Oto Yedek Parça ve Aksesuarda Tip Onayı ve E İşareti 2026: Fren Balatası ve Diski, Lastik Etiketi, LED Far, Ön Cam, Katalitik Konvertör, Çeki Demiri — Piyasa Gözetimi, TAREKS, Toplatma ve İdari Para Cezası (AB/2018/858, Otomotiv PGD Yön., 7223 m.20)

Fren balatası ve diski, lastik, far ve ampul, ön cam, katalitik konvertör ve römork bağlantısı Türkiye’de genel tüketici ürünü gibi değil, motorlu araç tip onayı mevzuatıyla denetlenir. Onaylı parça, BM/AEK Regülasyonuna göre onaylıysa “E”, AB mevzuatına göre onaylıysa “e” işareti taşır; satış sonrası hizmet için satılan aksam da ancak ilgili mevzuata uygun ve işaretliyse piyasada bulundurulabilir (AB/2018/858 Yön. m.38, 50). Onay ve piyasa gözetimi kuruluşu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır; ithalatta 2026/25 sayılı Tebliğ uyarınca TSE, TAREKS’te tip onay belgesini arar. Güvensiz parçada toplatma, piyasaya arz yasağı ve bertaraf ile 2026’da 60.830 TL’den 4.345.058 TL’ye uzanan idari para cezaları (7223 m.20) gündeme gelir; savunma için Kanun en az on iş günü öngörür (m.16/5), dava süresi altmış gündür (İYUK m.7). Bu yazı ithalatçı, toptancı, aksesuar ve lastik satıcısı, e-ticaret satıcısı ve bağımsız servis için parça bazında onay rejimini, lastik etiketini, LED dönüşüm kitlerini, ithalat denetimini, “orijinal” ve “eşdeğer” parça kavramlarını ve trafik denetiminden farkı anlatıyor.

GÜBİS’te Oto Yedek Parça İlanı Var mı? Son Altı Ayın Verisi

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre bu dönemde oto yedek parçası, lastik veya araç aksesuarına ilişkin ilan yok. Dönemin 18 ilanının tamamı Ticaret Bakanlığına ait ve oyuncak, çocuk giyimi, kırtasiye, spor ürünleri ile çocuk ayakkabısında toplanıyor; hepsinde önlem piyasaya arz yasağı ve toplatma (GÜBİS ilan istatistikleri). Bu, denetim olmadığı anlamına gelmez: yetkili kuruluş Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır ve Kanun ona önlemleri kendi internet sitesi dâhil gerekli gördüğü yöntemlerle ve bir gazete veya internet haber sitesinde ilan etme görevi verir (7223 m.16/8; Otomotiv PGD m.10/4-ç). İlan edilen firmanın hakları için GÜBİS ilanı yazımıza bakılabilir.

Hangi Parça Hangi Onaya Tabi? Tip Onayı, E ve e İşareti

Tip onayı mevzuatında aksam araçtan bağımsız onaylanabilen tertibat, ayrı teknik ünite belirli araç tipleriyle bağlantılı onaylanan tertibat, yedek parça ise aracın orijinal parçalarını değiştirmek için takılan üründür (AB/2018/858 Yön. m.3/1-c, i, bbb). Yönetmelik M, N ve O kategorisi araçlar için tasarlanan bu ürünlerin hepsini kapsar (m.1/4); iki ve üç tekerlekli araçlar ayrı yönetmeliğe tabidir (m.1/5-b; bkz. elektrikli scooter ve e-bisiklet).

Satış sonrası pazarı doğrudan ilgilendiren kural şudur: satış sonrası hizmetler için kullanılanlar da dâhil aksam ve ayrı teknik üniteler, ancak Ek II’deki mevzuata uygun ve 38. maddeye göre işaretliyse piyasada bulundurulabilir (m.50/1). İmalatçı her aksama gerekli tip onay işaretini, işaret gerekmiyorsa ticari adını ve tip numarasını koyar (m.38/2); işletmeciler yalnız böyle işaretlenmiş aksamı satabilir (m.38/4). “E” işareti BM/AEK Regülasyonuna, “e” işareti AB mevzuatına göre onayı gösterir (Tekerlekli Araçlar Aksam ve Parçalar Teknik Mevzuat Yön. m.4; 2026/25 Tebliğ m.3/1-f, g); Regülasyona taraf ülkelerin onayları aynen kabul edilir (SGM-2009/1 m.6; AB/2019/2144 Yön. m.4/2). CE işareti onayın yerini tutmaz: araçta kullanılan LED ampul CE tebliğinde değil, araç parçaları tebliğinde yer alır (2026/9 Ek-2 sıra 270; 2026/25 Ek-1 sıra 23). Bkz. CE işareti ve uygunluk beyanı, çocuk oto koltuğu onay etiketi.

Fren parçalarında kural en açık olanıdır: R-90; 7 Nisan 1998’den sonra tip onayı verilmiş N1, O1, O2 ile 3,5 tona kadar M1 ve M2 araç tipleri için tasarlanmış yeni yedek balata komplelerinin, 1 Kasım 2016’dan sonra onay almış M1 ve N1 araç tipleri için tasarlanmış yeni yedek disk ve kampanaların piyasaya sürülmesinde uygulanır; ağır araçlar için ayrı tarihler vardır (AB/2019/2144 Yön. Ek-I not g). Parçanın hangi araç tipleri için tasarlandığı bu yüzden katalog eşleştirmesinde ilk kontroldür; ithalatta Regülasyon kapsamına girmeyen ürün için ayrı bir “kapsam dışı” beyanı yapılır (2026/25 m.3/1-k, 7).

Ciddi Risk Taşıyan Parça, Orijinal Parça ve Eşdeğer Parça: Mevzuat Ne Diyor?

Aracın güvenliği veya çevresel performansı için zorunlu sistemlerin düzgün çalışması bakımından ciddi risk teşkil eden parçalar, onay kuruluşu izin vermedikçe piyasaya arz edilemez (AB/2018/858 Yön. m.55/1). İzin yalnızca Ek VI listesindeki parçalar için geçerlidir (m.55/2); parça imalatçısı teknik servis raporuyla başvurur (m.56/1-2) ve gereklilikler orijinal parçayla performans karşılaştırmasına dayanabilir (m.55/3). Kritik tespit şudur: mevzuat.gov.tr’deki Ek VI metninde güvenlik ve çevresel performans tabloları boştur, satırlarda yalnızca “[…]” vardır. Liste oluşturulana kadar onay kuruluşu ulusal hükümler uygulayabilir (m.56/7). Bu, parçanın serbest olduğu anlamına gelmez; aksam m.50’ye, her parça 7223’e tabidir (7223 m.4/1, 5/1).

Orijinal parça, aracın montajı için araç imalatçısının sağladığı spesifikasyon ve üretim standartlarına göre üretilmiş parçadır; tip onayının ciddi risk hususlarını barındırmaması hâlinde izin şartı orijinal parçalara ve Ek II’ye göre onaylı bir sisteme ait parçalara uygulanmaz (m.55/5). “Eşdeğer parça” ise tip onayı yönetmeliğinde tanımlı değildir. Kavram rekabet hukukundadır: eş değer kalitede yedek parça, orijinal parçayla kıyaslanarak kütle, boyut, malzeme ve işlevsellik kriterlerine uygunluğu akredite bir kuruluşça belgelendirilmiş parçadır (Motorlu Taşıtlar Grup Muafiyeti Tebliği 2017/3, m.4/1-f). Lastik etiketi mevzuatındaki “eşdeğer lastik tipi” ise aynı tedarikçinin aynı özellikteki lastiği farklı tip tanımlayıcısıyla arz etmesidir ve başka bir kavramdır (AB/2020/740 Yön. m.3/1-f).

Yetkili Kuruluş Kim? Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve Trafik Denetimi

Onay kuruluşu ve piyasa gözetimi kuruluşu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır (AB/2018/858 Yön. m.3/1-dd, ıı, 6/1); Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi de “motorlu araçlar” grubunu bu Bakanlığa bırakır. Görev Metroloji ve Sanayi Ürünleri Güvenliği Genel Müdürlüğündedir (1 sayılı CBK m.392/1-ı). Lastik etiketinde de Bakanlık Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır (AB/2020/740 Yön. m.3/1-b, 12/1). Ticaret Bakanlığı ithalatta (TAREKS), uzaktan satışta ve garanti ile satış sonrası hizmette devrededir. Aynı listede “araç kokusu” ve “oto şampuanı” Ticaret Bakanlığı gruplarındadır (bkz. araç kokusu).

Trafikteki araca takılı parça ayrı bir alandır: Otomotiv PGD Yönetmeliği kullanımdaki araçları kapsamaz; bunlar araç muayenesi ve Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir (m.2/3). Fren, lastik ve dış ışık donanımı bozuk veya teknik şartlara aykırı aracı kullanan sürücü cezalandırılır, araç trafikten men edilebilir (KTK m.30); muayenede sonuç kusursuz, hafif kusur, ağır kusur veya emniyetsizdir (Araç Muayene Yön. m.8/2).

Denetimden Karara: Numune, Savunma Süresi, Düzeltici Faaliyet ve Toplatma

Otomotiv PGD Yönetmeliği, tip onayı mevzuatındaki araç, aksam ve sistemlerin denetim usulünü düzenler (m.2/1). İnternette ilanı bulunan veya faturası düzenlenen ürün piyasaya arz edilmiş sayılır (m.5/5-a). Üretici tanımı geniştir: yurt dışındaki üretici için ithalatçı ve tedarik zincirinde faaliyetleri ürünün güvenlik özelliklerini etkileyen kişi de üreticidir (m.4/1-v). Üretici tespit edilemezse tedarikçisini 3 iş günü içinde bildirmeyen dağıtıcı üretici sayılır (m.5/6); 7223 bu süreyi bildirimin tebliğinden itibaren on iş günü olarak düzenler (m.11/2). Kanaatimizce Kanun uygulanır; yine de üç iş günü içinde bildirim güvenlidir. Hüküm bulunmayan hâllerde STB PGD Yönetmeliği uygulanır (Otomotiv PGD m.14; STB PGD m.37/2).

Numune, şahit numune dâhil üç takımı geçmeyecek miktarda bedelsiz alınır ve mühürlenir (m.7/2-3); ürün uygun çıkmazsa test ve nakliye giderleri üreticiye aittir (m.8/2). Test raporuna itiraz için ürünüm testten kaldı yazımıza bakılabilir. Savunma süresi: 7223 ciddi risk dışında on iş gününden az olmamak üzere süre verilmesini emreder (m.16/5); STB PGD Yönetmeliği de on iş günü der (m.14/7, 15/7); Otomotiv PGD Yönetmeliği ise “on gün” der (m.10/2). Kanaatimizce Kanunun asgari süresi esastır; yine de savunmayı on takvim günü içinde vermek tartışmayı kapatır (bkz. savunma yazısı).

Ürün güvensiz değil ama uygunsuzsa düzeltici faaliyet planı istenir (m.9/1); işaretin ebat, görünürlük veya yer bakımından uygunsuzluğu da bu yola tabidir (m.9/3), işaret veya belge sahteyse suç duyurusunda bulunulur (m.9/2). Güvensiz üründe piyasaya arz yasağı, toplatma, hizmet dışı bırakma, bertaraf ve gerektiğinde trafikten men kararlarından uygun olanlar orantılılık gözetilerek verilir (m.10/1). Üretici duyuruyu 15 gün içinde yapar, gerekleri en geç altı ayda yerine getirip belgeler, masrafları karşılar ve kullanıcıya maliyet yüklemez (m.10/4-5); ikişer aylık raporlar verir (m.10/8). Sonraki adımlar için düzeltici önlem planı yazımıza bakılabilir.

Uyarıdan önce tedbirleri kendiliğinden alıp uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1); denetimde güvensiz bulunan ürün için sonradan gönüllü geri çağırma maddesi işlemez (Otomotiv PGD m.11/1). Ayrıntı: gönüllü geri çağırma.

2026 İdari Para Cezaları: Oto Parçasında Hangi Bent Uygulanır?

Tip onayı mevzuatı ceza tutarı belirlemez, 4703 sayılı Kanuna ve PGD yönetmeliklerine gönderir (AB/2018/858 m.84–85); onaysız aksamı piyasada bulundurmak ve onay işareti veya belgeyi tahrif etmek cezaya bağlı ihlallerdendir (m.84/3-b). Otomotiv PGD Yönetmeliği uygunsuzluğu gidermeyene 4703 m.12/1-a, sahte işarete m.12/1-f, güvensiz ürüne m.12/1-b cezasını anar (m.9/1-e, 9/2, 10/6); bu atıflar 7223’e yapılmış sayılır (7223 m.25/2) ve uygulanan bent kararda açıkça gösterilmelidir. Aşağıdaki eşleştirme 7223 metnine dayanan değerlendirmemizdir; tutarlar 2026/13 sayılı Tebliğle belirlenen 2026 değerleridir.

(c)–(e) bentleri uygulanan fiile ayrıca (a) ve (b) uygulanmaz (m.20/7; STB PGD m.30/5); iki yıl içinde tekrarda önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8; bkz. tekerrür). Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10). Kabahatler Kanununun genel hükmüne göre süresinde ödemede yüzde 25 indirim uygulanması gerekir (m.17/6); 7223’e özgü Bakanlık açıklaması bulunamadığından ceza kararındaki ödeme bilgisi kontrol edilmelidir. Ödeme dava hakkını etkilemez (m.17/6). Cezayı veren makam için Otomotiv PGD Yönetmeliği “Müsteşar” veya “vali”den (m.12/2), 2021 tarihli STB PGD Yönetmeliği Bakan Yardımcısı veya il müdüründen söz eder (m.30/1); ikisi de cezanın işletmecinin yerleşik olduğu ilde uygulanacağını öngörür (m.12/2; m.30/2). İmzalayan makamın yetkisi davada ayrıca kontrol edilmelidir.

İthalatta TAREKS: 2026/25 Sayılı Tebliğ Hangi Parçayı Denetliyor?

Araç Parçalarının İthalat Denetimi Tebliği (2026/25), Ek-1’deki ve sadece araçlarda kullanılan ürünleri serbest dolaşıma girişte denetler (m.1). Denetim gümrük beyannamesinin tescilinden önce, TAREKS’te ve risk analizine göre yapılır; denetim birimi TSE’dir (m.3/1-ç, 4/1, 5/1). Fiili denetimde tip onay belgesi ve Türkçe tercümesinin onaylı örneği, başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde yüklenir (m.9/1; Ek-2); belge ilgilisince düzenlenmemişse denetim olumsuz sonuçlanır (m.9/7).

Listede emniyet kemeri, çocuk oto koltuğu, korna ve LPG donanımı da vardır; katalitik konvertör, egzoz ve römork bağlantısı yoktur. Jant (TS 8987) ve amortisör (TS 3034) İthalatta Standartlara Uygunluk Denetimi Tebliğine tabidir (2026/1 Ek-1 sıra 177–181); tam araç ve römork için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının uygunluk yazısı aranır; 87.16 pozisyonunda 8716.80 ve 8716.90 hariç tutulmuştur (2026/31 m.3). Dikkat: 6813.20.00.21.00 GTİP’li balata, 2026/6 sayılı Tebliğin amyant ürünleriyle birlikte sayıldığı “ithali yasak” Ek-3/A listesinde de yer alır; bu listedeki eşyanın ithalatı laboratuvar referans standardı istisnası dışında yasaktır (m.12/1-2). GTİP tespiti ilk kontroldür.

TAREKS referans numarası bir yıl geçerlidir (m.11/2), ama ürünün uygun veya güvenli olduğunu göstermez ve uygunluğun ispatı olarak kullanılamaz (m.12/2-3); ithalatçı denetlensin denetlenmesin 7223 uyarınca sorumludur (m.12/1). Test gümrükte yapılamıyorsa ithalatçı Ek-3 taahhütnamesiyle, ürün uygun çıkmazsa 30 iş günü içinde yurt dışı etmeyi, aksi hâlde CIF değerinin yüzde 60’ını ödemeyi üstlenir (m.9/4). Olumsuz sonuç için TAREKS’te olumsuz sonuç yazımıza bakılabilir.

Lastik ve Lastik Etiketi: Tedarikçi, Bayi ve İnternet Satıcısı Ne Yapmalı?

Lastik hem tip onayına (R-30, R-54, R-117) hem Lastiklerin Yakıt Verimliliği ve Diğer Parametreler ile İlgili Etiketlenmesi Hakkında Yönetmeliğe (AB/2020/740) tabidir. Etiket yönetmeliği C1, C2 ve C3 lastikleri kapsar; T-tipi geçici yedek, çivili, yarış ve profesyonel arazi lastikleri ile üçüncü ülkeden ithal edilmedikçe ikinci el lastikler kapsam dışıdır; kaplama lastikte kurallar uygun test yöntemi hazır olunca uygulanır (m.1/2-3). Tedarikçi etiketin doğruluğundan sorumludur ve bilgileri arzdan önce ürün veri tabanına girer veya kendi sitesinde sunar (m.4/6, 5/1); taklit veya yanıltıcı etiket kullanılamaz (m.4/9-10). Bakanlık satış noktalarında denetim yapabilir, uyumsuzlukta test maliyetini tedarikçiden alabilir (m.11/4, 12/4).

Etiket aykırılığı kural olarak güvenlik dışı bir ihlaldir; ceza konuşulacaksa kanaatimizce (b) bendi gündeme gelir, başka risk yoksa önce şekli uygunsuzluk yolu (düzeltici önlem planı) değerlendirilmelidir (STB PGD m.13/1-a, 14). Benzer yaklaşım için enerji etiketi cezası yazımıza bakılabilir.

LED Dönüşüm Kiti, Ön Cam, Katalitik Konvertör ve Çeki Demiri: Satmak ile Takmak Arasındaki Fark

Bu parçalarda iki soru ayrıdır: ürün satılabilir mi (tip onayı ve piyasa gözetimi) ve takıldığında araç trafiğe uygun mu (trafik ve tadilat mevzuatı)? Araçta kullanılacak LED ampul aydınlatma Regülasyonlarıyla denetlenir (2026/25 sıra 23); aynı ürün genel aydınlatma ürünü olarak beyan edilirse CE tebliğine girer (2026/9 Ek-2 sıra 270), beyan ile ilanın çelişmesi ilk sorgulanacak noktadır. Trafikte, kanun ve yönetmelikte belirtilmeyen lambalar söktürülür (KTK m.63); 1 ve 2 sayılı Cetvellerde ve Araçların İmal, Tadil ve Montajı Yönetmeliğinde gösterilenler dışında ışık bulundurulamaz (KTY m.126). Mevzuata aykırı değişiklik yapılan araçta işletene idari para cezası verilir ve araç trafikten men edilir (KTK m.32/3; 7574 sayılı Kanunla 5.000 TL).

Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik, orijinal parça değişimi dışındaki aksam ilavesi veya değişikliği ile parça ya da kit montajının onayını kapsar (m.2/1-b); tadilat ve montaj iş yerleri Bakanlık denetimindedir (m.25/1). Otomotiv PGD Yönetmeliği bu işlemleri kapsam dışında bırakır (m.2/2).

Ön cam. Emniyet camları R-43’e tabidir; ithalatta R-43 ve 92/22/AT ile denetlenir (2026/25 sıra 17–20). Katalitik konvertör. Değiştirilebilir katalitik konvertörlerin onayı R-103’tür (SGM-2009/1 Ek-1); ürün 2026/25’te olmadığından TAREKS’e tabi değildir. Kanaatimizce R-103 onayı aranan yedek katalitik konvertör aksam veya ayrı teknik ünite niteliğindedir; ithalatta denetlenmemesi piyasada onaysız bulundurulabileceği anlamına gelmez (AB/2018/858 m.50/1). Çeki demiri. Römork bağlantı tertibatları R-55’e tabidir; araç yük çekmeye uygunsa ve tertibat lamba veya plaka alanını kısmen kapatabiliyorsa, kullanıcı talimatı kullanılmadığında tertibatın sökülmesi veya yeniden konumlandırılması gerektiğini açıkça belirtmelidir (AB/2019/2144 Ek-I not c). AB münferit araç onayı şartlarında sonradan takılan bağlantı tertibatının R-55 onaylı olması aranır (AB/2018/858 Ek II Bölüm I İlave 2). Mevzuata uygun değişiklik otuz gün içinde tescil kayıtlarına işletilir (KTK m.32/1); çeki demiri montajının tadilat sayılıp sayılmadığı Araçların İmal, Tadil ve Montajı Yönetmeliğinin eklerine göre teyit edilmelidir.

Toptancı, Aksesuar ve Lastik Satıcısı, E-Ticaret Satıcısı ve Bağımsız Servis: Kim Neden Sorumlu?

Dağıtıcı, aksamı piyasada bulundurmadan önce tip onay işaretini, Türkçe belge ve talimatı, imalatçı ve ithalatçı adresini kontrol eder (AB/2018/858 m.18/1); uygun olmayan parçayı bulunduramaz, ciddi riskte Bakanlığı derhal bilgilendirir (m.19/1-3; 7223 m.10/1-a, b). Tedarikçi ve müşteri kimliği talep hâlinde bildirilir; kayıtlar 7223’e göre en az on yıl tutulur (AB/2018/858 m.21; 7223 m.12/1). İthalatçı, arzdan önce geçerli onayı ve işareti teyit eder, adını parçaya veya ambalaja yazar (m.16/2, 16/5). Kendi markasıyla parça satan veya parçayı değiştiren ithalatçı ya da dağıtıcı imalatçı sayılır (m.20/1-a; 7223 m.11/1); AB dışı imalatçıya verilmiş BM/AEK onayına dayanan ithalatçı, temsilci yoksa imalatçı yükümlülüklerine tabidir (m.20/1-b; bkz. yetkili temsilci, dağıtıcıya ceza).

İnternetten satan işletme ilanında imalatçı veya ithalatçı bilgilerini, Türkçe uyarıları ve uygunluk işaretlerini gösterir (Uzaktan İletişim PGD m.6/1); oto parçasında bunun karşılığı onay işaretinin ve uyumlu araç bilgisinin ilanda yer almasıdır. Pazaryeri içerik kaldırma talebini 24 saatte yerine getirir ve geri çağrılan ürünü alanlara e-posta gönderir (m.10/2, 10/6; bkz. pazaryeri satıcısına ceza). Bağımsız servis için Otomotiv PGD Yönetmeliği, faaliyeti ürünün güvenlik özelliklerini etkileyen kişiyi üretici sayar (m.4/1-v). Kanaatimizce onaylı parçayı talimatına uygun takan servis bu kapsamda değildir; parçayı değiştiren veya işaretini söken servis ise imalatçı yükümlülükleriyle karşılaşabilir. Uygunsuzluğun üçüncü tarafın müdahalesinden kaynaklandığını ispatlayan imalatçı veya ithalatçıya yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/2-b). Bağımsız servis tüketiciye karşı sorumludur ve “özel servis” ibaresini kullanmak zorundadır (6502 m.58/5); gereği gibi yapılmayan montaj sözleşmeye aykırı ifadır (m.8/3; bkz. ayıplı mal).

Garanti, Satış Sonrası Hizmet ve Eşdeğer Parça: Tüketiciye Satışta Kurallar

Tüketiciye satılan bazı taşıt yedek parçaları garanti belgesiyle satılır; garanti asgari iki yıldır (6502 m.56/2; Garanti Belgesi Yön. m.6/1) ve kullanım hatası servis veya satıcı raporuyla belirlenir (m.11). Servis, garanti dışı onarımda bir yıl içinde aynı arıza tekrarlarsa ücret isteyemez, garanti belgesiyle satılması zorunlu olmayan değiştirdiği parçaya en az altı ay garanti verir, servis fişi düzenler ve yedek parça fiyat listesini gösterir (Satış Sonrası Hizmetler Yön. m.10/6-7, 11, 12/2). 2026’da “özel servis” ibaresini kullanmayana 32.510 TL, 58. maddedeki diğer yükümlülüklerde her işlem için 3.973 TL ceza uygulanır (6502 m.77/10-b-2, c). Ayrıntı: garanti belgesi ve ücretsiz onarım, garanti ve satış sonrası hizmetler.

Rekabet hukuku tarafında tek kural belirleyicidir: Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği, yetkili servisin orijinal veya eş değer kalitede yedek parçayı tercih ettiği üçüncü bir teşebbüsten alıp kullanmasının engellenmesini, muafiyeti kaldıran sınırlamalar arasında sayar; ancak garanti kapsamındaki tamir, ücretsiz bakım ve geri çağırma işlerinde taşıt sağlayıcı kendi orijinal parçalarının kullanımını zorunlu kılabilir (Tebliğ No: 2017/3, m.6/1-ğ). Orijinal yedek parça, taşıt üreticisinin teknik özellik ve üretim standartlarına göre üretilmiş parçadır (m.4/1-i). Bu tanımlar parçanın tip onayı bakımından uygunluğunu göstermez; rekabet ihlali için Rekabet Kurumuna şikâyet yazımıza bakılabilir.

Savunma, İtiraz ve Dava: Süreler, Dilekçe İskeleti ve Ceza Sorumluluğu

7223’e göre verilen kararlara karşı yol idari yargıdır (m.22/2); dava süresi yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m.7). Kararların tebliğinde Tebligat Kanunu uygulanır (Otomotiv PGD m.15); elektronik tebligat, adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat K. m.7/a). Dava kararı durdurmaz; telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte varsa yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m.27). Toplatma kararı ve ceza gibi bağlantılı işlemlere tek dilekçeyle dava açılabilir (İYUK m.5/1, ikinci cümle). Ayrıntı: ürün güvenliği cezasına itiraz, yürütmenin durdurulması. Aşağıdaki iskelet il müdürlüğünün savunma istemine cevaptır; köşeli parantezler dosyaya göre doldurulur, karşılığı olmayan husus çıkarılır.

Güvensiz fren parçası veya lastik kazaya yol açarsa ceza sorumluluğu da gündeme gelir. Taksirle yaralama 7571 sayılı Kanunla değişik TCK m.89/1’de dört aydan iki yıla, birden fazla kişinin yaralanmasında dokuz aydan beş yıla kadar hapis gerektirir (m.89/4). Bilinçli taksirde şikâyet aranmaması kuralı birinci fıkradaki yaralamayı kapsamaz (m.89/5); taksirle yaralama bilinçli taksirde de uzlaştırmaya tabidir (CMK m.253/1-b-2). Bkz. güvensiz ürün nedeniyle ceza sorumluluğu, ürün sorumluluğu davası, ürün sorumluluk sigortası.

Varsayımsal Örnek ve Adım Adım Yol Haritası

Varsayımsal örnek. Balata ithal edip toptan satan bir şirkette yapılan denetimde kutudaki onay numarası R-90 belgesiyle uyuşmaz, numune testte uygun bulunmaz. Savunma istem yazısı 9 Kasım 2026 Pazartesi elektronik adrese ulaşır: “on gün”e göre son gün 19 Kasım Perşembe, on iş gününe göre 23 Kasım Pazartesi’dir; şirket savunmasını 19 Kasım’a kadar verir. Bakanlık toplatma ve 7223 m.20/1-a uyarınca alt sınırdan 434.505 TL ceza kararı verir. Karar 9 Aralık Çarşamba adrese ulaşır, 14 Aralık Pazartesi günü sonunda tebliğ edilmiş sayılır. Duyuru ve düzeltilebilir güvensizlik başvurusu için süre 29 Aralık Salı, gerekler için altı aylık süre 14 Haziran 2027’de dolar. İndirimin uygulanacağı görüşüne göre şirket 14 Ocak 2027’ye kadar 325.878,75 TL ödeyebilir; dava süresi 12 Şubat 2027 Cuma günü dolar. Tartışılacak sorular: uyuşmazlığın taklit mi baskı hatası mı olduğu, işaret için (c) bendi de uygulanmışsa aynı fiile (a) bendinin uygulanıp uygulanamayacağı (m.20/7) ve numunenin partiyi temsili. Örnek gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

Sık yapılan hatalar: CE işaretini veya “ECE uyumlu” yazısını onay sanmak, TAREKS referans numarasını uygunluk belgesi gibi kullanmak (2026/25 m.12/3), “eşdeğer” ifadesini onayın yerine koymak ve internet ilanında lastik etiketini fiyatın yanında göstermemek (AB/2020/740 m.6/7). İkinci el veya yenilenmiş parça için ikinci el ve yenilenmiş ürün yazımıza bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Oto yedek parçada E işareti zorunlu mu?

Tip onayına tabi aksam, satış sonrası hizmet için satılsa bile ancak mevzuata uygun ve tip onay işaretliyse piyasada bulundurulabilir (AB/2018/858 Yön. m.38/2, 50/1). “E” işareti BM/AEK Regülasyonuna, “e” işareti AB mevzuatına göre onayı gösterir.

Fren balatası ve fren diski hangi onaya tabi?

R-90’a. Regülasyon, belirli tarihlerden sonra onaylanan araç tipleri için yeni yedek balata komplelerine ve M1 ile N1’de 1 Kasım 2016’dan sonra onaylanan araç tipleri için yedek disk ve kampanalara uygulanır (AB/2019/2144 Ek-I not g). İthalatta 2026/25 Ek-1 sıra 30–35 R-90’ı gösterir.

“Eşdeğer parça” satmak yasal mı?

Tip onayı mevzuatında “eşdeğer parça” tanımı yoktur; “eş değer kalitede yedek parça” rekabet hukukuna ilişkin 2017/3 sayılı Tebliğde tanımlanır (m.4/1-f). “Eşdeğer” diye satılan parçada da ilgili Regülasyona göre onay ve işaret aranır.

Lastik etiketi kimin sorumluluğunda?

Tedarikçi etiketi ve ürün bilgi formunu sağlar; bayi satış noktasında etiketi görünür tutar; internette etiket fiyatın yanında gösterilir; pazaryeri de bunu sağlar (AB/2020/740 Yön. m.4, 6, 8). Denetim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığındadır.

LED far ampulü satmak yasak mı?

Satış ile montaj ayrıdır. Araçta kullanılan LED ampul ithalatta aydınlatma Regülasyonlarıyla denetlenir (2026/25 sıra 23); mevzuatta gösterilmeyen ışık araçta bulundurulamaz (KTY m.126) ve aykırı değişiklik işletene ceza ile trafikten men sonucunu doğurur (KTK m.32/3).

Oto yedek parçayı hangi kurum denetler?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı denetler (AB/2018/858 Yön. m.3/1-ıı); ithalatta Ticaret Bakanlığı adına TSE denetim yapar (2026/25 m.3/1-ç); araçta takılı parçayı trafik zabıtası ve muayene istasyonları kontrol eder.

Savunma için kaç günüm var?

7223 ciddi risk dışında en az on iş günü öngörür (m.16/5); Otomotiv PGD Yönetmeliği “on gün” dediğinden savunmayı on takvim günü içinde vermek güvenlidir (m.10/2).

Sahte E işaretli parça satmanın cezası nedir?

İşaretin gerçeğe aykırı kullanılması, tahrifi veya taklidi 7223 m.13/2’ye aykırıdır; 2026’da 173.801–1.738.022 TL ceza öngörülür (m.20/1-c). Ayrıca suç duyurusunda bulunulur (Otomotiv PGD m.9/2).

Katalitik konvertör ve çeki demiri TAREKS’e tabi mi?

İncelediğimiz 2026/25 Ek-1’de yer almazlar; ancak R-103 ve R-55 onay rejimi ile 7223’ün genel kuralları uygulanır. TAREKS’ten geçmek de uygunluk anlamına gelmez (2026/25 m.12/2).

Ceza ve toplatma kararına ayrı dava mı açmalıyım?

Aralarında maddi veya hukuki bağlılık bulunan işlemlere tek dilekçeyle dava açılabilir (İYUK m.5/1, ikinci cümle); süre 60 gündür (İYUK m.7).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; oto yedek parça ve aksesuarı ithal eden, satan ve internetten pazarlayan işletmelere ve bağımsız servislere onay belgesi ve işaret uyumu, TAREKS, lastik etiketi, Bakanlık denetiminde savunma, toplatma ve cezaya karşı iptal davası ile tedarikçiye rücu konularında hukuki destek sağlar. Rehberlerin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) ve 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mük.); Tip Onayı ve PGD Yönetmeliği (AB/2018/858) (RG 19/04/2020-31104; son değ. RG 22/08/2026-33348) ve Ek II, Ek VI; Genel Güvenlik Tip Onayı Yönetmeliği (AB/2019/2144) (RG 14/05/2020-31127; ekler RG 31/12/2025-33124, 6. mük.); Otomotiv Ürünlerine İlişkin PGD Yönetmeliği (RG 22/02/2018-30340); STB PGD Yönetmeliği (RG 14/07/2021-31541); SGM-2009/1 Tebliği (RG 13/02/2009-27140); Tekerlekli Araçlar Aksam ve Parçalar Teknik Mevzuat Yönetmeliği (RG 11/01/1997-22874); Lastik Etiketi Yönetmeliği (AB/2020/740) (RG 17/04/2021-31457); 2026/25, 2026/31, 2026/1, 2026/9 ve 2026/6 sayılı ithalat denetimi tebliğleri (RG 31/12/2025-33124, 4. mük.); Uzaktan İletişim PGD Yönetmeliği (RG 30/10/2024-32707); Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik (RG 26/10/2016-29869); Araç Muayene Yönetmeliği (RG 06/01/2021-31356); 2918 sayılı KTK; Karayolları Trafik Yönetmeliği (RG 18/07/1997-23053 mük.); Garanti Belgesi ve Satış Sonrası Hizmetler Yönetmelikleri (RG 13/06/2014-29029); 6502 sayılı TKHK ve 2026 tutar Tebliği (RG 23/12/2025-33116); Grup Muafiyeti Tebliği 2017/3 (RG 24/02/2017-29989); 1 sayılı CBK, Kabahatler K., İYUK, Tebligat K., TCK, CMK; Ticaret Bakanlığı yetkili PGD kuruluşları listesi (14/10/2026); GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 ilanları (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.