Alan Adı (Domain) Uyuşmazlıkları 2026: .tr Alan Adında UÇHS Şikâyeti, Kötü Niyet, Devir ve İptal, UDRP

Bu rehber iki taraf için yazıldı: markasını, unvanını veya adını içeren bir alan adının başkası tarafından alındığını, satışa çıkarıldığını ya da rakip siteye yönlendirildiğini gören marka sahipleri ve yıllardır kullandığı alan adı için şikâyet, ihtarname veya devir kararıyla karşılaşan alan adı sahipleri. “.tr” alan adlarının 2026’daki yönetim yapısı (7590 sayılı Kanunla Siber Güvenlik Başkanlığına geçiş), tahsis kuralları, yenileme ve satış, UÇHS başvurusunun üç şartı, kötü niyet halleri, süreç ve süreler, hakem kararından sonraki on iş günü, mahkemedeki marka, haksız rekabet ve ad hakkı davaları, alan adı sahibinin savunmaları ve “.com” uzantılarında UDRP, İnternet Alan Adları Yönetmeliği, ilgili tebliğler, Sınai Mülkiyet Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleriyle anlatılıyor. Sayfada UÇHS şikâyet başvurusu, şikâyet edilenin cevabı ve hakem kararına karşı tecavüz bulunmadığının tespiti davası dilekçe örnekleri yer alıyor. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Alan Adı Nedir, “.tr” Alan Adlarını 2026’da Kim Yönetiyor?

Alan adı, internet üzerindeki bilgisayarların veya sitelerin adresini belirlemek için kullanılan ve bir internet protokol adresine karşılık gelen addır (İnternet Alan Adları Yönetmeliği m.3/1-d). “.tr” alan adları “a.b.tr” veya “a.tr” yapısındadır: “ornek.com.tr” ilk yapıya, “ornek.tr” ikinci yapıya örnektir (m.5). “a” kısmını başvuru sahibi serbestçe belirler; “b” kısmı Yönetmelik ekinde sayılan alt alanlardan biridir: com, net, org, biz, info, name, web, gen, tv, tel, bbs, av, dr, k12, bel, gov, edu, pol, tsk ve kep.

“.tr” alan adlarının tahsisi 14 Eylül 2022’den bu yana .tr Ağ Bilgi Sistemi (TRABİS) üzerinden yürütülüyor. Bu sistemin işletilmesi ve alan adı yönetimine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi 2026’da el değiştirdi. 24.7.2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanun, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 35 inci maddesindeki “Bakanlık” ibaresini “Başkanlık” olarak değiştirdi ve Kanuna eklediği 60/A maddesiyle internet alan adlarına ilişkin strateji ve politikaları belirleme ve düzenleme yapma yetkisini Siber Güvenlik Başkanlığına verdi (5809 sayılı Kanun m.3/1-eee, m.35/1 ve m.60/A/1). Değişiklik 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi.

Bu geçişin uyuşmazlıklar bakımından anlamı sınırlıdır. Siber Güvenlik Başkanlığı yeni ikincil düzenlemeler çıkarıncaya kadar mevcut düzenlemelerin uygulanmasına devam edilir; bu düzenlemelerde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna yapılan atıflar Siber Güvenlik Başkanlığına, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kuruluna ve Kurum Başkanına yapılan atıflar Siber Güvenlik Başkanına yapılmış sayılır (7545 sayılı Kanun geçici m.2/1). Yani İnternet Alan Adları Yönetmeliği, İnternet Alan Adları Tebliği ve Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği bugün de yürürlüktedir ve bu yazıdaki şartlar ile süreler geçerlidir. Bu yazının hazırlandığı tarihte Mevzuat Bilgi Sistemi’nde bu konularda yeni bir yönetmelik görünmüyor. Başkanlığın genel yükümlülükleri için Siber Güvenlik Kanunu ve şirket yükümlülükleri rehberimize bakabilirsiniz.

Alan adı sahibinin hakları Yönetmelikte sayılmıştır: alan adını tahsis süresi boyunca kullanmak, tahsisi yenilemek, alan adından feragat etmek ve hizmet aldığı Kayıt Kuruluşunu değiştirmek (m.21). Buna karşılık alan adı sahibi, Kayıt Kuruluşuna tam ve doğru bilgi vermek ve üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmemekle yükümlüdür (m.22/1-b ve c). Bu yükümlülük, aşağıda anlatılan bütün uyuşmazlık yollarının çıkış noktasıdır: “ilk gelen ilk alır” kuralı alan adını kimin alacağını belirler, ama başkasının hakkını ihlal eden bir tahsisi korumaz.

Tahsis Kuralları: “İlk Gelen İlk Alır” ve Belgeli Alan Adları

Alan adları belgeli veya belgesiz olarak tahsis edilir (Yönetmelik m.8/1). Belgesiz tahsiste “ilk gelen ilk alır” kuralı geçerlidir ve ilk gelenin tespitinde başvurunun TRABİS’e ulaştığı zaman kaydı esas alınır (m.8/2). TRABİS’in faaliyete geçmesiyle daha önce belge karşılığında verilen “com.tr”, “net.tr” ve “org.tr” alan adları da belgesiz tahsise geçti (İnternet Alan Adları Tebliği geçici m.1). Artık bir “com.tr” alan adı almak için marka tescil belgesi veya ticaret sicili kaydı istenmiyor. Uyuşmazlıkların büyük bölümü de bu değişiklikten sonra doğdu.

Kaynak: İnternet Alan Adları Yönetmeliği Ek, 3 üncü bölüm. Belgeli tahsis edilen alan adında başvuruda sunulan belgelerin geçerliliğini yitirdiği tespit edilirse tahsis iptal edilebilir (m.11/2).

Bir adın başvuruya konu olabilmesi için “a” kısmının yalnızca a-z harfleri, rakamlar ve tire işaretinden oluşması, iki ile altmış üç karakter arasında olması, tire ile başlamaması ve bitmemesi, başkasına tahsisli olmaması ve tahsise kapalı adlar listesinde yer almaması gerekir (Yönetmelik m.6). Mevzuata, kamu düzenine, ülke güvenliğine ve genel ahlaka aykırı adlar tahsise kapalı adlar listesine alınır. Tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş adlar, şehir isimleri ve sahte alan adlarıyla kullanıcıları aldatmayı zorlaştırmak için “bank”, “banka”, “finans”, “bakanlık” gibi adlar ise tahsisi kısıtlı adlar listesindedir (İnternet Alan Adları Tebliği m.34).

“ornek.tr” yapısındaki alan adları 2023’ten itibaren aşamalı olarak tahsise açıldı. Bu yapıda önce aynı “a” kısmına sahip “gov.tr”, “edu.tr”, “tsk.tr”, “bel.tr”, “pol.tr” ve “k12.tr” adreslerinin sahiplerine ücretsiz tahsis yapıldı, ardından aynı “a” kısmına sahip mevcut alan adı sahiplerine uzantı bazlı öncelik tanındı, kalan adlar için “ilk gelen ilk alır” kuralı uygulandı (Tebliğ m.27 ve m.29). Bu nedenle “ornek.com.tr” sahibinin, öncelik döneminde başvurmadığı “ornek.tr” adını başkası almış olabilir. Bu durumda da aşağıdaki şikâyet ve dava yolları kullanılır.

Yenileme, Bekleme Süresi, Satış ve Devir

Alan adı bir defada en az bir, en fazla beş yıl için tahsis edilir; yenileme sonrası tahsis süresi de beş yılı aşamaz (Yönetmelik m.8/5 ve m.9/4). Bir alan adının el değiştirmesi çoğu zaman yenilemenin unutulmasıyla başlar. Bu yüzden süreleri bilmek, hem alan adını korumak hem de serbest kalan bir adı yakalamak için gereklidir.

“.tr” alan adları satılabilir veya devredilebilir; satış veya devir, Kayıt Kuruluşunun internet sitesindeki formun doldurulması ve işlemin TRABİS üzerinden tamamlanmasıyla gerçekleşir ve alan adının kullanım süresini değiştirmez (Yönetmelik m.13). Satış serbestisi bu madde TRABİS’in faaliyete geçmesinden üç yıl sonra yürürlüğe girdiği için 14 Eylül 2025’te başladı (m.33/1-a). Bu tarihe kadar alan adları yalnızca mirasçılara, birleşme ve devralmada ve ilgili marka, patent ya da eser hakkının devriyle birlikte devredilebiliyordu (geçici m.2; İnternet Alan Adları Tebliği m.22/2). Satışın serbest olması uyuşmazlıklar bakımından iki sonuç doğurur. Bir alan adını satışa çıkarmak artık tek başına hukuka aykırı değildir. Ancak alan adını marka sahibine veya rakibine, belgelenmiş masrafları aşan bir bedelle satmak amacıyla almak kötü niyetin açık bir göstergesidir (Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği m.19/1-a).

Uyuşmazlıklar Nasıl Doğar? Tipik Senaryolar

Ajans ve çalışan senaryosunda uyuşmazlık çoğu zaman marka hukukundan önce sözleşme hukukunu ilgilendirir. Alan adı şirket hesabına ve şirket için alınmışsa, ilişkinin niteliğine göre işi gören kişi elde ettiğini iş sahibine devretmekle yükümlüdür; örneğin vekâlet hükümleri uygulanıyorsa vekil, vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermekle yükümlüdür (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.508/1). Yazılım ve web hizmeti sözleşmelerinde alan adının kimin adına kaydedileceğinin açıkça yazılması bu tür uyuşmazlıkları önler. Konunun sözleşme boyutu için yazılım geliştirme ve SaaS sözleşmeleri rehberimize bakabilirsiniz.

UÇHS Şikâyetinin Üç Şartı

Uyuşmazlık çözüm mekanizmasına başvurabilmek için Yönetmeliğin 25 inci maddesindeki üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir. Şikâyetçi, üçünün de sağlandığını iddia ederek tercih ettiği UÇHS’ye başvurur (m.25/2; Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği m.7/1). Şartlardan biri eksikse şikâyet reddedilir. Bu yüzden başvuru da cevap da bu üç başlık etrafında kurulur.

Birinci şart marka tescilinden daha geniştir. Yönetmelik yalnızca tescilli markayı değil, ticarette kullanılan markayı, ticaret unvanını, işletme adını ve “diğer tanıtıcı işaretleri” de korur. Tescilsiz bir markayla yıllardır faaliyet gösteren bir işletme de bu yola başvurabilir; ancak işaretin ticarette gerçekten kullanıldığını belgelemesi gerekir. Benzerlik incelemesinde uzantı ayırt edici bir unsur sayılmadığından karşılaştırma genellikle “a” kısmı üzerinden yapılır. Markanın sonuna veya başına eklenen “online”, “shop”, “türkiye” gibi tanımlayıcı kelimeler ve harf hatalı yazılışlar kural olarak benzerliği ortadan kaldırmaz.

İkinci şart olumsuz bir olgudur ve şikâyetçinin bunu kesin olarak ispat etmesi beklenemez. Bu nedenle şikâyetçi, karşı tarafın bu adla bir hakkı olmadığını gösteren makul belgeleri sunar: marka sicilinde ve ticaret sicilinde bu ada ilişkin bir kayıt bulunmaması, sitenin içeriği, karşı tarafla bir lisans, bayilik veya çalışma ilişkisi olmaması gibi. Bundan sonra yasal hakkını veya bağlantısını göstermek alan adı sahibine düşer. Mevzuat meşru hak örneklerini saymaz; hakem veya hakem heyeti ilgili mevzuatı, içtihatları ve yargı kararlarını göz önüne alarak karar verir (Yönetmelik m.27/1). Uygulamada kendi adı veya ticaret unvanıyla aynı ad, şikâyetten önce iyi niyetle başlamış gerçek bir mal veya hizmet sunumu ve alan adıyla tanınır olmak meşru hak olarak ileri sürülür.

Üçüncü şart “.tr” sistemini genel uzantılardaki UDRP’den ayırır. Yönetmelik kötü niyetle “tahsis ettirilmesi veya kullanılması” ifadesini kullanır; şartlardan birinin varlığı yeterlidir. UDRP ise alan adının hem kötü niyetle kaydedilmiş hem de kötü niyetle kullanılıyor olmasını arar. Bu fark özellikle iki durumda önemlidir: iyi niyetle alınmış ama sonradan markadan yararlanmak için kullanılmaya başlanmış alan adları ile kötü niyetle alınıp hiç kullanılmadan bekletilen alan adları. “.tr” uzantısında her iki durumda da şikâyet mümkündür.

Bu sayım sınırlı değildir; hakem veya hakem heyeti başka durumlarda da kötü niyetle tahsis ya da kullanıma karar verebilir (Tebliğ m.19/2). Uygulamada şikâyetçinin markasının tanınmışlığı, alan adı sahibinin bu markayı bilmemesinin imkânsız olması, gerçeğe aykırı iletişim bilgileri ve şikâyetçiyle önceki sözleşme ilişkisi de kötü niyetin göstergesi olarak sunulur.

UÇHS Süreci Adım Adım: Başvurudan Karara

Süreç tamamen yazılı ve elektronik yürür. Hakemler dosya üzerinden çalışır ve gerek görmedikçe tarafları şahsen dinlemez (Yönetmelik m.26/3). Taraflar hakeme doğrudan belge sunamaz; bütün yazışma UÇHS aracılığıyla yapılır ve bir tarafın sunduğu belge diğer tarafa da gönderilir (Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği m.17). Taraflar aksini kararlaştırmadıkça süreçte kullanılan dil Türkçedir (m.18).

Bu sürelerle olağan bir dosya bir ila iki ay içinde sonuçlanır. Şikâyetçi, aynı kişiye ait birden fazla alan adı için tek başvuru yapabilir (Tebliğ m.7/4). Uyuşmazlığın tek hakem veya üç hakemli heyet tarafından görülmesi başvuruda tercih edilir; taraflardan biri heyet isterse dosya üç hakemle görülür ve heyet kararlarını basit çoğunlukla, çekimser oy kullanılmadan verir (m.7/5, m.11/2 ve m.14/2). Hakemlerin fikri mülkiyet, marka, ticaret veya bilişim hukukunda en az üç yıllık mesleki deneyime sahip olması gerekir; heyette en az bir hukuk fakültesi mezunu bulunur (m.10/1-b ve m.11/5). Şikâyetçi, karar bildirilinceye kadar aynı konuda başka bir UÇHS’ye başvuramaz (m.7/3).

Hakem ücreti ve UÇHS ücreti başvuru sırasında şikâyetçi tarafından ödenir. Tebliğde her hakem için bin Türk lirası olarak belirlenen ücret her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; UÇHS ücreti hakem ücretinin yarısıdır (Tebliğ m.20/1-2). UÇHS’ler Kurumca belirlenen ücretleri üst sınır kabul ederek kendi ücretlerini ilan eder (Yönetmelik m.28/5). Güncel tutar başvurulacak UÇHS’nin internet sitesinden kontrol edilmelidir. Başvuruda ödenen ücretler kural olarak iade edilmez (Yönetmelik m.28/7). Ancak hakem belirlenmeden önce taraflar anlaşır veya şikâyetten vazgeçilirse hakem ücretleri iade edilir (Tebliğ m.20/4). Kamuya duyurulan bilgilere göre UÇHS olarak İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC), Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER) ve TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi hizmet veriyor; güncel liste TRABİS’in internet sitesinde yayımlanır.

Hakem Kararından Sonra: On İş Günü Kuralı ve Mahkeme Yolu

Hakem veya hakem heyeti, şikâyetçinin talebi doğrultusunda alan adının iptaline, şikâyetçiye devrine veya talebin reddine karar verir (Yönetmelik m.27/1). Karar gerekçesiyle birlikte taraflara, TRABİS’e ve Kayıt Kuruluşuna iletilir ve UÇHS’nin internet sitesinde yayımlanır (Tebliğ m.14/3). İptal veya devir kararının hemen uygulanıp uygulanmayacağını belirleyen kural Tebliğin 15 inci maddesidir:

• On iş günü içinde ihtiyati tedbir bildirilmezse karar, Kayıt Kuruluşu ve UÇHS tarafından TRABİS’e iletilerek derhal yerine getirilir (m.15/1).
• On iş günü içinde veya daha önce bir ihtiyati tedbir kararı UÇHS’ye bildirilirse hakem kararı uygulanmaz; dava sonucu beklenir ve mahkeme kararının gereği yerine getirilir (m.15/2).

Bu kural UDRP’dekinden belirgin biçimde daha ağırdır. UDRP’de karara razı olmayan alan adı sahibinin on iş günü içinde dava açtığını belgelemesi yeterlidir. “.tr” sisteminde ise yalnızca dava açmak yetmez: on iş günü içinde mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alınmalı ve karar UÇHS’ye bildirilmelidir. Bu kısa süre içinde dava dilekçesinin hazırlanması, delillerin toplanması ve tedbir talebinin incelenmesi gerekir. Kararın aleyhe çıkma ihtimali bulunan dosyalarda dava dilekçesi karar beklenirken hazırlanmalıdır. Mahkeme, talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde karşı tarafı dinlemeden tedbire karar verebilir (HMK m.390/2).

Mevzuat, hakem kararına karşı HMK’daki tahkim kararının iptali davası gibi özel bir yol öngörmez. Mekanizma mahkemeye alternatif olarak işletilir ve taraflardan hiçbirinin mahkemeye başvurma hakkını ortadan kaldırmaz (Yönetmelik m.23/1). Şikâyeti reddedilen şikâyetçi de dilediği zaman marka hakkına veya haksız rekabete dayanarak dava açabilir; UÇHS’ye başvurmuş olmak dava şartı değildir. Kayıt Kuruluşları alan adı uyuşmazlıklarına ilişkin mahkeme kararlarının ve hakem kararlarının gereğini yerine getirmekle yükümlüdür (Yönetmelik m.17/1-l). Siber Güvenlik Başkanlığı, Kanundaki görev ve yetkileriyle ilgili yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere ihlal başına yirmi bin liradan yüz bin liraya kadar idari para cezası verebilir (5809 sayılı Kanun m.60/A/3).

Mahkeme Yolu: Marka Hakkı, Haksız Rekabet ve Ad Hakkı

Sınai Mülkiyet Kanunu, marka sahibinin yasaklayabileceği kullanımlar arasında alan adını açıkça sayar: işareti kullanan kişinin işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla, işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması (SMK m.7/3-d). Bu hüküm, marka hakkının genel şartlarıyla birlikte uygulanır: aynı işaretin aynı mal veya hizmetlerde kullanılması, karıştırılma ihtimali doğuran benzer kullanım ya da Türkiye’de tanınmış markanın itibarından haksız yarar sağlayan kullanım (m.7/2). Markanın izinsiz kullanılması marka hakkına tecavüzdür (m.29/1-a).

Aynı hüküm, markanın arama motoru reklamlarında anahtar kelime olarak ve sosyal medya kullanıcı adlarında kullanılmasını da kapsar; bu kullanımların şartları için anahtar kelime reklamları ve karşılaştırmalı reklam rehberimize bakabilirsiniz.

Hükümdeki “ticari etki” şartı mahkeme yolunu UÇHS yolundan ayırır. Sitede satış yapılıyor, rakip ürünler tanıtılıyor, ziyaretçi başka siteye yönlendiriliyor, ücretli reklam gösteriliyor veya alan adı satışa çıkarılmışsa ticari etki kolayca gösterilir. Hiç kullanılmadan bekletilen bir alan adında ise bu şart tartışmalı hâle gelir. Böyle bir dosyada, kötü niyetle tahsisi tek başına yeterli sayan UÇHS yolu çoğu zaman daha uygundur.

Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; böyle bir mahkeme bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi bakar (SMK m.156/1). Marka sahibinin açacağı davada yetkili mahkeme, davacının yerleşim yeri veya hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği ya da etkilerinin görüldüğü yer mahkemesidir (m.156/3). Tazminatın hesaplanması için marka tecavüzünde tazminat hesabı, tecavüz davasının genel çerçevesi için marka hakkına tecavüz davası rehberlerimize bakabilirsiniz.

Haksız rekabet. İşaret tescilli değilse veya marka hukukunun şartları tartışmalıysa, başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak haksız rekabettir (TTK m.55/1-a-4). Zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi; tespit, men, maddi durumun ortadan kaldırılması ve tazminat isteyebilir (TTK m.56/1). Bu davalar hakkın doğumunun öğrenildiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde doğumundan itibaren üç yıl içinde açılmalıdır (TTK m.60/1). Ayrıntılar için haksız rekabet davası rehberimize bakabilirsiniz.

Ad hakkı. Bir kişinin adı ve soyadı alan adı olarak alınmışsa, adı haksız olarak kullanılan kişi buna son verilmesini; kullanan kusurluysa maddi zararının giderilmesini ve haksızlığın niteliği gerektiriyorsa manevi tazminat isteyebilir (TMK m.26). Bu hüküm, ad ticarette marka gibi kullanılmasa bile uygulanır. Bu nedenle tanınmış meslek mensupları, sanatçılar ve sporcular için önemli bir dayanaktır. Kişinin adının sosyal medyada taklit edilmesi hâlinde izlenecek yol için adıma sahte sosyal medya hesabı açıldı rehberimize bakabilirsiniz.

Alan Adı Sahibinin Savunmaları

Şikâyet veya dava, alan adının sahibini zor durumda bırakabilir: yıllardır kullanılan bir ad, müşterilerin bildiği bir adres ve bu adrese bağlı e-posta altyapısı birkaç hafta içinde kaybedilebilir. Savunma, şikâyetçinin üç şartı birlikte ispat etmesi gerektiği ilkesinden hareketle kurulur. Şartlardan biri bile çürütülürse şikâyet reddedilir.

Satış serbestisi de savunmada kullanılabilir. “.tr” alan adlarının satışı 14 Eylül 2025’ten beri serbesttir (Yönetmelik m.13 ve m.33/1-a). Bu yüzden bir alan adının genel bir satış ilanına konmuş olması tek başına kötü niyet sayılmamalıdır. Kötü niyetin göstergesi olan, alan adının şikâyetçiye veya rakibine belgelenmiş masrafları aşan bir bedelle satılmak amacıyla alınmasıdır (Tebliğ m.19/1-a). Alan adı sahibi, cevap süresi yetmezse makul gerekçeyle ek süre isteyebilir; ek süre on güne kadar verilir (m.9/1-e ve m.9/3). Dosyanın üç hakemli heyette görülmesini de isteyebilir; şikâyetçi tek hakem istemişse aradaki farkı yedi gün içinde öder (m.20/5).

Mahkemede açılan tecavüz davasında ek savunma imkânları vardır. Marka sahibinin dayandığı tescilden daha önce alan adı ticarette kullanılmış ve bu işaret üzerinde hak elde edilmişse, davalı karşı dava olarak markanın hükümsüzlüğünü isteyebilir (SMK m.6/3 ve m.25/1). Bu konuda marka hükümsüzlük davası rehberimize bakabilirsiniz. Alan adı sahibi, kendisine karşı henüz tecavüz davası açılmamışsa, marka sahibine karşı fiillerinin tecavüz oluşturmadığının tespiti için dava açabilir. Marka sahibinden önceden görüş istemek bu davada dava şartı değildir (SMK m.154/1). Gerçek kişiler kendi ad veya adreslerini dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde belirtebilir (m.7/5-a). Bu istisna şirketler için doğrudan uygulanmaz. Bir ihtarnameyle karşılaşıldığında izlenecek yol için marka ihtarnamesi aldım rehberimize bakabilirsiniz.

“.com”, “.net” ve Diğer Genel Uzantılar: UDRP

“.com”, “.net”, “.org” gibi genel üst düzey alan adlarında Türk mevzuatındaki UÇHS mekanizması uygulanmaz. Bu uzantılarda ICANN’ın Tektip Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası (UDRP) geçerlidir. Alan adını kaydeden herkes, kayıt sözleşmesiyle bu politikayı kabul etmiş sayılır. Başvurular Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi gibi ICANN onaylı sağlayıcılara yapılır.

Kaynaklar: Yönetmelik m.25 ve m.27; Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği m.9, m.14, m.15 ve m.18; UDRP m.4(a), 4(b), 4(i) ve 4(k); UDRP Usul Kuralları m.5(a), m.11(a) ve m.15(b); WIPO ücret tarifesi.

UDRP’de alan adı sahibi meşru hakkını; uyuşmazlıktan haberdar olmadan önce alan adını iyi niyetli bir mal veya hizmet sunumunda kullandığını ya da buna ciddi hazırlık yaptığını, alan adıyla tanındığını veya alan adını tüketicileri yanıltma ya da markayı kötüleme amacı olmadan ticari olmayan meşru bir amaçla kullandığını göstererek ispatlayabilir (UDRP m.4(c)). Türk marka sahibi, genel uzantılı bir alan adına karşı Türkiye’de de SMK m.7/3-d’ye dayanarak dava açabilir. Ancak kayıt kuruluşu yurt dışındaysa mahkeme kararının uygulanması ayrı bir sorundur. Bu nedenle genel uzantılarda UDRP çoğu zaman daha hızlı ve uygulanabilir sonuç verir.

Sahte Site ve Oltalama Alan Adları

Bir bankanın, kargo şirketinin veya e-ticaret sitesinin adına benzeyen bir alan adıyla kart ve kimlik bilgisi toplanması, marka uyuşmazlığından önce bir suç meselesidir. Bu tür dosyalarda üç yol birlikte işletilir: Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu, erişimin engellenmesi ve alan adının iptali ya da devri için UÇHS şikâyeti. Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılmasıyla işlenen dolandırıcılık nitelikli dolandırıcılıktır (TCK m.158/1-f). Banka ve finans adlarının tahsisi kısıtlı adlar listesine alınması da bu tür alan adlarını zorlaştırmak içindir (İnternet Alan Adları Tebliği m.34/2-c). Ceza boyutu için siber suç ve nitelikli dolandırıcılık, erişim engeli süreci için erişim engeli ve itiraz rehberlerimize bakabilirsiniz.

Alan adı üzerinden taklit ürün satılıyorsa marka hakkına tecavüz suçu da gündeme gelir; sahte ürün satılan pazar yeri ilanları için ise pazaryerinde marka şikâyeti rehberimizdeki bildirim yolu kullanılır.

Alan Adı ile Marka Başvurusu Arasındaki İlişki

Alan adı tek başına marka hakkı vermez; marka koruması tescille elde edilir (SMK m.7/1). Ancak ticarette kullanılan bir alan adı, Sınai Mülkiyet Kanunundaki “ticaret sırasında kullanılan bir başka işaret” niteliği kazanabilir. Başvuru tarihinden önce böyle bir işaret üzerinde hak elde etmiş kişi, sonradan yapılan aynı veya benzer marka başvurusuna itiraz edebilir; başvuru itiraz üzerine reddedilir (SMK m.6/3). Başkasının alan adını ve faaliyetini bilerek, onu engellemek amacıyla yapılan marka başvurusu da kötü niyetli başvuru olarak reddedilir (m.6/9). İtiraz Bültendeki yayımdan itibaren iki ay içinde yapılır; bu konuda markama benzer başvuru yapıldı: yayıma itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

Bu ilişki iki yönlüdür. Alan adı sahibi, marka tescili olmadan uzun süre kullandığı bir ad için güçlü bir öncelik delili oluşturabilir. Ancak en sağlam koruma, alan adının esas unsurunu faaliyet sınıflarında marka olarak tescil ettirmektir. Marka sahibinin unvanla çatışması için ticaret unvanı ile marka çatışması, bütün sınai mülkiyet yolları için sınai mülkiyet hukuku rehberi sayfalarımıza bakabilirsiniz.

UÇHS Şikâyet Başvurusu Örneği

Tescilli markasıyla aynı “com.tr” ve “.tr” alan adlarını alan, kısa süre sonra marka sahibine yüksek bedelle satış teklif eden ve bu sırada alan adlarını rakip bir siteye yönlendiren kişiye karşı marka sahibi adına yapılacak başvuru için örnektir. Başvuru UÇHS’nin internet sitesindeki form üzerinden yapılır; aşağıdaki metin gerekçe olarak eklenir ve beş bin kelime sınırını aşmamalıdır.

Şikâyet Edilen Alan Adı Sahibinin Cevap Dilekçesi Örneği

Genel anlamlı bir kelimeden oluşan ve ticaret unvanının esas unsuru olan alan adını şikâyetçinin markasından önce alıp yıllardır kendi hizmetleri için kullanan bir danışmanlık şirketinin cevabı için örnektir. Cevap, şikâyetin kendisine gönderilmesinden itibaren on gün içinde UÇHS’ye sunulur; süre yetmeyecekse gerekçeli ek süre talebi aynı süre içinde yapılmalıdır.

Hakem Kararına Karşı Tecavüz Bulunmadığının Tespiti Davası ve İhtiyati Tedbir Dilekçesi Örneği

Yukarıdaki cevaba rağmen alan adının şikâyetçiye devrine karar verilmesi üzerine, kararın on iş günü içinde uygulanmasını önlemek için alan adı sahibinin açacağı dava için örnektir. Dava, marka sahibinin yerleşim yerindeki fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde açılır; tedbir kararı alındığı gün UÇHS’ye bildirilmelidir.

Delil ve Belge Listesi

İnternet sitelerinin içeriği hızla değişebilir; özellikle yönlendirme ve satış sayfaları bir gecede kaldırılabilir. Bu nedenle içerik, şikâyet veya dava açılmadan önce noter tespiti ya da mahkemeden delil tespiti yoluyla belgelenmelidir. Rehber kaydı da tarihli ekran görüntüsüyle saklanmalıdır.

Adım Adım Yol Haritası

1. Alan adının uzantısını belirleyin: “.tr” uzantılarda UÇHS ve Türk mahkemesi, “.com” gibi genel uzantılarda UDRP ve gerekirse Türk mahkemesi (Yönetmelik m.23; UDRP m.4).
2. Rehber kaydından tahsis ve yenileme tarihlerini alın; 14 Eylül 2022’den önce tahsis edilip yenilenmemiş alan adında UÇHS yolu kapalıdır (Yönetmelik geçici m.1/9).
3. Kendi hakkınızın tarihini ve kapsamını belgeleyin: marka başvuru ve tescil tarihi, sınıflar, unvanın tescil tarihi, kullanım delilleri (SMK m.7; Yönetmelik m.25/1-a).
4. Sitenin içeriğini, yönlendirmeyi ve varsa satış teklifini noter tespitiyle belgeleyin (Tebliğ m.19/1).
5. Karşı tarafa ihtarname gönderip göndermeyeceğinize karar verin; ihtarname alan adının başkasına satılmasına yol açabileceğinden, risk varsa doğrudan UÇHS başvurusu veya ihtiyati tedbir talebi düşünülmelidir.
6. Talebinizi seçin: iptal edilen alan adı yeniden tahsise açılacağından çoğu dosyada devir istenmelidir (Yönetmelik m.12/2 ve m.27/1).
7. Şikâyet edildiyseniz cevabı on gün içinde verin, gerekirse ek süre isteyin ve heyet tercihini değerlendirin (Tebliğ m.9 ve m.20/5).
8. Aleyhe karar tebliğ edildiyse on iş günü dolmadan tedbir talepli davayı açın ve tedbir kararını UÇHS’ye bildirin (Tebliğ m.15/2).
9. Uyuşmazlık sonuçlandıktan sonra alan adının esas unsurunu marka olarak tescil ettirin ve yenileme tarihlerini takvime işleyin (Yönetmelik m.9).

Sık Yapılan Hatalar

• Yalnızca iptal istemek. İptal edilen alan adı bekleme süresinden sonra yeniden tahsise açılır; aynı kişi veya başka biri tekrar alabilir.
• Satış teklifine fiyat sorarak cevap vermek. Marka sahibinin pazarlığa girmesi, karşı tarafa “teklifi şikâyetçi başlattı” savunması kazandırabilir; yazışma dikkatle yapılmalıdır.
• On iş gününü dava açma süresi sanmak. “.tr” sisteminde kararın uygulanmasını durduran dava değil, UÇHS’ye bildirilen ihtiyati tedbir kararıdır.
• Yenilemeyi Kayıt Kuruluşuna bırakmak. Bildirim e-postası eski bir adrese gidiyorsa alan adı iki aylık durdurma süresinden sonra başkasına geçebilir.
• Alan adını ajans veya çalışan adına kaydettirmek. Alan adı sahibi rehberde görünen kişidir; şirket adına kayıt baştan yapılmalıdır.
• Tescilsiz işarete güvenip kullanımı belgelememek. Ticarette kullanılan işaret de korunur, ama kullanım tarihli belgelerle ispatlanır.
• Genel uzantıda Türk mahkemesi kararına güvenmek. Kayıt kuruluşu yurt dışındaysa kararın uygulanması zorlaşır; UDRP genellikle daha hızlı sonuç verir.

Hukukçular Evi Alan Adı Uyuşmazlıklarında Ne Yapar?

Marka sahipleri için alan adı izleme, rehber ve tahsis tarihi kontrolü, delil tespiti, UÇHS şikâyet başvurusu, UDRP başvurusu ve gerektiğinde ihtiyati tedbir talepli marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet davası hazırlıyoruz. Alan adı sahipleri için şikâyete on gün içinde cevap, ek süre ve heyet tercihi, hakem kararından sonra on iş günü içinde tedbir talepli tespit davası ve önceki kullanıma dayalı hükümsüzlük talepleriyle dosyayı yürütüyoruz. Ajans, çalışan ve ortaklık kaynaklı alan adı devir uyuşmazlıklarında sözleşme ve şirketler hukuku boyutunu birlikte ele alıyoruz.

Alan adının rehber kaydını, marka tescil belgenizi veya aldığınız şikâyet bildirimini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Bütün sınai mülkiyet rehberlerimizi sınai mülkiyet hukuku rehberi sayfamızda bulabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Rakip Markamı Google Ads’te Anahtar Kelime Olarak Kullanıyor: İnternette Marka Kullanımı ve Karşılaştırmalı Reklam
• Sınai Mülkiyet Hukuku Rehberi: Marka, Patent ve Tasarım
• Markam Taklit Ediliyor: Marka Hakkına Tecavüz Davası
• Ticaret Unvanı ile Marka Çatışması
• Marka İhtarnamesi Aldım, Ne Yapmalıyım?
• Markamın Benzerine Başvuru Yapıldı: Yayıma İtiraz
• Marka Hükümsüzlük Davası
• Marka Tecavüzünde Tazminat Ne Kadar Çıkar?
• Pazaryerinde Marka Şikâyeti ve Taklit Ürün İlanı
• Marka Taklidi ve İltibasta Haksız Rekabet
• Haksız Rekabet Davası (TTK m.54-63)
• Siber Güvenlik Kanunu ve Şirket Yükümlülükleri
• Yazılım Geliştirme ve SaaS Sözleşmeleri

Sıkça Sorulan Sorular

Alan adı almak için marka tescili gerekir mi?

Hayır. “com.tr”, “net.tr”, “org.tr” ve “.tr” gibi belgesiz alan adları “ilk gelen ilk alır” kuralıyla tahsis edilir. Ancak alan adı sahibi üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmemekle yükümlüdür (İnternet Alan Adları Yönetmeliği m.8/2 ve m.22/1-c).

Markamı içeren “com.tr” alan adını başkası almış; ne yapabilirim?

Bir UÇHS’ye şikâyette bulunup alan adının size devrini isteyebilir veya fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde marka hakkına tecavüz davası açabilirsiniz (Yönetmelik m.25 ve m.27; SMK m.7/3-d ve m.149).

UÇHS’ye başvurmak için markamın tescilli olması şart mı?

Hayır. Ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı ve diğer tanıtıcı işaretler de korunur; ancak kullanımın belgelenmesi gerekir (Yönetmelik m.25/1-a).

Kötü niyet hangi durumlarda kabul edilir?

Alan adını işaret sahibine yüksek bedelle satmak, onun bu adı kullanmasını engellemek, rakibin işine zarar vermek veya karışıklık yaratarak kullanıcıları başka siteye yönlendirmek için almak ya da kullanmak kötü niyet sayılır; sayım sınırlı değildir (Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği m.19).

UÇHS süreci ne kadar sürer?

Şikâyet edilenin on günlük cevap süresi, en fazla on günlük ek süre ve hakemin on beş artı beş günlük karar süresiyle olağan bir dosya bir ila iki ay içinde sonuçlanır (Tebliğ m.9 ve m.14).

UÇHS ücretini kim öder, iade edilir mi?

Hakem ve UÇHS ücretini başvuru sırasında şikâyetçi öder. Ücretler kural olarak iade edilmez; hakem belirlenmeden önce taraflar anlaşır veya şikâyetten vazgeçilirse hakem ücreti iade edilir (Tebliğ m.20; Yönetmelik m.28/7).

Şikâyet yapılınca alan adım kapanır mı?

Kapanmaz, ancak dondurulur: süreç boyunca bilgileri değiştirilemez, satılamaz, devredilemez ve Kayıt Kuruluşu değiştirilemez; yenilenmesine ise izin verilir (Tebliğ m.4/1-c ve m.16).

Şikâyete cevap vermezsem ne olur?

Süresi içinde cevap verilmezse hakem, şikâyetçinin sunduğu ve gerekirse üçüncü kişilerden temin edilen belgelere göre karar verir (Tebliğ m.9/4).

Hakem kararına itiraz edebilir miyim?

Mevzuatta özel bir itiraz yolu yoktur. Kararın uygulanmasını önlemek için tebliğden itibaren on iş günü içinde mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alıp UÇHS’ye bildirmeniz gerekir; bu durumda dava sonucu beklenir (Tebliğ m.15).

Alan adımı satmam yasal mı?

Evet. “.tr” alan adlarının satışı 14 Eylül 2025’ten beri serbesttir. Ancak alan adını marka sahibine veya rakibine belgelenmiş masrafları aşan bir bedelle satmak amacıyla almak kötü niyet sayılır (Yönetmelik m.13 ve m.33/1-a; Tebliğ m.19/1-a).

2022’den önce aldığım alan adı için şikâyet yapılabilir mi?

TRABİS’in faaliyete geçtiği 14 Eylül 2022’den önce tahsis edilip sonradan yenilenmemiş alan adları için UÇHS’ye başvuru yapılamaz; TRABİS döneminde yenilenmişse yapılabilir. Mahkeme yolu her durumda açıktır (Yönetmelik geçici m.1/9).

Web ajansı alan adımı kendi adına almış; ne yapabilirim?

Alan adı sizin hesabınıza ve sizin için alınmışsa, ilişkinin niteliğine göre devrini isteyebilirsiniz; örneğin vekil, vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermekle yükümlüdür (TBK m.508). Devir öncesinde ihtiyati tedbirle satış ve transfer durdurulabilir (HMK m.389).

“.com” alan adları için ne yapılır?

“.com” gibi genel uzantılarda ICANN’ın UDRP prosedürü uygulanır. WIPO’da bir ila beş alan adı için tek panelistli başvuru ücreti 1.500 ABD dolarıdır; alan adı sahibi yirmi gün içinde cevap verir (UDRP m.4; Usul Kuralları m.5).

Alan adımın süresi doldu; başkası hemen alabilir mi?

Hemen alamaz. Süresi biten alan adının kullanımı iki ay durdurulur ve bu sürede yenilenebilir; ardından yeniden tahsise açılır ve bir ay boyunca başvuru alınmaz (Yönetmelik m.9/3 ve m.12/1).

2026’da “.tr” alan adlarından hangi kurum sorumlu?

7590 sayılı Kanunla internet alan adlarına ilişkin düzenleme yetkisi 31 Temmuz 2026’dan itibaren Siber Güvenlik Başkanlığına geçti. Yeni düzenleme çıkarılıncaya kadar mevcut Yönetmelik ve tebliğler uygulanır (5809 sayılı Kanun m.35 ve m.60/A; 7545 sayılı Kanun geçici m.2/1).

Adım ve soyadım alan adı olarak alınmış; ne yapabilirim?

Adı haksız olarak kullanılan kişi buna son verilmesini, kusur varsa maddi ve gerekiyorsa manevi tazminat isteyebilir (TMK m.26). Ad ticarette kullanılıyorsa UÇHS yolu da değerlendirilebilir.

Kaynakça

• 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 7590 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerle (mevzuat.gov.tr güncel metni, 13.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
• 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu, geçici madde 2 (7590 sayılı Kanunla eklenmiştir).
• İnternet Alan Adları Yönetmeliği, 7.11.2010 tarihli ve 27752 sayılı Resmî Gazete; 20.4.2021 tarihli ve 31460 sayılı Resmî Gazete ile yapılan değişiklikler.
• İnternet Alan Adları Tebliği ve İnternet Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği, 21.8.2013 tarihli Resmî Gazete; sonraki değişiklikleriyle (mevzuat.gov.tr güncel metinleri).
• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metinleri).
• ICANN, Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy ve Rules for Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy; WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi alan adı ücret tarifesi.
• Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, TRABİS’in 14.09.2022 tarihinde faaliyete başlamasına ilişkin duyuru.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya alan adının uzantısı, tahsis ve yenileme tarihleri, tarafların hakları ve deliller birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır.