi | Sebep ortadan kalkıncaya kadar süreler işlemez | Tebliğ m.25/3 |
| Tamamlama vizesi müracaatı | Süre veya ek süre bitimini izleyen üç ay | Karar m.29/5; Tebliğ m.26/1 |
| Bildirim sonrası süre | Bakanlık bildiriminden itibaren iki ay; aksi hâlde iptal | Karar m.29/5 |
Değerlendirmemize göre ek süre ve ilave süre talebi, yatırım süresi bitmeden ve gecikmenin nedenini gösteren belgelerle yapılmalıdır. Ek süre “verilebilir” şeklinde düzenlendiğinden takdire bağlıdır; talebin gerekçesi, harcamaların gerçekleşme oranı ve kalan işin takvimiyle desteklenmesi takdirin yatırımcı lehine kullanılmasını kolaylaştırır. Süre bittikten sonra yapılan taleplerde, kamu kurumu kaynaklı gecikme veya mücbir sebep yoksa, ek süre alınamaması ve doğrudan tamamlama vizesi aşamasına geçilmesi riski vardır.
Mücbir Sebep ve Fevkalade Hâl
Tebliğ 2025/1, teşvik belgesi müracaatından tamamlama vizesinin sonuçlanmasına kadar devam eden işlemler bakımından mücbir sebep ve fevkalade hâl sayılacak durumları sınırlı olarak saymış ve her biri için aranacak belgeyi göstermiştir (Tebliğ m.25/1). Mücbir sebebin kabulü için sebebin herkesçe bilinmesi veya ilgililerce ispat edilmesi gerekir (m.25/2). Mücbir sebep bulunduğu sürece süreler işlemez (m.25/3). Mücbir sebep nedeniyle yatırım kısmen veya tamamen gerçekleştirilemezse, kullanılamaz hâle gelen yatırım harcamaları için sağlanan destekler geri alınmaz, ancak durdurulur (m.25/4).
Tebliğ m.25/1’de sayılan mücbir sebep ve fevkalade hâller
| Durum | Aranan belge |
|---|---|
| Yangın, deprem, su basması gibi doğal afetler | İlgili resmî kurumdan yazı; varsa sigorta hasar ekspertiz raporu |
| Yatırımcının faaliyetinden kaynaklanmayan nedenlerle kamu idaresinin karar ve uygulamaları sonucu faaliyet veya yatırım yapamaz hâle gelme | İlgili kamu kurumundan yazı |
| Grev ve lokavt | Resmî kurumlardan yazı |
| Devletçe konulan yasaklar, savaş ve abluka hâli | Durumun malum olması |
| Yatırımcının çoğunluk hissesi sahiplerinin ölümü | Mahkeme kararı |
| Yatırımcının irade ve kusuru dışındaki sebeplerle belge kapsamı sabit kıymetlerin elden çıkması veya kullanılamaz hâle gelmesi | Resmî kurumlardan yazı |
Uygulamada en sık karşılaşılan mücbir sebep: Değerlendirmemize göre en sık uyuşmazlık konusu, yatırımcının kusuru olmaksızın kamu idaresinin geciktirdiği işlemlerdir: yapı kullanım izninin belediyece geç verilmesi, elektrik veya doğal gaz bağlantısının dağıtım şirketince yapılamaması, ÇED veya çevre izni sürecinin uzaması gibi. Bu durumlar Tebliğ m.25/1-b kapsamında değerlendirilebilir; ancak hüküm, ilgili kamu kurumundan alınacak yazıyı şart koşar. Bu nedenle başvurular, idareye verilen dilekçeler ve idarenin cevapları tarih sırasıyla saklanmalı; gecikmenin yatırımcıdan kaynaklanmadığını gösteren yazı, süre dolmadan Bakanlığa sunulmalıdır. Mücbir sebebin süreleri durdurması kendiliğinden işlemez; değerlendirmemize göre mücbir sebebin varlığı ve süresi, belgelerle birlikte Bakanlığa bildirilmedikçe iptal riski devam eder.
Tamamlama Vizesi Müracaatı: Üç Ay, Bildirim ve İki Ay
Yatırımcı, öngörülen süre veya ek süre bitiminden itibaren üç ay içinde tamamlama vizesi için Bakanlığa müracaat eder. Müracaat edilmemesi hâlinde Bakanlık yatırımcıya müracaat etmesi için bildirimde bulunur. Bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde de müracaat edilmezse teşvik belgesi Karar’ın 32. maddesi kapsamında iptal edilir. Bu süre içinde müracaat edilmemesi ve daha sonra belgenin herhangi bir nedenle iptal edilmesi veya kısmi müeyyide uygulanması durumunda, geçen süreden kaynaklanan cezanın sorumluluğu yatırımcıya aittir. Bu kural önceki kararlara göre düzenlenen belgelere de uygulanır (Karar m.29/5).
Müracaat, kullanıcı tarafından E-TUYS’taki tanımlı alanların doldurulması ve EK-4’teki bilgi ve belgelerin E-TUYS üzerinden yüklenmesiyle yapılır (Tebliğ m.26/1). E-imza ile E-TUYS’a yüklenen evrakın Bakanlığa ayrıca ibrazı aranmaz; ancak bu belgelerin eksiksiz muhafazası ve denetime karşı hesap verme sorumluluğu yatırımcıya aittir (Tebliğ m.7/2).
Gecikmenin maliyeti: Karar m.29/5’in son cümlesi, müracaatın gecikmesi hâlinde sonradan iptal veya kısmi müeyyide uygulanırsa geçen süreden kaynaklanan “cezanın” sorumluluğunu yatırımcıya yükler. Değerlendirmemize göre bu hüküm, geri alınacak desteklere uygulanacak gecikme zammı ve gecikme faizinin, müracaatın geciktiği süre için de işlemeye devam edeceği anlamına gelir. Yatırım bittiği hâlde vize müracaatını erteleyen şirket, herhangi bir eksiklik tespit edilirse daha yüksek bir geri ödeme tutarıyla karşılaşır. Bu nedenle eksik belge olsa bile üç aylık süre içinde müracaat yapılması ve eksiklerin tamamlanması için süre istenmesi daha güvenlidir.
Değerlendirmemize göre iki aylık süre bildirimle başladığından, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı iptal işlemine karşı açılacak davada belirleyici olur. Sermaye şirketlerine tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur (7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a). E-TUYS’taki kullanıcı yetkisi sona ermiş bir kişiye yapılan bildirim veya şirketin elektronik tebligat adresine ulaşmayan bir duyuru, iki aylık sürenin başladığını göstermeye yetmeyebilir. Bu nedenle şirketlerin E-TUYS kullanıcı yetkilendirmelerini ve elektronik tebligat adreslerini yatırım bitene kadar güncel tutması gerekir.
Hangi Belgeler İstenir? EK-4 ve 9 Nisan 2026 Değişikliği
Tebliğ 2025/1 EK-4: Tamamlama vizesi için istenecek belgeler
| No | Belge | Not |
|---|---|---|
| 1 | SGK’ya muaccel prim ve idari para cezası borcu bulunmadığına veya tecil, taksit ya da yapılandırmanın bozulmadığına dair yazı veya barkodlu çıktı | Kamu kurumlarından aranmaz |
| 2 | Varsa belgedeki özel şartların yerine getirildiğine ilişkin bilgi ve belgeler | Özel şartlar belgede yazılıdır |
| 3 | Varsa yatırıma ilişkin kur farkı ve faiz giderleri için YMM onaylı liste veya rapor | Aktifleştirme tarihine kadarki kısım harcama sayılır (Tebliğ m.9/7) |
| 4 | İmalat yatırımları için kapasite raporu | Kapasitenin belgedeki değerle karşılaştırılmasına esas |
| 5 | Bina-inşaat harcaması içeren belgelerde yapı kullanım izni | Belediye kaynaklı gecikmelerde mücbir sebep değerlendirilebilir |
| 6 | Kapsamı Genel Müdürlükçe belirlenecek yatırımlar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı | Her yatırımda aranmaz |
| 7 | Yatırım konusuna göre istenecek diğer bilgi ve belgeler | Genel Müdürlük takdirinde |
| 8 | Elektrik üretimi hariç tüm yatırımlarda, Genel Müdürlükçe belirlenecek hâllerde EK-5 formatında YMM raporu | 9 Nisan 2026’dan itibaren; önceki kararlara göre düzenlenen belgelere de uygulanır |
EK-4’ün 8. maddesi değişmeden önce, gerçekleşen sabit yatırım tutarı 50 milyon TL ile 100 milyon TL arasında olan belgelerde serbest muhasebeci mali müşavir, 100 milyon TL ve üzerindekilerde yeminli mali müşavir tarafından tasdik edilmiş rapor aranıyordu. 2026/1 sayılı Tebliğ bu tutar eşiklerini kaldırmış ve raporu, elektrik üretimi yatırımları hariç tüm yatırım konularında, Genel Müdürlükçe belirlenecek hâllerde yeminli mali müşavirce hazırlanacak bir rapora dönüştürmüştür (2026/1 sayılı Tebliğ m.1). Karar da Genel Müdürlükçe uygun görülen yatırımlarda tamamlama vizesinin yeminli mali müşavir raporuna istinaden yapılabileceğini öngörür (Karar m.29/6). EK-5 formatındaki raporda; harcamaların yasal defter kayıtlarıyla uyumlu olduğu, belge kapsamında temin edilen sabit kıymetlerin rapor tarihinde aktifte kayıtlı olduğu, yerli kullanılmış makine ve teçhizat temin edilmediği, harcamalar için diğer kamu kurumlarının desteklerinden yararlanılmadığı ve belgedeki özel şartların yerine getirildiği tespit edilir.
Elektrik enerjisi üretimine yönelik yatırımlarda tamamlama vizesi, ilgili kurumun düzenlediği geçici kabul belgesinin tasdikli sureti ve EK-8’deki rapora istinaden yapılabilir (Tebliğ m.26/5). Mücbir sebep nedeniyle belgelerin ibraz edilemediği durumlarda ise ithalata ilişkin gümrük beyannameleri, yerli makine faturaları, yapı ruhsatı veya yapı kullanım izni örneği ve mücbir sebebi gösteren resmî yazı ile sonuç alınabilir; Karar m.5/11-12’nin 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girmesiyle bu durumda gümrük beyannamesi, fatura ve diğer harcama belgeleri ayrıca aranmaz (Tebliğ m.26/4; Karar m.35/1-a).
Ekspertiz: Kim Yapar, Ne Kadar Sürer, Ücreti Ne?
Tamamlama vizesi, yatırım yerinde Genel Müdürlük personelince yapılacak tamamlama ekspertizi neticesinde gerçekleştirilir. Ekspertiz için kalkınma ajansları, Bakanlık il müdürlükleri ve KOSGEB il müdürlükleri de görevlendirilebilir (Karar m.29/6). Ekspertizi Genel Müdürlük yapacaksa en az iki, en fazla üç personel görevlendirilir; diğer mercilerin görevlendirilmesi hâlinde ekspertizi o merciin kadrolu iki personeli yapar ve EK-6’daki yatırım tamamlama ekspertiz raporunu bir ay içinde Genel Müdürlüğe gönderir (Tebliğ m.26/2).
Ekspertiz süreci
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ekspertizi yapan | Genel Müdürlük personeli; kalkınma ajansı, Bakanlık il müdürlüğü veya KOSGEB il müdürlüğü görevlendirilebilir | Karar m.29/6 |
| Heyet | Genel Müdürlükten 2-3 personel; diğer mercilerden 2 kadrolu personel | Tebliğ m.26/2 |
| Rapor | EK-6 formatında; diğer mercilerce bir ay içinde gönderilir | Tebliğ m.26/2 |
| Ücret | Görevli personel başına 1.000 TL ekspertiz ücreti; yol ve konaklama yatırımcıya ait | Karar m.29/7 |
| Yasak | Başka hiçbir ad altında ilave ücret istenemez; kamu kaynaklarından veya yatırımcıdan ek ödeme yapılmaz | Karar m.29/7; Tebliğ m.26/3 |
| YMM raporu | Genel Müdürlükçe uygun görülen yatırımlarda vize YMM raporuna istinaden yapılabilir | Karar m.29/6; EK-4 m.8 |
| Resen inceleme | Genel Müdürlük süre içinde veya sonrasında inceleme yapabilir, tamamlanan yatırımlarda resen vize yapabilir | Karar m.29/9 |
Ekspertiz raporunda yatırım öncesi ve sonrası istihdam ve kapasite, gerçekleşen harcamalar ve makine listeleriyle sahadaki makinelerin karşılaştırması yer alır. Değerlendirmemize göre ekspertiz öncesinde makinelerin seri numaraları, faturaları, E-TUYS kayıtları ve sahadaki yerleşim planı tek bir dosyada eşleştirilmelidir; sahada bulunamayan veya başka bir tesise taşınmış bir makine, kısmi müeyyidenin en sık sebebidir.
Vize Aşamasında Neler Kontrol Edilir?
Tamamlama vizesinde Bakanlık, belge kapsamında yapılan harcamaların belgeye ve mevzuata uygun olup olmadığını inceler. Karar ve Tebliğ, belge kapsamında değerlendirilmeyecek harcamaları açıkça saymıştır. Müracaat tarihinden önce yapılan harcamalar belge kapsamına alınmaz (Karar m.5/6; Tebliğ m.9/1). Ham madde, ara malı, işletme malzemesi ve yedek parça, kullanılmış yerli makine ve teçhizat, istisnaları dışında karayolu nakil vasıtaları ve binek araçlar, havayolu taşımacılığı dışındaki yatırımlarda uçak ve helikopter ile mevcut makinelerin tamir, bakım ve revizyonu değerlendirmeye alınmaz (Tebliğ m.9/2). Kredi faizi ve kur farkının yalnızca aktifleştirme tarihine kadar maliyete intikal ettirilen kısmı harcama sayılır (m.9/7).
Vize aşamasında sık görülen sorunlar
| Sorun | Muhtemel sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Makine alımından önce E-TUYS’ta işlem başlatılmamış | Değerlendirmemize göre harcamanın belge kapsamında kabulü sorunlu; destek geri alımı riski | Tebliğ m.20/1 |
| Makine listesinde belirtilen miktar aşılmış | Liste değişikliği yapılmadıysa fazla kısım kapsam dışı | Tebliğ m.20/2 |
| Başvurudan önce yapılmış harcama | Belge kapsamına alınmaz | Karar m.5/6; Tebliğ m.9/1 |
| Kullanılmış yerli makine, yedek parça, binek araç | Değerlendirmeye alınmaz | Tebliğ m.9/2 |
| Maddi olmayan duran varlıklar yüzde 25’i aşmış | Aşan kısım kabul edilmez | Karar m.5/8 |
| Gerçekleşen yatırım asgari tutarın altında | İptal sebebi; şartlar varsa destek revizesi | Karar m.29/8, 32/1 |
| Belgedeki istihdam veya kapasite gerçekleşmemiş | İlgili desteklerde kısmi müeyyide | Karar m.32/2 |
| Makine sahada yok veya izinsiz satılmış | O makineye ilişkin desteklerin geri alınması; ağır hâllerde iptal | Karar m.26/1, 32/1-2 |
| Aynı harcama için başka kamu desteği alınmış | Karar desteklerinin geri alınması | Karar m.33/1; EK-5 |
| Modernizasyonda aktiften düşülen makine üç yıl aktifte bulunmamış veya ilişkili kişiye satılmış | Modernizasyon şartı sağlanmamış | Tebliğ m.24/1 |
Teşvik belgesinin müracaat tarihindeki Karar’da belirtilen destek üst limitleri, o müracaata istinaden düzenlenen belge için yeniden değerlemeye tabi tutulmaz (Tebliğ m.24/5). Değerlendirmemize göre bu kural, belge düzenlendikten sonra yatırım maliyeti enflasyon nedeniyle artsa bile faiz ve makine desteğinin azami tutarının artmayacağı anlamına gelir; maliyet artışı nedeniyle belgedeki sabit yatırım tutarı değişecekse revize talebi süresinde yapılmalıdır (Karar m.29/4; Tebliğ m.21/2).
Destek Şartları Kısmen Sağlanamazsa: Revize ve Kısmi Müeyyide
Tamamlama vizesi aşamasında yatırımın destek şartlarını kısmen veya tamamen sağlayamadığı tespit edilirse, teşvik belgesi müracaat tarihinde geçerli mevzuata uygun olması şartıyla destekler revize edilebilir; bu durumda fazladan yararlanılan destekler 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre geri alınır (Karar m.29/8). Yatırımcının yükümlülüklerini kısmen yerine getirmediği ancak belge iptalinin gerekmediği durumlarda ise belge kapsamında sağlanan desteklerin ilgili kısmı müeyyide uygulanarak geri alınır (Karar m.32/2). Revize ve kısmi müeyyide, belgenin tamamen iptaline göre yatırımcı için daha hafif sonuçlar doğurur ve değerlendirmemize göre idarenin ölçülülük ilkesi gereği önce bu yolları değerlendirmesi gerekir.
Varsayımsal örnek: Bir şirket Yeşil Dönüşüm Programı kapsamında 60.000.000 TL sabit yatırımla stratejik hamle yolundan belge almış, makine desteği olarak 8.000.000 TL tahsil etmiştir. Tamamlama vizesinde gerçekleşen yatırımın 42.000.000 TL olduğu, yani stratejik hamle için aranan 50 milyon TL’nin altında kaldığı anlaşılır. Gerçekleşen yatırım öncelikli yatırım şartlarını karşılıyorsa destekler bu yola göre revize edilebilir (Karar m.29/8). Bu durumda öncelikli yatırımda makine desteği bulunmadığından 8.000.000 TL’nin 6183 sayılı Kanun’a göre geri alınması ve ödeme tarihlerinden itibaren gecikme zammı uygulanması gündeme gelir (m.17/5, 29/8); yatırıma katkı oranı yüzde 40’tan yüzde 30’a iner ve katkı tutarı yaklaşık 13.600.000 TL yerine 12.600.000 TL olur. Fazladan kullanılmış indirimli kurumlar vergisi varsa o da geri alınır. Programın kendi hedef ve tamamlama kuralları için Yeşil Dönüşüm Programı rehberimize bakılabilir.
Revize, kısmi müeyyide ve iptal
| Yaptırım | Ne zaman | Sonuç |
|---|---|---|
| Destek revizesi | Vize aşamasında destek şartları kısmen veya tamamen sağlanamazsa, müracaat tarihindeki mevzuata uygunluk şartıyla | Belge devam eder; fazladan yararlanılan destekler geri alınır (Karar m.29/8) |
| Kısmi müeyyide | Yükümlülükler kısmen yerine getirilmemiş, iptal gerekmiyorsa | İlgili desteklerin bir kısmı geri alınır (Karar m.32/2) |
| Belge iptali | Karar m.32/1’de sayılan hâllerde | Tüm destekler 6183 sayılı Kanun’a göre geri alınır (Karar m.32/3) |
| Destek durdurma | Mücbir sebeple kullanılamaz hâle gelen harcamalar | Destekler geri alınmaz, durdurulur (Tebliğ m.25/4) |
Belge İptali Sebepleri
Karar’ın 32. maddesinin birinci fıkrası, ikinci fıkradaki kısmi müeyyide imkânı saklı kalmak kaydıyla teşvik belgesinin iptal edileceği hâlleri sayar. Tebliğ 2025/1 ise müracaat ekinde verilen bilgi ve belgelerin doğruluğundan yatırımcıyı sorumlu tutar ve aksinin tespiti hâlinde belgenin iptal edilebileceğini veya kısmi müeyyide uygulanabileceğini öngörür (Tebliğ m.8/4).
Karar m.32/1 ve m.29/5’e göre iptal sebepleri
| İptal sebebi | Uygulamadaki örnek (varsayımsal) |
|---|---|
| Karar ve ilgili mevzuata aykırı davranmak | Belge kapsamı yatırımın izinsiz başka adrese taşınması |
| Belgedeki kayıt ve koşulları yerine getirmemek | Belgede özel şart olarak yazılan çevre izninin alınmaması |
| Belgelerde tahrifat; sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlemek veya kullanmak | Makine faturalarının gerçeğe aykırı düzenlenmesi |
| Yanlış ve yanıltıcı bilgi vermek | Kapasite veya istihdamın gerçeğe aykırı bildirilmesi |
| Makine ve teçhizatı öngörülen sürelerden önce satmak veya satılmasına sebebiyet vermek; icra ve iflas yoluyla satış dâhil | Alacaklının haczi üzerine belge kapsamındaki makinenin icradan satılması |
| Öngörülen sürede yatırımları ve ekosistem geliştirme planını tamamlamamak | Ek süre sonunda yatırımın yarım kalması; KOBİ olmayan yatırımcının yüzde 2’lik ekosistem harcamasını yapmaması |
| Belirlenen asgari yatırım tutarlarına uymamak | Gerçekleşen yatırımın asgari tutarın altında kalması |
| Tamamlama vizesi için bildirimden itibaren iki ay içinde müracaat etmemek | Bakanlık bildirimine rağmen müracaat yapılmaması (Karar m.29/5) |
İcra ve iflas yoluyla satışın da iptal sebebi sayılması, finansal sıkıntıdaki şirketler için önemli bir risktir. Değerlendirmemize göre belge kapsamındaki makinelere haciz konulduğunda, satış aşamasına gelinmeden Bakanlığa bilgi verilmesi, Karar m.26 kapsamında izin ve destek iadesi seçeneklerinin değerlendirilmesi ve ihtiyati haciz kararlarına karşı itiraz yollarının kullanılması gerekir. Haciz sürecinde şirketin seçenekleri için şirkete ihtiyati haciz yazımıza bakılabilir.
Sabit Kıymet Satışı, Kiralama, Devir ve Yer Değişikliği
Belge kapsamında temin edilen sabit kıymetler üzerindeki tasarruflar Bakanlık iznine bağlıdır. Tamamlama vizesi yapılmamış ya da yapılmış ancak vize müracaatından itibaren iki yılını doldurmamış belgeye konu sabit kıymetlerin satışı Bakanlığın iznine tabidir. Bakanlık talebi yatırım bütünlüğü, asgari yatırım tutarı ve belgenin dayandığı diğer şartlar açısından değerlendirir ve satılan kıymete ilişkin desteklerin geri alınması kaydıyla izin verebilir (Karar m.26/1). Vize yapılmış ve vize müracaatından itibaren iki yılı dolmuş sabit kıymetlerin satışı serbesttir; destekler geri alınmaz veya durdurulmaz (m.26/3).
Belge kapsamı kıymetler üzerinde tasarruflar
| İşlem | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Satış (vize öncesi veya vize müracaatından itibaren iki yıl dolmadan) | Bakanlık izni; izin verilirse ilgili destekler geri alınır | Karar m.26/1 |
| Satış (vize yapılmış ve iki yıl dolmuş) | Serbest; destekler geri alınmaz | Karar m.26/3 |
| Aynı yatırımcının başka belgesine devir | Temin tarihi ve uyum şartıyla; yalnızca fazladan yararlanılan destek geri alınır | Karar m.26/4 |
| Makinenin kiralanması veya geçici olarak verilmesi | Üretilen mal veya hizmetin belge sahibi tarafından satın alınması koşuluyla Bakanlık izni | Karar m.27/1 |
| Tesisin bütün olarak kiraya verilmesi | Bakanlık izni; istihdam destekleri durdurulur | Karar m.27/2 |
| Sat ve geri kirala | Vizeden önce veya iki yıl dolmadan; faiz desteği kullanılmaması koşuluyla Bakanlık izni | Karar m.27/3 |
| Belgenin devri (vize öncesi) | Genel Müdürlük izni; devralan kullanılmamış desteklerden yararlanmaya devam eder | Karar m.25/1 |
| Belgenin devri (vize sonrası) | Bütün olarak devri uygun görülmez | Karar m.25/1 |
| Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi belgesinde hisse devri | Halka arz hariç, yatırım tamamlanmadan komite kararı ve Genel Müdürlük izni | Karar m.25/2 |
| Yer değişikliği | Proje bazında; daha az desteklenen bölgeye taşınmada aşan destekler geri alınır | Karar m.28 |
Finansal kiralama yoluyla temin edilen makinelerde ayrıca dikkat gerekir. Yatırımcının mülkiyetine geçmeden makinenin izinsiz satılması veya kiralanması hâlinde sorumluluk finansal kiralama şirketine aittir; iflas, sözleşmenin feshi veya yatırımın gerçekleşmemesi durumunda mülkiyete geçmemiş makineler için gümrük vergisi muafiyeti ve KDV istisnası kiralama şirketinden, diğer destekler yatırımcıdan geri alınır (Tebliğ m.23/4). Değerlendirmemize göre şirket satın alma ve birleşme işlemlerinde, hedef şirketin teşvik belgeleri ve iki yıllık satış yasağına tabi kıymetleri hukuki inceleme listesine alınmalıdır.
Geri Alınan Destekler Nasıl Hesaplanır?
Belge iptal edildiğinde veya kısmi müeyyide uygulandığında sağlanan destekler 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde geri alınır (Karar m.32/3). Ancak her destek unsurunun geri alınmasında uygulanan faiz, zam ve ceza farklıdır. Bu fark, özellikle KDV istisnası ile indirimli kurumlar vergisi arasında belirgindir.
Destek türüne göre geri alım
| Destek | Geri alım | Dayanak |
|---|---|---|
| KDV istisnası | Zamanında alınmayan vergi alıcıdan, yani belge sahibi yatırımcıdan, vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme faiziyle tahsil edilir; zamanaşımı durumun meydana geldiği tarihi izleyen takvim yılı başından başlar | KDVK m.13/d |
| Belge kapsamı inşaat işlerinde KDV istisnası (imalat ve turizm) | Yatırım tamamlanmazsa vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle alıcıdan tahsil | KDVK geçici m.37 |
| İndirimli kurumlar vergisi | Zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergi, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle tahsil edilir | KVK m.32/A-5, 32/A-6 |
| Faiz veya kâr payı desteği | Fazladan ödenen tutar, her ödeme tarihinden itibaren 6183 s.K. m.51 gecikme zammıyla geri alınır | Karar m.15/8 |
| Makine desteği | Her ödeme tarihinden itibaren gecikme zammıyla geri alınır | Karar m.17/5 |
| Gümrük vergisi muafiyeti, sigorta primi destekleri | 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde geri alınır | Karar m.32/3 |
| Mücbir sebeple kullanılamaz hâle gelen harcamalar | Geri alınmaz, durdurulur | Tebliğ m.25/4 |
Gecikme zammı oranı, 13 Kasım 2025 tarihli ve 33076 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla her ay için ayrı ayrı yüzde 3,7 olarak belirlenmiştir (6183 s.K. m.51). Oran Cumhurbaşkanınca değiştirilebilir ve geçmiş dönemler için o dönemde yürürlükte olan oranlar uygulanır; hesap yapılırken her dönemin oranı ayrıca kontrol edilmelidir.
Varsayımsal hesap örnekleri
| Kalem | Tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Faiz desteği olarak alınan ödeme | 1.000.000 TL | İptalden 24 ay önce ödenmiş |
| Gecikme zammı (aylık yüzde 3,7 sabit varsayımıyla) | 888.000 TL | 24 ay × yüzde 3,7; geçmiş dönem oranları farklıysa sonuç değişir |
| Geri ödenecek toplam | 1.888.000 TL | Ödeme emri tebliğine kadar işlemeye devam eder |
| KDV istisnasıyla alınan makine bedeli | 10.000.000 TL | Yüzde 20 oran varsayımı |
| Zamanında alınmayan KDV | 2.000.000 TL | KDVK m.13/d |
| Vergi ziyaı cezası (bir kat) | 2.000.000 TL | VUK m.344; indirim ve uzlaşma imkânları saklı |
| Gecikme faizi | Ayrıca hesaplanır | VUK m.112 |
KDV ile kurumlar vergisi arasındaki fark: İndirimli kurumlar vergisinde Kanun açıkça vergi ziyaı cezası uygulanmayacağını belirtir (KVK m.32/A-5). KDV istisnasında ise yatırım belgede öngörüldüğü şekilde gerçekleşmezse vergi ziyaı cezası uygulanır (KDVK m.13/d). Değerlendirmemize göre bu nedenle KDV tarhiyatına karşı uzlaşma ve dava imkânları ayrıca değerlendirilmeli, iptal davası ile vergi davası birlikte yürütülmelidir. Teşvik belgesinin iptaline karşı açılan dava kazanılırsa tarhiyatın dayanağı ortadan kalkacağından, vergi mahkemesinden bu davanın sonucunun bekletici sorun yapılmasının istenmesi uygun olur. Uzlaşma için uzlaşma yazımıza, vergi davası dilekçesinin yapısı için vergi mahkemesi dilekçe örneğimize bakılabilir.
Geri alınan destekler amme alacağı niteliğindedir. Süresinde ödenmezse ödeme emri düzenlenir ve tahsil için haciz yoluna gidilebilir (6183 s.K. m.55). Şirketten tahsil edilemeyen amme alacakları için kanuni temsilcilerin sorumluluğu gündeme gelebilir; bu konuda şirket yöneticilerinin sorumluluğu yazımıza bakılabilir. Ödeme güçlüğü varsa tecil ve taksitlendirme talep edilebilir (6183 s.K. m.48); ayrıntılar tecil ve taksitlendirme yazımızda yer alır. Tarh ve tahsil zamanaşımı için zamanaşımı yazımıza bakılabilir.
Yatırım Teşvik Belgesi ve Asgari Kurumlar Vergisi
Teşvik belgesinin iptali yalnızca geri alım sonucu doğurmaz; ileriye dönük vergi planlamasını da bozar. İndirimli kurumlar vergisinin geri alınması hâlinde, o dönemlerde ödenmesi gereken vergi yeniden hesaplanır. 2025 yılından itibaren yurt içi asgari kurumlar vergisi de uygulandığından, değerlendirmemize göre geçmiş dönem beyannamelerinin düzeltilmesinde asgari vergi hesabının da yeniden yapılması gerekir. Hesaplanan asgari vergiden teşvik kaynaklı verginin indirilmesine ilişkin imkân, Kanun metnine göre yalnızca KVK m.32/C’nin yürürlüğünden önce alınmış teşvik belgelerine tanınmıştır (KVK m.32/C-3). Konunun ayrıntısı için asgari kurumlar vergisi rehberimize, teşvik belgesinin sağladığı vergi avantajlarının genel çerçevesi için teşvik belgeleri ve vergisel avantajlar yazımıza bakılabilir.
Değerlendirmemize göre iptal riski bulunan bir belgede, vize sonucuna kadar indirimli oranın kullanılmaya devam edilip edilmeyeceği ayrıca değerlendirilmelidir. İndirimli oran kullanılmaya devam edilirse ve belge iptal edilirse, geri alınacak vergi ve gecikme faizi artar; kullanım durdurulursa ve belge iptal edilmezse, kazanç bulunan dönemde kullanılmayan katkı tutarının sonraki dönemlere aktarılamaması kuralı nedeniyle hak kaybı doğabilir (KVK m.32/A-1). Bu tercihin yatırımın tamamlanma oranı ve uyuşmazlığın güçlü ve zayıf yanları birlikte değerlendirilerek yapılması gerekir.
İtiraz ve Dava Yolları
Teşvik belgesinin iptali, kısmi müeyyide, destek revizesi, ek süre talebinin reddi ve sabit kıymet satışına izin verilmemesi Bakanlığın idari işlemleridir. Bu işlemlere karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7). Dava açma süresi içinde Bakanlığa başvurularak işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Merkezden tesis edilen işlemlerde genel yetki kuralına göre Ankara idare mahkemeleri yetkilidir (İYUK m.32). Geri alım işlemi tahsile yöneldiğinden, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenmelidir (İYUK m.27).
Uyuşmazlık türüne göre yol
| İşlem | Yol | Süre |
|---|---|---|
| Belge iptali, kısmi müeyyide, destek revizesi, izin reddi | İdare mahkemesinde iptal davası; yürütmenin durdurulması | 60 gün (İYUK m.7); İYUK m.11 başvurusu süreyi durdurur |
| Hukuka aykırı işlem nedeniyle doğan zarar | İptal davasıyla birlikte veya sonra tam yargı davası | İYUK m.12 |
| KDV veya kurumlar vergisi tarhiyatı | Tarhiyat sonrası uzlaşma veya vergi mahkemesinde dava | Vergi mahkemesinde 30 gün (İYUK m.7) |
| Geri alınan destek için ödeme emri | Vergi mahkemesinde dava | Tebliğden itibaren 15 gün (6183 s.K. m.58) |
Ödeme emrine karşı dava süresi ile ödeme veya mal bildiriminde bulunma süresi aynı on beş gündür; ödeme emrinin ayrıntıları için ödeme emri ve haciz yazımıza, iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılması için İYUK m.12 yazımıza, dava açma sürelerinin hesabı için idari davalarda dava açma süreleri yazımıza bakılabilir. Aşağıdaki örnek, Bakanlık bildiriminin usulüne uygun yapılmadığı ve gecikmenin belediyenin yapı kullanım iznini geç vermesinden kaynaklandığı varsayımsal bir olay için hazırlanmıştır.
ANKARA NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR
DAVACI: [Şirket unvanı], [vergi kimlik numarası], [adres]
VEKİLİ: [Av. Ad Soyad], [adres]
DAVALI: T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ANKARA
KONU: [Tarih] tarihinde tebliğ edilen [tarih ve sayı] sayılı işlemle [belge numarası] numaralı yatırım teşvik belgesinin, tamamlama vizesi müracaatının süresinde yapılmadığı gerekçesiyle iptal edilmesine ve sağlanan desteklerin geri alınmasına ilişkin işlemin öncelikle yürütmesinin durdurulması, ardından iptali istemidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket adına [tarih] tarihinde düzenlenen teşvik belgesi kapsamındaki imalat yatırımının süresi, ek süre ile birlikte [tarih] tarihinde sona ermiştir. Makine ve teçhizat yatırımı süresi içinde tamamlanmış, harcamalar E-TUYS’a kaydedilmiştir. Tamamlama vizesi için gerekli yapı kullanım izni ise belediyeye [tarih] tarihinde başvurulmasına rağmen ancak [tarih] tarihinde verilmiştir.
2. Davalı idare, müracaatın süresinde yapılmadığından söz ederek belgeyi iptal etmiş ve desteklerin 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre geri alınmasına karar vermiştir. İşlem aşağıda açıklanan nedenlerle hukuka aykırıdır.
9903 sayılı Karar m.29/5: İki aylık süre usulüne uygun bir bildirimle başlar
3. Karar’a göre yatırımcı üç aylık süre içinde müracaat etmezse idare bildirimde bulunur ve belge, ancak bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde müracaat edilmemesi hâlinde iptal edilebilir. İşleme dayanak gösterilen bildirim, şirketin elektronik tebligat adresine değil, [tarih] tarihinde yetkisi sona ermiş bir kullanıcıya E-TUYS üzerinden yapılmıştır. Sermaye şirketlerine tebligatın elektronik yolla yapılması zorunlu olduğundan (7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a), usulüne uygun bir bildirim bulunmamakta, iki aylık süre başlamamış bulunmaktadır. Müvekkil şirket, bildirimi öğrendiği [tarih] tarihinden itibaren on gün içinde müracaatını yapmıştır.
Tebliğ No: 2025/1 m.25/1-b ve m.25/3: Belediye kaynaklı gecikme süreleri durdurur
4. Tamamlama vizesi için istenen belgeler arasında yapı kullanım izni bulunmaktadır. Bu belgenin verilmesindeki gecikme, yatırımcının faaliyetinden kaynaklanmayan bir kamu idaresi uygulamasıdır ve Tebliğ’de mücbir sebep olarak sayılmıştır. Belediyenin gecikmeyi gösteren [tarih ve sayı] sayılı yazısı idareye [tarih] tarihinde sunulmuştur. Mücbir sebep süresince süreler işlemeyeceğinden, müracaat süresi henüz dolmamıştır.
9903 sayılı Karar m.32/2 ve Anayasa m.2: İptal ölçüsüz bir yaptırımdır
5. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, bir gecikme bulunduğu düşünülse dahi yatırım fiilen ve belgeye uygun olarak tamamlanmıştır. Karar, belge iptalini gerektirmeyen durumlar için kısmi müeyyide yolunu öngörmektedir. Yatırımın bütününü değil, yalnızca bir usul işleminin zamanlamasını ilgilendiren bir gecikme nedeniyle bütün desteklerin geri alınması, hukuk devletinin gereği olan ölçülülük ilkesiyle bağdaşmaz.
2577 sayılı İYUK m.27: Yürütmenin durdurulması şartları oluşmuştur
6. İşlem açıkça hukuka aykırıdır. Geri alınacak destekler gecikme zammıyla birlikte [tutar] TL’ye ulaşmakta, tahsil için ödeme emri düzenlenmesi ve şirket varlıklarına haciz konulması beklenmektedir. Bu durum şirketin faaliyetini ve istihdamı doğrudan tehdit etmekte, sonradan telafisi güç zararlara yol açacak niteliktedir.
HUKUKİ NEDENLER: 9903 sayılı Karar m.29, 32; Tebliğ No: 2025/1 m.25, 26; 7201 sayılı Kanun m.7/a; 2577 sayılı İYUK m.7, 27; ilgili diğer mevzuat.
DELİLLER: Teşvik belgesi ve E-TUYS kayıtları, bildirim kayıtları, kullanıcı yetki kayıtları, belediye yazışmaları, yapı kullanım izni, ekspertiz ve harcama belgeleri, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; öncelikle işlemin yürütmesinin teminatsız olarak durdurulmasına, yargılama sonunda işlemin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yüklenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
[Tarih]
Davacı vekili
[Av. Ad Soyad, imza]
EKLER: 1. Dava konusu işlem ve tebliğ belgesi 2. Teşvik belgesi 3. Bildirim ve kullanıcı yetki kayıtları 4. Belediye yazışmaları ve yapı kullanım izni 5. Vekâletname
Ne Yapmalı? Kontrol Listesi
Tamamlama vizesi ve iptal riskine karşı kontrol listesi:
- 1. Yatırım süresi, ek süre ve vize müracaatı için son tarihleri belge bazında takvime işleyin.
- 2. Süre yetmeyecekse ek süre veya ilave süre talebini süre bitmeden, gerekçesi ve belgeleriyle yapın.
- 3. Kamu kurumlarının gecikmelerini yazılı başvuru ve cevaplarla belgeleyin; mücbir sebebi Bakanlığa derhâl bildirin.
- 4. Her makine alımından önce E-TUYS’ta işlem başlatın; liste miktarları aşılacaksa liste değişikliği isteyin.
- 5. E-TUYS kullanıcı yetkilerini ve elektronik tebligat adresini yatırım bitene kadar güncel tutun.
- 6. Süre bittikten sonra eksik belge olsa da üç ay içinde vize müracaatı yapın.
- 7. EK-4 belgelerini, kapasite raporunu, yapı kullanım iznini ve istenirse YMM raporunu önceden hazırlayın.
- 8. Ekspertiz öncesinde fatura, seri numarası, E-TUYS kaydı ve saha yerleşimini eşleştirin.
- 9. Vize müracaatından itibaren iki yıl dolmadan belge kapsamı kıymetleri izinsiz satmayın, kiralamayın, taşımayın; haciz varsa Bakanlığa bilgi verin.
- 10. İptal veya kısmi müeyyide tebliğ edilirse 60 günlük dava süresini, tarhiyatta 30 günü, ödeme emrinde 15 günü ayrı ayrı takip edin.
Teşvik mevzuatındaki değişiklikleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan, vergi uyuşmazlıklarına ilişkin diğer rehberleri Vergi Hukuku Rehberi, idari dava yollarını idari davalar rehberimizden takip edebilirsiniz. Madencilik gibi sektörel belgelerdeki özel şartlar için madencilikte yatırım teşvik belgesi yazımıza bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tamamlama vizesi nedir?
Teşvik belgesi kapsamındaki yatırımın belgeye uygun olarak tamamlandığının ekspertiz veya YMM raporuyla tespit edilip desteklerin kesinleştirildiği işlemdir (9903 s. Karar m.29/5-9).
Tamamlama vizesi için ne zaman müracaat edilir?
Yatırım süresi veya ek süre bitimini izleyen üç ay içinde E-TUYS üzerinden müracaat edilir (Karar m.29/5; Tebliğ 2025/1 m.26/1).
Üç ay içinde müracaat edilmezse ne olur?
Bakanlık bildirimde bulunur; bildirimden itibaren iki ay içinde müracaat edilmezse belge iptal edilir ve gecikmeden doğan sorumluluk yatırımcıya aittir (Karar m.29/5).
Ek süre ne kadardır?
Belgede kayıtlı ilk sürenin yarısı kadardır; izin ve ruhsat gecikmesi veya mücbir sebepte ayrıca ilave süre verilebilir (Karar m.29/2-3).
Mücbir sebep hangi hâllerdir?
Doğal afetler, kamu idaresinin kararıyla faaliyetin durması, grev ve lokavt, devlet yasakları ve savaş, çoğunluk hissedarlarının ölümü ve kusursuz olarak sabit kıymetlerin elden çıkmasıdır; her biri için resmî belge aranır (Tebliğ 2025/1 m.25/1).
Tamamlama vizesinde hangi belgeler istenir?
SGK borcu yoktur yazısı, özel şartlara ilişkin belgeler, kur farkı ve faiz listesi, kapasite raporu, yapı kullanım izni, gerekirse işyeri açma ruhsatı ve Genel Müdürlükçe belirlenen hâllerde YMM raporu (Tebliğ 2025/1 EK-4).
9 Nisan 2026’da ne değişti?
SMMM ve YMM raporu için 50 ve 100 milyon TL’lik eşikler kaldırıldı; rapor, elektrik üretimi hariç tüm yatırımlarda Genel Müdürlükçe belirlenecek hâllerde YMM tarafından hazırlanacak hâle geldi (Tebliğ No: 2026/1 m.1).
Ekspertiz ücreti ne kadardır?
Görevlendirilen her personel için 1.000 TL; yol ve konaklama giderleri yatırımcıya aittir, başka ad altında ücret istenemez (Karar m.29/7).
Teşvikli makineyi ne zaman satabilirim?
Tamamlama vizesi yapılıp vize müracaatından itibaren iki yıl dolduktan sonra serbestçe; öncesinde Bakanlık izniyle ve ilgili desteklerin geri ödenmesi kaydıyla (Karar m.26).
Belge iptal edilirse KDV istisnası nasıl geri alınır?
Zamanında alınmayan KDV, alıcıdan vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme faiziyle tahsil edilir (KDVK m.13/d).
İndirimli kurumlar vergisinde ceza var mı?
Hayır. Zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergi, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle tahsil edilir (KVK m.32/A-5).
Belge iptaline karşı dava süresi nedir?
Tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır; tarhiyata karşı vergi mahkemesinde 30 gün, ödeme emrine karşı 15 gün içinde dava açılır (İYUK m.7; 6183 s.K. m.58).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; teşvik belgeli yatırım yapan şirketlere yatırım süresi ve ek süre talepleri, mücbir sebep ve fevkalade hâl başvuruları, tamamlama vizesi müracaatının hazırlanması, ekspertiz öncesi belge kontrolü, sabit kıymet satışı, kiralama, devir ve yer değişikliği izinleri ile şirket satın almalarında teşvik belgesi incelemesi konularında danışmanlık verir. Belge iptali, kısmi müeyyide ve destek revizesi işlemlerine karşı idare mahkemesinde iptal ve yürütmenin durdurulması davaları, geri alımdan doğan KDV ve kurumlar vergisi tarhiyatlarına karşı uzlaşma ve vergi davaları ile ödeme emri ve haciz süreçlerinde hukuki destek sağlar. İdari süreçlere ilişkin diğer rehberler İdare Hukuku Rehberi sayfasında yer alır. KOBİ’lere yönelik destek programları için KOSGEB rehberimize bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
İptal kararında süre 60 gün
Teşvik belgesi iptali, kısmi müeyyide ve destek geri alımına karşı dava için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Vergi Hukuku Rehberi (Tüm Rehberler)Tarhiyat, vergi cezaları, uzlaşma, vergi davası, tahsilat ve teşvikler
- Sanayi Sicil Belgeliye Yüzde 12,5 Kurumlar Vergisi 2027 (KVK 32/8)
- Teşvik Belgeli Yatırımlarda İndirimli Kurumlar Vergisi 2026
- Teşvik Belgeli Yatırımlarda KDV İstisnası ve İadesi 2026
- İdare Hukuku Rehberi
- Yatırım Teşvik Sistemi (9903): Teşvik Belgesi ve Destekler
- Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki Destekler
- Yatırım Teşvik Belgeleri ve Vergisel Avantajlar
- Yeşil Dönüşüm Programı Rehberi 2026
- Madencilikte Yatırım Teşvik Belgesi 2026
- Asgari Kurumlar Vergisi 2026 (KVK m.32/C)
- Vergi Borcunda Tecil ve Taksitlendirme (6183 m.48)
- Ödeme Emri, Haciz ve Kanuni Temsilci (6183 m.58)
- İptal ve Tam Yargı Davalarının Birlikte Açılması (İYUK m.12)
- İdari Davalarda Dava Açma Süreleri
Bu içerik Vergi Hukuku ve İdare Hukuku alanlarındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · İdare Hukuku Rehberi · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (RG 30.5.2025/32915) m.5, 15, 17, 25-29, 32, 33; Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2025/1, RG 21.6.2025/32933) m.7, 8, 9, 20, 21, 23, 24, 25, 26, geçici m.1, EK-4, EK-5, EK-6; Tebliğ No: 2026/1 (RG 9.4.2026/33219); 5520 sayılı KVK m.32/A, 32/C; 3065 sayılı KDVK m.13/d, geçici m.37; 213 sayılı VUK m.112, 344; 6183 sayılı Kanun m.48, 51, 55, 58; 10556 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 13.11.2025/33076); 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a; 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 12, 27, 32. Örnekler ve hesaplar varsayımsaldır. Yazı 9 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuatı yansıtır ve genel bilgilendirme amaçlıdır.


