Motosiklet, moped, üç tekerlekli motosiklet, dört tekerlekli motosiklet ve ATV, Türkiye’de “L kategorisi araç” olarak İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların ve Dört Tekerlekli Motosikletlerin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğe (AB/168/2013; RG 22/08/2015-29453, yürürlük 1/1/2018) tabidir. Bu araçlarda hem tip onayı veren hem de piyasa gözetimi ve denetimi yapan kuruluş Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır. Araç ancak geçerli bir uygunluk belgesiyle satılabilir ve tescil edilebilir; ithalatta 87.11 pozisyonundaki motosikletler ve mopedler için gümrükte Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Uygunluk Yazısı aranır (2026/31 sayılı Tebliğ). Uygunsuzluk veya ciddi risk tespitinde düzeltme, piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma ve tescilin durdurulması gündeme gelir; 7223 sayılı Kanun uyarınca 2026’da 60.830 TL ile 4.345.058 TL arasında idari para cezası uygulanabilir ve kararlara karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
Kısa cevap: İki veya üç tekerlekli motorlu araçlar ile dört tekerlekli motosikletler L1e–L7e kategorilerine ayrılır ve tip onayına tabidir (AB/168/2013 Yön. m.1/3, m.4, Ek I). Bakanlık hem onay kuruluşu hem piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşudur (m.6/1). İmalatçı her araçla birlikte ücretsiz uygunluk belgesi verir; geçerli uygunluk belgesi olmayan araç piyasada bulundurulamaz ve tescil edilemez (m.38/1, m.43/1). Avrupa Birliği dışındaki imalatçı Türkiye’de temsilci atamak zorundadır (m.9/4-5). Araç uygun değilse ithalatçı ve dağıtıcı uygun hâle getirilene kadar aracı satamaz ve tescil ettiremez (m.12/3, m.15/1). Yönetmeliğin ihlalinde bugün 7223 sayılı Kanun uygulanır (m.76; 7223 m.25/2).
Motosiklet, moped veya ATV için uygunsuzluk, toplatma ya da ceza yazısı mı aldınız?
Aracın hangi L kategorisinde olduğunu, uygunluk belgesi ve tip onayı dosyasını, savunma ve dava sürelerini değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Motosiklet Tip Onayı Nedir ve Hangi Mevzuat Uygulanır?
Tip onayı, bir araç tipinin ilgili idari hükümleri ve teknik şartları karşıladığının onay kuruluşu tarafından belgelendirilmesidir; seri üretimdeki her araç bu onaylı tipe uygun üretilmek zorundadır (AB/168/2013 Yön. m.3, m.9/7). Yönetmeliğin amacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca iki veya üç tekerlekli motorlu araçların ve dört tekerlekli motosikletlerin yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uygunluğunu sağlamak ve bu araçlar ile sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerinin tip onayına ilişkin idari ve teknik şartları belirlemektir (m.1/1). Yönetmelik aynı zamanda onaya tabi araç, sistem, aksam ve ayrı teknik ünitelerin ve bu araçların parça ve donanımının piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin şartları da düzenler (m.1/2).
Karayolları Trafik Kanunu, araçların yapım ve kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uymasını zorunlu tutar ve yapım safhasında tip onayı yönetmeliklerinin çıkarılmasını Bakanlığın yetkisine bırakır (2918 s.K. m.29). Yönetmeliğin bugünkü dayanağı 2918 sayılı Kanunun 29. maddesi, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununun 4. maddesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 388. maddesidir (m.2; değişik RG 30/12/2021-31705 2. mük.). Yönetmelik, (AB) 2019/129 ile değiştirilen (AB) 168/2013 sayılı Tüzük dikkate alınarak hazırlanmıştır; hükümlerinde tereddüt doğarsa Tüzüğün değişiklikleri dâhil orijinal metni esas alınır (m.2/A).
Yönetmelik 22/08/2015 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış, 1/1/2018’de yürürlüğe girmiştir (m.83; değişik RG 30/12/2016-29934). Daha sonra 30/12/2016, 30/12/2021, 31/12/2022, 30/01/2025 ve 31/12/2025 tarihli Resmî Gazetelerde değiştirilmiştir; bu yazı mevzuat.gov.tr’deki konsolide metne göre hazırlanmıştır. Yönetmelik yürürlüğe girerken iki veya üç tekerlekli araçlara ilişkin 2002/24/AT esaslı tip onayı yönetmeliğini ve fren, sesli ikaz, hız ölçer, aydınlatma, park ayağı gibi konulardaki ayrı tip onayı yönetmeliklerini yürürlükten kaldırmıştır (m.82/1).
Motosiklet, moped ve ATV için temel mevzuat
| Düzenleme | Künye | Ne düzenler |
|---|---|---|
| AB/168/2013 Tip Onayı ve PGD Yönetmeliği | RG 22/08/2015-29453; yürürlük 1/1/2018; son değişiklik RG 31/12/2025-33124 (6. mük.) | Kapsam, L kategorileri, iktisadi işletmeci yükümlülükleri, uygunluk belgesi, koruyucu hükümler, geri çağırma |
| 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu | RG 12/03/2020-31066; 2026 tutarları 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mük.) | Genel yükümlülükler, önlemler, duyuru ve geri çağırma, idari para cezaları, yargı yolu |
| Otomotiv Ürünlerine İlişkin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği | RG 22/02/2018-30340 | Otomotiv ürünlerinde denetim, düzeltici faaliyet planı, güvensizlik önlemleri, gönüllü geri çağırma |
| Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği | RG 14/07/2021-31541 | Şekli uygunsuzluk, risk taşıyan ürün, geçici durdurma, gönüllü önlem, yetkili makamlar |
| Karayolu Taşıt Araçlarının İthalat Denetimi Tebliği (2026/31) | RG 31/12/2025-33124 (4. mük.); yürürlük 1/1/2026 | İthalatta Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Uygunluk Yazısı (87.03, 87.11 vd.) |
| 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu | RG 18/10/1983-18195 | Motosiklet ve motorlu bisiklet tanımları (m.3), araçların karayoluna uygunluğu (m.29) |
Kapsam: Hangi Araçlar L Kategorisindedir, Hangileri Dışarıda Kalır?
Yönetmelik, karayollarında seyretmesi amaçlanan bütün iki veya üç tekerlekli motorlu araçları ve dört tekerlekli motosikletleri, bunlar için tasarlanan aksam, sistem ve ayrı teknik üniteleri ve bu araçların parça ve donanımlarını kapsar; bir veya daha fazla aşamada üretilen araçlar da bu kapsamdadır (m.1/3-b). Arazide kullanılan bazı araçlar da açıkça kapsama alınmıştır: enduro motosikletleri (L3e-AxE), trial motosikletleri (L3e-AxT) ve her arazide gidebilen ağır dört tekerlekli motosikletler (L7e-B; uygulamada ATV veya “quad” olarak bilinen araçların bir kısmı) Yönetmeliğe tabidir (m.1/3-b).
Yönetmelik münferit araç onayına uygulanmaz; ancak münferit onay veren onay kuruluşu, araç, sistem, aksam ve ayrı teknik üniteler için ilgili ulusal hükümler yerine bu Yönetmelik kapsamında verilen tip onayını kabul eder (m.1/4).
AB/168/2013 Yönetmeliğinin kapsamı dışında kalan araçlar (m.1/5)
| Bent | Kapsam dışı araç | Pratik sonuç |
|---|---|---|
| a | Azami tasarım hızı 6 km/saat’i aşmayan araçlar | Tip onayı aranmaz; ürünün niteliğine göre başka teknik düzenleme uygulanabilir |
| b, c | Özellikle fiziksel engellilerin kullanımına yönelik tasarlanmış araçlar; yalnızca yaya kontrolü için tasarlanmış araçlar | L kategorisi tip onayı dışında |
| ç | Sadece yarışlarda kullanılmak üzere tasarlanmış araçlar | Karayolunda kullanılacak araç bu istisnadan yararlanamaz |
| d | Silahlı kuvvetler, sivil savunma, itfaiye, kamu düzeni ve acil tıbbi yardım kurumları için tasarlanan araçlar | Kapsam dışı |
| e | AB/167/2013’e tabi tarım ve orman araçları, 97/68/AT’ye ve Makina Emniyeti Yönetmeliğine tabi makineler | Traktör ve iş makinesi ayrı rejimdedir |
| f | Öncelikle karayolu dışında kullanılması amaçlanan ve asfaltlanmamış yüzeyler için tasarlanan motorlu araçlar | Enduro, trial ve L7e-B bu istisnanın dışında tutulmuştur (m.1/3-b) |
| g | Azami sürekli anma gücü 250 W veya daha az olan, pedal bırakılınca ya da 25 km/s’e ulaşmadan gücü kesilen pedal destekli bisikletler | Tip onayı dışında; bkz. elektrikli bisiklet rehberi |
| ğ, h | Kendi kendini dengeleyen araçlar; en az bir oturma yeriyle donatılmamış araçlar | Hoverboard ve ayakta kullanılan scooter tip onayı dışında |
| ı | R noktası yüksekliği L1e, L3e ve L4e için ≤ 540 mm, L2e, L5e, L6e ve L7e için ≤ 400 mm olan oturma yeri bulunan araçlar | Çok alçak oturma yerli araçlar kapsam dışında |
Ayakta kullanılan elektrikli scooter, hoverboard ve sınırlar içindeki pedal destekli bisiklet bu nedenle L kategorisi tip onayına tabi değildir; bu ürünlerin hangi teknik düzenlemeye tabi olduğu elektrikli scooter, hoverboard ve elektrikli bisiklet rehberimizde ayrıca anlatılmıştır. Pedallı bisiklet ve çocuk bisikleti için bisiklet güvenlik standardı rehberimize bakılabilir. Oturma yeri bulunan elektrikli moped veya motosiklet ise L kategorisindedir ve tip onayı ister.
Dikkat: Ürünün “oyuncak”, “bisiklet”, “scooter” ya da “arazi aracı” olarak pazarlanması, hangi rejime tabi olduğunu tek başına belirlemez. Belirleyici olan; tekerlek sayısı, tahrik türü, azami tasarım hızı, motor hacmi veya gücü, oturma yeri ve karayolunda kullanım amacı gibi Yönetmeliğin 1. ve 4. maddeleri ile Ek I’deki ölçütlerdir. Yanlış sınıflandırma, hem gümrükte hem piyasa denetiminde en sık karşılaşılan sorunlardandır.
L1e’den L7e’ye Kategoriler ve Sınıflandırma Ölçütleri
Yönetmelik L kategorisini motorlu bisikletler, iki ve üç tekerlekli mopetler, iki ve üç tekerlekli motosikletler, sepetli motosikletler ile hafif ve ağır dört tekerlekli araçları kapsayacak şekilde tanımlar (m.4/1). Bütün L kategorisi araçlarda uzunluk 4000 mm’yi (L6e-B için 3000 mm, L7e-C için 3700 mm), genişlik 2000 mm’yi (L1e için 1000 mm, L6e-B ve L7e-C için 1500 mm), yükseklik 2500 mm’yi aşamaz (Ek I). Bir araç belirli bir kategorinin ölçütlerinden en az birini aşarsa, ölçütlerini karşıladığı bir sonraki kategoriye girer; örneğin L1e ölçütlerini aşan iki tekerlekli araç L3e kategorisine geçer (m.4/4).
L kategorileri ve başlıca sınıflandırma ölçütleri (m.4/2, m.81, Ek I)
| Kategori | Araç | Başlıca ölçütler |
|---|---|---|
| L1e-A | Motorlu bisiklet | Pedalla çalışacak şekilde tasarlanmış, yardımcı tahrik 25 km/saat’te kesilir; azami sürekli anma gücü ≤ 1000 W |
| L1e-B | İki tekerlekli mopet | Azami tasarım hızı ≤ 45 km/saat; içten yanmalı (PI) motorda ≤ 50 cm³; güç ≤ 4000 W |
| L2e (P, U) | Üç tekerlekli mopet | Hız ≤ 45 km/saat; PI ≤ 50 cm³, CI ≤ 500 cm³; güç ≤ 4000 W; yürür vaziyette kütle ≤ 270 kg; en çok iki oturma yeri |
| L3e-A1 | Düşük performanslı motosiklet | Motor hacmi ≤ 125 cm³; güç ≤ 11 kW; güç/ağırlık ≤ 0,1 kW/kg |
| L3e-A2 | Orta performanslı motosiklet | Güç ≤ 35 kW; güç/ağırlık ≤ 0,2 kW/kg; kendi gücünün iki katından güçlü bir araçtan türetilmemiş |
| L3e-A3 | Yüksek performanslı motosiklet | A1 ve A2 ölçütlerine girmeyen L3e araçlar |
| L3e-AxE / AxT | Enduro ve trial motosikletler | Oturak yüksekliği, yerden yükseklik, dişli oranı, kütle gibi ek ölçütler; yolcu oturma yeri yok |
| L4e | Yan arabalı (sepetli) motosiklet | L3e temel araç ve sepet; sepette en çok iki oturma yeri |
| L5e-A / L5e-B | Üç tekerlekli motosiklet / ticari üç tekerlekli motosiklet | L2e olarak sınıflandırılamayan üç tekerlekli araç; yürür vaziyette kütle ≤ 1000 kg |
| L6e-A / L6e-B | Hafif dört tekerlekli motosiklet / hafif dört tekerlekli motorlu araç | Hız ≤ 45 km/saat; kütle ≤ 425 kg; PI ≤ 50 cm³; güç L6e-A’da ≤ 4000 W, L6e-B’de ≤ 6000 W |
| L7e-A | Karayolunda giden ağır dört tekerlekli motosiklet | Yolcu taşımaya yönelik kütle sınırı 450 kg; güç ≤ 15 kW |
| L7e-B1 / B2 | Her arazide gidebilen dört tekerlekli motosiklet / iki kişilik araç | Yerden yükseklik ölçütü; B1’de gidon ve azami tasarım hızı ≤ 90 km/saat |
| L7e-C (U, P) | Ağır dört tekerlekli motorlu araç | Yük taşımaya yönelik kütle sınırı 600 kg; uzunluk ≤ 3700 mm |
Tabloda Ek I’in özeti verilmiştir; Ek I’in Resmî Gazete’deki eki taranmış görüntü biçimindedir ve somut araçta sınıflandırma, ölçütlerin tamamı (ör. yürür vaziyetteki kütlenin m.5’e göre belirlenmesi, tahrik aküsünün kütleye dâhil edilmemesi) ile birlikte yapılmalıdır. Araçlar ayrıca tahrik türüne göre içten yanmalı, elektrikli ve hibrit olarak sınıflandırılır (m.4/3).
Karayolları Trafik Kanunundaki tanımlar Yönetmelikteki kategorilerle birebir örtüşmez. Kanun motorlu bisikleti (moped) azami hızı saatte 45 km’yi, içten yanmalı motorlu ise silindir hacmi 50 cm³’ü, elektrikli ise azami sürekli nominal gücü 4 kW’ı geçmeyen iki veya üç tekerlekli taşıtlar ile aynı özelliklere sahip net ağırlığı 350 kg’ı aşmayan dört tekerlekli taşıtlar olarak tanımlar; motosiklet ise bu sınırları aşan iki veya üç tekerlekli taşıtlar ile net motor gücü 15 kW’ı, net ağırlığı 400 kg’ı (yük taşımada 550 kg’ı) aşmayan dört tekerlekli taşıtlardır (2918 s.K. m.3). Bu farklılık özellikle dört tekerlekli araçlarda sürücü belgesi, tescil ve sigorta sorularında önem taşır; ürün güvenliği bakımından ise esas alınan Yönetmeliğin kategorileridir.
Trafik mevzuatındaki tanım ile tip onayı kategorisi
| Konu | 2918 sayılı Kanun (m.3) | AB/168/2013 Yönetmeliği |
|---|---|---|
| Moped (iki/üç tekerlekli) | Azami hız 45 km/saat; 50 cm³ veya elektrikli 4 kW | L1e-B ve L2e: 45 km/saat, 50 cm³ (PI), 4000 W |
| Dört tekerlekli hafif araç | Aynı özellikte, net ağırlığı 350 kg’ı aşmayan dört tekerlekli taşıt motorlu bisiklettir | L6e: yürür vaziyette kütle ≤ 425 kg, hız ≤ 45 km/saat |
| Dört tekerlekli motosiklet | Net motor gücü 15 kW, net ağırlık 400 kg (yükte 550 kg) sınırı | L7e: kütle sınırı yolcu 450 kg, yük 600 kg; L7e-A güç ≤ 15 kW |
| Batarya ağırlığı | Elektriklilerde net ağırlığa dâhil edilmez | Hibrit veya elektrikli araçta tahrik aküleri yürür vaziyetteki kütleye dâhil edilmez (m.5/2-c) |
Yetkili Kuruluş: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Hem Onay Hem Piyasa Gözetimi Kuruluşu
Tip onayı ve piyasa gözetimi ve denetimi konularında Bakanlık hem onay kuruluşu hem de piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşudur (m.6/1). Yönetmelik “Bakanlık” olarak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını tanımlar; bu görev bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yürütülmektedir ve 2025 değişikliği de bu Bakanlık tarafından yayımlanmıştır (RG 30/01/2025-32798). Bakanlık yalnızca Yönetmeliğin şartlarını karşılayan araç, aksam ve ayrı teknik ünitelerin piyasaya arzına, tesciline ve hizmete girmesine izin verir; şartları karşılayan bir aracın piyasaya arzını ise yapım ve fonksiyonlarına ilişkin gerekçelerle yasaklayamaz veya kısıtlayamaz (m.6/2-3).
Piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşu, risk değerlendirme ilkeleri, şikâyetler ve diğer bilgiler doğrultusunda belge kontrollerini yeterli düzeyde yapar ve iktisadi işletmecilerden gerekli bilgi ve belgeleri isteyebilir (m.8/1). Tip onayı alan ürünler dışındaki parça ve donanımlar için de piyasa gözetimi hükümleri uygulanır (m.8/2).
Değerlendirmemiz: Yönetmelik hâlâ 4703 sayılı Kanuna, 2012 tarihli Bakanlık PGD Yönetmeliğine ve 2001/3529 sayılı Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmeliğe atıf yapar (m.6/4, m.76). 4703 sayılı Kanun 7223 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmış ve mevzuatta ona yapılan atıflar 7223’e yapılmış sayılmıştır (7223 m.25). 2012 tarihli PGD Yönetmeliği de 2021 tarihli Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı PGD Yönetmeliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır (STB PGD Yön. m.37). Bu nedenle bugün L kategorisi araçlarda yaptırımlar 7223 sayılı Kanuna, usul ise Otomotiv PGD Yönetmeliği ile 2021 tarihli STB PGD Yönetmeliğine göre yürütülmektedir; somut dosyada hangi yönetmeliğe dayanıldığı tebligattan kontrol edilmelidir.
Uygunluk Belgesi (CoC), Zorunlu Levha ve Tescil
Araç tip onayı sahibi imalatçı, onaylı tipe uygun olarak imal edilen her araçla birlikte basılı uygunluk belgesi verir. Belge alıcıya ücretsiz verilir ve teslimi açık bir talep ya da ek bilgi verilmesi gibi koşullara bağlanamaz. İmalatçı, imalat tarihinden sonraki 10 yıl içinde araç sahibinin talebi üzerine uygunluk belgesinin suretini düzenlemek zorundadır; bunun için alınacak ücret belgenin düzenlenme maliyetini aşamaz ve “suret” ifadesi belgenin ön yüzünde açıkça görünür (m.38/1). Uygunluk belgesi Türkçe ya da Avrupa Birliğinin resmî dillerinden birinde düzenlenir; başka bir dilde ise Türkçe çevirisi eklenir (m.38/3). Belgenin bütün maddeleri eksiksiz doldurulur (m.38/5).
Tam araç tip onayının zorunlu olduğu araçlar ancak geçerli bir uygunluk belgesinin bulunması koşuluyla piyasada bulundurulabilir, tescil edilebilir veya hizmete girebilir (m.43/1). Araç imalatçısı onaylı tipe uygun her araca uygun işaretlemeleri taşıyan zorunlu levhayı takar; aksam veya ayrı teknik ünite imalatçısı da onaylı tipe uygun her ürüne tip onay işaretini koyar, tip onay işareti zorunlu değilse en azından ticari unvanını veya markasını ve tip ya da tanıtım numarasını koyar (m.39/1-2). İmalatçılar adlarını, tescilli ticari unvanlarını veya markalarını ve Türkiye’deki iletişim adreslerini araç veya aksam üzerinde, mümkün değilse ambalajda veya eşlik eden belgede belirtir (m.9/8).
Uygunluk belgesi tarihine bağlı satış ve tescil süreleri de önemlidir. İmal edildiği dönemde geçerli tip onayı kapsamında olan, fakat zorunlu uygulama nedeniyle tip onayı geçerliliğini kaybetmeden önce tescil edilmemiş araçlarda uygunluk belgesi tarihleri dikkate alınır; tam araçlar ilgili zorunlu uygulama tarihinden itibaren 24 ay, tamamlanmamış araçlar 30 ay içinde satılıp tescil edilir; ilgili mevzuatta ayrı son tescil tarihleri öngörülmüşse onlar uygulanır (m.80/4). 30/01/2025 tarihli değişiklikle, uygunluk belgesi 1/1/2025 tarihine kadar Araç Sicil ve Tescil Sistemine kaydedilen araçlar için Ek IV’teki son tescil tarihlerinin uygulanmayacağı ve bu motosikletlerin tescilinin 80. maddenin dördüncü fıkrasının ilk iki cümlesine göre yapılacağı hükme bağlanmıştır (geçici m.1/6).
Uygulamada: Bayi veya ithalatçı stoktaki aracın uygunluk belgesini müşteriye ek ücret karşılığı vermeye çalışmamalı, belgenin dilini ve eksiksiz doldurulduğunu satıştan önce kontrol etmelidir. Belge eksikliği hem tescil sorununa hem de 7223 sayılı Kanun kapsamında belge yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle yaptırıma yol açabilir. Tüketicinin satış sonrası hakları için garanti belgesi ve satış sonrası hizmetler sayfamıza bakılabilir.
İthalatta Uygunluk Yazısı: 2026/31 Sayılı Tebliğ ve Ulusal Tip Onayı
Karayolu Taşıt Araçlarının İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/31), 1/1/2026’da yürürlüğe girmiş ve 2024/41 sayılı önceki Tebliği yürürlükten kaldırmıştır (m.4, m.5). Tebliğin 3. maddesinde sayılan eşyanın serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulmasında, gümrük beyannamesinin tescilinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca veya yetki verdiği kurum ya da kuruluşça yapılan kontrollere istinaden düzenlenen Uygunluk Yazısı aranır (m.3/1). Listede 87.11 pozisyonu “Motosikletler (mopedler dahil) ve bir yardımcı motoru bulunan tekerlekli taşıtlar (sepetli olsun olmasın), sepetler” tanımıyla bir bütün olarak yer alır; Tebliğ bu pozisyon için bir alt pozisyon istisnası öngörmez. Binek otomobilleri ve esas itibarıyla insan taşımak üzere imal edilmiş diğer motorlu taşıtlar (87.03; go-kart araçları hariç) ile eşya taşımaya mahsus motorlu taşıtlar (87.04) da listededir.
Dört tekerlekli motosikletlerin ve ATV’lerin hangi gümrük tarife pozisyonunda sınıflandırılacağı Gümrük Tarife Cetveline göre ayrıca belirlenmelidir; Tebliğde hem 87.03 hem 87.11 pozisyonları sayıldığından her iki durumda da Uygunluk Yazısı gündeme gelir. İthalatçının genel sorumluluğu ve gümrükte olumsuz sonuçlanan denetimler için ithalatçının sorumluluğu ve TAREKS rehberimize, makinelerdeki ithalat denetimi için traktör ve tarım römorku rehberimizdeki Uygunluk Yazısı anlatımına bakılabilir.
Avrupa Birliğinde uygulaması kabul edilene kadar ülkemizde AB tip onay belgesi yerine ulusal tip onay belgesi verilir (m.80/2). AB tip onayı belgesi olmayan ithal araçlar ulusal tip onayı belgesi almak zorundadır (m.80/5); Yönetmeliğe uygun AB tip onayı belgesi ibraz edilen araçlar için ise ulusal tip onayı belgesi düzenlenmez ve ulusal araç tip onayında 26/10/2016 tarihli Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin 22. maddesi uygulanır (m.80/7). Yurt içindeki teknik servislerin ilgili testleri yapamadığı durumlarda, Avrupa Birliğindeki onay kuruluşlarınca atanmış ve Bakanlığın uygun gördüğü teknik servislerin test raporlarının kullanılmasına imalatçının talebiyle izin verilir (m.80/7).
Yabancı imalatçı için zorunlu temsilci: Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışında yerleşik imalatçılar, onay işlemlerinde kendilerini Bakanlık nezdinde temsil etmek üzere Türkiye’de yerleşik bir temsilci atamak zorundadır; piyasa gözetimi ve denetimi için de Türkiye’de yerleşik bir temsilci atanır ve bu iki temsilci aynı kişi olabilir (m.9/4-5). İmalatçı temsilcisi; tanıtım dosyasını ve uygunluk belgelerini araçta 10 yıl, sistem ve aksamda 5 yıl boyunca Bakanlığa sunulmak üzere hazır bulundurur ve ciddi riskin giderilmesinde Bakanlıkla iş birliğini sağlar (m.11/1). Ayrıntı için yetkili temsilcinin sorumluluğu rehberimize bakılabilir.
İmalatçı, İthalatçı, Bayi ve Pazaryerinin Yükümlülükleri
Yönetmelik imalatçıyı, imalatçı temsilcisini, ithalatçıyı ve dağıtıcıyı “iktisadi işletmeci” olarak tanımlar (m.3). İmalatçı, aracın bütün imalat aşamalarına doğrudan katılmasa bile onay sürecinin bütün aşamalarından ve imalatın uygunluğundan Bakanlığa karşı sorumludur (m.9/6). İthalatçı yalnızca teknik düzenlemesine uygun ve güvenli ürünleri piyasaya arz edebilir; Avrupa Birliği tip onayı alan veya ulusal onay şartlarını sağlayan araçlar güvenli kabul edilir (m.12/1). 7223 sayılı Kanun da imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcı için genel yükümlülükler öngörür (7223 m.7, 9, 10).
İktisadi işletmecilerin başlıca yükümlülükleri
| İşletmeci | Yükümlülük | Dayanak |
|---|---|---|
| İmalatçı | Onaylı tipe uygun üretim; uygunluk belgesi ve zorunlu levha; uygunsuzlukta uygun hâle getirme, piyasadan çekme veya geri çağırma ve Bakanlığa ivedi bildirim; tanıtım paketi ve uygunluk belgesi kopyasını araçta 10, aksamda 5 yıl saklama | m.9, 10, 38, 39; 7223 m.7 |
| AB dışı imalatçının temsilcisi | Belgeleri hazır bulundurma, talep üzerine bilgi ve belge sunma, ciddi riskte iş birliği | m.9/4-5, 11; 7223 m.8 |
| İthalatçı | Piyasaya arzdan önce tanıtım paketi, tip onay işareti ve imalatçı bilgilerini teyit; aracı uygunluk belgesiyle birlikte sağlama; kendi adı ve iletişim adresini belirtme; Türkçe talimat; uygun değilse arz etmeme ve tescil ettirmeme; ciddi riskte imalatçıyı ve Bakanlığı bilgilendirme; şikâyet ve geri çağırma kaydı | m.12, 13; 7223 m.9 |
| Dağıtıcı (bayi, galeri, mağaza) | Satıştan önce zorunlu işaretleme veya tip onay işareti, belgeler ve Türkçe talimatları doğrulama; uygun değilse satmama ve tescil ettirmeme; imalatçıyı veya temsilcisini bilgilendirme; ciddi riskte Bakanlığa ivedi bildirim | m.14, 15; 7223 m.10 |
| Kendi markasıyla satan veya aracı değiştiren ithalatçı/dağıtıcı | İmalatçı sayılır ve imalatçının bütün yükümlülüklerine tabi olur | m.16; STB PGD Yön. m.20/1 |
| Bütün iktisadi işletmeciler | Talep üzerine, araçta 10 yıl, aksam ve parçada 5 yıl süreyle kimden tedarik edildiğini ve kime tedarik edildiğini açıklama | m.17 |
Dağıtıcı, imalatçı veya ithalatçının tespit edilemediği durumda yapılan bildirimin tebliğinden itibaren on iş günü içinde imalatçının, temsilcinin veya ithalatçının, bunları bilmiyorsa kendisinden önceki iktisadi işletmecinin isim ve irtibat bilgilerini bildirmezse imalatçı sayılır (STB PGD Yön. m.20/2). Bayi ve galerilerin sorumluluğu için dağıtıcıya ürün güvenliği cezası rehberimize bakılabilir.
Uygun olmayan bir ürünün internet üzerinden tanıtımı ve satışı yapılıyorsa yetkili kuruluş aracı hizmet sağlayıcıya içeriğin çıkarılması için bildirimde bulunur; içerik yirmi dört saat içinde çıkarılmazsa içeriğe erişimin engellenmesine karar verilir (7223 m.17/2). Bu yükümlülüğe aykırılık ayrıca idari para cezası gerektirir (7223 m.20/5). Değerlendirmemize göre aracı hizmet sağlayıcı konumundaki pazaryeri ve ilan siteleri, aracı kendi adına satmadıkça imalatçı, ithalatçı veya dağıtıcı yükümlülüklerine tabi olmaz; ancak bu bildirime uymak zorundadır.
Kurcalama, İptal Tertibatı, Modifiye ve Yedek Parça
Güvenliğin, elektromanyetik uyumluluğun, araç üzerindeki teşhis sisteminin, ses azaltma ya da kirletici emisyonu azaltma sistemlerinin etkinliğini düşüren iptal tertibatlarının kullanımı yasaktır. Motoru hasara veya kazaya karşı korumak için gerekli olan, motoru çalıştırma şartlarının ötesinde çalışmayan veya çalışma koşulları deney işlemlerine dâhil edilmiş tasarım unsurları iptal tertibatı sayılmaz (m.19/1).
İmalatçılar, L3e-A3 ve L4e-A3 alt kategorileri dışındaki L kategorisi araçları, güç üretme ve aktarma organlarının kurcalanmasını önleyecek özelliklerle donatmak zorundadır. Amaç, tip onayında belirlenmiş azami tork, güç veya azami tasarım hızını artırmaya yönelik ve güvenliği tehlikeye düşürebilecek modifikasyonları ve çevreye verilen zararı önlemektir (m.20/1). Güç organlarında modifikasyon yapılan araç, orijinal aracın piyasaya arzı sırasında yürürlükte olan teknik şartlara uymak zorundadır; modifiye edilen araç yeni bir kategori veya alt kategoriye girerse yeni tip onayı başvurusu gerekir (m.20/3).
Bir ithalatçı veya dağıtıcı aracı ilgili şartlara uygunluğunu etkileyebilecek şekilde değiştirirse imalatçı kabul edilir ve imalatçının yükümlülüklerine tabi olur (m.16). Örneğin hız sınırlayıcısı kaldırılarak ya da daha güçlü motor takılarak satılan bir moped, artık onaylı tipe uygun değildir ve L1e-B ölçütlerini aşıyorsa sınıflandırma kuralı gereği L3e kategorisine girer (m.4/4). Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik (RG 26/10/2016-29869) kapsamındaki tadilat ve montaj işlemleri ise Otomotiv PGD Yönetmeliğinin kapsamı dışında bırakılmıştır (Otomotiv PGD Yön. m.2/2).
Bir aracın güvenliği veya çevresel performansı bakımından temel nitelikteki sistemlerin doğru çalışmasına ciddi risk oluşturabilecek parça ve donanım, Bakanlık izin vermedikçe piyasaya arz edilemez; bu parçaların listesi uygulama mevzuatıyla belirlenir. Orijinal parçalar ve Ek II’deki mevzuata göre tip onayı almış parçalar bu kısıtlamanın dışındadır; yarış ve karayolu için ikili amaçla tasarlanmış listedeki parçalar şartları sağlamadıkça karayolunda kullanılacak araçlar için halka satılamaz (m.50/1-3). Bu yazının hazırlandığı tarihte L kategorisi için böyle bir listenin yayımlanıp yayımlanmadığını tespit edemedik. Araç dışındaki aksam ve ayrı teknik üniteler ancak Ek II’deki mevzuatın şartlarını sağlar ve uygun şekilde işaretlenirse piyasada bulundurulabilir (m.45/1). Yedek parçada E işareti ve tip onayı için oto yedek parça rehberimize bakılabilir.
Elektromanyetik uyumluluk ve elektrik güvenliği: Elektromanyetik uyumluluğu bu Yönetmelik ve uygulama mevzuatı kapsamına giren L kategorisi araçlar ve bunların sistem ve aksamları, ayrıca Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliğine tabi değildir (m.18/2). Elektrikle ilgili tehlikeleri Yönetmelik kapsamında düzenlenen araç aksamları da Alçak Gerilim Yönetmeliğine tabi değildir (m.22/4). Buna karşılık aracın dışında satılan şarj cihazı gibi ürünler kendi teknik düzenlemesine göre değerlendirilir.
Denetim Nasıl İşler: Belge Kontrolü, Numune ve Risk Değerlendirmesi
Yetkili kuruluş piyasaya arz edilen veya piyasada bulundurulan ürünleri depoda, nakil aracında, iş yerinde ve üretim tesisinde denetleyebilir; işaret veya belge kontrolü, duyusal inceleme, numune alma ve test yoluyla denetler ve iktisadi işletmeciden belge, bilgi ve kayıt isteyebilir (7223 m.16/1-2). Uygunluk işareti veya teknik düzenlemenin gerektirdiği teknik dosya, etiket ve talimatların bulunmaması, eksik veya yanlış olması hâlinde risk değerlendirmesi için yeterli gerekçe bulunduğu varsayılabilir (7223 m.16/4; STB PGD Yön. m.13). Denetim günü yapılması gerekenler için denetim geldiğinde ilk 24 saat rehberimize bakılabilir.
Otomotiv ürünlerinde test sonucunda numune uygun çıkarsa test, nakliye, bindirme ve indirme ücretleri Bakanlığa aittir; numune teknik düzenlemeye uygun veya güvenli çıkmazsa bu ücretler üreticiye aittir ve 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir (Otomotiv PGD Yön. m.8/1-2). Numune üretici dışındaki bir firmadan alındıysa bedeli üretici tarafından o firmaya ödenir (m.8/3). Test raporuna itiraz ve şahit numune konusu için ürünüm testten kaldı rehberimize bakılabilir.
Ürünün ciddi risk taşıdığına dair güçlü emareler varsa Bakanlık kontrol tamamlanıncaya kadar ürünün piyasaya arzını ve piyasada bulundurulmasını geçici olarak durdurur; bu süre teknik gerekçe yoksa dört günü aşamaz (STB PGD Yön. m.17/1, 4). Ciddi risk değerlendirmesi, tehlikenin niteliği ve gerçekleşme olasılığı göz önünde bulundurularak yapılır; daha yüksek bir güvenlik seviyesinin mümkün olması veya piyasada daha düşük riskli ürünlerin bulunması, ürünün güvenli olmadığı anlamına gelmez (7223 m.16/3).
Uygunsuzluk ve Güvensizlik Kararları: Düzeltme, Piyasaya Arz Yasağı, Toplatma, Trafikten Men
Bakanlık, Yönetmelik kapsamındaki bir aracın veya aksamın insan sağlığı ve güvenliği ya da kamu çıkarları bakımından risk oluşturduğunu tespit ederse, iktisadi işletmeciden ürünün piyasadan çekilmesini, güvenli hâle getirilmesi için gerekli düzeltici tedbirlerin alınmasını, güvenli hâle getirilemiyorsa bertaraf edilmesini ister (m.46/1). İşletmeci yeterli tedbir almazsa Bakanlık ürünün piyasada bulundurulmasını, tescilini veya hizmete girmesini yasaklamak ya da kısıtlamak, piyasadan çekilmesini veya geri çağrılmasını sağlamak için gereken tüm önlemleri alır (m.46/4).
Araç şartlara uygun ve doğru işaretlenmiş olsa bile güvenlik bakımından ciddi risk oluşturuyorsa ya da çevreye veya kamu sağlığına ciddi zarar verebilecekse Bakanlık, işletmeciden riskin niteliğiyle orantılı makul bir süre içinde piyasadan çekme veya geri çağırma dâhil tüm tedbirleri almasını ister ve imalatçı bu tedbirleri alana kadar bu araçların tesciline izin vermeyebilir (m.48/1). Uygunluk belgesi bulunan veya onay işareti taşıyan yeni araçların onaylı tipe uygun olmadığı anlaşılırsa Bakanlık, tip onayının geri çekilmesi dâhil gerekli tedbirleri alır; tip onayı belgesindeki veya tanıtım paketindeki özelliklerden sapmalar onaylı tipe uygunsuzluk sayılır (m.49/1-2).
Tespit türüne göre süreç ve süreler
| Tespit | İstenecek işlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Güvensiz olmayan teknik düzenlemeye uygunsuzluk (otomotiv) | Düzeltici faaliyet planı sunma ve uygunsuzluğu giderme | Plan için 30 gün (talep üzerine bir kez 30 güne kadar uzatma); düzeltme süresi en çok 1 yıl | Otomotiv PGD Yön. m.9/1 |
| Şekli uygunsuzluk (belge, etiket, işaret, Türkçe talimat eksikliği) | Uygunsuzluğu giderme, gerekirse önlem; düzeltici önlem planı ile il müdürlüğüne başvuru | Başvuru 10 iş günü; süre en çok 6 ay, kusursuz hâllerde en çok 6 ay ek süre | STB PGD Yön. m.13, 14 |
| Güvensiz ürün (otomotiv) | Piyasaya arz yasağı, toplatma, hizmet dışı bırakma, bertaraf, gerektiğinde trafikten men | Önlemden önce savunma 10 gün; düzeltilebilir güvensizlikte 15 gün içinde plan (iki aya kadar uzatılabilir), düzeltme en çok 6 ay | Otomotiv PGD Yön. m.10 |
| Risk taşıyan ürün (genel usul) | Riski giderecek önlemler, duyuru yöntemi, dağıtıcıların bilgilendirilmesi | Başvuru 10 iş günü | STB PGD Yön. m.15 |
| Ciddi risk emaresi | Geçici durdurma; kontrol sonucuna göre önlem | En çok 4 gün (teknik gerekçe yoksa) | STB PGD Yön. m.17 |
| Onaylı tipe uygunsuzluk | İmalattaki araçların uygun hâle getirilmesi, gerekirse tip onayının geri çekilmesi | Yabancı onay kuruluşundan istenen işlem en geç 3 ay | AB/168/2013 Yön. m.49 |
| Uygun ama ciddi risk taşıyan araç | Piyasadan çekme veya geri çağırma; tescile izin verilmemesi | Riskin niteliğiyle orantılı makul süre | AB/168/2013 Yön. m.48 |
Güvenli olmadığı tespit edilen otomotiv ürünleri için ürünün piyasaya arzının yasaklanması, piyasadaki ürünlerin toplatılması, gerektiğinde hizmet dışı bırakılması, güvenli hâle getirilemiyorsa bertaraf edilmesi ve gerektiğinde trafikten men edilmesinin sağlanması kararlarından uygun olanlar orantılılık ilkesi gözetilerek verilir (Otomotiv PGD Yön. m.10/1). Uygunluk işaretinin veya belgelerin gerçeği yansıtmadığı, tahrif ya da taklit edildiği tespit edilirse Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur (Otomotiv PGD Yön. m.9/2).
Yetkili kuruluş, iktisadi işletmecinin aldığı düzeltici önlemleri ve kendi aldığı önlemleri internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete ya da internet haber sitesinde ivedilikle ilan eder (7223 m.16/8). Bu ilanlar GÜBİS’te de yer alır; kaydın güncellenmesi ve itibar zararı için firmam GÜBİS’te ilan edildi rehberimize bakılabilir. Bütün kararlarda gerekçenin ayrıntılı açıklanması ve ilgilinin başvurabileceği çözüm yolları ile sürelerin bildirilmesi zorunludur (m.53; 7223 m.16/5).
Usul farkına dikkat: Otomotiv PGD Yönetmeliği güvensizlik önlemlerinden önce savunma için on gün öngörür (m.10/2); 7223 sayılı Kanun ise ciddi risk hâlleri dışında savunma için on iş gününden az olmamak üzere makul süre verilmesini zorunlu tutar (7223 m.16/5). Değerlendirmemize göre Kanunun öngördüğü on iş günü asgari güvencedir; tebligattaki süre bundan kısaysa bu husus savunmada ve davada ileri sürülebilir. Ayrıntılar için savunma yazısı rehberimize bakılabilir.
Gönüllü Geri Çağırma ve Seri Sonu Araçlar
İmalatçı, piyasaya arz ettiği bir aracın Yönetmeliğe uygun olmadığını düşünürse aracı uygun hâle getirmek, piyasadan çekmek veya geri çağırmak için düzeltici önlemleri hızla almak ve Bakanlığı ivedilikle bilgilendirmek zorundadır (m.10/1). Tam araç tip onayı almış imalatçı, araca takılan bir sistem, aksam veya parçanın güvenlik, kamu sağlığı ya da çevre bakımından ciddi risk oluşturması nedeniyle araçları geri çağırmak zorunda kalırsa Bakanlığı derhal bilgilendirir ve riski ortadan kaldıracak çözüm yollarını önerir; çözüm yolları yetersiz kalırsa tip onayının geri çekilmesi dâhil koruyucu tedbirler alınabilir (m.52/1-4).
Otomotiv PGD Yönetmeliği, Bakanlığın müdahalesine gerek kalmadan yapılan gönüllü geri çağırmayı düzenler. Bakanlıkça denetlenen ve güvensiz olduğu tespit edilen ürünlerde denetim tarihinden sonra bu yol kullanılamaz (m.11/1). L kategorisi araçlarda başvuruyla birlikte ürüne onay veren onay kuruluşunun AB/168/2013 Yönetmeliğinin 52. maddesine göre bilgilendirildiğine dair belgeler il müdürlüğüne verilir; eksik başvuru değerlendirmeye alınmaz (m.11/2). Düşük riskli faaliyetler yalnızca Bakanlığın internet sayfasında ilan edilir; yüksek riskli faaliyetlerde bir yıla kadar süre verilir ve araç sahiplerine bildirim yapılır (m.11/3). Gönüllü geri çağırmanın adımları motorlu araçta geri çağırma rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Geri çağırma duyurusunda ürünün teslim alınacağı veya onarılacağı adresler ve nihai kullanıcıya sunulan seçenekler yer alır; işletmeci sorunun giderilmesi, teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya eşdeğer güvenli ürünle değiştirme seçeneklerinden en az birini sunar ve bütün masrafları üstlenir (7223 m.19/2-4). Uygunsuzluğu yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan tespit edip geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye 7223 sayılı Kanundaki idari yaptırımlar uygulanmaz (7223 m.21/1). Bildirim ve duyuru yükümlülüğü için gönüllü geri çağırma rehberimize bakılabilir.
Tip onayı geçerliliğini yitiren bir araç tipine uygun, imalat tarihinde geçerli tip onayı bulunan, ancak tip onayı geçerliliğini yitirmeden önce tescil edilmemiş ve hizmete girmemiş araçlar seri sonu araç olarak satılabilir ve tescil edilebilir. Bu imkân tam araçlar için tip onayının geçersiz hâle geldiği tarihten itibaren 24 ay, tamamlanmış araçlar için 30 ay geçerlidir; imalatçı onay kuruluşuna talepte bulunur ve onay kuruluşu üç ay içinde karar verir. Seri sonu araç sayısı, hangisi yüksekse, 100 aracı veya son iki yılda tescil edilen araç sayısının yüzde 10’unu geçemez ve uygunluk belgesinde “seri sonu” ibaresi yer alır (m.44/1-5; m.80/5).
2026 İdari Para Cezaları ve Sorumluluktan Kurtulma
Yönetmeliğin ve Ek II’deki mevzuatın ihlalinde 4703 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir (m.76); bu atıf bugün 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılır (7223 m.25/2). 7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki tutarlar 2026 yılı için Ticaret Bakanlığının 2026/13 sayılı Tebliğiyle yeniden belirlenmiştir; aşağıdaki tutarlar mevzuat.gov.tr’deki Kanun metninde parantez içinde işlenen 1/1/2026–31/12/2026 değerleridir.
2026 yılında uygulanan idari para cezaları (7223 m.20; 2026/13 sayılı Tebliğ)
| Aykırılık | L kategorisi araçta örnek | 2026 tutarı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılık | Fren veya yapısal kusuru nedeniyle güvensiz motosikletin piyasaya arzı | 434.505 TL – 4.345.058 TL | m.20/1-a |
| Teknik düzenlemenin ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırılık | Güvenlik riski taşımayan onaylı tipe uygunsuzluk | 173.801 TL – 1.738.022 TL | m.20/1-b |
| Uygunluk değerlendirmesi, belge ve işaret; ithalatçının teyit yükümlülüğü | Uygunluk belgesinin düzenlenmemesi; ithalatçının tip onay işaretini teyit etmemesi | 173.801 TL – 1.738.022 TL | m.20/1-c |
| Seri üretimde uygunluk, izleme, risk bilgisi, düzeltici önlem ve talimatlara uyma; duyuru | Uygunsuzluğu öğrenip düzeltici önlem almamak ve Bakanlığı bilgilendirmemek | 86.900 TL – 869.010 TL | m.20/1-ç |
| Belge saklama, tanımlama ve iletişim bilgisi, Türkçe talimat, dağıtıcı yükümlülükleri, geri çağırma duyurusu ve seçenekleri | Türkçe kullanım kılavuzu olmadan satış; bayinin uygunluğu doğrulamadan satış | 60.830 TL – 608.307 TL | m.20/1-e |
| Denetimin engellenmesi | Depoya girişe veya belge incelemesine izin vermemek | 60.830 TL – 608.307 TL | m.20/2 |
| Aracı hizmet sağlayıcının içeriği çıkarmama yükümlülüğü | Uygunsuz araç ilanının 24 saat içinde kaldırılmaması | 173.801 TL – 1.738.022 TL | m.20/5 |
Birinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle ayrıca (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (7223 m.20/7). Aynı uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında her tekrar için bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8); tekerrür ve aynı ürüne birden fazla ceza konusu tekerrür rehberimizde işlenmiştir. Cezalar idari önlemlerin uygulanmasına engel değildir, tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ile ceza verilecek kişinin ekonomik durumu dikkate alınır (m.20/9-11). İdari para cezası kararları denetim Genel Müdürlük personelince yapılmışsa bakan yardımcısı, il müdürlüğü personelince yapılmışsa il müdürü tarafından verilir; uygunsuzluk başka ilde tespit edilse de işletmecinin yerleşik olduğu il müdürlüğü cezayı uygular (STB PGD Yön. m.30/1-2).
İmalatçı veya ithalatçı; ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının ya da üçüncü bir kişinin müdahalesinden veya kullanıcıdan kaynaklandığını ya da uygunsuzluğun teknik düzenlemelere uygun üretimden kaynaklandığını ispatlarsa idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/2). Kullanıcının hız sınırlayıcıyı kaldırması veya egzozu değiştirmesi gibi sonradan yapılan müdahaleler bu bakımdan önem taşır; ancak müdahale bayi tarafından yapılmışsa bayi imalatçı sayılabilir (AB/168/2013 Yön. m.16).
Ödeme ve indirim: Kabahatler Kanunu, ödeme süresi içinde ödenen idari para cezalarında yüzde 25 indirim öngörür ve ödemenin kanun yoluna başvurma hakkını etkilemeyeceğini belirtir (5326 s.K. m.17/6). 7223 sayılı Kanun kendi ödeme süresini düzenlediğinden (m.20/10) indirimin bu cezalara uygulanıp uygulanmayacağı tebligattaki açıklama ve idarenin uygulamasıyla birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Ayrıntılar için ürün güvenliği idari para cezasına itiraz rehberimize bakılabilir.
Savunma, İtiraz ve İptal Davası: Süreler
7223 sayılı Kanun kapsamında verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (7223 m.22/2). Bu nedenle toplatma, piyasaya arz yasağı ve idari para cezası kararlarına karşı yol, sulh ceza hâkimliği değil idare mahkemesidir. Dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Dava açılmadan önce, dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur (İYUK m.11/1).
Dava açmak kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27/2). Toplatma ve tescile izin verilmemesi gibi kararlarda stok, bayi ağı ve araç sahipleri üzerindeki etkiler yürütmenin durdurulması talebinde somut olarak gösterilmelidir.
L kategorisi araç dosyalarında süre takvimi
| İşlem | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Savunma (ciddi risk dışında) | En az 10 iş günü | Savunma yazısının tebliği | 7223 m.16/5 |
| Savunma (otomotiv güvensizlik önlemi öncesi) | 10 gün | Tebligatın ulaşması | Otomotiv PGD Yön. m.10/2 |
| Düzeltici faaliyet planı (uygunsuzluk) | 30 gün (+30 gün bir kez) | Bildirim | Otomotiv PGD Yön. m.9/1-b |
| Düzeltici önlem planı başvurusu (şekli uygunsuzluk / risk) | 10 iş günü | Talebin tebliği | STB PGD Yön. m.14/3, m.15/3 |
| İdari para cezasının ödenmesi | 1 ay | Tebliğ | 7223 m.20/10 |
| İptal davası | 60 gün | Yazılı bildirim | 7223 m.22/2; İYUK m.7 |
| Tazminat zamanaşımı | 3 yıl / her hâlde 10 yıl | Zarar ve yükümlünün öğrenilmesi / zararın doğumu | 7223 m.6/6 |
| Belge saklama | Araçta 10 yıl, aksamda 5 yıl | Piyasaya arz | AB/168/2013 Yön. m.10/3, 13/3, 17 |
Güvensiz araç nedeniyle bir kişi veya mal zarar görürse imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat eder ve birden fazla sorumlu müteselsilen sorumludur (7223 m.6/1-3). Ürün sorumluluğu davaları için güvensiz ürün nedeniyle tazminat davası rehberimize, yaralanmalı olaylarda yöneticilerin cezai sorumluluğu için güvensiz üründe ceza sorumluluğu rehberimize bakılabilir.
Savunma ve dava süreleriniz işliyor
Belgelerinizi, kararın gerekçesini ve sürelerinizi birlikte değerlendirmek için: 0554 648 37 15.
Varsayımsal Örnekler, Sık Yapılan Hatalar ve Adım Adım Yol Haritası
Varsayımsal örnek 1: Bir ithalatçı, Avrupa Birliği dışında üretilen elektrikli mopetleri ithal ediyor. Araçların tip onayı belgesi bulunmasına rağmen bayilerde yapılan denetimde Türkçe kullanım kılavuzunun bulunmadığı ve bazı araçlarda ithalatçının iletişim bilgilerinin yer almadığı tespit ediliyor. Bu tablo şekli uygunsuzluk olarak değerlendirilebilir: ithalatçıdan on iş günü içinde düzeltici önlem planı sunması istenir (STB PGD Yön. m.13, 14). Uygunsuzluk giderilmezse Türkçe talimat yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle 60.830 TL – 608.307 TL aralığında ceza gündeme gelebilir (7223 m.9/1-e, m.20/1-e).
Varsayımsal örnek 2: Bir bayi, satışları artırmak amacıyla L1e-B sınıfındaki mopetlerin hız sınırlayıcısını kaldırarak satıyor. Değiştirilen araç onaylı tipe uygun değildir; bayi aracı şartlara uygunluğunu etkileyecek şekilde değiştirdiği için imalatçı sayılır (AB/168/2013 Yön. m.16). Araç 45 km/saat sınırını aştığı için artık mopet değildir ve sınıflandırma kuralı gereği motosiklet kategorisine girer (m.4/4); bu da sürücü belgesi ve tescil bakımından alıcıyı da etkiler. İthalatçı bu müdahaleyi ispatlarsa kendisine idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/2-b).
Varsayımsal örnek 3: Bir ATV ithalatçısı, kullanıcı şikâyetleri üzerine bir partide fren hortumu bağlantısında kusur bulunduğunu öğreniyor ve Bakanlık denetimi başlamadan önce gönüllü geri çağırma başvurusu yapıyor; onay kuruluşunun bilgilendirildiğine dair belgeleri ekliyor. Kusuru kendiliğinden tespit edip geri çağırma dâhil tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1; Otomotiv PGD Yön. m.11/1-2). Aynı durumda denetimden sonra harekete geçilseydi gönüllü yol kapanacaktı.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Doğru yaklaşım |
|---|---|---|
| Aracı “arazi aracı” veya “yarış aracı” diye pazarlayıp tip onayı almamak | Karayolu kullanımına yönelik araçta istisna geçersiz; piyasaya arz yasağı ve ceza | Kapsamı m.1/3 ve m.1/5’e göre belgeyle ortaya koymak |
| Uygunluk belgesini ücret karşılığı vermek veya eksik doldurmak | Tescil sorunu; belge yükümlülüğüne aykırılık | Belgeyi ücretsiz, eksiksiz ve Türkçe çevirisiyle teslim etmek (m.38) |
| AB dışı imalatçı için Türkiye temsilcisi atanmadan ithalat | Onay ve denetim süreçlerinde muhatap bulunamaz | Onay ve PGD için temsilci atamak (m.9/4-5) |
| Hız sınırlayıcı kaldırma, güç artırma, egzoz değişikliği | Bayi imalatçı sayılır; araç başka kategoriye geçebilir | Modifikasyonu tip onayı kapsamında yapmak veya hiç yapmamak (m.16, 19, 20) |
| Savunma süresini kaçırmak veya yalnızca genel itiraz yazmak | Önlem ve ceza savunma alınmadan kesinleşir | Tebligattaki süre içinde teknik ve hukuki savunma vermek |
| Tedarik zinciri kayıtlarını tutmamak | Geri çağırmada araçlara ulaşılamaz; ceza riski artar | Araçta 10 yıl kayıt tutmak (m.17; STB PGD Yön. m.11) |
Adım adım ne yapılmalı?
- Aracın Yönetmeliğin kapsamında olup olmadığını ve hangi L kategorisine girdiğini Ek I ölçütleriyle belirleyin; KTK’daki tanımla farkı not edin.
- Tip onayı belgesi, uygunluk belgesi, zorunlu levha, Türkçe kullanım kılavuzu ve imalatçı/ithalatçı bilgilerini araç bazında kontrol edin.
- İthal araçta 2026/31 sayılı Tebliğe göre Uygunluk Yazısı sürecini ve Avrupa Birliği dışındaki imalatçı için Türkiye temsilcisini netleştirin.
- Bayi ağında modifikasyon yapılmadığını yazılı talimat ve denetimle güvenceye alın; tedarik zinciri kayıtlarını 10 yıl saklayın.
- Uygunsuzluk veya risk öğrenildiğinde Bakanlık denetimini beklemeden düzeltici önlem ve gerekirse gönüllü geri çağırma başvurusu yapın.
- Denetim tutanağı, savunma yazısı veya karar geldiğinde süreleri hemen takvime işleyin; savunmayı teknik rapor ve belgelerle verin.
- Kararın gerekçesini, dayanılan yönetmeliği ve süreleri kontrol edin; gerekirse 60 gün içinde iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi değerlendirin.
Kurumsal düzeyde şikâyet kaydı, iç denetim ve geri çağırma planı kurmak için ürün güvenliği uyum programı rehberimize, Avrupa Birliğine ihraç edilen araçlarda Safety Gate bildirimleri için Safety Gate rehberimize bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Motosiklet tip onayı hangi yönetmeliğe tabidir?
İki veya üç tekerlekli motorlu araçlar ve dört tekerlekli motosikletler, İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların ve Dört Tekerlekli Motosikletlerin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmeliğe (AB/168/2013; RG 22/08/2015-29453) tabidir. Yönetmelik 1/1/2018’de yürürlüğe girmiştir (m.83).
Motosiklet ve mopette tip onayını ve denetimi hangi kurum yapar?
Yönetmelik kapsamındaki araçlarda Bakanlık hem onay kuruluşu hem de piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşudur (AB/168/2013 Yön. m.6/1). Bu görev bugün Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yürütülür.
ATV ve dört tekerlekli motosiklet tip onayına tabi midir?
Evet. Karayolunda giden hafif ve ağır dört tekerlekli motosikletler L6e ve L7e kategorilerindedir; her arazide gidebilen ağır dört tekerlekli motosikletler (L7e-B) de açıkça kapsama alınmıştır (m.1/3-b, m.4/2).
Hangi araçlar Yönetmeliğin kapsamı dışındadır?
Azami tasarım hızı 6 km/saati aşmayan araçlar, yalnızca yarış için tasarlanan araçlar, 250 W ve 25 km/s sınırındaki pedal destekli bisikletler, kendi kendini dengeleyen araçlar ve oturma yeri bulunmayan araçlar gibi araçlar kapsam dışındadır (m.1/5).
Mopet ile motosiklet arasındaki sınır nedir?
İki tekerlekli mopet (L1e-B) için azami tasarım hızı 45 km/saat, içten yanmalı motorda 50 cm³ ve 4000 W sınırı uygulanır; bu ölçütlerden birini aşan iki tekerlekli araç L3e motosiklet kategorisine girer (m.4/4, Ek I).
Uygunluk belgesi için ücret alınabilir mi?
Hayır. İmalatçı uygunluk belgesini her araçla birlikte alıcıya ücretsiz verir. İmalat tarihinden sonraki 10 yıl içinde talep edilen suret için alınacak ücret belgenin düzenlenme maliyetini aşamaz (m.38/1).
Uygunluk belgesi olmayan motosiklet satılabilir mi?
Tam araç tip onayının zorunlu olduğu araçlar ancak geçerli bir uygunluk belgesinin bulunması koşuluyla piyasada bulundurulabilir, tescil edilebilir veya hizmete girebilir (m.43/1).
Motosiklet ithalatında gümrükte hangi belge aranır?
87.11 pozisyonundaki motosikletler (mopedler dahil) için gümrük beyannamesinin tescilinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca veya yetki verdiği kuruluşça yapılan kontrollere istinaden düzenlenen Uygunluk Yazısı aranır (2026/31 sayılı Tebliğ m.3).
Bayi hız sınırlayıcıyı kaldırırsa kim sorumlu olur?
Aracı şartlara uygunluğunu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı veya dağıtıcı imalatçı kabul edilir ve imalatçının yükümlülüklerine tabi olur (AB/168/2013 Yön. m.16). Müdahalenin dağıtıcıdan kaynaklandığını ispatlayan imalatçı veya ithalatçıya idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/2-b).
Motosiklette ürün güvenliği cezası 2026’da ne kadar?
Güvensiz aracın piyasaya arzı 434.505 TL – 4.345.058 TL; ürün güvenliği dışındaki aykırılıklar ve belge-işaret yükümlülükleri 173.801 TL – 1.738.022 TL; düzeltici önlem ve bildirim yükümlülükleri 86.900 TL – 869.010 TL; Türkçe talimat ve dağıtıcı yükümlülükleri 60.830 TL – 608.307 TL idari para cezasına konu olabilir (7223 m.20; 2026/13 sayılı Tebliğ).
Bakanlık güvensiz motosikletin tescilini durdurabilir mi?
Evet. Araç şartlara uygun olsa bile ciddi risk oluşturuyorsa Bakanlık, imalatçı gerekli tedbirleri alana kadar bu araçların tesciline izin vermeyebilir (AB/168/2013 Yön. m.48/1). Yeterli tedbir alınmazsa tescil yasaklanabilir veya kısıtlanabilir (m.46/4).
Toplatma veya ceza kararına karşı dava süresi nedir?
7223 kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı İYUK hükümlerine göre idari yargı yolu açıktır (m.22/2). İdare mahkemesinde dava açma süresi yazılı bildirimden itibaren altmış gündür (İYUK m.7); dava açmak yürütmeyi kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; motosiklet, moped, üç ve dört tekerlekli motosiklet ile ATV dosyalarında aracın L kategorisinin ve Yönetmeliğin kapsamının belirlenmesi, uygunluk belgesi ve Uygunluk Yazısı süreçleri, Bakanlık denetiminde savunma ve düzeltici faaliyet planı, gönüllü geri çağırma başvurusu, toplatma, piyasaya arz yasağı, tescilin durdurulması ve 7223 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezalarına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile tedarikçiye rücu ve tazminat talepleri konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Savunma ve dava süreleriniz işliyor
Belgelerinizi, kararın gerekçesini ve sürelerinizi birlikte değerlendirmek için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz YollarıÜrün güvenliği rehberlerinin tamamı
- GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleri
- Motorlu Araçta Geri Çağırma (Recall) ve Tip Onayı Uygunsuzluğu
- Elektrikli Scooter, Hoverboard ve E-Bisiklette Ürün Güvenliği
- Oto Yedek Parça ve Aksesuarda Tip Onayı ve E İşareti
- Traktör ve Tarım Römorkunda Tip Onayı (AB/167/2013)
- Ürün Güvenliği Savunma Yazısı Geldi
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezasına İtiraz ve İptal Davası
- İthalatçının Sorumluluğu ve TAREKS
- Dağıtıcıya Ürün Güvenliği Cezası
- Güvensiz Ürün Nedeniyle Tazminat Davası
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların ve Dört Tekerlekli Motosikletlerin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik (AB/168/2013) (RG 22/08/2015-29453; değişiklikler RG 30/12/2016-29934, 30/12/2021-31705 2. mük., 31/12/2022-32060, 30/01/2025-32798, 31/12/2025-33124 6. mük.; mevzuat.gov.tr konsolide metni) m.1, 2, 2/A, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 22, 38, 39, 43, 44, 45, 46, 48, 49, 50, 52, 53, 76, 80, 81, 82, 83, geçici m.1 ve Ek I (RG eki); 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.5, 6, 7, 8, 9, 10, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 25 ve 2026/13 sayılı Tebliğ tutarları (mevzuat.gov.tr metni); Karayolu Taşıt Araçlarının İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/31) (RG 31/12/2025-33124, 4. mük.) m.3–5; Otomotiv Ürünlerine İlişkin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 22/02/2018-30340) m.2, 8, 9, 10, 11; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 14/07/2021-31541) m.11, 13, 14, 15, 17, 20, 30, 37; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.3, 29; 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 27; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/6. Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada hukuki değerlendirme yerine geçmez.


