Tanınmış marka, sıradan markadan daha geniş korunur: Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmış tescilli bir marka, aynı veya benzer işaretin farklı mal ve hizmetlerde kullanılmasına ve tescil edilmesine karşı da korunur; yeter ki bu kullanım markanın itibarından haksız yarar sağlasın, itibarına zarar versin veya ayırt edici karakterini zedelesin ve kullananın haklı bir sebebi bulunmasın (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/5 ve m.7/2-c). Türkiye’de tescilli olmayan bir marka ise Paris Sözleşmesi anlamında tanınmışsa, aynı veya benzer mallardaki başvurulara itirazla korunur (m.6/4). Tanınmışlığı iddia eden ispat eder. Tanınmışlık sabit bir olgu kabul edilmez; her uyuşmazlıkta, ilgili tarih itibarıyla delillerle ayrıca incelenir. Mahkemeden tek başına “markanın tanınmış olduğunun tespiti” istenemez (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7).
Bu rehber; markasının başka sektörlerde taklit edildiğini gören marka sahipleri, yayıma itirazı farklı sınıf gerekçesiyle reddedilen işletmeler, Türkiye’de tescili olmayan yabancı marka sahipleri ve “tanınmış markaya benzerlik” gerekçesiyle itiraz, hükümsüzlük veya tecavüz davasıyla karşılaşan işletmeler için yazıldı. Paris Sözleşmesi anlamında tanınmış marka ile Türkiye’de tanınmış markanın farkını, farklı mal ve hizmetlerde korumanın şartlarını, itibardan haksız yarar, itibara zarar ve ayırt edici karakterin zedelenmesi hâllerini, tanınmışlığın nasıl ispat edileceğini, Türk Patent ve Marka Kurumunun tanınmış marka kaydının değerini, kullanım ispatı, sessiz kalma ve kötüniyet kurallarını ve savunma araçlarını kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatıyor. Sayfada Kurul kararının iptali davası, farklı sınıftaki markaya karşı hükümsüzlük ve tecavüz davası ile tanınmışlık iddiasına karşı cevap dilekçesi örnekleri yer alıyor. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/4, 6/5, 6/9, 7/2-c, 18, 19, 20, 25, 29, 149, 155, 156 ve 159; Sınai Mülkiyetin Korunmasına Dair Paris Sözleşmesi m.6bis (1 inci mükerrer 6 ncı madde); Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması (TRIPS) m.16/2-3; 5000 sayılı Kanun m.15/C; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A ve 55; Anayasa m.90/5. Kanun hükümleri 16 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinler esas alınarak değerlendirilmiştir. Yargıtay kararlarının bir kısmı, tam metinlerine erişilemediğinden öğretide aktarıldığı şekliyle anılmıştır.
Tanınmış Marka Nedir? Kanundaki Üç Ayrı Koruma
Sınai Mülkiyet Kanunu tanınmış markayı tanımlamaz; tanınmışlığa üç ayrı yerde farklı sonuçlar bağlar. Bunlardan ilki, Türkiye’de tescilli olması gerekmeyen ve Paris Sözleşmesine dayanan korumadır (m.6/4). İkincisi, Türkiye’de tescil edilmiş veya daha önce başvurusu yapılmış ve Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmış markanın farklı mal ve hizmetlerdeki başvurulara karşı korunmasıdır (m.6/5). Üçüncüsü ise aynı korumanın tecavüz davasındaki karşılığıdır (m.7/2-c). Hangi hükme dayanılacağı; markanın tescilli olup olmadığına, malların benzer olup olmadığına ve tanınmışlığın nerede kazanıldığına göre belirlenir.
Tanınmış markanın korunduğu hükümler
| Hüküm | Kimi korur? | Hangi mallarda? | Sonuç |
|---|---|---|---|
| SMK m.6/4 (Paris Sözleşmesi m.6bis) | Paris Sözleşmesi anlamında tanınmış marka sahibini; Türkiye’de tescil şartı yoktur | Aynı veya benzer mal ve hizmetlerde | İtiraz üzerine başvurunun reddi; tescil edilmişse hükümsüzlük (m.25/1) |
| SMK m.6/5 | Türkiye’de tescilli veya daha önce başvurusu yapılmış ve Türkiye’de tanınmış marka sahibini | Aynı, benzer veya farklı mal ve hizmetlerde | İtiraz üzerine başvurunun reddi; tescil edilmişse hükümsüzlük (m.25/1) |
| SMK m.7/2-c | Türkiye’de tescilli ve tanınmış marka sahibini | Aynı, benzer veya farklı mal ve hizmetlerde | Kullanımın yasaklanması, tecavüz davası, ihtiyati tedbir, tazminat (m.29, 149, 159) |
| TTK m.55/1-a-4 | Tescilli olsun olmasın, karıştırılmaya yol açan kullanıma karşı işaret sahibini | Karıştırılma ihtimalinin bulunduğu her alanda | Haksız rekabetin tespiti, men’i, ref’i ve tazminat (TTK m.56) |
Tanınmışlık, olağan karıştırılma ihtimali değerlendirmesinde de rol oynar; ancak orada yalnızca aynı veya benzer mal ve hizmetler bakımından sonuç doğurur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, önceki markanın tanınmışlığının karıştırılma ihtimali değerlendirmesinde yalnızca aynı veya benzer mal ve hizmetler için etkili olduğunu, tescil kapsamı dışındaki mal ve hizmetler bakımından korumanın ise ayrıca m.6/5 çerçevesinde incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, 10.12.2025, E.2024/11-417, K.2025/795). Bu nedenle itiraz ve dava dilekçelerinde m.6/1 ile m.6/5 iddiaları ayrı ayrı kurulmalı, her biri için ayrı delil sunulmalıdır. Olağan karıştırılma itirazının usulü için yayıma itiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Paris Sözleşmesi Anlamında Tanınmış Marka: Tescilsiz Yabancı Markanın Korunması
Paris Sözleşmesinin 6bis maddesi, bir ülkenin yetkili makamlarınca o ülkede iyi bilinen ve Sözleşmeden yararlanan bir kişiye ait olduğu kabul edilen markanın, aynı veya benzer mallarda karıştırılmaya yol açacak biçimde çoğaltılmasını, taklidini veya tercümesini oluşturan markaların tescilinin reddedilmesini, iptalini ve kullanımının yasaklanmasını öngörür. Türkiye bu yükümlülüğü SMK m.6/4 ile nispi ret sebebi olarak düzenlemiştir: Paris Sözleşmesi anlamında tanınmış markalarla aynı veya benzer nitelikteki başvurular, aynı veya benzer mal ve hizmetler bakımından itiraz üzerine reddedilir. Hüküm nispi ret sebebi olduğundan Kurum bunu kendiliğinden incelemez; tanınmış marka sahibinin süresi içinde itiraz etmesi gerekir.
SMK m.6/4 itirazının şartları
| Şart | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Paris Sözleşmesinden yararlanan kişi | Marka sahibi Paris Birliği ülkesi vatandaşı veya bu ülkelerden birinde yerleşik ya da gerçek ve ciddi bir işletmeye sahip olmalıdır | Paris Sözleşmesi m.2 ve 3 |
| Türkiye’de tanınmışlık | Markanın Türkiye’deki ilgili çevrelerde iyi bilinmesi gerekir; markanın tanıtım yoluyla edinilen bilinirliği de hesaba katılır | Paris Sözleşmesi m.6bis/1; TRIPS m.16/2 |
| Aynı veya benzer işaret | Başvuru tanınmış markanın çoğaltması, taklidi veya tercümesi niteliğinde olmalıdır | SMK m.6/4 |
| Aynı veya benzer mal ve hizmetler | Farklı mallar bakımından m.6/4 uygulanmaz; tanınmış marka Türkiye’de tescilliyse m.6/5 ayrıca değerlendirilir | SMK m.6/4 ve m.6/5 |
Sözleşme, tescil edilmiş markanın iptali için en az beş yıllık bir süre tanınmasını, kötüniyetle tescil edilen veya kullanılan markalar için ise süre sınırı konulmamasını öngörür (Paris Sözleşmesi m.6bis/2-3). SMK de benzer bir denge kurar: önceki hak sahibi beş yıl sessiz kalırsa sonraki tarihli marka tescili kötüniyetli olmadıkça hükümsüzlük talep edemez (m.25/6). TRIPS Anlaşması, Paris Sözleşmesinin bu korumasını hizmet markalarına da uygular. Bir markanın tanınmış olup olmadığı belirlenirken ilgili kamu kesimindeki bilinirliğe, tanıtım yoluyla elde edilen bilinirlik de dâhil olmak üzere bakılır (TRIPS m.16/2). Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir (Anayasa m.90/5).
Türkiye’de Tanınmış Marka: Farklı Mal ve Hizmetlerde Koruma
Tescil edilmiş veya daha önce başvurusu yapılmış bir markanın, Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, mal ve hizmetlerin aynı, benzer veya farklı olmasına bakılmaksızın itiraz üzerine reddedilir (SMK m.6/5). Aynı ölçüt tecavüz bakımından da geçerlidir: tescilli ve Türkiye’de tanınmış markayla aynı veya benzer bir işaretin haklı bir sebep olmaksızın bu sonuçları doğuracak biçimde kullanılması, mallar farklı olsa bile marka sahibince yasaklanabilir (m.7/2-c).
SMK m.6/5 ve m.7/2-c’nin şartları
| Şart | Ne aranır? | Uygulamada dikkat |
|---|---|---|
| Önceki tarihli marka | m.6/5’te tescil edilmiş veya daha önce başvurusu yapılmış marka; m.7/2-c’de tescilli marka | Tescilsiz marka bu korumadan yararlanamaz; m.6/4 ve haksız rekabet yolları ayrıca incelenir |
| Türkiye’de tanınmışlık | Markanın ilgili kamu kesiminin önemli bir bölümünce bilinmesi | İtiraz ve hükümsüzlükte sonraki başvurunun başvuru veya rüçhan tarihi, tecavüzde fiil tarihi itibarıyla ispat edilir |
| Aynı veya benzer işaret | İşaretler arasında ilgili kesimin iki işaret arasında bağlantı kurmasına yetecek benzerlik | Benzerlik yoksa diğer şartlara geçilmez |
| Bağlantı kurulması | Ortalama tüketicinin sonraki işareti gördüğünde tanınmış markayı hatırlaması | Karıştırılma ihtimali aranmaz; ancak sektörlerin uzaklığı bağlantıyı zayıflatabilir |
| Üç zarar türünden biri | İtibardan haksız yarar, itibara zarar veya ayırt edici karakterin zedelenmesi | Somut ve nesnel delillerle gösterilmeli; tanınmışlık tek başına yetmez |
| Haklı sebep yokluğu | Sonraki işaret sahibinin kullanım veya tescil için meşru bir gerekçesinin bulunmaması | Haklı sebebi işareti kullanan veya başvuru sahibi ileri sürer ve ispat eder |
Bu şartlar Avrupa Birliği marka mevzuatındaki itibarlı marka korumasıyla aynı yapıdadır ve Avrupa Birliği Adalet Divanı içtihadı uygulamada yol gösterici kabul edilir. Adalet Divanı, markanın ilgili ürünlerle hitap ettiği kamu kesiminin önemli bir bölümünce bilinmesini yeterli görmüş ve bu değerlendirmede pazar payı, kullanımın yoğunluğu, coğrafi yaygınlığı ve süresi ile tanıtım yatırımlarının dikkate alınacağını belirtmiştir (ABAD, General Motors, C-375/97, 14.09.1999). İlgili kesimin iki işaret arasında bağlantı kurmasını zorunlu tutmuş, ancak bağlantının tek başına zararı ispat etmeye yetmediğini kabul etmiştir (ABAD, Intel, C-252/07, 27.11.2008).
Üç Zarar Türü: İtibardan Haksız Yarar, İtibara Zarar ve Ayırt Edici Karakterin Zedelenmesi
Kanun, farklı mal ve hizmetlerdeki korumayı üç ayrı zarar türüne bağlar (SMK m.6/5 ve m.7/2-c). Bunlardan birinin varlığı yeterlidir; ancak dilekçede hangisine dayanıldığı ve her birinin hangi delille ispat edileceği açıkça gösterilmelidir. Uygulamada en sık ileri sürülen, tanınmış markanın imajının sonraki markaya aktarılmasıdır.
Zarar türleri ve örnek durumlar
| Zarar türü | Ne demektir? | Örnek durum | Delil |
|---|---|---|---|
| İtibardan haksız yarar sağlanması | Sonraki işaretin, tanınmış markanın imajından, prestijinden veya tanıtım yatırımından karşılıksız yararlanması | Tanınmış bir enerji içeceği markasının motor yağında kullanılması; spor ve hız imajının yeni ürüne aktarılması | Tanıtım faaliyetleri, ortak satış kanalları, hedef kitlenin örtüşmesi |
| İtibara zarar verilmesi | Sonraki ürünün niteliği nedeniyle tanınmış markanın çekiciliğinin azalması | Tanınmış bir gıda markasının temizlik kimyasalında veya ahlaka aykırı çağrışımlı bir hizmette kullanılması | Ürünlerin niteliği, olumsuz çağrışım, tüketici algısı |
| Ayırt edici karakterin zedelenmesi (sulandırma) | Markanın belirli bir kaynağı akla getirme gücünün, farklı alanlarda yaygınlaşmasıyla zayıflaması | Tek bir kaynağı çağrıştıran özgün bir markanın birçok farklı işletmece kullanılmaya başlanması | Markanın özgünlüğü, ayırt edicilik düzeyi, tüketici davranışındaki değişiklik ihtimali |
Adalet Divanı, itibardan haksız yarar için sonraki işaret sahibinin tanınmış markanın çekiciliğinden, itibarından ve prestijinden, marka sahibinin tanıtım çabasına karşılık ödemeden yararlanmasını yeterli görmüş; zarar veya karıştırılma şartı aramamıştır (ABAD, L’Oréal, C-487/07, 18.06.2009). Ayırt edici karakterin zedelendiğinin kabulü için ise tanınmış markanın mal ve hizmetlerini satın alan ortalama tüketicinin ekonomik davranışında bir değişiklik veya bunun ciddi ihtimali aranır (ABAD, Intel, C-252/07).
Türk uygulamasında yeni tarihli bir örnek, tanınmış bir enerji içeceği markasıyla motor yağları için yapılan başvuru arasındaki uyuşmazlıktır. Yargıtay; markanın motor sporları sponsorlukları, yoğun tanıtım faaliyetleri ve iki ürünün akaryakıt istasyonu marketlerinde yan yana satılması gibi olgulara dayanarak imaj aktarımı yoluyla haksız yarar sağlanacağını ve markanın sulanacağını kabul etmiş, başvurunun seçiminin tesadüfi olmadığı sonucuna vararak kötüniyeti de tespit etmiştir (Yargıtay, E.2024/6138, K.2025/3800; karar öğretide aktarıldığı şekliyle). Karar, farklı sınıflardaki korumada sektörler arasındaki somut bağın delillerle gösterilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Tanınmışlık Nasıl İspat Edilir?
Bir markanın toplumda tanınmışlık düzeyine eriştiğini, bunu iddia eden ispat etmelidir (Yargıtay HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7). Kanun tanınmışlığın ölçütlerini saymaz. Uygulamada Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı ile Paris Birliğinin 1999 tarihli Tanınmış Markaların Korunmasına İlişkin Ortak Tavsiye Kararındaki ölçütler yol gösterici olarak kullanılır. Bu ölçütler bağlayıcı değildir ve hiçbiri tek başına belirleyici sayılmaz; somut dosyada bir bütün olarak değerlendirilir.
Tanınmışlığın değerlendirilmesinde ölçütler ve deliller
| Ölçüt | Sunulabilecek deliller | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| İlgili kamu kesiminde bilinirlik | Bağımsız kuruluşça yapılmış kamuoyu araştırması, sektör raporları, basın ve medya taramaları | Araştırmanın örneklemi, soru biçimi ve tarihi açıklanmalı; yönlendirici sorular güvenilirliği düşürür |
| Kullanımın süresi, yaygınlığı ve coğrafi alanı | Yıllara göre satış tutarları, bayi ve satış noktası sayısı, il bazında dağılım, ihracat belgeleri | Rakamlar yeminli mali müşavir raporu veya ticari defter kayıtlarıyla desteklenmeli |
| Tanıtımın süresi, yoğunluğu ve kapsamı | Reklam harcamaları, medya planları, sponsorluklar, fuar katılımları, sosyal medya erişim verileri | Tanıtımın Türkiye’ye yönelik olduğu gösterilmeli |
| Pazar payı | Bağımsız pazar araştırması, sektör birliği verileri | Pazarın sınırı doğru tanımlanmalı |
| Tescillerin sayısı ve yaygınlığı | Türkiye’deki ve yurt dışındaki tescil kayıtları | Kullanılmayan savunma tescilleri tanınmışlığa katkı sağlamaz |
| Hakkın başarıyla korunmuş olması | Kurum ve mahkeme kararları, kesinleşmiş ilamlar | Önceki kararlar bağlayıcı değildir; o tarihteki tanınmışlığı gösterir |
| Markanın ekonomik değeri | Marka değerleme raporları, sektör sıralamaları, ödüller | Değerlemenin yöntemi ve hazırlayanın bağımsızlığı önemlidir |
Delillerin tarihi belirleyicidir. Yayıma itirazda ve hükümsüzlük davasında tanınmışlık, itiraz edilen başvurunun başvuru veya rüçhan tarihi itibarıyla; tecavüz davasında ise tecavüz fiilinin gerçekleştiği tarih itibarıyla gösterilmelidir. Bu tarihten sonra yapılan reklamlar ve sonraki yıllara ait satış rakamları tanınmışlığın ispatında sınırlı değer taşır. Paris Sözleşmesi anlamında tanınmışlıkta dahi ölçüt Türkiye’deki ilgili çevrelerdir; yurt dışındaki bilinirlik ancak Türkiye’ye yansıdığı ölçüde, örneğin Türk tüketicisine ulaşan uluslararası yayınlar, turizm ve internet yoluyla edinilen bilinirlik olarak dikkate alınır (TRIPS m.16/2).
Türk Patent ve Marka Kurumunun Tanınmış Marka Kaydı Ne İşe Yarar?
Kurum uzun süre talep üzerine markaları inceleyerek “tanınmış marka” olarak kayda almıştır. Yargıtay ise Kurumun mevcut mevzuata göre tanınmış markalar için bir sicil oluşturma yetkisinin bulunmadığını kabul etmiş (Yargıtay 11. HD, 05.02.2020, E.2019/2980, K.2020/991), aynı yöndeki ilk derece kararını da onamıştır (22.04.2021, E.2020/6510, K.2021/3979). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise tanınmışlığın sabit bir olgu olmadığını, her uyuşmazlıkta ayrıca ispat edilmesi gerektiğini ve tanınmışlığın tespiti isteminin müstakil bir talep olarak ileri sürülemeyeceğini, ancak açılan davalarda incelenerek belirlenebileceğini kabul etmiştir (HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7).
Öğretide, Kurumun bu kararlara rağmen tanınmış marka kaydı başvurularını almaya ve sonuçlandırmaya devam ettiği, ücret tarifesinde de tanınmışlık tespiti talebi için bir inceleme ücreti öngördüğü aktarılmaktadır. Bu durumda Kurum kaydının hukuki değeri sınırlıdır: kayıt tek başına tanınmışlığı ispat etmez ve mahkemeyi bağlamaz; ancak kayda esas alınan delillerle birlikte, o tarihteki tanınmışlığın bir göstergesi olarak sunulabilir. Asıl yapılması gereken, tanınmışlığı gösteren delilleri yıllara göre düzenli olarak arşivlemek ve her itiraz veya davada güncel hâliyle sunmaktır.
Hangi Yolla Korunur? İtiraz, Kurul Kararının İptali, Hükümsüzlük ve Tecavüz Davası
Tanınmış marka sahibinin kullanacağı yol, karşı tarafın işaretinin hangi aşamada olduğuna göre değişir. Başvuru Bültende yayımlanmışsa itiraz, Kurul itirazı reddetmişse karar aleyhine dava, marka tescil edilmişse hükümsüzlük davası, işaret fiilen kullanılıyorsa tecavüz davası gündeme gelir. Bu yollar birlikte de kullanılabilir.
Tanınmış marka sahibinin başvurabileceği yollar ve süreler
| Aşama | Yol | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Başvuru Bültende yayımlandı | Kuruma yayıma itiraz (m.6/4, 6/5 ve 6/9) | Yayımdan itibaren iki ay | SMK m.18/1 |
| Markalar Dairesi itirazı reddetti | Kurul nezdinde karara itiraz | Bildirimden itibaren iki ay | SMK m.20/2 |
| Kurul itirazı reddetti | Kurul kararının iptali davası; Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi | Bildirimden itibaren iki ay | 5000 s.K. m.15/C; SMK m.156/2 |
| Marka tescil edildi | Hükümsüzlük davası | Süre yok; beş yıl sessiz kalma ve kötüniyet kuralları saklı | SMK m.25/1 ve m.25/6 |
| İşaret fiilen kullanılıyor | Tecavüz davası ve ihtiyati tedbir | Zamanaşımı Türk Borçlar Kanununa göre | SMK m.7/2-c, 149, 157 ve 159 |
| İşaret ticaret unvanı veya alan adı olarak kullanılıyor | Tecavüz davası; alan adı için ayrıca alan adı uyuşmazlık çözüm yolu | Yukarıdaki gibi | SMK m.7/3-d ve e |
Yayıma itirazda ileri sürülmeyen ret sebepleri, Kurul kararının iptali davasında sonradan ileri sürülemez; Kurul aşamasında da itiraz süresinden sonra gerekçeler değiştirilemez ve yeni gerekçe eklenemez (SMK m.20/2). Bu nedenle m.6/5 ve kötüniyet iddiaları, delilleriyle birlikte daha itiraz aşamasında açıkça yazılmalıdır. Kurul kararı aleyhine açılan davada Kurum ve başvuru sahibi birlikte davalı gösterilir; karar iptal edilir ve marka tescil edilmişse hükümsüzlüğü de aynı davada istenebilir. Usul için yayıma itiraz, Kurul kararı aleyhine dava için marka başvurusu reddedildi, tescilli markaya karşı dava için marka hükümsüzlük davası rehberlerimize bakabilirsiniz. Sürelerin hesabı için marka ve patent süre hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Kullanım İspatı, Sessiz Kalma ve Kötüniyet
Kanundaki kullanım ispatı yükümlülüğü yalnızca karıştırılma ihtimaline dayalı itiraz ve hükümsüzlük davaları için öngörülmüştür (SMK m.19/2 ve m.25/7). Kurumun Kullanım İspatı Kılavuzu da, tanınmış bir markayla aynılık veya benzerlik iddiasıyla m.6/4 ya da m.6/5 kapsamında yapılan itirazlarda başvuru sahiplerinin, itiraz gerekçesi tanınmış markaların kullanılmadığını ileri süremeyeceğini belirtir. Bunun mantığı açıktır: kullanılmayan bir markanın tanınmış olduğu da ispat edilemez. Bununla birlikte tanınmış marka sahibinin kendi tescili, tescil kapsamındaki mallarda beş yıl kullanılmazsa iptal talebine konu olabilir (SMK m.9/1 ve m.26/1-a).
Süre ve iyiniyet kuralları
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Sessiz kalma | Önceki marka sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde beş yıl sessiz kalırsa sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça hükümsüzlük talep edemez | SMK m.25/6 |
| Kötüniyetli başvuru | Kötüniyetle yapılan başvurular itiraz üzerine reddedilir; tescil edilmişse hükümsüz kılınır | SMK m.6/9 ve m.25/1 |
| Tanınmış markanın benzerinin tescili | Sektörde tanınmış bir markanın bilinmemesi hayatın olağan akışına aykırı kabul edildiğinden, benzer işaretin bilerek seçilmesi kötüniyet karinesi olarak değerlendirilebilir | SMK m.6/9; TMK m.2 |
| Paris Sözleşmesindeki süre | Tescilin iptali için en az beş yıllık süre; kötüniyetli tescillerde süre sınırı yok | Paris Sözleşmesi m.6bis/2-3 |
Kötüniyet iddiası, tanınmışlık iddiasından bağımsız bir ret ve hükümsüzlük sebebidir. Tanınmışlığın ispatı güç olduğunda kötüniyet iddiası çoğu zaman dosyanın asıl dayanağı hâline gelir: tarafların önceki ticari ilişkisi, distribütörlük, aynı stilize yazı ve renklerin seçilmesi, birden fazla tanınmış markanın benzerlerine başvuru yapılması gibi olgular kötüniyetin delilidir. Kötüniyetli tescillere karşı izlenecek yol için marka hükümsüzlük davası rehberimize bakabilirsiniz.
Tecavüz Davasında Tanınmış Marka: Sonraki Tescil Savunma Değildir
Tanınmış markayla benzer işareti farklı bir sınıfta tescil ettirmiş olan kişi, tescilini tecavüz davasında savunma olarak kullanamaz. Marka hakkı sahibi, kendi hakkından daha önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açtığı tecavüz davasında, sahip olduğu sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri süremez (SMK m.155). Bu nedenle tanınmış marka sahibi, sonraki tescilin hükümsüzlüğünü ve kullanımın men’ini aynı davada isteyebilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da kötüniyetle elde edilen tescilin, henüz hükümsüz kılınmamış olsa bile kullanımının tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu kabul etmiştir (HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7).
Tecavüz davasında talepler
| Talep | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Tespit, men ve ref | Kullanımın tecavüz olduğunun tespiti, durdurulması; tabela, ambalaj, internet içerikleri ve reklamların kaldırılması | SMK m.149/1-a, b, c |
| İhtiyati tedbir | Dava sonuna kadar kullanımın durdurulması | SMK m.159 |
| Maddi ve manevi tazminat | Muhtemel gelir, net kazanç veya lisans bedeli yöntemleriyle; tanınmış markada hakkaniyet payı ayrıca gündeme gelir | SMK m.149/1-ç, m.150 ve m.151 |
| Hükmün ilanı | Haklı sebep veya menfaat varsa kesinleşen kararın ilanı | SMK m.149/1-g |
| Ticaret unvanı ve alan adının değiştirilmesi | İşaret unvan veya alan adı olarak kullanılıyorsa | SMK m.7/3-d ve e; TTK m.52 |
Tazminat talepleri bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; hükümsüzlük, tespit, men, ref ve tedbir talepleri için bu şart aranmaz (TTK m.4/1-d ve m.5/A). Tazminatın hesabı için marka tecavüzünde tazminat, unvan olarak kullanım için ticaret unvanı ve marka çatışması, internette kullanım için anahtar kelime reklamları ve internette marka kullanımı rehberlerimize bakabilirsiniz.
Tanınmışlık İddiasıyla Karşılaşan İşletmenin Savunmaları
Tanınmış marka iddiası, karşı tarafın en güçlü argümanı gibi görünse de şartları çok sayıda ve birlikte aranır. Savunma, her şartı ayrı ayrı ele almalı ve davacının ispat yükünü hatırlatmalıdır. Aşağıdaki savunmalar birbirini dışlamaz; dosyaya göre birlikte ileri sürülür.
Tanınmışlık iddiasına karşı savunmalar
| Savunma | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Tanınmışlık ispat edilmemiştir | Deliller ilgili tarihi göstermiyor, yalnızca yurt dışını ilgilendiriyor veya sektör dışında bilinirlik kanıtlamıyor; Kurum kaydı bağlayıcı değil | Yargıtay HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7 |
| İşaretler benzer değildir | Benzerlik yoksa bağlantı ve zarar şartlarına geçilmez | SMK m.6/5 ve m.7/2-c |
| Bağlantı kurulmaz | Sektörler, tüketici kitleleri ve satış kanalları birbirinden uzak; ortak çağrışım yok | SMK m.6/5; ABAD, Intel |
| Zarar somutlaştırılmamıştır | Haksız yarar, itibara zarar veya sulandırma soyut iddiadan ibaret | Yargıtay HGK, 15.02.2023, E.2023/84, K.2023/72 |
| Haklı sebep vardır | İşaretin kurucunun soyadı olması, tanınmış marka tanınmışlık kazanmadan önce iyiniyetle kullanılmaya başlanmış olması | SMK m.6/5 ve m.7/2-c; ABAD, Leidseplein Beheer, C-65/12, 06.02.2014 |
| Sessiz kalma | Davacı, kullanımı bildiği hâlde beş yıl sessiz kalmış; tescil kötüniyetli değil | SMK m.25/6 |
| Kısmi hükümsüzlük | Hükümsüzlük şartları yalnızca bazı mal ve hizmetler için varsa karar o kısımla sınırlı kalır | SMK m.25/5 |
Adalet Divanı, haklı sebep kavramının, tanınmış markanın tanınmışlık kazanmasından önce üçüncü kişi tarafından iyiniyetle kullanılmaya başlanmış bir işareti de kapsayabileceğini kabul etmiştir; bu değerlendirmede işaretin ilgili kesimdeki kullanım geçmişi ve kullanan kişinin niyeti dikkate alınır (ABAD, Leidseplein Beheer ve de Vries, C-65/12, 06.02.2014). Hakkınızda ihtarname geldiyse ilk adımlar için marka ihtarnamesi aldım rehberimize bakabilirsiniz.
Savunma Markası, Tescil Stratejisi ve İzleme
Tanınmış marka sahipleri çoğu zaman markalarını hiç kullanmadıkları sınıflarda da tescil ettirir. Bu tesciller, beş yıl içinde ciddi kullanım olmazsa iptal talebine açıktır (SMK m.9/1 ve m.26/1-a) ve tanınmışlığın ispatına da katkı sağlamaz. Tanınmış markanın farklı sınıflardaki koruması tescile değil, m.6/5 ve m.7/2-c’ye dayanır. Bu nedenle kullanılmayan sınıflarda tescil yerine, Bülten izleme hizmetiyle farklı sınıflardaki benzer başvuruların takip edilmesi, tanınmışlık delillerinin yıllara göre arşivlenmesi ve itiraz süresinin kaçırılmaması daha etkili bir stratejidir. Kullanılmayan markaların iptal usulü için kullanılmayan markanın iptali rehberimize bakabilirsiniz.
Tanınmış marka sahibi için yıllık kontrol listesi. Satış, bayi ve ihracat rakamlarını il ve yıl bazında kaydedin; reklam harcamalarını ve medya görünürlüğünü belgeleyin; iki üç yılda bir bağımsız bir kuruluşa bilinirlik araştırması yaptırın; Bültenleri bütün sınıflarda izleyin; kullanılmayan tescilleri gözden geçirin; tanınmışlığınızı kabul eden Kurum ve mahkeme kararlarını arşivleyin. Haksız rekabet yoluyla korunma için haksız rekabet ve ticari itibarın korunması rehberimize bakabilirsiniz.
Kurul Kararının İptali Davası Örneği (Farklı Sınıftaki Başvuruya SMK m.6/5 İtirazı)
Tanınmış bir bisküvi ve çikolata markasının sahibi, eski bayisinin aynı markayı giyim ve kafe hizmetleri için tescil ettirmek istemesine itiraz etmiş; Kurum itirazı “mallar ve hizmetler farklıdır” gerekçesiyle reddetmiştir. Dava, Kurul kararının bildiriminden itibaren iki ay içinde Ankara’da açılmıştır.
ANKARA NÖBETÇİ FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE
İhtiyati Tedbir Taleplidir
Davacı: … Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (adres, MERSİS numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Davalılar: 1. Türk Patent ve Marka Kurumu (adres)
2. … Tekstil ve Kafe İşletmeciliği Limited Şirketi (adres)
Kararın Bildirim Tarihi: …
Konu: Türk Patent ve Marka Kurumu Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun … tarihli ve … sayılı kararının iptali, … sayılı marka başvurusunun tescil edilmesi hâlinde hükümsüzlüğü ve sicilden terkini ile ihtiyati tedbir talebimizdir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket 1978 yılından bu yana “…” markalı bisküvi, çikolata ve kek ürünleri üretmektedir. Marka 30 uncu sınıfta 1985 yılından bu yana … numarayla müvekkil adına tescillidir. Ürünler seksen bir ilde yüz yirmi bini aşkın satış noktasında satılmaktadır. Marka tescilinden doğan haklar münhasıran müvekkile aittir (6769 sayılı Kanun m.7/1).
2. Davalı şirket, … tarihinde “… Cafe + şekil” ibareli markanın 25 inci sınıftaki giyim eşyaları ile 43 üncü sınıftaki kafe ve restoran hizmetleri için tescili amacıyla başvuruda bulunmuştur. Başvurunun Bültende yayımı üzerine müvekkil iki aylık süre içinde itiraz etmiştir (6769 sayılı Kanun m.18/1). Markalar Dairesinin ret kararına karşı Kurula yapılan itiraz da dava konusu kararla reddedilmiştir (m.20). Kurul kararı müvekkile … tarihinde bildirilmiş olup dava süresi içindedir (5000 sayılı Kanun m.15/C).
3. Müvekkil markası, davalı başvurusunun başvuru tarihi itibarıyla Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmıştır. Bağımsız bir araştırma kuruluşunca başvuru tarihinden önce yapılan bilinirlik araştırması, son beş yıla ait satış tutarları, yıllık reklam harcamaları, ulusal televizyon ve dijital kampanyalar ile sektör ödülleri itiraz aşamasında Kuruma sunulmuştur. Ürünler her yaştan tüketiciye hitap ettiğinden ilgili kamu kesimi genel tüketici kitlesidir. Tanınmışlığı iddia eden müvekkil, ispat yükünü bu delillerle yerine getirmiştir (6769 sayılı Kanun m.6/5; Yargıtay HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7).
4. Başvuru, müvekkilin uydurma bir kelimeden oluşan markasının aynısına “Cafe” kelimesinin eklenmesinden oluşmakta ve müvekkil markasının kırmızı beyaz renkli stilize yazısını aynen tekrarlamaktadır. “Cafe” kelimesi hizmetin türünü belirten tanımlayıcı bir ibare olduğundan, başvurunun ayırt edici unsuru müvekkil markasının kendisidir. İşaretler aynı veya benzerdir (6769 sayılı Kanun m.6/5).
5. Kurul, mal ve hizmetlerin farklı olduğu gerekçesiyle itirazı reddetmiştir. Oysa tanınmış markalara ilişkin hüküm, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal ve hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın uygulanır. Tanınmışlığın karıştırılma ihtimali değerlendirmesinde yalnızca aynı veya benzer mallarda etkili olduğu, farklı mal ve hizmetler bakımından ise korumanın ayrıca bu hüküm çerçevesinde incelenmesi gerektiği Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da kabul edilmiştir. Kurul bu incelemeyi yapmamış, karar bu yönüyle eksik incelemeye dayanmaktadır (6769 sayılı Kanun m.6/5; Yargıtay HGK, 10.12.2025, E.2024/11-417, K.2025/795).
6. Müvekkil 2019 yılından bu yana kendi markasıyla kafe ve pastane konseptli satış noktaları işletmekte, kampanyalarında markalı tişört ve çocuk giyim ürünleri dağıtmaktadır. Bu nedenle tüketici, kafe ve giyim ürünlerinde “…” markasını gördüğünde bunları müvekkilin yeni bir faaliyeti olarak algılayacak, müvekkil markasının yıllar içinde oluşan imajı ve tanıtım yatırımı davalıya karşılıksız aktarılacaktır. Tanınmış markanın çekiciliğinden ve prestijinden, marka sahibinin tanıtım çabasına karşılık ödemeden yararlanılması, markanın itibarından haksız yarar sağlanmasıdır (6769 sayılı Kanun m.6/5; ABAD, L’Oréal, C-487/07, 18.06.2009).
7. Müvekkil markası uydurma bir kelimeden oluştuğu için bugüne kadar tek bir kaynağı, yani müvekkili çağrıştırmaktadır. Aynı işaretin giyim ve kafe gibi farklı alanlarda başka bir işletme tarafından kullanılması, markanın bu tek kaynağı akla getirme gücünü zayıflatacak ve ayırt edici karakterini zedeleyecektir (6769 sayılı Kanun m.6/5).
8. Davalı şirketin ortağı, 2012-2020 yılları arasında müvekkilin bölge bayisi olarak çalışmıştır; bayilik sözleşmesi ve faturalar ektedir. Uydurma bir kelimenin aynı renk ve yazı karakteriyle seçilmesinin, eski bayinin müvekkil markasını bildiği göz önüne alındığında tesadüfle açıklanması mümkün değildir. Başvuru sahibinin dayanabileceği haklı bir sebep bulunmamakta, başvuru kötüniyetli olarak yapılmış bulunmaktadır (6769 sayılı Kanun m.6/5 ve m.6/9).
9. Kurul kararlarının iptaline ilişkin ilam kesinleşmedikçe icra edilemez. Yargılama süresince başvurunun tescil edilmesi ve davalının tescile dayanarak markayı kullanmaya başlaması, müvekkil markasının itibarına telafisi güç zararlar verecektir. Bu nedenle dava sonuna kadar dava konusu başvuruya ilişkin tescil işlemlerinin durdurulmasını talep ediyoruz (5000 sayılı Kanun m.15/C; 6100 sayılı Kanun m.389 ve m.390/3).
HUKUKİ SEBEPLER
10. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/5, 6/9, 7, 18, 20, 25 ve 156/2; 5000 sayılı Kanun m.15/C; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389-399 ile ilgili sair mevzuat.
DELİLLER
11. Türk Patent ve Marka Kurumu nezdindeki … sayılı başvuru ve itiraz dosyasının onaylı örneği; marka tescil belgeleri; bilinirlik araştırması raporu; yıllara göre satış ve reklam harcaması belgeleri; medya ve sponsorluk kayıtları; sektör ödülleri; kafe ve pastane satış noktalarına ilişkin belgeler; bayilik sözleşmesi ve faturalar; marka hukuku ve pazarlama alanında uzman bilirkişi incelemesi; tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
12. Açıklanan nedenlerle; öncelikle dava sonuna kadar … sayılı başvuruya ilişkin tescil işlemlerinin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına; Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun … tarihli ve … sayılı kararının iptaline; başvurunun yargılama sırasında tescil edilmesi hâlinde markanın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz (6769 sayılı Kanun m.6/5, m.25/1 ve m.156/2).
Davacı Vekili
Av. …
Farklı Sınıftaki Markaya Karşı Hükümsüzlük ve Tecavüz Davası Örneği (SMK m.6/5 ve m.7/2-c, İhtiyati Tedbir Talepli)
Tanınmış bir beyaz eşya markasının, aynı logo ve renklerle kafe ve restoran zinciri için tescil ettirilip on dört şubede, alan adında ve sosyal medyada kullanıldığı bir durum için örnektir. Tazminat talepleri arabuluculuk sonrasına bırakılmış, dava hükümsüzlük, tecavüz ve tedbir talepleriyle açılmıştır.
İSTANBUL NÖBETÇİ FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE
İhtiyati Tedbir Taleplidir
Davacı: … Elektrikli Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (adres, MERSİS numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Davalı: … Gıda ve Restoran İşletmeleri Anonim Şirketi (adres, MERSİS numarası)
Konu: … sayılı “… + şekil” markasının hükümsüzlüğü ve sicilden terkini; tanınmış markaya tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men’i ve ref’i, hükmün ilanı ile ihtiyati tedbir talebimizdir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, 1960 yılından bu yana beyaz eşya ve küçük ev aletleri üretmekte ve “…” markasını 7, 9 ve 11 inci sınıflarda … numaralı tescillerle kullanmaktadır. Marka Türkiye’nin hemen her hanesinde bilinen, yıllardır sektör araştırmalarında ilk sıralarda yer alan bir markadır. Marka tescilinden doğan haklar münhasıran müvekkile aittir (6769 sayılı Kanun m.7/1).
2. Davalı şirket, 2022 yılında “… + şekil” ibareli markayı 43 üncü sınıftaki yiyecek ve içecek sağlanması hizmetleri için tescil ettirmiş ve 2023 yılından bu yana İstanbul’da on dört şubede, … alan adında ve “@…” kullanıcı adlı sosyal medya hesaplarında kullanmaktadır. Davalının markası, müvekkil markasının kelime unsurunu, turuncu rengini ve yazı karakterini aynen taşımaktadır. Kullanımlar … Noterliğinin … tarihli tespit tutanağıyla belgelenmiştir (6769 sayılı Kanun m.7/3-a, ç, d ve e).
3. Müvekkil markası davalı markasının başvuru tarihinde ve kullanım tarihlerinde Türkiye’de tanınmıştır. Bağımsız araştırma kuruluşlarınca yapılan bilinirlik araştırmaları, satış ve pazar payı verileri, reklam harcamaları ve önceki Kurum ve mahkeme kararları dilekçe ekindedir. Tanınmışlığı iddia eden müvekkil bu yükü delilleriyle yerine getirmektedir (6769 sayılı Kanun m.6/5 ve m.7/2-c; Yargıtay HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7).
4. Müvekkil, son yıllarda mutfak ürünleri tanıtımında yemek atölyeleri ve “… Mutfak” adlı içerik serileri düzenlemekte, ürünlerini restoran ve kafelerde tanıtmaktadır. Restoran ziyaretçisi, aynı renk ve yazı karakteriyle sunulan “…” işaretini gördüğünde müvekkili hatırlayacak ve iki işletme arasında ekonomik bir bağ bulunduğunu düşünecektir. İşaretler arasında bu bağlantının kurulmasına yetecek benzerlik vardır (6769 sayılı Kanun m.6/5 ve m.7/2-c; ABAD, Intel, C-252/07, 27.11.2008).
5. Davalı, müvekkil markasının güvenilirlik ve kalite imajını restoran hizmetlerine aktararak markanın itibarından haksız yarar sağlamaktadır. Davalının şubelerinde yaşanan ve tüketici şikâyet sitelerine yansıyan hijyen şikâyetleri ise müvekkil adıyla birlikte anılmakta ve markanın itibarına zarar vermektedir. Aynı işaretin farklı bir sektörde kullanılması, uzun yıllar tek bir kaynağı çağrıştıran markanın ayırt edici karakterini de zedelemektedir (6769 sayılı Kanun m.6/5 ve m.7/2-c).
6. Davalının ortaklarından biri, müvekkilin eski pazarlama müdürüdür. Marka, müvekkil markasının bütün görsel unsurları bilinerek seçilmiştir. Davalının dayanabileceği haklı bir sebep yoktur; tescil kötüniyetle elde edilmiştir. Kötüniyetle yapılan başvurular reddedilir ve bu nedenle tescil edilen markalar hükümsüz kılınır (6769 sayılı Kanun m.6/9 ve m.25/1).
7. Davalının, kendi tescilini savunma olarak ileri sürmesi mümkün değildir. Marka hakkı sahibi, kendi hakkından daha önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açtığı tecavüz davasında, sahip olduğu sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri süremez. Ayrıca davalının kullanımı 2023 yılında başladığından beş yıllık sessiz kalma süresi dolmamıştır; davalı tescili kötüniyetli olduğundan bu süre zaten uygulanamaz (6769 sayılı Kanun m.155 ve m.25/6).
8. Davalının eylemleri aynı zamanda başkasının malları ve işletmesiyle karıştırılmaya yol açan önlemler alınması niteliğinde haksız rekabet oluşturmaktadır (6102 sayılı Kanun m.54/2 ve m.55/1-a-4).
9. Hükümsüzlük talebi bakımından davalının yerleşim yeri, tecavüz talepleri bakımından fiilin gerçekleştiği yer İstanbul olduğundan Mahkemeniz yetkilidir (6769 sayılı Kanun m.156/3 ve m.156/5). Müvekkilin maddi ve manevi tazminat ile yoksun kalınan kazanç talepleri, arabuluculuk sürecinden sonra ileri sürülmek üzere saklıdır (6102 sayılı Kanun m.5/A).
10. İhtiyati tedbir talebimiz bakımından; davalının kullanımı hâlen sürmekte ve yeni şubelerle yaygınlaşmaktadır. Her yeni şube, müvekkil markasının ayırt edici karakterini biraz daha zayıflatmakta ve zararın sonradan giderilmesini zorlaştırmaktadır. Müvekkilin hakkı marka sicil kayıtları ve noter tespitiyle yaklaşık olarak ispat edilmiştir. Bu nedenle dava sonuna kadar davalının “…” işaretini tabela, menü, ambalaj, alan adı ve sosyal medya hesaplarında kullanmasının durdurulmasını, mahkemece uygun görülecek teminat karşılığında talep ediyoruz (6769 sayılı Kanun m.159/1, m.159/2-a; 6100 sayılı Kanun m.389, m.390/3 ve m.392/1).
HUKUKİ SEBEPLER
11. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/5, 6/9, 7, 25, 29, 149, 155, 156 ve 159; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A, 54, 55 ve 56; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389-399 ile ilgili sair mevzuat.
DELİLLER
12. Marka tescil belgeleri ve sicil kayıtları; davalı markasının sicil kaydı ve başvuru dosyası; … Noterliğinin tespit tutanağı; bilinirlik araştırmaları; satış, pazar payı ve reklam harcaması belgeleri; önceki Kurum ve mahkeme kararları; tüketici şikâyet kayıtları; davalı ortağının müvekkildeki çalışma kayıtları; marka hukuku ve pazarlama alanında uzman bilirkişi incelemesi; tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
13. Açıklanan nedenlerle; öncelikle davalının “…” işaretini tabela, menü, ambalaj, alan adı ve sosyal medya hesaplarında kullanmasının ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına; davalı adına tescilli … sayılı markanın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine; davalının eylemlerinin müvekkilin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, men’ine ve tabela, menü, ambalaj, internet ve sosyal medya içeriklerinin kaldırılması suretiyle ref’ine; masrafı davalıya ait olmak üzere hüküm özetinin tirajı yüksek bir gazetede ilanına; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz (6769 sayılı Kanun m.25/1 ve m.149/1; 6102 sayılı Kanun m.56).
Davacı Vekili
Av. …
Tanınmışlık İddiasıyla Açılan Davaya Cevap Dilekçesi Örneği
Kapadokya’da 1998 yılından bu yana kurucusunun soyadıyla butik otel işleten bir şirkete karşı, aynı kelimeyi margarin ve sıvı yağ markası olarak kullanan bir gıda şirketinin tanınmışlık iddiasıyla açtığı hükümsüzlük ve tecavüz davası için örnektir. Davacı, 2018 yılında ihtarname göndermiş, ardından yedi yıl dava açmamıştır.
NEVŞEHİR NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
(Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla)
Dosya Numarası: … Esas
Davalı: … Otelcilik ve Turizm Anonim Şirketi (adres, MERSİS numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Davacı: … Yağ Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
Vekili: Av. … (adres)
Konu: Dava dilekçesine ve ihtiyati tedbir talebine karşı cevaplarımızın sunulmasıdır.
CEVAPLARIMIZ
1. Dava dilekçesi müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiştir. Cevaplarımız iki haftalık yasal süre içinde sunulmaktadır (6100 sayılı Kanun m.127/1).
2. Müvekkil şirketin kurucusu …, 1998 yılında Ürgüp’te kendi soyadını taşıyan “… Konağı” adlı butik oteli açmıştır. Otel o tarihten bu yana aynı adla faaliyet göstermekte, müvekkil şirket 2016 yılında “… Konağı + şekil” ibareli markayı 43 üncü sınıftaki geçici konaklama ve yiyecek içecek sağlanması hizmetleri için tescil ettirmiştir. İşaretin seçilmesinin sebebi kurucunun soyadıdır; nüfus kayıtları, 1998 tarihli işletme ruhsatı, rezervasyon kayıtları ve yıllar içindeki basın haberleri ektedir. Haklı bir sebebe dayanan kullanım ve tescil tanınmış marka korumasının dışındadır (6769 sayılı Kanun m.6/5 ve m.7/2-c).
3. Davacı, müvekkilin kullanımından en geç 2018 yılında haberdar olmuştur; davacının … tarihli ihtarnamesi ve müvekkilin cevabı dosyaya sunulmuştur. Davacı bu tarihten dava tarihine kadar yedi yıl boyunca hiçbir işlem yapmamıştır. Önceki marka sahibi, sonraki tarihli markanın kullanıldığını bildiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez. Müvekkilin tescili, kurucunun soyadına ve 1998 yılından beri süren iyiniyetli kullanıma dayandığından kötüniyetli değildir. Hükümsüzlük talebinin bu nedenle reddi gerekir (6769 sayılı Kanun m.25/6). Yedi yıl kullanıma göz yuman davacının şimdi kullanımın men’ini istemesi de dürüstlük kuralıyla bağdaşmamaktadır (4721 sayılı Kanun m.2).
4. Tanınmışlığı iddia eden davacı bunu ispatla yükümlüdür. Tanınmışlık sabit bir olgu değildir; hükümsüzlük talebi bakımından müvekkil markasının başvuru tarihi olan 2016 yılı itibarıyla ispat edilmelidir. Davacının sunduğu bilinirlik araştırması 2024 yılında, yalnızca market alışverişi yapan tüketiciler arasında yapılmıştır; reklam harcamaları ve satış verileri de büyük ölçüde 2020 sonrasına aittir. Davacının dayandığı Kurum tanınmış marka kaydı ise mahkemeyi bağlamaz; Kurumun böyle bir sicil tutma yetkisinin bulunmadığı Yargıtayca kabul edilmiştir (6769 sayılı Kanun m.6/5; Yargıtay HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7; Yargıtay 11. HD, 05.02.2020, E.2019/2980, K.2020/991).
5. Davacının markası, şekil unsuru ve sarı zemin üzerinde mavi yazıdan oluşan bir ambalaj markasıdır. Müvekkilin markası ise “Konağı” kelimesi ve taş kemer motifinden oluşmakta, kahverengi tonlarında ve tamamen farklı bir yazı karakteriyle kullanılmaktadır. İki işaretin bıraktığı genel izlenim farklıdır. Ortak kelime yaygın bir Türk soyadıdır ve Kurum sicilinde farklı sınıflarda bu kelimeyi içeren çok sayıda tescil bulunmaktadır; sicil araştırması ektedir. Bu nedenle davacının markası zaten sınırlı bir ayırt ediciliğe sahiptir (6769 sayılı Kanun m.6/5 ve m.7/2-c).
6. Margarin ve sıvı yağ ile butik otel hizmetleri arasında hiçbir ekonomik bağ yoktur. Ürünler farklı kanallarda, farklı tüketicilere ve farklı amaçlarla sunulmaktadır. Otel misafirinin “… Konağı” adını gördüğünde bir margarin markasını hatırlaması ve iki işletme arasında bağlantı kurması hayatın olağan akışına uygun değildir. Bağlantı kurulmadıkça haksız yarar, itibara zarar veya ayırt edici karakterin zedelenmesinden söz edilemez (6769 sayılı Kanun m.6/5 ve m.7/2-c; ABAD, Intel, C-252/07, 27.11.2008).
7. Davacı, haksız yarar ve itibara zarar iddialarını hiçbir somut olguya dayandırmamıştır. Müvekkil oteli yıllardır seyahat platformlarında yüksek puanlarla değerlendirilmekte ve ödüller almaktadır; davacının itibarını zedeleyecek bir kullanım bulunmamaktadır. Müvekkil tanıtımını yalnızca kendi adı ve oteliyle yapmakta, davacının imajından hiçbir şekilde yararlanmamaktadır. Tanınmışlık tek başına korumaya yetmez; zarar ihtimalinin somut ve nesnel delillerle ve ayrıntılı bir bilirkişi incelemesiyle ortaya konulması gerekir (6769 sayılı Kanun m.6/5; Yargıtay HGK, 15.02.2023, E.2023/84, K.2023/72).
8. Müvekkilin işareti, davacının iddia ettiği tanınmışlığın oluştuğu tarihten çok önce, iyiniyetle kullanılmaya başlanmıştır. Avrupa Birliği Adalet Divanı da haklı sebep kavramının, tanınmış markanın tanınmışlık kazanmasından önce iyiniyetle kullanılmaya başlanan bir işareti kapsayabileceğini kabul etmiştir. Müvekkilin kullanımı bu nitelikte olduğundan haklı sebebe dayanmaktadır (6769 sayılı Kanun m.6/5 ve m.7/2-c; ABAD, Leidseplein Beheer ve de Vries, C-65/12, 06.02.2014).
9. Müvekkil başvurusu kötüniyetli değildir. Kötüniyet, başvuru sahibinin başkasının hakkını bilerek ondan haksız yarar sağlama amacıyla hareket etmesini gerektirir; kendi soyadını yirmi sekiz yıldır aynı otel için kullanan bir işletmenin bu amaçla hareket ettiği ileri sürülemez (6769 sayılı Kanun m.6/9).
10. İhtiyati tedbir talebi bakımından; davacı, tanınmışlığını ve tecavüz şartlarını yaklaşık olarak dahi ispat edememiştir. Yirmi sekiz yıllık bir otel adının dava sonuna kadar kullanılamaması; rezervasyon platformlarındaki kayıtların, yol tabelalarının ve müşteri yorumlarının kaybı anlamına gelir ve müvekkil bakımından telafisi imkânsız bir zarar doğurur. Talebin reddi gerekir (6769 sayılı Kanun m.159/1; 6100 sayılı Kanun m.389/1 ve m.390/3). Aksi kanaat hâlinde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkilin uğrayabileceği zararlar karşılığında davacıdan yeterli teminat alınmasını talep ediyoruz (6100 sayılı Kanun m.392/1).
11. Aksi kanaat hâlinde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla, hükümsüzlük şartlarının bulunduğu sonucuna varılsa dahi bu sonuç ancak yiyecek ve içecek sağlanması hizmetleri bakımından tartışılabilir; geçici konaklama hizmetleri ile davacının ürünleri arasında hiçbir bağ yoktur ve hükümsüzlük kararı bu hizmetleri kapsayamaz (6769 sayılı Kanun m.25/5).
DELİLLER
12. Nüfus kayıtları; işletme ruhsatı ve turizm belgeleri; 1998 yılından bu yana rezervasyon ve fatura kayıtları; basın haberleri ve ödül belgeleri; marka tescil belgesi; Kurum sicil araştırması; davacının 2018 tarihli ihtarnamesi ve müvekkilin cevabı; seyahat platformlarındaki değerlendirme kayıtları; marka hukuku ve pazarlama alanında uzman bilirkişi incelemesi; tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
13. Açıklanan nedenlerle; davanın reddine, ihtiyati tedbir talebinin reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz (6769 sayılı Kanun m.6/5, m.7/2-c ve m.25/6).
Davalı Vekili
Av. …
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- Marka tescil belgeleri, sicil kayıtları ve tescil kapsamındaki mal ve hizmet listesi
- İlgili tarihten önceye ait bilinirlik araştırması; araştırmanın yöntemi, örneklemi ve soru formu
- Yıllara ve illere göre satış tutarları, bayi ve satış noktası sayısı; yeminli mali müşavir raporu
- Reklam harcamaları, medya planları, sponsorluk sözleşmeleri, basın taramaları ve sosyal medya verileri
- Pazar payı verileri, sektör sıralamaları, ödüller ve marka değerleme raporları
- Tanınmışlığı kabul eden Kurum ve mahkeme kararları; varsa Kurum tanınmış marka kaydı
- Karşı tarafın başvuru veya tescil dosyası, kullanımını gösteren noter tespitleri; taraflar arasındaki önceki ilişkiyi gösteren sözleşmeler
- Savunma tarafındaysanız: işaretin seçilme sebebini ve kullanım başlangıcını gösteren belgeler, sicil araştırması, karşı tarafın öğrenme tarihini gösteren yazışmalar
Adım Adım Yol Haritası
Tanınmış marka sahibi için
- Bülteni bütün sınıflarda izleyin; benzer başvuruyu yayımdan itibaren iki ay içinde itirazla durdurun (SMK m.18/1).
- İtirazda m.6/1, m.6/4, m.6/5 ve kötüniyet iddialarını ayrı ayrı yazın ve tanınmışlık delillerini başvuru tarihi itibarıyla sunun.
- İtiraz reddedilirse iki ay içinde Kurula, Kurul kararına karşı iki ay içinde Ankara’da dava açın (SMK m.20/2; 5000 s.K. m.15/C).
- Tescil edilmiş ve kullanılan benzer markaya karşı hükümsüzlük ve tecavüz taleplerini aynı davada birleştirin; beş yıllık sessiz kalma süresini kaçırmayın (SMK m.25/6 ve m.155).
- Kullanım sürüyorsa noter tespitinden sonra ihtiyati tedbir isteyin (SMK m.159).
- Tazminat isteyecekseniz önce arabulucuya başvurun (TTK m.5/A).
Tanınmışlık iddiasıyla karşılaşan işletme için
- Karşı tarafın tanınmışlık delillerini tarih yönünden inceleyin; ilgili tarihten sonraki deliller sınırlı değer taşır.
- İşaretinizi seçme sebebinizi ve kullanım başlangıcınızı belgeleyin; haklı sebep savunmasını bu belgelere dayandırın.
- Karşı tarafın kullanımınızı ne zaman öğrendiğini gösteren ihtarname ve yazışmaları bulun; beş yıl geçmişse sessiz kalma savunmasını ileri sürün (SMK m.25/6).
- Sektörler arasındaki uzaklığı, farklı tüketici kitlesini ve satış kanallarını somut olarak gösterin.
- Kurum sicilinde aynı veya benzer ibareyi içeren diğer kayıtları araştırın.
- Tedbir talebine karşı işletmenizin uğrayacağı zararı belgeleyin ve teminat isteyin (HMK m.392).
Sık Yapılan Hatalar
- Tanınmışlığı yalnızca “herkes bilir” diyerek ileri sürmek. İspat yükü iddia edendedir ve delil gerekir.
- Delilleri yanlış tarihe göre sunmak. İtirazda ve hükümsüzlükte karşı başvurunun tarihi esas alınır.
- Farklı sınıftaki başvuruya yalnızca karıştırılma ihtimaliyle itiraz etmek. m.6/5 ayrıca ve açıkça ileri sürülmelidir.
- İtirazda yazılmayan gerekçeyi davada ileri sürmeye çalışmak. Süre geçtikten sonra yeni gerekçe eklenemez.
- Kurum tanınmış marka kaydına güvenip başka delil sunmamak. Kayıt mahkemeyi bağlamaz.
- Zarar türünü somutlaştırmamak. Haksız yarar, itibara zarar veya sulandırmanın hangisine dayanıldığı ve nasıl gerçekleştiği gösterilmelidir.
- Beş yıl sessiz kalmak. Kötüniyet ispat edilemezse hükümsüzlük talebi kaybedilir.
- Kullanılmayan sınıflarda savunma markası biriktirmek. Bu tesciller iptal talebine açıktır ve tanınmışlığa katkı sağlamaz.
Hukukçular Evi Tanınmış Marka Dosyalarında Ne Yapar?
Marka sahipleri için tanınmışlık delil dosyasını yıllara göre hazırlıyor, bilinirlik araştırmasının yöntemini dava sürecine uygun biçimde planlıyor, farklı sınıflardaki başvurulara itiraz ediyor, Kurul kararlarına karşı Ankara’da dava açıyor ve tescilli benzer markalara karşı hükümsüzlük, tecavüz ve ihtiyati tedbir taleplerini birlikte yürütüyoruz. Tanınmışlık iddiasıyla karşılaşan işletmeler için ise haklı sebep, sessiz kalma ve bağlantı yokluğu savunmalarını belgeleriyle kuruyor, tedbir taleplerine karşı işletmenin faaliyetini koruyoruz.
Marka tescil belgenizi, karşı tarafın başvurusunu veya size gelen ihtarnameyi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Bütün fikri mülkiyet rehberlerimizi sınai mülkiyet ve fikri haklar rehberi sayfamızda bulabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Sınai Mülkiyet Hukuku Rehberi: Marka, Patent, Tasarım ve Telif
- Marka Tescili ve Marka Hakkına Tecavüz
- Markama Benzer Başvuru Yapıldı: Yayıma İtiraz
- Marka Başvurusu Reddedildi: Kurula İtiraz ve Kurul Kararının İptali Davası
- Marka Hükümsüzlük Davası
- Kullanılmayan Markanın İptali
- Marka Tecavüzünde Tazminat Hesaplama
- Marka İhtarnamesi Aldım
- Ticaret Unvanı ve Marka Çatışması
- Alan Adı Uyuşmazlıkları
- Anahtar Kelime Reklamları ve İnternette Marka Kullanımı
- Madrid Protokolü ile Uluslararası Marka Tescili
- Haksız Rekabet Tazminat Davası
- Marka ve Patent Süre Hesaplama
Sıkça Sorulan Sorular
Tanınmış marka nedir?
Kanunda tanımı yoktur. Uygulamada, ilgili kamu kesiminin önemli bir bölümünce bilinen ve belirli bir kaynağı akla getiren marka tanınmış kabul edilir; tanınmışlık her uyuşmazlıkta delillerle ayrıca ispat edilir (Yargıtay HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7).
Tanınmış marka farklı sınıflarda da korunur mu?
Evet. Türkiye’de tanınmış ve tescilli ya da daha önce başvurusu yapılmış marka; itibardan haksız yarar, itibara zarar veya ayırt edici karakterin zedelenmesi hâllerinde, haklı sebep yoksa farklı mal ve hizmetlerde de korunur (SMK m.6/5 ve m.7/2-c).
Türkiye’de tescili olmayan yabancı marka korunur mu?
Paris Sözleşmesi anlamında Türkiye’de tanınmışsa, aynı veya benzer mallardaki başvurulara itirazla ve tescillere karşı hükümsüzlük davasıyla korunur (SMK m.6/4 ve m.25/1); kullanıma karşı çoğunlukla haksız rekabet hükümlerine dayanılır.
Tanınmışlık nasıl ispat edilir?
Bilinirlik araştırması, satış ve pazar payı verileri, reklam harcamaları, medya görünürlüğü, tescillerin yaygınlığı ve önceki kararlar birlikte değerlendirilir; 1999 tarihli WIPO Ortak Tavsiye Kararındaki ölçütler yol gösterici olarak kullanılır.
Tanınmışlık hangi tarih itibarıyla ispat edilir?
İtiraz ve hükümsüzlükte karşı başvurunun başvuru veya rüçhan tarihi, tecavüz davasında fiilin gerçekleştiği tarih itibarıyla ispat edilir.
Türk Patent’in tanınmış marka kaydı bağlayıcı mı?
Hayır. Yargıtay, Kurumun mevcut mevzuata göre tanınmış marka sicili tutma yetkisinin bulunmadığını kabul etmiştir; kayıt ancak diğer delillerle birlikte bir gösterge olarak sunulabilir (Yargıtay 11. HD, 05.02.2020, E.2019/2980, K.2020/991).
Mahkemeden markamın tanınmış olduğunun tespitini isteyebilir miyim?
Müstakil bir talep olarak isteyemezsiniz. Tanınmışlık ancak açılmış bir itiraz, hükümsüzlük veya tecavüz uyuşmazlığında incelenerek belirlenir (Yargıtay HGK, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7).
Sulandırma ne demektir?
Tanınmış markanın tek bir kaynağı akla getirme gücünün, aynı işaretin farklı alanlarda kullanılmasıyla zayıflamasıdır; Kanun bunu ayırt edici karakterin zedelenmesi olarak düzenler (SMK m.6/5 ve m.7/2-c).
Tanınmışlık tek başına itirazın kabulü için yeterli mi?
Hayır. İşaretler arasında benzerlik, ilgili kesimde bağlantı kurulması ve üç zarar türünden birinin somut olarak gösterilmesi de gerekir (Yargıtay HGK, 15.02.2023, E.2023/84, K.2023/72).
Tanınmış markaya dayalı itirazda kullanım ispatı istenebilir mi?
Kanundaki kullanım ispatı talebi karıştırılma ihtimaline dayalı itirazlar içindir; Kurumun kılavuzuna göre m.6/4 ve m.6/5 itirazlarında başvuru sahibi tanınmış markanın kullanılmadığını ileri süremez (SMK m.19/2).
Haklı sebep ne demektir?
Sonraki işaret sahibinin kullanım için meşru bir gerekçesinin bulunmasıdır; örneğin işaretin kurucunun soyadı olması veya tanınmış marka tanınmışlık kazanmadan önce iyiniyetle kullanılmaya başlanmış olması.
Tanınmış markanın benzerini tescil ettiren kişi tecavüz davasında tescilini savunma yapabilir mi?
Hayır. Sonraki tarihli hak sahibi, daha önceki tarihli hak sahibinin açtığı tecavüz davasında kendi tescilini savunma gerekçesi olarak ileri süremez (SMK m.155).
Hükümsüzlük davası için süre var mı?
Doğrudan bir süre yoktur; ancak önceki marka sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği hâlde beş yıl sessiz kalırsa sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça hükümsüzlük isteyemez (SMK m.25/6).
Kurul kararına karşı dava süresi nedir?
Kurul kararının bildiriminden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılır (5000 s.K. m.15/C; SMK m.156/2).
Tanınmış markama tecavüz edene tazminat davası için arabuluculuk şart mı?
Evet; konusu bir miktar para olan tazminat talepleri için dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmalıdır. Hükümsüzlük, tespit, men, ref ve tedbir talepleri için bu şart aranmaz (TTK m.4/1-d ve m.5/A).
Markamı her sınıfta tescil ettirmem gerekir mi?
Tanınmış markanın farklı sınıflardaki koruması tescile değil m.6/5 ve m.7/2-c’ye dayanır; kullanılmayan sınıflardaki tesciller beş yıl sonra iptal talebine açıktır (SMK m.9/1 ve m.26/1-a).
Kaynakça
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (güncel metin, 16.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
- 5000 sayılı Patent ve Marka Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C.
- Sınai Mülkiyetin Korunmasına Dair Paris Sözleşmesi m.6bis; Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması (TRIPS) m.16.
- WIPO ve Paris Birliği, Tanınmış Markaların Korunmasına İlişkin Ortak Tavsiye Kararı (1999).
- Türk Patent ve Marka Kurumu, Kullanım İspatı Kılavuzu.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 01.02.2023, E.2023/11-83, K.2023/7; 15.02.2023, E.2023/84, K.2023/72; 10.12.2025, E.2024/11-417, K.2025/795.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 05.02.2020, E.2019/2980, K.2020/991; Yargıtay, 22.04.2021, E.2020/6510, K.2021/3979; Yargıtay, E.2024/6138, K.2025/3800 (öğretide aktarıldığı şekliyle).
- Avrupa Birliği Adalet Divanı, General Motors, C-375/97, 14.09.1999; Intel, C-252/07, 27.11.2008; L’Oréal, C-487/07, 18.06.2009; Leidseplein Beheer ve de Vries, C-65/12, 06.02.2014.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanınmışlık her dosyada ilgili tarih, deliller ve sektörler arasındaki ilişki gözetilerek ayrıca değerlendirilmelidir.
Markanız başka bir sektörde mi kullanılıyor?
Karşı tarafın başvurusunu veya kullanımını ve elinizdeki tanınmışlık delillerini gönderin; itiraz, dava ve tedbir adımlarını süreleriyle birlikte planlayalım. Tanınmışlık iddiasıyla karşılaştıysanız savunmanızı birlikte kuralım.
İki ay ve beş yıl
Yayıma itiraz için iki ay, sessiz kalma için beş yıl. İkisini de kaçırmayın. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Sınai Mülkiyet Hukuku Rehberi · Marka Hakkı · Hükümsüzlük Davası · Dilekçe Örnekleri · İletişim


