LPG veya CNG dönüşüm kitinin aksamı, kiti araca takan tadilat firması ve dönüştürülen aracın tescili ayrı kurallara bağlıdır. Kit aksamı LPG için BM/AEK Regülasyonu 67’ye, CNG ve LNG için Regülasyon 110’a göre tip onaylı olmalıdır; motor emisyon seviyesi Euro 3 ve üzerindeki araçlarda dönüşüm setinin Regülasyon 115’in ilgili maddelerine uygunluğu da teknik servisçe belgelenir. Dönüşümü yalnızca Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik kapsamında seri veya münferit yakıt sistemi tadilatı için belgelendirilmiş, hizmet yeterlilik belgesi almış firma yapabilir; firma her araç için ek ücret almadan iki nüsha “Yakıt Sistemi Montaj Belgesi” düzenler (Ek IV m.4.18). Onay kuruluşu ve denetim makamı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır. Aynı uygunsuzluğun ikinci kez tekrarında firmanın seri tadilat tip onay belgesi 30 gün askıya alınır, askıda giderilmezse iptal edilir. Yönetmeliğin ihlalinde bugün 7223 sayılı Kanun uygulanır: 2026’da 60.830 TL ile 4.345.058 TL arasında idari para cezası söz konusu olabilir ve kararlara karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Araç işleteni ise değişikliği 30 gün içinde tescil kayıtlarına işletmek zorundadır (KTK m.32).
Kısa cevap: LPG, CNG ve LNG tadilatı Regülasyon 67 ve 110’daki emniyet ve teknik esaslar dikkate alınarak yapılabilir; araçta kullanılan aksam ve parçalar bu Regülasyonlara göre tip onay belgesine sahip olmalıdır (Ek IV m.4.18.1, 4.18.2). Tadilatı yapan firma münferit veya seri yakıt sistemi tadilatı için belgelendirilmiş ve hizmet yeterlilik belgesi almış olmalıdır (m.4.18.11). Eski, kullanılmış, standart dışı veya başka araçtan sökülmüş parça kullanılamaz (m.4.18.2.4). LPG tankı 15 yılda bir değiştirilir (m.4.18.9). Dönüşümle ilgili mali ve teknik sorumluluk aksam ve parçaları imal veya ithal eden firmalar ile montajı yapan firmalara aittir (m.4.18.6). Yönetmeliğin ihlalinde 7223 sayılı Kanun uygulanır (Yön. m.25/2; 7223 m.25/2).
LPG veya CNG dönüşümü nedeniyle denetim, belge askısı ya da ceza yazısı mı aldınız?
Tadilat belgelerinizi, kit aksamının onay dosyasını, savunma ve dava sürelerini birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
LPG ve CNG Dönüşümü Hangi Mevzuata Tabidir?
Araçlara sonradan LPG, CNG veya LNG yakıt sistemi takılması Türkiye’de bir “tadilat” işlemidir. Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik (RG 26/10/2016-29869), 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere karayolunda seyredecek araçlara uygunluk onayı verilmesine ilişkin usul ve esasları düzenler (m.1). Yönetmelik seri tadilat tip onayını ve münferit tadilat onayını açıkça kapsar (m.2/1-a). Tadilat; tam aracın imalatından sonra veya hizmet süresinde, aracın niteliğini bu Yönetmelikte veya diğer mevzuatta izin verilen çerçevede değiştirecek şekilde yapılan işlemdir (m.4/1-aa).
Yönetmeliğin tanımlarında LPG ve CNG/LNG “alternatif yakıt” olarak sayılır (m.4/1-h). Tadilat kuralları Yönetmeliğin Ek IV’ünde (“Tadilat”) yer alır; yakıt sistemi tadilatı bu ekin 4.18 numaralı maddesinde ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Ayrıca Ek IX’taki “Diğer Hükümler” bölümüne göre motorlarında yakıt olarak LPG kullanan tek veya çift yakıtlı araçlar ve bunların aksamları Regülasyon 67’ye, doğal gaz kullananlar ve aksamları Regülasyon 110’a göre tip onayı almalıdır (Ek IX m.1, 2).
Bu yazıdaki Ek IV hükümleri Yönetmeliğin 26/10/2016 tarihli ilk yayımındaki ek metinden ve sonraki değişiklik yönetmeliklerinden okunmuştur. Yakıt sistemi tadilatını esaslı biçimde değiştiren düzenleme 24/06/2017 tarihli ve 30106 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; 21/10/2017-30217 sayılı değişiklik de 4.18.2.1 maddesine ekleme yapmıştır. 25/12/2021, 12/05/2023, 12/10/2024, 31/01/2025, 18/02/2025, 02/07/2025, 12/08/2025 ve 27/08/2026 tarihli değişiklik yönetmeliklerinin metinlerini de inceledik; bunlar 4.18 maddesine dokunmamaktadır.
LPG ve CNG dönüşümünde temel mevzuat
| Düzenleme | Künye | Ne düzenler |
|---|---|---|
| Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik | RG 26/10/2016-29869; yakıt sistemi bakımından değişiklik RG 24/06/2017-30106 ve 21/10/2017-30217 | Tadilat türleri, seri ve münferit tadilat onayı, Ek IV m.4.18 yakıt sistemi tadilatı, Ek IX diğer hükümler, denetim |
| BM/AEK Regülasyonu 67 | Ek IV m.4.18.1–4.18.2; Ek IX m.1 | LPG kullanan araçların özel donanımının onayı ve bu donanımın takıldığı aracın onayı |
| BM/AEK Regülasyonu 110 | Ek IV m.4.18.1–4.18.2; Ek IX m.2 | CNG ve LNG kullanan araçlarda aksam ve araç onayı |
| BM/AEK Regülasyonu 115 | Ek IV m.3.9 | Euro 3 ve üzeri emisyon seviyesindeki araçlarda LPG/CNG dönüşüm setleri |
| 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu | RG 12/03/2020-31066; 2026 tutarları 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mük.) | Yönetmelik ihlalinde uygulanacak idari önlemler, idari para cezaları, sorumluluktan kurtulma, yargı yolu |
| 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu | m.32 ve m.34 (m.32 son hâli 12/02/2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla) | Değişikliğin 30 gün içinde tescile işletilmesi, mevzuata aykırı değişiklik yasağı, özel muayene |
| Araç Parçalarının İthalat Denetimi Tebliği (2026/25) | RG 31/12/2025-33124, 4. mük. | Ek-1 sıra 29’daki LPG donanımının ithalatta TAREKS üzerinden denetimi |
Yetkili Kuruluş: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Görevlendirilen Kuruluşlar
Yönetmelikte “onay kuruluşu”; teknik servisleri görevlendiren, araç tip onayı ile AİTM onayı ve belgelerini veren ve gerektiğinde geri alan, imalatçının üretim uygunluğu düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemekten sorumlu ve yetkili kuruluş olan Bakanlıktır (m.4/1-v). Yönetmelik hükümlerini bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür; 2025 ve 2026 tarihli değişiklik yönetmelikleri de bu Bakanlık tarafından yayımlanmıştır. Bakanlık bu yetkiyi kısmen “görevlendirdiği kuruluş” eliyle kullanır: Yakıt Sistemi Uygunluk Raporu, seri tadilat tip onay belgesi ve hizmet yeterlilik belgesi bu kuruluşlar tarafından düzenlenir (Ek IV m.4.18.2.1, 4.18.2.2, 4.18.13).
Denetim bakımından Yönetmeliğin 25. maddesi açıktır: araçların, bu araçlarda kullanılmak üzere tasarlanan sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin ve tadilat veya montaj yapan iş yerlerinin denetimi Bakanlık tarafından yapılır (m.25/1). Maddede adı geçen 2001 ve 2012 tarihli piyasa gözetimi yönetmelikleri yürürlükten kalkmıştır; bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 14/07/2021-31541) çerçevesinde değerlendirme yapılması gerektiği kanaatindeyiz. Yönetmelik hükümlerinin ihlali hâlinde 1705 sayılı Kanun ile 4703 sayılı Kanun hükümleri uygulanır (m.25/2); 4703 sayılı Kanuna yapılan atıflar 7223 sayılı Kanuna yapılmış kabul edilir (7223 m.25/2).
Otomotiv Ürünlerine İlişkin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik kapsamındaki işlemleri kendi kapsamı dışında bırakır (Otomotiv PGD Yön. m.2/2). Bu nedenle dönüşüm firmasının denetimi, fabrika çıkışlı araçlardaki geri çağırma usulünden farklı işler; fabrika çıkışlı araçlar için motorlu araçta geri çağırma rehberimize bakılabilir.
GÜBİS’te durum: Kayıt defterimizdeki 05.05.2026–05.11.2026 dönemine ait 20 GÜBİS ilanının tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve oyuncak, bebek ve çocuk giyimi, kırtasiye ve spor ürünleriyle ilgilidir; bu dönemde araç, araç parçası veya LPG/CNG donanımına ilişkin ilan yoktur. İlanın sonuçları için GÜBİS ilanı ve itibar zararı yazımıza bakılabilir.
Kim Sorumludur? Kit İmalatçısı, İthalatçı, Tadilat Firması, Teknik Sorumlu ve Araç Sahibi
Yakıt sistemi dönüşümünde sorumluluk tek bir kişide toplanmaz. Yönetmeliğe göre araçlarda yakıt sistemi dönüşümü hakkında her türlü mali ve ilgili teknik sorumluluk, aksam ve parçaları imal veya ithal eden firmalara ve dönüşüm montajı yapan firmalara aittir (Ek IV m.4.18.6). Yaptığı işlem çerçevesindeki teknik sorumluluk ise araç projelerini hazırlayan yetkili teknik sorumlulara, Yakıt Sistemi Uygunluk Raporunu veren kuruluşa ve seri tadilat tip onayı veren kuruluşa aittir (m.4.18.7).
Yönetmeliğin “imalatçı” tanımı, onay işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalat veya tadilatın uygunluğunun sağlanmasından onay kuruluşuna karşı sorumlu olan, en az bir sözleşmeli veya kadrolu teknik eleman istihdam eden ve imalat, tadilat veya montaj yapan kişi veya kuruluşu kapsar (m.4/1-r). Dönüşüm firması bu nedenle Yönetmelik bakımından “imalatçı” konumundadır. 7223 sayılı Kanun ise imalatçıyı ürünü imal ederek veya ettirerek kendi adıyla piyasaya arz eden kişi, ithalatçıyı ürünü ithal ederek piyasaya arz eden kişi, dağıtıcıyı ise bunlar dışında ürünü tedarik zincirinde yer alarak piyasada bulunduran kişi olarak tanımlar (7223 m.3).
Dönüşümde roller ve temel yükümlülükler
| Kişi | Temel yükümlülük | Dayanak |
|---|---|---|
| Kit aksamının imalatçısı | Aksamı R-67 (LPG) veya R-110 (CNG/LNG) tip onay belgesine uygun imal etmek; piyasaya yalnız teknik düzenlemeye uygun ürün arz etmek | Ek IV m.4.18.2; Ek IX m.1–2; 7223 m.7 |
| Kit ithalatçısı | Uygunluk işaretini ve belgeleri piyasaya arzdan önce teyit etmek; uygun olmayanı arz etmemek; adını ve adresini ürünün üzerinde veya belgesinde göstermek; TAREKS başvurusu | 7223 m.9; 2026/25 Tebliğ m.5, 12 |
| Kit satıcısı (toptancı, perakendeci) | Satıştan önce işaret ve belgeleri doğrulamak; uygun olmadığını bildiği ürünü bulundurmamak | 7223 m.10 |
| Dönüşüm (tadilat) firması | Belgelendirilmiş olmak, hizmet yeterlilik belgesi almak, projeye uygun ve eğitimli kişilerce montaj, yeni ve onaylı parça, her araç için Yakıt Sistemi Montaj Belgesi, etiketler | Ek IV m.4.18.2.1–4.18.2.5, 4.18.4.1–4.18.4.2, 4.18.11–4.18.12 |
| Yetkili teknik sorumlu | Tadilat projesini çizmek; proje onay kuruluşu veya görevlendirdiği kuruluşça onaylanır | Ek IV m.4.18.2.3, 4.18.7 |
| Araç işleteni | Değişikliği 30 gün içinde tescil kayıtlarına işletmek; mevzuata aykırı değişiklik yapmamak; özel muayene | KTK m.32, m.34 |
Kit satıcısının yükümlülükleri, ürün güvenliği mevzuatındaki genel dağıtıcı yükümlülükleriyle aynı mantıkta işler; ayrıntı için dağıtıcıya ürün güvenliği cezası yazımıza bakılabilir. Kendi markasıyla kit sattıran ithalatçı veya dağıtıcının imalatçı sayılması (7223 m.11/1) özellikle önemlidir: kitin üzerinde yalnız ithalatçının markası görünüyorsa, Bakanlık karşısındaki imalatçı yükümlülükleri de ona yönelebilir.
Seri Tadilat Tip Onayı, Münferit Tadilat ve AİTM Onayı Nasıl Alınır?
Yönetmelik iki yol öngörür. Seri tadilat, aynı tadilatın birden fazla araca tekrar tekrar uygulanmasıdır ve firma adına “AİTM seri tadilat tip onayı belgesi” düzenlenir; münferit tadilat ise tek bir araç için yapılan onaydır (m.2/1-a, m.4/1-f). Yönetmeliğe göre seri tadilat olarak LPG, CNG ve LNG dönüşüm montaj işlemlerini yapan firmalara ve münferit olarak CNG ve LNG dönüşümü yapılan araçlara, aşağıdaki şartları sağlamak kaydıyla onay kuruluşu veya görevlendirdiği kuruluş tarafından AİTM onayı verilir (Ek IV m.4.18.3). Metin, münferit dönüşüm yolunu yalnız CNG ve LNG için açıkça anmaktadır; LPG dönüşümü bu maddede yalnız seri tadilat olarak sayılmıştır.
AİTM onayı için Ek IV m.4.18.3’te sayılan şartlar
| Şart | İçerik | Madde |
|---|---|---|
| Aksam tip onayı | LPG aksamı R-67’ye, CNG veya LNG aksamı R-110’a göre imal edildiğini belgeleyen tip onay belgesine sahip olmalıdır | 4.18.2 |
| Hizmet yeterlilik belgesi | Firma, tadilat işlemlerini yaptığı iş yerleri için Bakanlıkça seri tadilat tip onayı vermek üzere görevlendirilen kuruluştan hizmet yeterlilik belgesi alır | 4.18.2.1 |
| Yakıt Sistemi Uygunluk Raporu | Aksam ve parçalar, R-67 ve R-110’daki araç tipi tanımı esas alınarak prototip araç üzerine monte edilir; ardından görevlendirilen kuruluşun raporu alınır. Raporun şartlarını bu kuruluş belirler | 4.18.2.2 |
| Onaylı proje | Yetki belgesi almış yetkili teknik sorumlulara çizdirilen tadilat projeleri onay kuruluşu veya görevlendirdiği kuruluşça onaylanır | 4.18.2.3 |
| Yeni ve standart parça | Eski, kullanılmış, standart dışı, başka araçtan sökülen veya tamir edilen parça ve malzeme kullanılamaz | 4.18.2.4 |
| Eğitimli personel | Dönüşüm işlemleri projesine uygun ve dönüşümle ilgili eğitimli kişilerce yapılır | 4.18.2.5 |
Onaylı bir tadilat seti kullanılıyorsa seri tadilatta yalnız montajın uygunluğu görevlendirilen kuruluşça tevsik edilir; set onay belgesinde sınırlandırma varsa rapor bu sınırlar dikkate alınarak düzenlenir (Ek IV m.3.8). Motor emisyon seviyesi Euro 3 ve üzerindeki araçlarda LPG/CNG dönüşüm setlerinin Regülasyon 115’in ilgili maddelerine uygunluğu teknik servis tarafından tevsik edilmelidir (Ek IV m.3.9). Seri tadilat tip onayı başvurusu her araç tipi için ayrı yapılır (m.5/1-e).
Belge kullandırma yasağı: Kendi adına AİTM seri tadilat tip onay belgesi alan firmanın bu belgeyi başka firmaların dönüşüm işlemlerinde kullandırdığı piyasa gözetimi veya başka bir denetimde tespit edilirse belgesi iptal edilir (Ek IV m.4.18.8). Belge sahibi ile montajı yapan atölyenin farklı olduğu “bayi” veya “şube” düzenlemelerinde bu hüküm ilk sorgulanacak noktadır.
Kit Aksamında Tip Onayı: R-67, R-110, R-115 ve E İşareti
Dönüşüm kitinin araç üzerindeki her parçası onay rejimine bağlıdır. Yönetmeliğe göre araçlarda kullanılan aksam ve parçalar; yakıt olarak LPG kullanacak araçlarda Regülasyon 67’de, CNG veya LNG kullanılacak araçlarda Regülasyon 110’da belirtilen teknik esaslara göre imal edildiğini belgeleyen tip onay belgesine sahip olmalıdır (Ek IV m.4.18.2). Bu kural yalnız yeni dönüşümlerde değil, dönüştürülmüş araçta yapılan parça değişiminde de geçerlidir; Yönetmelik tamir ve bakım işlemlerinde de eski, kullanılmış, standart dışı veya başka araçtan sökülmüş parça kullanımını yasaklar (m.4.18.2.4).
Araç Parçalarının İthalat Denetimi Tebliğinin (2026/25) Ek-1 listesinde Regülasyon 67’nin adı iki kısım hâlinde geçer: “Yanma sistemlerinde sıvılaştırılmış petrol gazı kullanan motorlu araçların özel donanımlarının onayı” ve “bu tür donanımların yerleştirilmesi hususunda” özel donanım takılı aracın onayı. Regülasyon 110 için Yönetmelik aynı ayrımı CNG ve LNG bakımından yapar. Regülasyon 115 ise motor emisyon seviyesi Euro 3 ve üzerindeki araçlarda dönüşüm setleri bakımından Ek IV m.3.9 ile devreye girer.
Onaylı parça BM/AEK Regülasyonuna göre onaylandığında “E” işareti taşır; işaretin anlamı ve CE işaretiyle farkı oto yedek parça ve E işareti rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır. Bir aksamın işaretinin veya belgesinin eksik olması, 7223 sayılı Kanuna göre yetkili kuruluşun risk değerlendirmesi için yeterli gerekçe bulunduğunu varsaymasına imkân verir (7223 m.16/4); belge uygunsuzluklarının giderilme usulü için CE işareti ve belge uygunsuzluğu yazımıza bakılabilir.
İthalatta TAREKS: 2026/25 Sayılı Tebliğ Ek-1 Sıra 29
Araç Parçalarının İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/25), yalnız araçlarda kullanılan ürünlerin ithalatta teknik düzenlemeye uygunluğunun denetimini düzenler ve serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulacak ürünleri kapsar (m.1). Tebliğin Ek-1 listesinin 29. sırasında GTİP 9032.89.00.00.00 (“Diğerleri”) için Regülasyon 67 gösterilmiştir. Taramamıza göre Ek-1’de Regülasyon 67’ye bağlanan tek satır budur; tank, buharlaştırıcı veya enjektör gibi diğer kit parçalarının gümrük tarife pozisyonları Ek-1’de ayrıca sayılmamıştır ve Regülasyon 110 ile 115 listede yer almaz. Bir parçanın hangi GTİP’te sınıflandırılacağı ayrı bir gümrük meselesidir.
2026/25 sayılı Tebliğe göre ithalat süreci
| Aşama | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Başvuru | İşlemler TAREKS üzerinden ve risk analizine göre yürür; firmanın TAREKS’te tanımlı ve en az bir yetkili kullanıcısının olması gerekir | m.4 |
| Zaman | Denetim gümrük beyannamesinin tescilinden önce yapılır | m.5/1 |
| Denetim birimi | Türk Standardları Enstitüsü | m.3/1-ç |
| Fiili denetim | Tip onay belgesi (Türkçe tercümesinin onaylı örneğiyle) başvuru günü dâhil 20 iş günü içinde TAREKS’e yüklenir; yüklenmezse başvuru olumsuz sonuçlanır | m.9/1; Ek-2 |
| Belge kontrolü | Ürünün Regülasyona uygunluğu, Regülasyona taraf ülkenin tip onay kuruluşunca veya AB üyesi ülke onay kuruluşu ya da Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca düzenlenen belgelerle gösterilir | m.9/2 |
| Sahte belge | Tip onay belgesi veya test raporunun ilgilisince düzenlenmediği tespit edilirse diğer şartlar uygun olsa da sonuç olumsuzdur | m.9/7 |
| İthalatçının sorumluluğu | TAREKS referans numarası ürünün mevzuata uygun veya güvenli olduğu anlamına gelmez; ithalatçı 7223 uyarınca sorumludur | m.12 |
| Yaptırım | 7223, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı; firma kullanıcısının yetkisinin 1–12 ay askıya alınması, başvuruların 1–12 ay fiili denetime yönlendirilmesi | m.13 |
Olumsuz sonuçlanan TAREKS denetimine karşı izlenecek yol ve ithalatçının sorumluluğu TAREKS olumsuz sonuç rehberimizde anlatılmıştır.
Yakıt Sistemi Montaj Belgesi, LPG/CNG Etiketi ve Tank Etiketi
2017 değişikliğinden sonra dönüşümün araç bazındaki temel belgesi “Yakıt Sistemi Montaj Belgesi”dir. Yakıt sistemi tadilatı yapan firma, geçerli seri tadilat tip onay belgesine veya münferit tadilat onayına istinaden araçta kullandığı regülatör ve tank gibi aksamların bilgileri ile araca ait bilgileri içeren bu belgeyi, gerekli tüm kontrolleri yaptıktan sonra ilave ücret almaksızın her araç için iki nüsha düzenler; bir nüsha araç sahibine verilir, diğeri firmada arşivlenir. İşlemler elektronik ortamda da yapılabilir. Belgenin formatı ve içeriği Bakanlıkça genelge ile düzenlenir ve Bakanlık internet sitesinde duyurulur (Ek IV m.4.18.12).
Yönetmelik iki ayrı etiket öngörür. Birincisi araç camındaki yakıt etiketidir: tadilatçı firmadan temin edilen ve üzerinde LPG, CNG veya LNG yazısı bulunan yansıtıcılı etiketler araçların ön ve arka camlarının sağ üst köşelerine yapıştırılır; LPG’li M2 ve M3 kategorisi araçlarda Regülasyon 67’nin Ek 16’sındaki, M2, M3, N2 ve N3 kategorisi doğal gazlı araçlarda CNG için Regülasyon 110’un Ek 6’sındaki, LNG için Ek 7’sindeki etiketler kullanılır (m.4.18.4.1). İkincisi tank etiketidir: araca takılan yakıt tankının üzerinde dönüşümü yapan firmanın adı, adresi ve dönüşüm tarihi ile tank imalatçısının adı, adresi, tankın imal yılı ve ömrünü belirten bir etiket sökülemeyecek şekilde bulunmalıdır (m.4.18.4.2).
Dönüşümde düzenlenen belgeler ve kimin verdiği
| Belge | Düzenleyen | Ne zaman | Madde |
|---|---|---|---|
| Aksam tip onay belgesi (R-67 / R-110) | Onay kuruluşu veya Regülasyonu uygulayan ülke onay kuruluşu | Kitin piyasaya arzından önce | 4.18.2; Ek IX |
| Hizmet yeterlilik belgesi | Bakanlıkça seri tadilat tip onayı vermek üzere görevlendirilen kuruluş | Atölye faaliyete başlamadan önce | 4.18.2.1 |
| Yakıt Sistemi Uygunluk Raporu | Onay kuruluşunun görevlendirdiği kuruluş | Prototip araç üzerinde montajdan sonra | 4.18.2.2 |
| Onaylı tadilat projesi | Yetkili teknik sorumlu çizer; onay kuruluşu veya görevlendirdiği kuruluş onaylar | Tadilattan önce | 4.18.2.3 |
| AİTM seri tadilat tip onay belgesi | Onay kuruluşu veya görevlendirdiği kuruluş | Şartlar sağlandığında | 4.18.3 |
| Yakıt Sistemi Montaj Belgesi | Tadilatı yapan firma (ücretsiz, iki nüsha) | Her aracın montajından sonra | 4.18.12 |
Montaj Tespit Raporu ve Gaz Sızdırmazlık Raporu Ne Oldu? 2017 Değişikliği
Yönetmeliğin ilk metninde LPG, CNG ve LNG yakıt sistemi tadilatı yapılan aracın trafiğe tescil edilebilmesi için Bakanlıkça görevlendirilen kuruluşlardan “Montaj Tespit Raporu” ve “Gaz Sızdırmazlık Raporu” alınması gerekiyordu; yakıt sisteminde sonradan parça değişikliği yapıldığında bu raporlar yenilenecekti (ilk metin Ek IV m.4.18.4). Aynı metin bu raporları verecek kuruluşların görevlendirilmesini 4.18.11.1 ila 4.18.11.23 maddelerinde ayrıntılı biçimde düzenliyordu.
24/06/2017 tarihli değişiklik bu yapıyı kaldırdı: 4.18.4 maddesi ile 4.18.11.1–4.18.11.23 maddeleri yürürlükten kaldırıldı, 4.18.11 maddesi “yakıt sistemi tadilatı yapan firma” tanımına dönüştürüldü ve 4.18.12 ile firmanın düzenleyeceği Yakıt Sistemi Montaj Belgesi getirildi. Motor değişikliğine ilişkin 4.1.5 maddesindeki “sızdırmazlık ve montaj tespit raporları yenilenmelidir” ifadesi de çıkarılarak yerine teknik servisin Regülasyon 67 veya 110’a uygunluğu tevsik etmesi kuralı kondu. Değişiklik yönetmeliğine eklenen geçici 1. madde, bu değişikliklerin 4.18.12’de anılan genelgenin yayımından 1/1/2018’e kadar isteğe bağlı, bu tarihten sonra zorunlu uygulanacağını öngördü.
İlk metin ile 2017 sonrası düzen
| Konu | İlk metin (2016) | 2017 değişikliğinden sonra |
|---|---|---|
| Tescil için araç bazında belge | Görevlendirilen kuruluştan Montaj Tespit Raporu ve Gaz Sızdırmazlık Raporu | Tadilat firmasının düzenlediği Yakıt Sistemi Montaj Belgesi (m.4.18.12) |
| Hizmet yeterlilik belgesi | TSE’den alınması zorunlu | Bakanlıkça seri tadilat tip onayı vermek üzere görevlendirilen kuruluştan (m.4.18.2.1; 21/10/2017 eki) |
| Yakıt Sistemi Uygunluk Raporu | Görevlendirilen kurum/kuruluşlarca | Onay kuruluşunun görevlendirdiği kuruluşça; şartları bu kuruluş belirler (m.4.18.2.2) |
| Motor değişikliği | Sızdırmazlık ve montaj tespit raporları yenilenir; R-67/R-110 uygunluğu tevsik edilir | Yalnız R-67 veya R-110’a uygunluk teknik servisçe tevsik edilir (m.4.1.5) |
| Firma denetimi | Kuruluşların görevlendirilmesine ilişkin ayrıntılı kurallar | Aynı uygunsuzluğun ikinci tekrarında 30 gün askı, giderilmezse iptal (m.4.18.13) |
Uygulamada: Eski tarihli bir sızdırmazlık raporunu “zorunlu belge” gibi sunan veya ondan ayrıca ücret isteyen uygulamalar, bugünkü metinle karşılaştırılarak değerlendirilmelidir. Bugünkü düzende belge yükü tadilat firmasının üzerindedir ve Yakıt Sistemi Montaj Belgesi için ilave ücret alınamaz (m.4.18.12). Araç muayenesinde yakıt sistemine ilişkin kontrollerin nasıl yapıldığı ise Araç Muayene Yönetmeliğinin eklerine bağlıdır; bu yazıda o ekleri incelemedik.
Tank Ömrü, Motor Değişikliği, Dolum Ağzı ve Kapalı Otopark
Yönetmelik dönüştürülmüş araçta zaman içinde doğan yükümlülükleri de düzenler. CNG tankları Regülasyon 110’daki şartlar dâhilinde imalatçının belirlediği kullanım ömrü (azami 20 yıl) sonunda değiştirilir; tank üzerinde imalatçının belirlediği bir ömür yoksa 10 yılda bir değiştirilmesi zorunludur. LPG tankının ise her 15 yılda bir değiştirilmesi zorunludur; imalatçı daha kısa bir süre belirlemişse o süre uygulanır (Ek IV m.4.18.9). Tank etiketinde imal yılı ve ömrün yazılı olması (m.4.18.4.2) bu sürelerin izlenmesini sağlar.
LPG yakıt sistemli araçlarda yapılan motor değişikliklerinde tadilatın Regülasyon 67’ye, LNG/CNG yakıt sistemli araçlarda Regülasyon 110’a uygunluğu teknik servis tarafından tevsik edilmelidir (Ek IV m.4.1.5). Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra yapılan LPG/CNG tadilatlarında dolum ağzı aracın alt kısmında bulunmamalıdır (m.4.18.1); Yönetmeliğin bu hükmü de içeren genel hükümleri yayımından altı ay sonra yürürlüğe girmiştir (m.32/1-b). Kapalı otoparklara giriş bakımından Yönetmelik, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 60. maddesinin dördüncü fıkrasına atıf yapar (m.4.18.10).
Dönüştürülmüş araçta süreler ve teknik kurallar
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| LPG tankı | Her 15 yılda bir değiştirilir; imalatçı daha kısa süre belirlemişse o süre | Ek IV m.4.18.9 |
| CNG tankı | İmalatçının belirlediği ömür sonunda (azami 20 yıl); ömür yazılı değilse 10 yılda bir | Ek IV m.4.18.9 |
| Dolum ağzı | Yönetmeliğin yürürlüğünden sonraki dönüşümlerde aracın alt kısmında olamaz | Ek IV m.4.18.1 |
| Motor değişikliği | R-67 (LPG) veya R-110 (CNG/LNG) uygunluğu teknik servisçe tevsik edilir | Ek IV m.4.1.5 |
| Fabrikada yapılan dönüşüm | Henüz tescil edilmemiş araçta ana imalatçının üretim yerinde yaptığı seri tadilatta, sorumluluk ana imalatçıda kalmak kaydıyla ayrıca tespit muayenesi gerekmez | Ek IV m.4.18.5 |
Tescil, Özel Muayene ve Trafik Cezaları (KTK m.32, m.34)
Yakıt sistemi tadilatı ile LPG, CNG ve LNG’ye dönüştürülen araçların trafiğe kayıt ve tescil işlemleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 32. maddesine ve Yönetmelik esaslarına göre yapılır (Ek IV m.4.18.5). Yönetmelik ayrıca, yapılan tadilatın yasal süre içinde aracın kayıtlarına verilen seri tadilat veya tadilat uygunluk belgelerine göre işleneceğini ve bu Yönetmelik kapsamındaki tadilatların KTK’nın 34. maddesine tabi olduğunu belirtir (m.8/2, 8/5).
KTK’nın 12/02/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunla değişen 32. maddesine göre araçlar üzerinde mevzuata uygun şekilde yapılan her türlü değişikliğin işleten tarafından otuz gün içinde araç tescil belgesine veya kayıtlarına işletilmesi zorunludur; uymayan işletene 1.000 TL idari para cezası uygulanır. Mevzuata uygun teknik değişiklik yapılan araç, değişiklik belgelenip tescil kaydına işleninceye kadar trafikten men edilir. Araç üzerinde ilgili mevzuata aykırı değişiklik yapılması ise yasaktır; bu hâlde işletene 5.000 TL idari para cezası uygulanır ve araç mevzuata uygun duruma getirilinceye kadar trafikten men edilir (KTK m.32). Üzerinde değişiklik yapılan araçların ayrıca özel muayenesi zorunludur (KTK m.34).
Ayrım önemli: KTK’daki bu cezalar araç işletenine yöneliktir ve trafik denetiminde uygulanır. Dönüşüm firmasının Yönetmeliğe aykırılığı ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının denetimine ve 7223 sayılı Kanuna tabidir. Aynı olayda araç sahibine KTK cezası, firmaya 7223 kapsamında önlem veya ceza ve seri tadilat belgesinin askıya alınması birlikte gündeme gelebilir; her birinin itiraz yolu ve süresi farklıdır.
Denetim Nasıl İşler: Belge Askısı, İptal ve Bakanlık Denetimi
Yönetmelik dönüşüm firmasının denetimini iki katmanlı kurar. Seri tadilat tip onay belgelendirmesi yapmak üzere Bakanlıkça görevlendirilen kuruluş, tadilatı yapan firmayı 4.18 maddesi ve alt maddeleri ile Yönetmeliğin ilgili diğer şartları çerçevesinde denetler. Aynı uygunsuzluğun firma tarafından ikinci defa tekrarında firmanın seri tadilat tip onay belgesi 30 gün askıya alınır; askı süresinde uygunsuzluk giderilmezse belge iptal edilir. Belgenin askıya alınması veya iptali, firmanın işlem yaptığı süre boyunca yürüttüğü faaliyetlerden doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz (Ek IV m.4.18.13-a). Buna ek olarak Bakanlık, 25. madde çerçevesinde firmayı ayrıca denetler ve aykırı durumlarda ilgili mevzuat kapsamında gerekli işlemleri yapar (m.4.18.13-b).
Bakanlık ve görevlendirilen kuruluşun ayrı ayrı işlem yapabilmesi pratikte şu soruları doğurur: Birinci tespit ile “aynı uygunsuzluğun ikinci tekrarı” arasındaki benzerlik nasıl kurulmuştur, birinci tespit firmaya yazılı bildirilmiş midir, askı kararında giderilmesi istenen uygunsuzluk somut olarak gösterilmiş midir? Bu soruların cevabı, askı ve iptal kararına karşı savunmanın ve davanın ana eksenini oluşturur. Yönetmelik ayrıca Bakanlığın görevlendirdiği kuruluşun ve firmanın faaliyetleri sırasında meydana gelebilecek kusurlardan ve zararlardan sorumlu olmadığını belirtir (m.4.18.14).
Denetim sırasında tutanak, numune ve şerh konularında izlenecek yol Ticaret Bakanlığı denetimi geldi: ilk 24 saat yazımızda genel ürün güvenliği denetimi için anlatılmıştır; usul farklı Bakanlıkta yürüse de tutanağa şerh düşme ve belge teslim kaydı tutma ilkeleri aynıdır. Numuneye ve test raporuna itiraz için test raporuna itiraz rehberimize bakılabilir.
Dönüşüm firmasında sık görülen uygunsuzluklar ve olası sonuçları
| Uygunsuzluk | Olası sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Belgesiz atölyede montaj | Firma bakımından Yönetmelik ihlali ve 7223 yaptırımları; araç sahibi bakımından mevzuata aykırı değişiklik | Ek IV m.4.18.11; Yön. m.25/2; KTK m.32 |
| Seri tadilat belgesinin başka firmaya kullandırılması | Belgenin iptali | Ek IV m.4.18.8 |
| Onaysız, kullanılmış veya başka araçtan sökülmüş parça | Yönetmelik ihlali; tekrarda 30 gün askı ve iptal | Ek IV m.4.18.2, 4.18.2.4, 4.18.13 |
| Yakıt Sistemi Montaj Belgesinin düzenlenmemesi veya ücret alınması | Yönetmelik ihlali; araç sahibinin tescil işlemi aksar | Ek IV m.4.18.12 |
| Cam ve tank etiketinin eksikliği | Yönetmelik ihlali | Ek IV m.4.18.4.1–4.18.4.2 |
| Euro 3 ve üzeri araçta R-115 tevsiki olmadan set kullanımı | Onay ve montaj uygunluğunun sorgulanması | Ek IV m.3.9 |
2026 İdari Para Cezaları ve İdari Önlemler (7223 m.16, 20)
Yönetmelik ihlalinde uygulanacak 7223 sayılı Kanunda idari para cezaları aykırılığın türüne göre kademelidir. Tutarlar 2026 yılı için Ticaret Bakanlığının 2026/13 sayılı Tebliğiyle yeniden belirlenmiştir; aşağıdaki değerler mevzuat.gov.tr’deki Kanun metninde parantez içinde işlenen 1/1/2026–31/12/2026 değerleridir. Hangi bendin uygulanacağı, ihlalin ürün güvenliğine ilişkin olup olmadığına ve ilgilinin Kanundaki konumuna göre belirlenir. Dönüşüm firmasının hangi hâlde 7223 anlamında imalatçı sayılacağı somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
2026 yılında 7223 sayılı Kanuna göre idari para cezaları
| Aykırılık | 2026 tutarı | Dayanak |
|---|---|---|
| Teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılık | 434.505 TL – 4.345.058 TL | m.20/1-a |
| Teknik düzenlemenin ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırılık | 173.801 TL – 1.738.022 TL | m.20/1-b |
| Uygunluk değerlendirmesi, teknik dosya, uygunluk belgesi ve işaret; ithalatçının teyit yükümlülüğü | 173.801 TL – 1.738.022 TL | m.20/1-c |
| Risk bilgisi, düzeltici önlem, izlenebilirlik ve benzeri yükümlülükler | 86.900 TL – 869.010 TL | m.20/1-ç |
| Türkçe talimat, dağıtıcının doğrulama ve bildirim yükümlülükleri ve benzerleri | 60.830 TL – 608.307 TL | m.20/1-e |
| Denetim görevlilerinin görevini engelleme | 60.830 TL – 608.307 TL | m.20/2 |
| İki yıl içinde aynı uygunsuzluğun tekrarı | Her tekrarda bir önceki cezanın iki katı | m.20/8 |
Cezalar tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; cezanın belirlenmesinde aykırılığın büyüklüğü ve yaptırım uygulanacak kişinin ekonomik durumu dikkate alınır; para cezası idari önlemlerin uygulanmasına engel değildir (m.20/9–11). Tekerrür ve aynı ürüne birden fazla ceza konusu tekerrür ve içtima yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.
İdari önlemler de aynı Kanundadır. İktisadi işletmeci, uygun ve gerekli düzeltici önlemleri zamanında almazsa yetkili kuruluş; uygunsuzluğun giderilmesini, risk taşıyan ürünlerin Türkçe uyarılarla işaretlenmesini, ciddi risk belirtisi olan ürünlerin piyasaya arzının geçici olarak durdurulmasını ve ciddi risk taşıyan ürünlerin piyasadan çekilmesini, geri çağrılmasını ve gerektiğinde imhasını isteyebilir (7223 m.16/6). Uygunluk işareti veya teknik düzenlemenin gerektirdiği belge ve talimatlar eksikse yetkili kuruluş önce uygunsuzluğun giderilmesini ister; devam ederse piyasaya arzın yasaklanması veya kısıtlanması dâhil gerekli önlemleri alır (m.16/4). Alınan önlemler ilan edilebilir (m.16/8).
Sorumluluktan kurtulma: Ürünün uygun olmadığını tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1). İmalatçı veya ithalatçı, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın ürüne müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını ispatlarsa da yaptırım uygulanmaz (m.21/2-b). Kit ithalatçısı bakımından, kitin onaysız bir atölyede yanlış monte edilmesi bu savunmanın tipik örneğidir. Gönüllü önlem süreci için gönüllü geri çağırma yazımıza bakılabilir.
Savunma, İtiraz ve Dava: Hangi Karar Hangi Yola Tabi?
Ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında yetkili kuruluş, önlemlere ilişkin nihai kararı almadan önce iktisadi işletmeciye savunma için on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verir; karar tebliğinde gerekçe, varsa çözüm önerileri, yasal itiraz yolları ve süreleri belirtilir (7223 m.16/5). 7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (m.22/2). Özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresi yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayarak altmış gündür (İYUK m.7).
Savunma yazısının içeriği ve ekleri için ürün güvenliği savunma yazısı rehberimize, ceza kararına karşı dava, yürütmenin durdurulması ve ödeme konuları için idari para cezasına itiraz ve iptal davası rehberimize bakılabilir.
Karar türüne göre savunma, itiraz ve dava
| Karar | Kim verir | Yol ve süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 7223 kapsamında idari para cezası | Yetkili kuruluş (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) | Önce en az 10 iş günü savunma; karara karşı idare mahkemesinde 60 gün içinde iptal davası; ödeme süresi bir ay | 7223 m.16/5, 20/10, 22/2; İYUK m.7 |
| Uygunsuzluğun giderilmesi, piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma | Yetkili kuruluş | Aynı; ciddi risk hâlinde savunma alınmadan karar verilebilir | 7223 m.16/4-6; İYUK m.7 |
| Seri tadilat tip onay belgesinin askıya alınması veya iptali | Bakanlıkça görevlendirilen kuruluş | İdari işlem niteliğinde olduğu ve 60 gün içinde iptal davasına konu olabileceği kanaatindeyiz; davanın kime karşı açılacağı ayrıca değerlendirilmelidir | Ek IV m.4.18.8, 4.18.13; İYUK m.7 |
| KTK m.32 kapsamında araç işletenine idari para cezası | Trafik denetimi | Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca tebliğ veya tefhimden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvuru (kanaatimizce genel hüküm uygulanır) | KTK m.32; 5326 m.27 |
| TAREKS olumsuz sonucu | Denetim birimi (TSE) ve Ticaret Bakanlığı | İthalat denetimi sonucuna karşı idari yargı; kullanıcı yetkisinin askıya alınması ayrıca | 2026/25 m.9, 13 |
Dava açılması, idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte bulunması gerekir (İYUK m.27/2). Belge askısında 30 günlük sürenin kısalığı, yürütmenin durdurulması talebinin dava dilekçesiyle birlikte ve gerekçeli biçimde ileri sürülmesini önemli hâle getirir.
Araç Sahibinin Hakları: Ayıplı Hizmet, Ürün Sorumluluğu ve Tazminat
Dönüşüm sözleşmesi, araç sahibi tüketici ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında bir hizmet sözleşmesidir. Kararlaştırılan veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan, reklamda bildirilen özelliklere uymayan ya da tüketicinin makul olarak beklediği faydayı azaltan hizmet ayıplıdır (6502 m.13). Tüketici; hizmetin yeniden görülmesi, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini seçebilir ve bununla birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat isteyebilir; ücretsiz onarım veya yeniden ifa talebi en geç otuz iş günü içinde yerine getirilir (m.15). Ayıplı hizmetten sorumluluk, kanunda veya sözleşmede daha uzun süre yoksa ifa tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz (m.16).
Tüketici olmayan araç sahipleri (örneğin filo işleten şirketler) bakımından eser sözleşmesindeki ayıp hükümleri uygulanır; ayrıntı eser sözleşmesinde ayıp ve yüklenicinin sorumluluğu yazımızdadır. Başvuru yolları ve tüketici hakem heyeti sınırları için ayıplı mal ve hizmetler rehberimize bakılabilir.
Kit aksamındaki uygunsuzluk bir kişiye veya mala zarar verirse ürünün imalatçısı veya ithalatçısı zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat eder. Birden fazla imalatçı veya ithalatçı müteselsilen sorumludur; sorumluluğu kaldıran veya azaltan sözleşme maddeleri hükümsüzdür; talep, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren üç yıl ve her hâlde zararın doğumundan itibaren on yıl içinde ileri sürülür (7223 m.6). İmalatçı veya ithalatçının sorumluluktan kurtulma hâlleri m.21/2-4’te düzenlenmiştir. Tazminat davasında savunma için ürün sorumluluğu davası yazımıza, yaralanma veya ölüm hâlinde ceza sorumluluğu için güvensiz ürün ve ceza sorumluluğu yazımıza bakılabilir.
Dönüşüm firmanızın belgesi askıya alındı ya da kit ithalatında sorun mu yaşıyorsunuz?
Askı kararının dayanağını, savunma ve yürütmenin durdurulması imkânını değerlendirmek için bize ulaşın: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Varsayımsal Örnekler, Sık Yapılan Hatalar ve Adım Adım Yol Haritası
Varsayımsal örnek 1 — belgenin şubede kullanılması: Seri tadilat tip onay belgesi merkezdeki atölye adına alınmış bir firma, başka bir ildeki anlaşmalı atölyede de aynı belgeye dayanarak dönüşüm yapıyor. Denetimde bu atölyenin ayrı bir şirket olduğu ve hizmet yeterlilik belgesinin bulunmadığı tespit ediliyor. Belgenin başka firmaya kullandırılması iptal sebebidir (Ek IV m.4.18.8); savunmada atölyenin hukuki statüsü, sözleşmeler ve hizmet yeterlilik belgesinin kapsamı belirleyici olur.
Varsayımsal örnek 2 — tekrar eden etiket eksikliği: Görevlendirilen kuruluş, ilk denetimde tank etiketlerinin bir kısmında tank ömrünün yazılmadığını tespit ediyor; altı ay sonra benzer eksiklik başka araçlarda yeniden bulunuyor. “Aynı uygunsuzluğun ikinci tekrarı” şartı oluştuysa belge 30 gün askıya alınır (m.4.18.13-a). Firma askı süresinde eksikliği giderdiğini belgelerse iptal söz konusu olmaz; giderilmeyen eksiklik iptale yol açar.
Varsayımsal örnek 3 — ithal kontrol ünitesi: Bir ithalatçı, GTİP 9032.89.00.00.00 kapsamında beyan ettiği LPG kontrol ünitelerini ithal etmek istiyor; risk analizi sonucu fiili denetime yönlendiriliyor. Tip onay belgesinin onaylı Türkçe tercümesi 20 iş günü içinde TAREKS’e yüklenmezse başvuru olumsuz sonuçlanır (2026/25 m.9/1). Belge sonradan bulunsa bile yeni başvuru gerekir.
Varsayımsal örnek 4 — tescile işletilmeyen dönüşüm: Belgeli bir firmada dönüşüm yaptıran araç sahibi, montaj belgesini aldıktan sonra değişikliği tescil kaydına işletmiyor. Trafik denetiminde 1.000 TL idari para cezası ve değişiklik kayda işleninceye kadar trafikten men gündeme gelir (KTK m.32). Dönüşüm belgesiz bir atölyede yapılmışsa değişiklik mevzuata aykırı sayılabilir; bu durumda ceza 5.000 TL’dir ve araç mevzuata uygun hâle getirilinceye kadar men edilir.
Sık yapılan hatalar şunlardır: hizmet yeterlilik belgesi ile seri tadilat tip onay belgesini aynı şey sanmak; tadilat setinin onay belgesindeki araç tipi ve motor sınırlamalarını kontrol etmemek; Euro 3 ve üzeri araçta R-115 tevsikini atlamak; tamir ve bakımda başka araçtan sökülmüş regülatör veya multivalf kullanmak; tank etiketinde ömür bilgisini boş bırakmak; montaj belgesinin firma nüshasını arşivlememek; denetim tutanağına şerh düşmeden imzalamak; askı kararına karşı 30 günlük süreyi yalnız düzeltmeye ayırıp hukuki yolu ihmal etmek.
Dönüşüm firması için adım adım yol haritası
| Adım | Yapılacak | Neden |
|---|---|---|
| 1. Belge dosyası | Seri tadilat tip onay belgesi, hizmet yeterlilik belgesi, yetkili teknik sorumlu belgesi, Yakıt Sistemi Uygunluk Raporu ve aksam tip onay belgelerini tek dosyada tutun | Denetimde ilk istenen belgelerdir (Ek IV m.4.18.2–4.18.3) |
| 2. Parça girişi | Her parti kit için faturayı, ithalatçı bilgisini ve E işaretli onay belgesini kayda alın; kullanılmış veya sökülmüş parçayı stoka almayın | m.4.18.2, 4.18.2.4; 7223 m.10, 21/2 |
| 3. Montaj | Onaylı projeye ve set onayındaki sınırlamalara uygun, eğitimli personelle montaj yapın | m.3.8, 4.18.2.3, 4.18.2.5 |
| 4. Belgeleme | Her araç için iki nüsha Yakıt Sistemi Montaj Belgesi düzenleyin, ücret almayın, bir nüshayı arşivleyin; cam ve tank etiketlerini eksiksiz uygulayın | m.4.18.4.1, 4.18.4.2, 4.18.12 |
| 5. Denetim günü | Tutanağı okuyun, itirazlarınızı şerh olarak yazın, teslim edilen belgelerin listesini alın | Sonraki savunmanın delil temeli |
| 6. Savunma | Savunma süresini (7223’te en az 10 iş günü) takvime işleyin; düzeltici önlemleri belgeleyerek sunun | 7223 m.16/5, 21/1 |
| 7. Dava | Askı, iptal veya ceza kararının tebliğinden itibaren 60 günlük dava süresini ve gerekiyorsa yürütmenin durdurulması talebini planlayın | İYUK m.7, 27 |
İç denetim, izlenebilirlik ve şikâyet kaydı için ürün güvenliği uyum programı yazımız, toplatma kararı sonrası yapılacaklar için düzeltici önlem planı yazımız kit ithalatçıları ve dönüşüm firmaları için de uygulanabilir bir çerçeve sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
LPG dönüşüm kitinde hangi tip onayı aranır?
LPG kullanacak araçlarda aksam ve parçalar BM/AEK Regülasyonu 67’ye, CNG veya LNG kullanacak araçlarda Regülasyon 110’a göre imal edildiğini belgeleyen tip onay belgesine sahip olmalıdır (Araçların İmal, Tadil ve Montajı Yön. Ek IV m.4.18.2; Ek IX m.1–2).
Regülasyon 115 hangi durumda aranır?
Motor emisyon seviyesi Euro 3 ve üzerindeki araçlarda LPG/CNG dönüşümü için kullanılan tadilat setlerinin Regülasyon 115’in ilgili maddelerine uygunluğu teknik servis tarafından tevsik edilmelidir (Ek IV m.3.9).
LPG dönüşümünü hangi firma yapabilir?
Yönetmelik kapsamında münferit veya seri yakıt sistemi tadilatı için belgelendirilmiş, ilgili standardına göre hizmet yeterlilik belgesi almış ve Yönetmeliğin ve diğer otomotiv mevzuatının şartlarını sağlayan firma yapabilir (Ek IV m.4.18.11). Hizmet yeterlilik belgesi, Bakanlıkça seri tadilat tip onayı vermek üzere görevlendirilen kuruluştan alınır (m.4.18.2.1).
Yakıt Sistemi Montaj Belgesi nedir, ücretli midir?
Tadilatı yapan firmanın, araçta kullandığı regülatör ve tank gibi aksamlar ile araç bilgilerini içeren ve her araç için iki nüsha düzenlediği belgedir. Gerekli kontrollerden sonra ilave ücret alınmadan düzenlenir; bir nüsha araç sahibine verilir, diğeri firmada arşivlenir (Ek IV m.4.18.12).
Gaz sızdırmazlık raporu hâlâ zorunlu mu?
Yönetmeliğin ilk metnindeki tescil için Montaj Tespit Raporu ve Gaz Sızdırmazlık Raporu şartını düzenleyen 4.18.4 maddesi 24/06/2017 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmış, yerine Yakıt Sistemi Montaj Belgesi getirilmiştir; değişiklik 1/1/2018’den itibaren zorunlu uygulanmaktadır.
LPG tankı kaç yılda bir değiştirilir?
LPG tankı her 15 yılda bir değiştirilir; imalatçı daha kısa süre belirlemişse o süre uygulanır. CNG tankı imalatçının belirlediği ömür sonunda (azami 20 yıl), ömür belirtilmemişse 10 yılda bir değiştirilir (Ek IV m.4.18.9).
Dönüşüm firmasının seri tadilat belgesi ne zaman askıya alınır?
Görevlendirilen kuruluşun denetiminde aynı uygunsuzluğun firma tarafından ikinci defa tekrarında belge 30 gün askıya alınır; askı süresinde uygunsuzluk giderilmezse iptal edilir. Belgenin başka firmalara kullandırılması ise doğrudan iptal sebebidir (Ek IV m.4.18.8, 4.18.13).
Dönüşümden sonra araç sahibi ne yapmalı?
Mevzuata uygun değişiklik otuz gün içinde araç tescil belgesine veya kayıtlarına işletilmelidir; uymayan işletene 1.000 TL idari para cezası uygulanır ve araç kayda işleninceye kadar trafikten men edilir. Değişiklik yapılan aracın özel muayenesi de zorunludur (KTK m.32, 34).
Belgesiz atölyede LPG taktırmanın cezası nedir?
Araç üzerinde ilgili mevzuata aykırı değişiklik yapılması yasaktır; işletene 5.000 TL idari para cezası uygulanır ve araç mevzuata uygun duruma getirilinceye kadar trafikten men edilir (KTK m.32, 7574 sayılı Kanunla). Atölye bakımından ayrıca Yönetmelik ve 7223 hükümleri uygulanır.
Dönüşüm firmasına 2026’da ne kadar ceza verilebilir?
Yönetmeliğin ihlalinde 7223 sayılı Kanun uygulanır. 2026’da ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta 434.505 TL – 4.345.058 TL, diğer teknik düzenleme ve belge aykırılıklarında 173.801 TL – 1.738.022 TL, düzeltici önlem ve bildirim yükümlülüklerinde 86.900 TL – 869.010 TL, diğer bazı yükümlülüklerde 60.830 TL – 608.307 TL idari para cezası söz konusu olabilir (7223 m.20; 2026/13 sayılı Tebliğ).
İthal LPG kit parçası TAREKS’e tabi mi?
Araç Parçalarının İthalat Denetimi Tebliği (2026/25) Ek-1 sıra 29’da GTİP 9032.89.00.00.00 (“Diğerleri”) için Regülasyon 67 gösterilmiştir; bu ürünler TAREKS üzerinden ve risk analizine göre denetlenir, denetim birimi TSE’dir. TAREKS referansı ürünün uygun veya güvenli olduğu anlamına gelmez (m.3, 4, 12).
Belge askısı veya ceza kararına karşı dava süresi nedir?
7223 kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı İYUK hükümlerine göre idari yargı yolu açıktır (m.22/2); idare mahkemesinde dava açma süresi yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Dava açmak yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; LPG, CNG ve LNG dönüşüm dosyalarında dönüşüm firmasının belge dosyasının ve atölye yapısının Yönetmelik karşısındaki durumunun incelenmesi, denetim tutanağı ve görevlendirilen kuruluş yazılarına karşı savunma hazırlanması, seri tadilat tip onay belgesinin askıya alınması veya iptali ile 7223 kapsamındaki önlem ve idari para cezalarına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması talepleri, kit ithalatçısının TAREKS süreçleri ile tedarikçiye ve montaj firmasına rücu ilişkileri ve araç sahipleriyle ayıplı hizmet uyuşmazlıklarında hukuki destek sağlar. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
LPG veya CNG dönüşüm dosyanızı birlikte değerlendirelim
Belge askısı, ceza kararı, TAREKS süreci veya araç sahibiyle uyuşmazlık için sürelerin kaçmaması önemlidir: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz YollarıÜrün güvenliği rehberlerinin tamamı
- GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleri
- Oto Yedek Parça ve Aksesuarda Tip Onayı ve E İşareti
- LPG Tüpü, Valf ve Kamp Gaz Kartuşunda Ürün Güvenliği
- Motorlu Araçta Geri Çağırma (Recall) ve Tip Onayı Uygunsuzluğu
- Motosiklet, Moped ve ATV’de Tip Onayı
- Ürün Güvenliği Savunma Yazısı Geldi
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezasına İtiraz ve İptal Davası
- TAREKS’te Olumsuz Sonuç ve İthalatçının Sorumluluğu
- Güvensiz Ürün Nedeniyle Tazminat Davası
- LPG Lisansı İptali (5307): Otogaz Bayiliği ve Savunma
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik (RG 26/10/2016-29869) m.1, 2, 4, 5, 6, 8, 25, 32 ile Ek IV m.3.8, 3.9, 4.1.5, 4.18 ve alt maddeleri ve Ek IX m.1–2 (RG ek metni); değişiklik yönetmelikleri RG 24/06/2017-30106 (m.6 geçici m.1; m.7 Ek IV değişiklikleri), 21/10/2017-30217, 25/12/2021, 12/05/2023, 12/10/2024, 31/01/2025, 18/02/2025, 02/07/2025, 12/08/2025 ve 27/08/2026 (4.18’e dokunmadığı kontrol edildi); 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.2, 3, 6, 7, 9, 10, 11, 16, 20, 21, 22, 25 ve 2026/13 sayılı Tebliğ tutarları (mevzuat.gov.tr metni); Araç Parçalarının İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/25) (RG 31/12/2025-33124, 4. mük.) m.1, 3, 4, 5, 9, 12, 13, Ek-1 sıra 29, Ek-2; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.32 (12/02/2026-7574 değişikliği) ve m.34; 6502 sayılı TKHK m.13–16; 2577 sayılı İYUK m.7, 27; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27; Otomotiv Ürünlerine İlişkin PGD Yönetmeliği m.2/2; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı PGD Yönetmeliği (RG 14/07/2021-31541); GÜBİS ilan kayıtları 05.05.2026–05.11.2026 (firma adı içermeyen özet). Yakıt Sistemi Montaj Belgesine ilişkin genelge ve Araç Muayene Yönetmeliğinin ekleri bu yazıda incelenmemiştir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.


