Sahte Fatura Zamanaşımı 2026: Ceza Davasında 8 mi 15 Yıl mı, Suç Tarihi, Kesilme ve Durma, Ceza (İnfaz) Zamanaşımı, Tarh, Ceza Kesme ve Tahsil Zamanaşımı — 2021 Dönemleri İçin 31.12.2026 Uyarısı

Sahte fatura dosyasında tek bir zamanaşımı yoktur; ceza ve vergi cephesinde birbirinden bağımsız işleyen beş ayrı süre vardır. Ceza davası, VUK m.359’un fıkrasına ve fiilin 15 Nisan 2022’den önce mi sonra mı işlendiğine göre sekiz veya on beş yıllık dava zamanaşımına tabidir ve kesen işlemlerle bu süre en çok yarısı kadar uzar (TCK m.66, m.67). Mahkûmiyet kesinleştikten sonra cezanın infazı ayrıca ceza zamanaşımına bağlıdır (TCK m.68). Vergi cephesinde vergi ve vergi ziyaı cezası, alacağın doğduğu yılı izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh ve tebliğ edilmezse zamanaşımına uğrar (VUK m.114, m.374); tahakkuk eden alacak da vadesini izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmelidir (6183 m.102). Bu rehber her sürenin başlangıcını, kesilme ve durma sebeplerini, suç tarihinin nasıl belirleneceğini ve iki cephenin birbirini nasıl etkilediğini örnek tarihlerle anlatır; 2021 dönemleri için tarh zamanaşımının 31.12.2026’da dolacağına dikkat çeker ve zamanaşımı nedeniyle düşme dilekçesi örneği verir.

Sahte Fatura Dosyasında Beş Ayrı Zamanaşımı

Ceza davası ile vergi davası ayrı yargı kollarında görülür ve her birinin zamanaşımı kendi kanununa tabidir. Bu nedenle bir cephede sürenin dolmuş olması diğer cephedeki süreyi kendiliğinden etkilemez.

VUK m.113’e göre zamanaşımı, süre geçmesi suretiyle vergi alacağının kalkmasıdır ve mükellefin bu hususta bir müracaatı olup olmadığına bakılmaksızın hüküm ifade eder. Ceza davasında da zamanaşımı, Türk Ceza Kanununda öngörülen bir düşme sebebi olarak yargılamanın her aşamasında gözetilir (CMK m.223/8).

Dava Zamanaşımı: 8 Yıl mı, 15 Yıl mı?

TCK m.66/1’e göre kanunda yazılı cezanın üst sınırı esas alınarak, beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda on beş yıl, beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl geçmesiyle kamu davası düşer. VUK m.359’daki üst sınırlar 7394 sayılı Kanunla 15 Nisan 2022’den itibaren artırıldığından, süre fıkraya ve fiil tarihine göre değişir. Bu tarihten önceki fiillerde lehe olan eski üst sınırlar ve buna bağlı sürelerin uygulanması gerekir (TCK m.7/2).

Sahte belge düzenleme ve kullanma (359/b) bakımından 15 Nisan 2022 sınırı dosyanın kaderini belirler: bu tarihten önce kullanılan sahte faturalar için dava zamanaşımı sekiz yıl, sonra kullanılanlar için on beş yıldır. Örneğin 2018 yılında kullanılan bir faturada, kesen bir işlem yapılmamışsa sekiz yıllık süre 2026 yılı içinde dolar. Lehe kanunun ceza aralığı bakımından etkisi vergi kaçakçılığı suçu ana rehberinde anlatılmıştır.

Suç Tarihi Nasıl Belirlenir?

TCK m.66/6’ya göre zamanaşımı süresi, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden, zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle sahte fatura dosyasında zamanaşımı hesabının ilk adımı, her fiilin hangi tarihte işlendiğinin belirlenmesidir.

Zincirleme suç kabulünün zamanaşımına etkisi iki yönlüdür. Bir yandan tek ceza verilir ve ceza artırılır (TCK m.43/1); öte yandan bütün fiiller için süre son fiilden başladığından, tek başına zamanaşımına uğramış olacak eski dönemler dosyada kalır. Bu nedenle savunmada, dönemlerin aynı suç işleme kararının icrası kapsamında işlenip işlenmediği ve aradaki kesintilerin süresi ayrıca tartışılmalıdır. 7394 sayılı Kanunla eklenen hükümler bakımından zincirleme suç koşullarının belirlenmesinin, geçiş hükmü kapsamındaki dosyalarda duruşma açılarak yapılacağı da öngörülmüştür (VUK geçici m.34).

Kesilme ve Durma

TCK m.67/2’ye göre bir suçla ilgili olarak şüpheli veya sanıklardan birinin Cumhuriyet savcısı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararı verilmesi, suçla ilgili iddianame düzenlenmesi ve sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi hâllerinde dava zamanaşımı kesilir. Zamanaşımı kesildiğinde süre yeniden işlemeye başlar; birden fazla kesme sebebi varsa süre son kesme sebebinden itibaren yeniden işler (TCK m.67/3). Ancak kesilme hâlinde süre, kanunda o suç için belirlenen sürenin en fazla yarısı kadar uzar (TCK m.67/4).

Kollukta alınan ifade TCK m.67/2’de sayılmamıştır; kanun Cumhuriyet savcısı huzurunda alınan ifadeyi esas alır. Bu nedenle kesilme tarihi tespit edilirken ifadenin kim tarafından alındığı tutanaktan kontrol edilmelidir.

Durma ise TCK m.67/1’de düzenlenmiştir: soruşturma ve kovuşturma yapılmasının izin veya karar alınması veya diğer bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı bulunduğu hâllerde, izin veya kararın alınmasına veya meselenin çözümüne kadar dava zamanaşımı durur. Sahte fatura dosyalarında iki hâl bu hükümle birlikte tartışılır. Birincisi, VUK m.367’ye göre kamu davasının açılması inceleme neticesinin mütalaayla bildirilmesine bırakılmıştır. İkincisi, ceza mahkemesi vergi mahkemesindeki davanın sonucunu bekletici sorun yapabilir (CMK m.218). Bu hâllerin somut dosyada zamanaşımını durdurup durdurmadığı ve durmuşsa hangi tarihler arasında durduğu, zamanaşımı hesabında ayrıca değerlendirilmelidir.

Örnek Hesaplar

Aşağıdaki örneklerde fiil tarihleri varsayımsaldır; olağan süre kesen işlem bulunmadığı, en uzun süre ise kesilme hâlinde ulaşılabilecek azami süre esas alınarak hesaplanmıştır. Tarh zamanaşımında vergi alacağının fiil yılında doğduğu kabul edilmiştir.

Son satır, iki cephenin farklı işlediğini gösterir: zincirleme suç kabul edildiğinde ceza davası bakımından süre son fiilden başlarken, vergi cephesinde her dönemin tarh zamanaşımı kendi yılına göre işler. 2021 dönemi vergi bakımından 31.12.2026’da zamanaşımına uğrayabilirken, aynı dönem ceza dosyasında zincirleme suçun parçası olarak kalabilir. İkinci satırda ise 2021 tarihli fiil için dava zamanaşımı 2029’a kadar sürerken tarh zamanaşımı 31.12.2026’da dolar.

Ceza (İnfaz) Zamanaşımı

Mahkûmiyet kesinleştikten sonra cezanın infazı da süreye bağlıdır. TCK m.68/1’e göre beş yıldan fazla hapis cezalarında yirmi yıl, beş yıla kadar hapis ve adli para cezalarında on yıl geçmesiyle hükmolunan ceza infaz edilmez. Süre, hükmün kesinleştiği günden veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve infaz edilmeyen kalan ceza miktarı esas alınarak hesaplanır (TCK m.68/5). Hükmolunan cezanın türleri farklıysa en ağır ceza için öngörülen süre esas alınır (TCK m.68/4).

Ceza zamanaşımı mahkûmiyeti ortadan kaldırmaz, yalnız cezanın infazını engeller. Bu süre, hükmün kesinleşmesinden sonra infazın başlamadığı veya kesintiye uğradığı hâllerde önem taşır. Hapis cezasının ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması hâlinde ise denetim süreleri ayrı kurallara tabidir.

Vergi Cephesi: Tarh, Ceza Kesme ve Tahsil Zamanaşımı

VUK m.114/1’e göre vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. Vergi dairesince matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurulması zamanaşımını durdurur; duran zamanaşımı komisyon kararının vergi dairesine tevdiini takip eden günden itibaren kaldığı yerden işler, ancak işlemeyen süre her hâlde bir yıldan fazla olamaz (VUK m.114/2).

Vergi ziyaı cezası için ceza kesme zamanaşımı aynı yapıdadır: cezanın bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın birinci gününden başlayarak beş yıl geçtikten sonra ceza kesilmez; takdir komisyonuna başvurunun durdurucu etkisi ceza zamanaşımı için de geçerlidir ve bu süreler içinde ceza ihbarnamesinin tebliğiyle zamanaşımı kesilmiş olur (VUK m.374).

Tahsil zamanaşımında kesilme hâlinde süre, kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen yılın başından yeniden başlar; bozma kararında yeni vade gününün, teminat veya icranın durdurulmasında teminatın kalktığı veya durmanın sona erdiği tarihin rastladığı yılı izleyen yılın ilk günü esas alınır (6183 m.103). Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yaptığı ödemeler kabul olunur (6183 m.102).

İki Cephe Birbirini Nasıl Etkiler?

Vergi kaçakçılığı suçunun oluşması için vergi kaybı aranmaz; bu nedenle tarh zamanaşımının dolmuş olması ceza davasını kendiliğinden düşürmez. Ancak vergi cephesindeki süreler ceza dosyasında üç noktada önem taşır.

Özellikle etkin pişmanlık bakımından sonuç dikkat çekicidir: bir dönem için tarh zamanaşımı dolduğu için vergi tarh edilememişse, kanun metnine göre bu dönem bakımından tarh edilen vergi ve buna bağlı ceza bulunmadığından yarı oranında indirim gündeme gelir. Ödeme hesabı ve indirim oranları sahte fatura etkin pişmanlık rehberinde anlatılmıştır. Vergi borcunda zamanaşımının genel kuralları için vergi borcunda zamanaşımı, tarh zamanaşımının başlangıcı ve özel durumlar için tarh zamanaşımı rehberlerine bakabilirsiniz.

Dönem Dönem Zamanaşımı Tablosu Nasıl Hazırlanır?

Birden fazla yıla yayılan sahte fatura dosyalarında zamanaşımı ancak dönem bazında bir tabloyla doğru hesaplanabilir. Tablo, iddianame veya vergi inceleme raporundaki dönem listesinden başlar ve her satırda aşağıdaki bilgileri içerir.

Bu tablo, savunmanın hangi dönemler yönünden düşme veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı, hangi dönemler yönünden esas hakkında savunma yapacağını gösterir. Aynı tablo etkin pişmanlık ödemesinin kapsamını belirlemede de kullanılır; zamanaşımına uğramış bir dönem için ödeme yapılmasına gerek kalmayabilir.

Faturayı Düzenleyen Taraf İçin Süreler

Sahte belge düzenleme fiilinde dava zamanaşımı her belgenin düzenlendiği tarihten işler ve aynı kurallara tabidir. Düzenleyici bakımından ayrıca idari yaptırımların süreleri gündeme gelir. VUK m.153/A uyarınca istenen teminat, kanunda öngörülen süreler içinde 359. maddedeki fiillerden biri işlenmezse iade edilir: birinci, ikinci ve üçüncü fıkralardaki hâllerde teminat alınmasını takip eden takvim yılının başından itibaren üç yıl, dördüncü fıkradaki kesinleşen düzenleme tespitinde beş yıl içinde sahte veya yanıltıcı belge kullanma hariç 359. maddede sayılan fiillerden biri tespit edilmemelidir. Faturada gösterilen KDV’yi ödeme yükümlülüğüne dayanan tarhiyat da (KDVK m.8/2) VUK m.114’teki tarh zamanaşımına tabidir. Düzenleyici tarafın savunması sahte fatura düzenleme suçu rehberinde, teminat süreci mükellefiyet terkini ve teminat rehberinde anlatılmıştır.

Vergi Davası Sürerken ve Kanuni Temsilci Takibinde Süreler

Tarhiyat süresi içinde tebliğ edilmişse tarh zamanaşımı tartışması sona erer; bundan sonra dava süreleri ve tahsil zamanaşımı önem kazanır. Vergi mahkemesinde dava açma süresi ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gündür (İYUK m.7). Dava konusu yapılan vergilerin ödenmeyen kısmına normal vade tarihinden yargı kararının tebliğine kadar gecikme faizi uygulanır (VUK m.112/3). Tahsil aşamasında ihtilaflı amme alacaklarında yargı mercilerince bozma kararı verilmesi ve icranın tehirine karar verilmesi tahsil zamanaşımını keser; bozmada süre yeni vade gününün, icranın durdurulmasında durmanın sona erdiği tarihin rastladığı yılı izleyen yılın başından yeniden başlar (6183 m.103).

Şirketten tahsil edilemeyen vergi için kanuni temsilci hakkında başlatılan takip de 6183 sayılı Kanundaki tahsil zamanaşımı kuralları gözetilerek değerlendirilir. Kanuni temsilcinin sorumluluğunun şartları vergi sorumluluğu rehberinde anlatılmıştır.

Zamanaşımı Nasıl İleri Sürülür?

Zamanaşımı her iki cephede de resen gözetilir; ancak dosyada fiil tarihlerinin ve kesen işlemlerin doğru tespit edilmesi için savunmanın bu hesabı açıkça ortaya koyması gerekir. Soruşturma evresinde kovuşturma olanağının bulunmaması kovuşturmaya yer olmadığı kararını gerektirir (CMK m.172/1); kovuşturma evresinde ise TCK’da öngörülen düşme sebeplerinin varlığı hâlinde davanın düşmesine karar verilir (CMK m.223/8).

Zamanaşımı hesabında en sık yapılan hata, dosyadaki bütün faturaları tek bir tarih üzerinden değerlendirmektir. Her dönemin fiil tarihi, o döneme ilişkin kesen işlemler ve zincirleme suç kabul edilip edilmediği ayrı ayrı tespit edilmelidir. Mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf dilekçesinde zamanaşımı itirazı için sahte fatura istinaf dilekçesi rehberine bakabilirsiniz.

Dilekçe Örneği: Zamanaşımı Nedeniyle Davanın Düşmesi Talebi

Aşağıdaki örnek, 2017 yılında kullanıldığı iddia edilen faturalar için dava zamanaşımının kesen bir işlem yapılmadan dolduğu, diğer dönemler bakımından ise yargılamanın sürdüğü bir dosya için hazırlanmıştır. Tarihler varsayımsaldır ve somut dosyaya göre doldurulmalıdır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Zamanaşımı hesabı, fiil tarihlerinin, kesen işlemlerin, lehe kanunun ve zincirleme suç kabulünün birlikte değerlendirilmesini gerektirir; vergi cephesinde ise her dönem kendi yılına göre ayrı hesaplanır. Hukukçular Evi bu dosyalarda dönem dönem zamanaşımı tablosunun çıkarılması, ifade ve iddianame tarihlerinin kesen işlem yönünden denetimi, zincirleme suç kabulüne karşı savunma, zamanaşımı dolmuş dönemler için kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı talebi, tarh ve ceza kesme zamanaşımına dayanan vergi davası ve tahsil aşamasında ödeme emrine karşı dava işlerini birlikte yürütür. Av. Fatma Öztürk’ün mesleki bilgileri yazar sayfasında, kurumsal hizmet kapsamı sahte fatura avukatı sayfasında yer alır. Dosyanızın zamanaşımı yönünden değerlendirilmesi için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sahte fatura suçu kaç yılda zamanaşımına uğrar?

15.04.2022 ve sonrasında kullanılan veya düzenlenen sahte faturalarda dava zamanaşımı on beş yıl, bu tarihten önceki fiillerde sekiz yıldır (TCK m.66/1-d, e; m.7/2). Yanıltıcı belgede (359/a) her dönem için sekiz yıldır.

2022’den önceki faturalar için hangi süre uygulanır?

Fiil tarihindeki lehe kanun uygulanır; 359/b, c ve ç fiillerinde eski üst sınır beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.7/2, m.66/1-e).

Zamanaşımı ne zaman başlar?

Suçun işlendiği günden, zincirleme suçta son suçun işlendiği günden başlar (TCK m.66/6).

Zamanaşımı hangi işlemlerle kesilir?

Savcı huzurunda ifade veya sorgu, tutuklama kararı, iddianame ve mahkûmiyet kararıyla kesilir (TCK m.67/2). Kesilmede süre en çok yarısı kadar uzar: sekiz yıl için on iki, on beş yıl için yirmi iki yıl altı ay (TCK m.67/4).

Kollukta verdiğim ifade zamanaşımını keser mi?

Kanun Cumhuriyet savcısı huzurunda alınan ifadeyi kesen işlem olarak saymıştır (TCK m.67/2-a). Kolluk ifadesi bu listede yer almaz.

Vergi borcu kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Vergi alacağının doğduğu yılı izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh ve tebliğ edilmeyen vergi zamanaşımına uğrar (VUK m.114). Vergi ziyaı cezası için de aynı süre geçerlidir (VUK m.374).

2021 yılı faturaları için vergi zamanaşımı ne zaman dolar?

Vergi alacağı 2021 yılında doğan dönemler için tarh zamanaşımı 31.12.2026’da dolar. Takdir komisyonuna başvuru süreyi en çok bir yıl durdurur (VUK m.114/2).

Takdir komisyonuna sevk zamanaşımını uzatır mı?

Komisyona başvuru zamanaşımını durdurur; süre komisyon kararının vergi dairesine tevdiini izleyen günden kaldığı yerden işler. İşlemeyen süre bir yıldan fazla olamaz (VUK m.114/2).

Tahsil zamanaşımı nedir?

Kesinleşen amme alacağı, vadesinin rastladığı yılı izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar; ödeme, haciz ve ödeme emri tebliği gibi işlemler süreyi keser (6183 m.102, m.103).

Vergi zamanaşımı dolarsa ceza davası düşer mi?

Hayır. Vergi kaçakçılığı suçu için vergi kaybı aranmaz ve dava zamanaşımı TCK’ya göre ayrıca işler. Ancak tarh edilen vergi ve buna bağlı ceza bulunmuyorsa etkin pişmanlık hükmüne göre ceza yarı oranında indirilir (VUK m.359).

Zincirleme suç zamanaşımını nasıl etkiler?

Süre son fiilden başladığından eski dönemler dosyada kalır (TCK m.66/6). Bu nedenle dönemlerin aynı suç işleme kararıyla işlenip işlenmediği zamanaşımı bakımından da tartışılmalıdır.

Zamanaşımı dolarsa hangi karar verilir?

Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı (CMK m.172/1), kovuşturmada davanın düşmesi kararı verilir (CMK m.223/8).

Mahkûmiyetten sonra ceza zamanaşımı ne kadardır?

Beş yıla kadar hapiste on yıl, beş yıldan fazla hapiste yirmi yıl; süre hükmün kesinleştiği günden başlar (TCK m.68/1, m.68/5).

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki VUK ve 6183 sayılı Kanun hükümleri Gelir İdaresi Başkanlığının güncel mevzuat metinleri üzerinden, TCK ve CMK hükümleri ise güncel kanun metinleri gözetilerek 27 Ekim 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.