Yargıtay Kararlarında Velayetin Babaya Verildiği Durumlar (2026) — TMK 182, 183 ve Kararlarla Ölçütler

Türk hukukunda velayetin anneye verileceğine dair bir kural yoktur: Hâkim, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten sonra çocuğun menfaatine göre karar verir (TMK m.182/1, 339/1) ve Yargıtay’a göre “temel ilke çocuğun üstün yararıdır”. İncelediğimiz yaklaşık 60 kararda velayet babaya; annenin çocuğu terk ettiği veya hiç görmediği, çocuğa şiddet uyguladığı, babayla görüşmeyi sürekli engellediği, idrak çağındaki çocuğun babayla yaşamak istediği, çocuğun uzun süredir babanın yanında kurulu bir düzeni bulunduğu ve kardeşlerin babada olduğu dosyalarda verilmiştir. Buna karşılık annenin sadakatsizliği, yeniden evlenmesi veya başka şehre taşınması tek başına yeterli sayılmamış; annede ihmal tespit edilmeyen küçük çocuklar için “anne bakım ve şefkatine muhtaç” olma gerekçesiyle babaya verilen velayet kararları bozulmuştur. Babaanne ve dede desteği de tek başına babaya velayet sağlamamıştır. Boşanmadan sonra yeni olgular doğarsa velayet babaya değiştirilebilir (TMK m.183, 349).

İçindekiler

• Kanuni çerçeve: TMK 182, 183, 335, 336, 339, 348 ve 349
• Yargıtay velayette hangi ölçütlere bakıyor?
• Annenin ihmali, terki ve şiddeti
• “Anne şefkati” ilkesi ve istisnaları
• Annenin sadakatsizliği, yeniden evlenmesi ve yaşam tarzı
• Çocuğun görüşü: babayla kalmak isteyen çocuk
• Çocuğun alıştığı ortam
• Kardeşlerin ayrılmaması ilkesi
• Uzman ve sosyal inceleme raporları
• Velayetin babaya değiştirilmesi
• Babaanne ve dede desteği, taşınma ve yurt dışı
• Ortak velayet, annenin ölümü ve usul
• Özet: hangi olgu hangi sonucu doğurdu?
• Adım adım yol haritası
• Sık yapılan hatalar
• Sıkça sorulan sorular

Kanuni Çerçeve: TMK 182, 183, 335, 336, 339, 348 ve 349

Boşanmada velayeti mahkeme belirler: Hâkim, boşanma veya ayrılığa karar verirken “olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten” sonra ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler (TMK m.182/1). Velayet, boşanmada “çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir” (TMK m.336/3). Kanun bu kararı verirken anneye veya babaya öncelik tanımamış, ölçüyü çocuğun menfaatine bırakmıştır; ana ve baba da çocuğun bakım ve eğitimine ilişkin kararları onun menfaatini göz önünde tutarak alır (TMK m.339/1).

Velayet bir kez belirlendikten sonra değişmez değildir. Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olgular zorunlu kılarsa hâkim kendiliğinden veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır (TMK m.183). Velayet sahibinin yeniden evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez; ancak çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibi değiştirilebilir (TMK m.349). Genel anlatım için boşanmada velayet kime verilir ve velayet her zaman anneye mi verilir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Yargıtay Velayette Hangi Ölçütlere Bakıyor?

Kararlarda tekrar eden temel ilke, velayetin ana veya babanın isteğine göre değil, çocuğun üstün yararına göre belirlenmesidir: “Velâyet düzenlemesi yapılırken göz önünde tutulması gereken temel ilke “çocuğun üstün yararı”dır.” (Y2HD 2023/4109 E., 2024/1805 K.). Bu ilkenin ayrıntısı için velayet davası ve çocuğun üstün yararı yazımıza bakabilirsiniz.

Bu nedenle velayetin babaya verilmesi için babanın iyi bir ebeveyn olması tek başına yetmez; çocuğun yararının babanın yanında daha iyi korunacağının somut olgularla gösterilmesi gerekir. Kararlarda bu olgular çoğunlukla şunlardır: annenin çocuğu terk etmesi veya ilgisizliği, şiddet, kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi, idrak çağındaki çocuğun babayı tercih etmesi, çocuğun uzun süredir babanın yanında kurulu bir düzeni bulunması ve kardeşlerin babada olması.

Bizim değerlendirmemize göre babaların en sık yaptığı hata, annenin boşanmadaki kusurunu velayet gerekçesi sanmaktır. Hukuk Genel Kurulu ve 2. Hukuk Dairesi, ana ve babanın kusurunun ve sosyal durumunun ancak çocuğun yararını etkilediği ölçüde dikkate alınacağını kabul etmektedir. Kusur konusunun kendisi için Yargıtay’a göre kusur sayılan davranışlar rehberimize bakabilirsiniz.

Annenin İhmali, Terki ve Şiddeti: Velayetin Babaya Verildiği Dosyalar

Velayetin babaya verildiği kararların en belirgin grubu, annenin çocuğa yeterli ilgiyi göstermediği, çocuğu bırakıp gittiği veya ona şiddet uyguladığı dosyalardır. Bu dosyalarda çocuğun küçük yaşta olması da babaya velayeti engellememiştir. Kanunun velayetin kaldırılmasına ilişkin ölçüsü için velayetin kaldırılması yazımıza bakabilirsiniz.

Güncel bir kararda anne, doğumdan hemen sonra çocuğu emzirmeyi reddedip babaya vermiş ve o tarihe kadar hiç görmemiştir; uzman raporu velayetin babada kalmasının çocuğun yararına olduğunu bildirmiştir. Bölge adliye mahkemesi velayeti anneye vermiş, 2. Hukuk Dairesi bu kararı velayet yönünden oybirliğiyle bozmuştur (2023/4109 E., 2024/1805 K.). Benzer şekilde 15 aylık çocuğunu babaannenin kapısına bırakıp giden annenin velayeti, uzman raporu ve tanık beyanları gözetilerek babaya verilmelidir denilmiştir (2021/7775 E., 2021/8823 K.).

Bizim değerlendirmemize göre bu kararların ortak noktası, babanın iddiasını tek bir olaya değil süregelen bir duruma dayandırması ve bunu uzman raporu, tanık ve belgeyle desteklemesidir. Tek seferlik veya kanıtlanamayan iddialar ise aşağıdaki karşı örneklerde görüldüğü gibi sonuç vermemektedir. Bağımlılık iddiaları için alkol ve madde bağımlılığı yazımıza bakabilirsiniz.

“Anne Şefkati” İlkesi: Babaya Verilip Bozulan Kararlar

Kanunda küçük çocuğun anneye verileceğine dair bir kural yoktur. Ancak kararlarda, annenin velayet görevini ihmal ettiğine dair bir tespit bulunmadıkça küçük yaştaki çocuğun “anne bakım ve şefkatine muhtaç” olduğu gerekçesiyle velayetin anneye verilmesi gerektiği sıkça vurgulanmaktadır. Bu ilkenin bugünkü yeri için anne bakım ilkesi hâlâ geçerli mi yazımıza bakabilirsiniz.

Kararlarda bu ifade yalnız bebekler için değil, 4, 5, 7 ve hatta 11 yaşındaki çocuklar için de kullanılmıştır. Örneğin bölge adliye mahkemesinin 5 yaşındaki çocuğun velayetini babaya veren kararı, “Ortak çocuk henüz 5 yaşında olup, yaşı dikkate alındığında, anne bakım ve şefkatine muhtaçtır.” denilerek bozulmuştur (Y2HD 2019/5047 E., 2019/12018 K.).

Bununla birlikte ilke mutlak değildir: Annenin çocuğu terk ettiği veya hiç görmediği dosyalarda küçük yaş babaya velayeti engellememiştir (Y2HD 2023/4109 E., 2024/1805 K.; Y2HD 2013/20336 E., 2014/2706 K.). Bizim değerlendirmemize göre belirleyici olan yaşın kendisi değil, annenin fiilen bakım verip vermediği ve anneyle çocuk arasında bağ bulunup bulunmadığıdır.

Annenin Sadakatsizliği, Yeniden Evlenmesi ve Yaşam Tarzı

Babaların sık ileri sürdüğü bir diğer gerekçe, annenin boşanmaya yol açan sadakatsizliği veya boşanmadan sonra yeniden evlenmesidir. Kararlarda bunların hiçbiri tek başına velayeti babaya vermek için yeterli sayılmamıştır: “Annenin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranması olayı, tek başına anneye velayetin verilmeme nedeni olarak kabul edilemez.” (Y2HD 2011/2955 E., 2012/533 K.; makalede aktarılan). Yeniden evlenmenin etkisi için boşandığım eşim yeniden evlendi yazımıza bakabilirsiniz.

Kanun da aynı yöndedir: Velayet sahibi ana veya babanın yeniden evlenmesi velayetin kaldırılmasını gerektirmez; çocuğun menfaati gerektirirse velayet sahibi değiştirilebilir (TMK m.349). Bu nedenle kararlarda belirleyici olan, yeni evliliğin veya ilişkinin çocuğa nasıl yansıdığıdır. Annenin erkek arkadaşının çocuğa istismarının kabul edildiği dosyada velayetin babada kalması (YHGK 2017/2069 E., 2018/1179 K.) bu ayrımı açıkça göstermektedir.

Karşı örnek de vardır: Zina nedeniyle boşanılan ve çocukların babayla yaşamak istediği bir dosyada bölge adliye mahkemesinin velayeti babaya veren kararı onanmıştır (Y2HD 2022/11265 E., 2023/2358 K.). Bizim değerlendirmemize göre bu kararda sonucu zinanın kendisi değil, çocukların tercihi ve dosyanın diğer olguları belirlemiştir. Zinanın boşanmadaki etkisi için zina nedeniyle boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuğun Görüşü: Babayla Kalmak İsteyen Çocuk

Kararlarda babaya velayetin en sık dayanaklarından biri, idrak çağındaki çocuğun babasıyla yaşamak istemesidir. Yargıtay bu konuda BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşmenin 12. maddesine ve Avrupa Çocuk Haklarının Kullanılmasına Dair Sözleşmenin 3. ve 6. maddelerine atıf yapmaktadır (Y2HD 2013/14352 E., 2014/240 K.). Kanun da ana ve babanın önemli konularda olabildiğince çocuğun düşüncesini göz önünde tutmasını ister (TMK m.339/3). Yaş eşiği için çocuk kaç yaşında dinlenir yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuğun görüşü bağlayıcı değildir. Hukuk Genel Kurulu, babasıyla yaşamak istediğini söyleyen yaklaşık 13 yaşındaki bir çocuk hakkında, sosyal inceleme raporunun annede kalmayı önermesi ve annenin velayet görevini ihmal ettiğinin kanıtlanamaması nedeniyle velayetin babaya geçirilmesini kabul etmemiş; “üstün yararı gerektirdiği takdirde, görüşlerinin aksine karar verilmesi mümkündür” demiştir (2017/1567 E., 2018/1132 K.). İdrak çağında sayılmayan yaklaşık 7 yaşındaki bir çocuğun babayı tercih etmesine ise değer verilmemiştir (Y2HD 2013/14946 E., 2013/28693 K.).

Görüşün nasıl alınacağı da tartışılmıştır: Hukuk Genel Kurulu, pedagog huzurunda adliyede, okulda ve evde görüşülen çocuk bakımından “çocuğun ifadesinin mahkeme huzurunda alınmasının bir gereklilik olduğunu söylemek mümkün değildir” sonucuna varmış ve aynı dosyadaki önceki bozma kararını karar düzeltme yoluyla kaldırmıştır (2018/2-1072 E., 2019/185 K.; oy çokluğu). Bu nedenle önceki 2017/2-3117 E., 2018/1278 K. sayılı kararın tek başına emsal gösterilmemesi gerekir.

Çocuğun Alıştığı Ortam: Uzun Süredir Babayla Yaşayan Çocuk

Kararlarda çocuğun yerleşik düzeninin korunması önemli bir ölçüttür. Hukuk Genel Kurulu, velayet düzenlemesinde “çocuğun alıştığı ortamın değiştirilmemesine, kardeşlerin ayrılmamasına özen gösterilmeli” olduğunu belirtmiştir (2017/1567 E., 2018/1132 K.). Dava sürerken çocuğun kimde kalacağı için geçici (tedbiren) velayet yazımıza bakabilirsiniz.

Bu ölçüt babanın lehine de aleyhine de işleyebilir. Dava boyunca babayla yaşayan ve okula orada devam eden çocukların velayetini anneye veren bölge adliye kararı, çocukların hayatındaki istikrar ve uzman görüşme tutanağı gözetilerek bozulmuştur (Y2HD 2025/556 E., 2025/2305 K.). Buna karşılık velayeti babada olduğu hâlde uzun süredir fiilen annede yaşayan küçük bir çocuk bakımından velayetin anneye verilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Y2HD 2015/26724 E., 2016/1488 K.).

Bizim değerlendirmemize göre fiilî durum tek başına yeterli sayılmamaktadır: Çocuğun babanın yanında kalmasının bir anlaşmaya, mahkeme kararına veya annenin rızasına dayanıp dayanmadığı ve bu düzenin çocuğa iyi gelip gelmediği uzman raporuyla birlikte değerlendirilmektedir. Fiilî durumun hukuki sonuçları için velayet annede ama çocuk babayla yaşıyor yazımıza bakabilirsiniz.

Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi

Kardeşlerden biri babada yaşıyorsa veya babayı istiyorsa, diğer kardeşin de babaya verilmesi kararlarda sıkça görülmektedir. 2. Hukuk Dairesi bir kararında, çocuğun üstün yararı aksini gerektirmedikçe “kardeşlerin birbirinden ayrılmaması ilkesi” esas olduğunu ve “Kardeşlerin birbirinden ayrılmasının onların bedeni ve ruhi gelişimlerine olumsuz etki yapacağı kuşkusuzdur.” demiştir (2016/18720 E., 2018/6623 K.). Konunun ayrıntısı için kardeşlerin ayrılması yazımıza bakabilirsiniz.

İlke iki yönde işler: Kardeşler babada toplanabileceği gibi annede de toplanabilir. Velayeti babada olan iki çocuğu okula göndermeyen ve uzun süre yurt dışına giden babaya ilişkin bir dosyada 2. Hukuk Dairesi, kardeşlerin velayetlerinin aynı ebeveyne, bu dosyada anneye verilmesi gerektiğini belirtmiştir (2016/1902 E., 2016/3287 K.).

Uzman ve Sosyal İnceleme Raporları

Velayet davalarında hâkim, psikolog, pedagog veya sosyal çalışmacıdan rapor alır. 2. Hukuk Dairesi bir kararında, 4787 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca “psikolog, pedegog ve sosyal çalışmacıdan oluşan bir heyet” raporu alınması gerektiğini belirtmiştir (2022/4523 E., 2022/6336 K.; makalede aktarılan). Raporun değeri için pedagog ve uzman raporunun bağlayıcılığı ve sosyal inceleme raporu yazılarımıza bakabilirsiniz.

Raporun hâkimi bağlamadığını açıkça söyleyen bir karar cümlesine bu çalışmada ulaşamadık. Bizim değerlendirmemize göre incelediğimiz kararlarda görülen düzen şudur: Rapor hiç alınmamışsa veya yetersizse karar eksik inceleme nedeniyle bozulmakta; babayı öneren rapor çoğu kez çocuğun görüşüyle birlikte babaya velayeti desteklemekte; rapor ile çocuğun görüşü çatıştığında ise Hukuk Genel Kurulu bir dosyada raporu esas almaktadır.

Velayetin Babaya Değiştirilmesi: Kişisel İlişkinin Engellenmesi ve İhmal

Boşanmada anneye verilen velayet, yeni olgular zorunlu kılarsa babaya değiştirilebilir (TMK m.183, 349). Kararlarda en güçlü sebeplerden biri, annenin çocuğun babayla kişisel ilişkisini sürekli engellemesidir. Hukuk Genel Kurulu, iki yıldır çocuğunu ancak icra yoluyla görebildiğini ileri süren babanın davasında “davalı annenin çocuğun babayla kişisel ilişki hakkını sürekli olarak engellediği” sonucuna varmış ve velayetin babaya verilmesi gerektiğini kabul etmiştir (2013/2-1926 E., 2015/1139 K.; oybirliği). Dava yolu için velayetin değiştirilmesi yazımıza bakabilirsiniz.

2021’de TMK m.182’ye eklenen ikinci fıkra bu içtihadı kanuna taşımıştır: Kişisel ilişki düzenlemesine uyulmazsa mahkeme, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini kararında ihtar eder. Bu ihtarı uygulayan bir Yargıtay kararına bu çalışmada ulaşamadık. Engelleme karşısında yapılabilecekler için kişisel ilişki engelleniyor ve çocuğu diğer ebeveynden soğutma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Usul bakımından bir not: 2. Hukuk Dairesi bir kararında velayetin değiştirilmesi davasının çekişmesiz yargı işi olduğunu ve bölge adliye mahkemesinin bu konudaki kararının kesin olduğunu belirterek temyiz istemini reddetmiştir (2018/5323 E., 2018/10602 K.). Bizim değerlendirmemize göre bu nedenle istinaf sonrası ayrı açılmış velayetin değiştirilmesi davalarına ilişkin güncel Yargıtay kararları azdır; güncel kararların çoğu boşanma dosyalarından gelmektedir.

Babaanne ve Dede Desteği, Taşınma ve Yurt Dışı

Babaların velayet taleplerinde sık ileri sürülen bir gerekçe, çocuğa babaanne ve dedenin bakacağıdır. İncelediğimiz kararlarda bu destek babaya velayet için belirleyici sayılmamış, aksine çocuğun bakımının fiilen başkasına bırakılması velayetin anneye verilmesi yönünde değerlendirilmiştir. 2. Hukuk Dairesi bir kararında “Velayet görev ve sorumluluğu, bir başkasına bırakılamaz ve devredilemez.” demiştir (2014/19942 E., 2015/3018 K.). Bu konuda velayet sahibi çocuğu bakıcıya veya anneanneye bırakıyor yazımıza bakabilirsiniz.

Bizim değerlendirmemize göre bu kararlar şunu göstermektedir: Babaanne ve dedenin desteği, babanın çocukla bizzat ilgilendiği bir düzende yardımcı bir unsur olabilir; ancak bakımın tamamen onlara bırakılacağı bir plan, velayeti babaya vermek için değil, anneye bırakmak için gerekçe olmaktadır. Annenin başka bir şehre taşınması da tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmez; taşınmanın çocuğun okulunu, çevresini ve babayla ilişkisini nasıl etkilediği belirleyicidir. Ayrıntılar için velayet sahibi başka şehre taşınabilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Ortak Velayet, Annenin Ölümü ve Usule İlişkin Kararlar

Babanın tek başına velayet yerine ortak velayet istemesi de mümkündür. Ortak velayet kanunda açıkça düzenlenmemiş olsa da 2. Hukuk Dairesi, yabancı uyruklu tarafların babanın ortak velayet talebini “Türk toplumunun temel yapısı ve temel çıkarlarını ihlal ettiğini söylemek mümkün değildir” diyerek kamu düzenine aykırı görmemiştir (2016/15771 E., 2017/1737 K.). Türk hukukundaki durum için ortak velayet Türk hukukunda mümkün mü ve Yargıtay’ın 2017 ortak velayet kararı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Annenin ölümü de velayeti kendiliğinden babaya geçirmez: 2. Hukuk Dairesi, velayeti annede olan çocuğun annesinin ölümünden sonra velayetin annede bırakılmasına ilişkin kararı bozmuş, “velayet kendiliğinden sağ kalan diğer eşe geçmez” diyerek babanın velayeti üstlenmesine engel bir durum bulunup bulunmadığının araştırılmasını, yeni sosyal inceleme raporu alınmasını ve gerekirse çocuğun dinlenmesini istemiştir (2024/8297 E., 2024/8680 K.). Ayrıntılar için ebeveyn vefatında velayet yazımıza bakabilirsiniz.

Özet: Hangi Olgu Hangi Sonucu Doğurdu?

Aşağıdaki tablo, incelediğimiz kararlardaki olguları ve bu olguların velayet sonucuna etkisini bir arada göstermektedir. “Eğilim” sütunu bizim değerlendirmemizdir; her dosyanın sonucu kendi olgularına ve uzman raporuna bağlıdır.

Tablonun gösterdiği en açık sonuç şudur: Babaya velayet, annenin kusurlu olmasıyla değil, çocuğun yararının babanın yanında daha iyi korunacağının gösterilmesiyle verilmektedir. Velayet davası hazırlığı için velayet davası nasıl kazanılır yazımıza bakabilirsiniz.

Adım Adım Yol Haritası

1. Talebi çocuğun yararıyla kurun. Dilekçede annenin kusurundan çok, çocuğun sizin yanınızda neden daha iyi olacağını anlatın; kararlarda kusur ancak çocuğun yararını etkilediği ölçüde dikkate alınmaktadır.
2. Süregelen durumu belgeleyin. Terk, ilgisizlik, şiddet veya görüşmenin engellenmesi gibi olguları tarih, mesaj, tutanak, okul ve sağlık kayıtlarıyla ortaya koyun; tek bir olay çoğu zaman yetmez.
3. Çocuğun bakımını kimin yaptığını gösterin. Babaanne ve dede desteği tek başına yeterli sayılmamaktadır; çocukla bizzat ilgilendiğinizi gösteren düzeni (okul, doktor, günlük bakım) anlatın.
4. Çocuğun dinlenmesini isteyin. İdrak çağındaki çocuğun görüşünün uzman eşliğinde alınmasını talep edin; görüşün yönlendirilmeden alınması önemlidir. Ayrıntılar için velayet davalarında çocuğun görüşü yazımıza bakabilirsiniz.
5. Uzman raporunu takip edin. Sosyal inceleme raporuna karşı süresinde beyanda bulunun; eksik veya tek yönlü rapora itiraz ederek ek rapor veya heyet raporu isteyin.
6. Kardeşleri birlikte değerlendirin. Kardeşlerden biri sizdeyse diğerinin de birlikte kalmasının çocukların yararına olduğunu ileri sürün.
7. Kişisel ilişkiye siz de uyun. Velayet sizdeyse anneyle görüşmeyi engellemeyin; aynı ölçü sizin için de geçerlidir (TMK m.182/2).
8. Yeni olgu doğarsa değiştirme davası açın. Boşanmadan sonra çocuğun yararını etkileyen yeni bir durum ortaya çıkarsa TMK m.183 ve 349 uyarınca dava açılabilir; dilekçe için velayetin değiştirilmesi dilekçesi örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

1. Annenin sadakatsizliğini velayet gerekçesi sanmak. Kararlarda sadakatsizlik tek başına velayeti engellememektedir.
2. Annenin yeniden evlenmesinin yeterli olduğunu düşünmek. Yeniden evlenme tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmez (TMK m.349).
3. Babaanne ve dedenin bakacağını ana gerekçe yapmak. Bakımın başkasına bırakılacağı bir plan kararlarda baba aleyhine değerlendirilmiştir.
4. Daha varlıklı olmayı yeterli görmek. İncelediğimiz kararların hiçbiri velayeti babaya, babanın daha yüksek gelirine dayanarak vermemiştir.
5. Çocuğu yönlendirmek. Uzmanın çocuğun yönlendirildiği izlenimini edinmesi, çocuğun görüşünün değerini azaltabilir.
6. Kanıtlanamayan ağır iddialarda bulunmak. Kanıtlanamayan iddialar sonucu değiştirmediği gibi güveninizi de zedeleyebilir.
7. Raporu beklemekle yetinmek. Rapora süresinde itiraz edilmezse eksiklik sonradan gidermek zorlaşır.
8. Velayet sizdeyken görüşmeyi engellemek. Kişisel ilişkinin engellenmesi, velayetin sizden alınmasının sebebi olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayet babaya verilir mi?

Evet. Kanunda anneye öncelik veren bir kural yoktur; hâkim çocuğun menfaatine göre karar verir (TMK m.182/1, 339/1). Kararlarda annenin çocuğu terk ettiği, şiddet uyguladığı, görüşmeyi sürekli engellediği veya idrak çağındaki çocuğun babayı tercih ettiği dosyalarda velayet babaya verilmiştir.

Küçük çocuğun velayeti babaya verilebilir mi?

Verilebilir; ancak kararlarda annenin ihmali tespit edilmedikçe küçük çocuğun “anne bakım ve şefkatine muhtaç” olduğu sıkça vurgulanmaktadır (Y2HD E.2019/5047, K.2019/12018). Annenin çocukla hiç bağ kurmadığı bir dosyada ise küçük yaşa rağmen velayet babaya verilmelidir denilmiştir (Y2HD E.2023/4109, K.2024/1805).

Annem aldattı; velayet bana verilir mi?

Tek başına hayır. Kararlarda annenin sadakatsizliğinin tek başına velayetin anneye verilmemesi nedeni olamayacağı belirtilmiştir (Y2HD E.2011/2955, K.2012/533; makalede aktarılan). Belirleyici olan bu davranışın çocuğa etkisidir.

Eski eşim yeniden evlendi; velayeti alabilir miyim?

Yeniden evlenme tek başına yetmez (TMK m.349; Y2HD E.2013/13402, K.2014/1). Yeni evliliğin veya ilişkinin çocuğun yararını olumsuz etkilediğini göstermeniz gerekir.

Çocuğum benimle kalmak istiyor; bu yeterli mi?

İdrak çağındaki çocuğun görüşü önemlidir ve kararlarda çoğu kez belirleyici olmuştur (Y2HD E.2011/10194, K.2011/21324). Ancak bağlayıcı değildir; üstün yararı gerektirirse görüşünün aksine karar verilebilir (YHGK E.2017/1567, K.2018/1132).

Çocuk kaç yaşında dinlenir?

Kanunda sabit bir yaş yoktur. Kararlarda yaklaşık 7 yaşındaki bir çocuk idrak çağında sayılmamış (Y2HD E.2013/14946, K.2013/28693), 8 yaşındaki bir çocuk ise idrak çağında kabul edilmiştir (YHGK E.2018/2-1072, K.2019/185). Ayrıntılar için idrak çağı yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuk mahkemede hâkim karşısında dinlenmek zorunda mı?

Hayır. Hukuk Genel Kurulu, pedagog huzurunda alınan görüşün yeterli olduğunu ve çocuğun ifadesinin mahkeme huzurunda alınmasının bir gereklilik olmadığını kabul etmiştir (YHGK E.2018/2-1072, K.2019/185).

Çocuk dava boyunca bende kaldı; bu velayeti etkiler mi?

Etkileyebilir. Çocuğun hayatındaki istikrar ve süreklilik gözetilerek, dava boyunca babayla yaşayan çocukların velayetini anneye veren karar bozulmuştur (Y2HD E.2025/556, K.2025/2305).

Babaannenin bakacak olması velayeti bana kazandırır mı?

İncelediğimiz kararlarda kazandırmamıştır. “Velayet görev ve sorumluluğu, bir başkasına bırakılamaz ve devredilemez.” (Y2HD E.2014/19942, K.2015/3018; makalede aktarılan). Çocukla bizzat ilgilendiğinizi göstermeniz gerekir.

Kardeşler ayrılır mı?

Kural olarak ayrılmaz. Kararlarda kardeşlerin birbirinden ayrılmaması ilkesi esas alınmış ve kardeşlerden biri babadaysa diğerinin de babaya verilmesi gerektiği kabul edilmiştir (Y2HD E.2016/18720, K.2018/6623).

Eski eşim çocuğu bana göstermiyor; velayeti alabilir miyim?

Sürekli engelleme velayetin değiştirilmesi sebebidir (YHGK E.2013/2-1926, K.2015/1139). Ayrıca TMK m.182/2 uyarınca kararda velayetin değiştirilebileceği ihtar edilir. Engellemeyi tutanak ve kayıtlarla belgelemeniz gerekir; ayrıntılar için çocuğumu göstermiyor yazımıza bakabilirsiniz.

Uzman raporu mahkemeyi bağlar mı?

Raporun hâkimi bağladığını söyleyen bir karar cümlesine ulaşamadık. Kararlarda rapor alınmadan verilen kararlar eksik inceleme nedeniyle bozulmakta (Y2HD E.2022/2825, K.2022/8472), rapor ise çoğu zaman sonuca yön vermektedir.

Velayeti alan eşin ölümü hâlinde velayet bana geçer mi?

Kendiliğinden geçmez. 2. Hukuk Dairesi, babanın velayeti üstlenmesine engel bir durum bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini belirtmiştir (Y2HD E.2024/8297, K.2024/8680).

Ortak velayet isteyebilir miyim?

İsteyebilirsiniz. Ortak velayet kanunda açıkça düzenlenmemiştir; ancak 2. Hukuk Dairesi yabancı uyruklu tarafların ortak velayet talebini kamu düzenine aykırı görmemiştir (Y2HD E.2016/15771, K.2017/1737). Ayrıntılar için ortak velayet yazımıza bakabilirsiniz.

Velayetin değiştirilmesi kararı temyiz edilebilir mi?

2. Hukuk Dairesinin bir kararında velayetin değiştirilmesi davası çekişmesiz yargı işi sayılmış ve bölge adliye mahkemesinin kararı kesin kabul edilerek temyiz istemi reddedilmiştir (Y2HD E.2018/5323, K.2018/10602). Bizim değerlendirmemize göre istinaf aşaması bu nedenle özellikle önemlidir.

Bu kararları kendi dosyamda emsal gösterebilir miyim?

Kararlardaki ölçütler emsal olarak kullanılabilir; ancak her dosyanın sonucu çocuğun yaşına, görüşüne, uzman raporuna ve ebeveynlerin fiilî bakımına bağlıdır. Bizim değerlendirmemize göre emsal kararı dosyanızdaki olgulara benzer olduğu ölçüde ileri sürmek gerekir.