Paralel İthalat 2026: Yurt Dışından Orijinal Ürün Getirip Satmak Yasal mı? Hakkın Tükenmesi, Tester Ürünler, Yetkili Satıcı ve Garanti (SMK m.152; TTK m.55; 6502 m.56-58)
16 Kasım 2026

Paralel İthalat 2026: Yurt Dışından Orijinal Ürün Getirip Satmak Yasal mı? Hakkın Tükenmesi, Tester Ürünler, Yetkili Satıcı ve Garanti (SMK m.152; TTK m.55; 6502 m.56-58)

Marka sahibi veya onun izniyle piyasaya sunulmuş orijinal ürünlerle ilgili fiiller marka hakkının kapsamı dışında kalır (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.152/1). Mülga 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamedeki “Türkiye’de” sınırlaması Kanuna alınmadığı için öğretide uluslararası tükenme ilkesinin benimsendiği kabul edilir: yurt dışında marka sahibi veya izniyle satılmış orijinal ürünü Türkiye’ye getirip satmak, kural olarak marka hakkına tecavüz değildir. Ancak ürün değiştirilmiş veya kötüleştirilmişse marka sahibi bunu engelleyebilir (m.152/2). Hiç piyasaya sunulmamış tester, numune, çalıntı veya izinsiz fazla üretim ürünlerde tükenme gerçekleşmez. Satıcının kendisini yetkili satıcı veya resmî distribütör gibi göstermesi de haksız rekabettir (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.55/1-a-2). Paralel ithalatçı, ithalatçı sıfatıyla garanti, satış sonrası hizmet ve Türkçe etiket yükümlülüklerini kendisi üstlenir (6502 sayılı Kanun m.56 ve m.58; 7223 sayılı Kanun m.9).

Bu rehber; yurt dışından orijinal ürün getirip pazaryerlerinde veya mağazasında satan ithalatçılar, marka sahibinin Türkiye distribütörleri ve yetkili satıcı ağları, markalı ürünlerin yetkisiz kanallarda satılmasından şikâyetçi marka sahipleri ve “yetkisiz satış” gerekçesiyle ihtarname, pazaryeri şikâyeti veya dava ile karşılaşan satıcılar için yazıldı. Hakkın tükenmesi ilkesini, tükenmenin şartlarını ve ispatını, tester ve numune ürünler gibi tükenmeyen ürünleri, ürünün değiştirilmesi ve yeniden ambalajlanması kurallarını, reklamda marka kullanımını, distribütörlük sözleşmesinin üçüncü kişilere etkisini, rekabet hukukunun paralel ticareti engelleyen sözleşmelere bakışını, garanti, servis, Türkçe etiket ve ürün güvenliği yükümlülüklerini kanun maddeleri ve yargı kararlarıyla anlatıyor. Sayfada distribütörün ihtarnamesi, değiştirilmiş ve tester ürünlere karşı marka sahibinin davası ile paralel ithalatçının cevap dilekçesi örnekleri yer alıyor. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.7, 29, 30, 149, 152, 153, 156, 158 ve 159; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A, 54, 55 ve 56; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.56 ve 58; 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.9 ve 11; 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.57; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.4; Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (Tebliğ No: 2002/2; 2021/4 sayılı Tebliğle değişik); 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190, 389-399. Kanun hükümleri 16 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinler esas alınarak değerlendirilmiştir. Bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay kararlarının bir kısmı, tam metinlerine erişilemediğinden öğretide aktarıldığı şekliyle anılmıştır.

Paralel İthalat Nedir? Taklitten ve Gri Pazardan Farkı

Paralel ithalat, marka sahibinin yetkilendirdiği resmî dağıtım kanalı dışında, çoğunlukla başka bir ülkedeki yetkili toptancı veya perakendeciden satın alınan orijinal markalı ürünün Türkiye’ye getirilip satılmasıdır. Ürünün kendisi orijinaldir; uyuşmazlık ürünün sahte olmasından değil, marka sahibinin dağıtım düzeninin dışında satılmasından doğar. Bu nedenle taklit ürün dosyalarına uygulanan kurallar paralel ithalata doğrudan uygulanamaz.

Sık karıştırılan kavramlar

KavramNe demektir?Marka hukuku bakımından sonucu
Paralel ithalatYurt dışında marka sahibi veya izniyle satılmış orijinal ürünün resmî kanal dışında ithaliKural olarak hak tükenmiştir; tecavüz yoktur (SMK m.152/1)
Geri ithalatTürkiye’de üretilip ihraç edilen orijinal ürünün yeniden Türkiye’ye getirilmesiÜrün marka sahibi veya izniyle piyasaya sunulmuşsa hak tükenmiştir
Taklit ürünMarka sahibinin izni olmadan üretilmiş ürünTükenme söz konusu olmaz; tecavüz ve suç gündeme gelir (SMK m.29 ve m.30)
İzinsiz fazla üretimLisanslı üreticinin sözleşmedeki miktarın üzerinde ürettiği ürünMarka sahibi piyasaya sunulmasına izin vermemişse tükenme gerçekleşmez
Tester ve numuneSatılmamak kaydıyla dağıtılan deneme ürünleriPiyasaya sunulmuş sayılmayabilir; tükenme tartışmalıdır
Değiştirilmiş ürünAmbalajı, etiketi, kodu veya içeriği değiştirilmiş orijinal ürünMarka sahibi engelleyebilir (SMK m.152/2)

Hakkın Tükenmesi: SMK m.152 Neden Uluslararası Tükenme Olarak Yorumlanıyor?

Sınai mülkiyet hakkı korumasına konu ürünlerin, hak sahibi veya onun izni ile üçüncü kişiler tarafından piyasaya sunulmasından sonra bu ürünlerle ilgili fiiller hakkın kapsamı dışında kalır (SMK m.152/1). Kural marka, patent ve tasarım için ortaktır. Marka sahibi, ürünü bir kez satarak ekonomik karşılığını elde etmiştir; sonraki alıcıların aynı ürünü yeniden satmasını, reklamını yapmasını veya ithal etmesini marka hakkına dayanarak kontrol edemez.

Mülga 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, tükenmeyi ürünün “Türkiye’de” piyasaya sürülmesine bağlıyordu ve ulusal tükenme olarak yorumlanıyordu. Sınai Mülkiyet Kanunu bu ibareye yer vermemiştir. Coğrafi sınırlamanın kaldırılması ve madde gerekçesi, öğretide uluslararası tükenme ilkesinin benimsendiği yönünde güçlü bir yoruma dayanak oluşturmaktadır. Bu yoruma göre ürünün dünyanın herhangi bir yerinde marka sahibinin izniyle piyasaya sürülmüş olması, Türkiye’deki yeniden satışın engellenemeyeceği sonucunu doğurur. Avrupa Birliği ise bölgesel tükenmeyi uygular: Birlik dışında piyasaya sunulan ürünlerin marka sahibinin izni olmadan Birliğe ithali engellenebilir (ABAD, Silhouette, C-355/96, 16.07.1998). Bu nedenle Avrupa Birliği içtihadının paralel ithalatı engelleyen sonuçları Türkiye’ye doğrudan aktarılamaz; ancak ürünün değiştirilmesi ve reklamda kullanım gibi konulardaki ölçütleri yol göstericidir.

Gümrükteki sınır önlemi de orijinal ürünler için kullanılamaz. Hak sahibinin izniyle üretilmiş eşyanın hak sahibinin rızası dışında bir gümrük işlemine tabi tutulması hâlinde bu eşya sınır önleminin kapsamı dışında tutulur (Gümrük Kanunu m.57/5). Orijinal ürünü gümrükte durdurmaya çalışmak, haksız tedbir tazminatı riski doğurur. Gümrük usulünün ayrıntıları için gümrükte sahte ürüne el koyma rehberimize bakabilirsiniz.

Tükenmenin Şartları ve İspatı

Tükenme savunması üç şartın birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Ürün orijinal olmalı, marka sahibi veya onun izniyle piyasaya sunulmuş olmalı ve ürünün değiştirilmesi veya kötüleştirilmesi söz konusu olmamalıdır. Uygulamada uyuşmazlıkların büyük kısmı ikinci şartın ispatında düğümlenir.

Tükenme savunmasının şartları ve delilleri

ŞartNe gösterilmeli?Delil
Ürün orijinaldirÜrün marka sahibi veya lisanslı üretici tarafından üretilmiştirÜretici etiketi, seri ve parti numaraları, bilirkişi incelemesi
Marka sahibi veya izniyle piyasaya sunulmuşturÜrün, marka sahibinin satış zincirinden satın alınmıştırYurt dışındaki yetkili toptancı veya perakendeci faturası, sipariş ve ödeme kayıtları, gümrük beyannamesi, menşe belgesi
Ürün değiştirilmemiş ve kötüleştirilmemiştirAmbalaj, etiket, kod ve içerik özgün hâlini korumaktadırÜrün fotoğrafları, depolama koşulları, son kullanma tarihleri
Ticari sunum yanıltıcı değildirSatıcı kendisini yetkili satıcı gibi göstermemektedirİlan metinleri, internet sitesi ve mağaza görüntüleri

İspat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1). Marka sahibi, markanın izinsiz kullanıldığını ispat eder; tükenme savunmasına dayanan satıcı ise ürünlerin marka sahibi veya izniyle piyasaya sunulduğunu gösterir. Avrupa Birliği Adalet Divanı, bu yükün satıcıya yüklenmesinin münhasır dağıtım sistemi nedeniyle pazarların bölünmesine yol açacağı durumlarda, ürünün ilk kez kimin tarafından ve nerede piyasaya sunulduğunu ispat yükünün marka sahibine geçebileceğini kabul etmiştir (ABAD, Van Doren + Q, C-244/00, 08.04.2003). Türk mahkemelerinde de satıcının tedarik kaynağını açıklamakta ticari bir sakınca bulunduğu dosyalarda bu yaklaşım ileri sürülebilir.

Fatura zincirini baştan kurun. Paralel ithalatçının en güçlü delili, ürünün marka sahibinin satış zincirinden alındığını gösteren kesintisiz belge zinciridir: yurt dışındaki satıcının marka sahibinin yetkili satıcısı olduğunu gösteren kayıt, ona ait fatura, ödeme belgesi, taşıma ve gümrük evrakı. Kaynağını gizlemek isteyen tedarikçiden alınan ürünler, orijinal olsa bile davada ispat sorunu yaratır.

Tükenmeyen Ürünler: Tester, Numune, Fazla Üretim ve Çalıntı Ürün

Tükenme, ürünün marka sahibi veya izniyle “piyasaya sunulması” ile gerçekleşir. Marka sahibinin satılmamak kaydıyla dağıttığı, çalınan veya izni dışında üretilen ürünler bu şartı taşımaz. Bu ürünlerin satışı, ürün fiziksel olarak orijinal olsa bile marka hakkına tecavüz oluşturabilir.

Tükenmenin tartışmalı olduğu ürünler

ÜrünDeğerlendirmeYol gösterici karar veya hüküm
Tester parfüm ve kozmetikSatılmamak kaydıyla bayilere ücretsiz verilen deneme ürünleri kural olarak piyasaya sunulmuş sayılmazABAD, L’Oréal ve eBay, C-324/09, 12.07.2011
Numune ve tanıtım ürünleri“Satılamaz” ibaresi taşıyan ve satış amacı olmadan dağıtılan ürünlerSMK m.152/1 (piyasaya sunma şartı)
İzinsiz fazla üretimLisans alan üreticinin izin verilen miktarın üzerindeki üretimi marka sahibinin izniyle piyasaya sunulmuş değildirSMK m.152/1 ve m.29/1-ç; Gümrük Kanunu m.57/5
Lisans şartlarına aykırı satışLisans sözleşmesindeki dağıtım kısıtlamasına aykırı satış, ürünün prestij imajını zedeliyorsa izinsiz sayılabilirABAD, Copad, C-59/08, 23.04.2009
Çalıntı ürünMarka sahibinin elinden rızası dışında çıkan ürünSMK m.152/1; ayrıca ceza hukuku
İade ve imha edilmek üzere ayrılan ürünİmha için ayrılan ürünlerin yeniden piyasaya dönmesiSMK m.152/1

Tester ürünlerin internette “orijinal tester” olarak satılması, özellikle parfüm ve kozmetik sektöründe sık karşılaşılan bir uyuşmazlıktır. Adalet Divanı, satışa yönelik olmayan deneme ürünlerinin bayilere verilmesinin piyasaya sunma sayılmadığını kabul etmiştir. Satıcı, ürünü marka sahibinin satış amaçlı olarak piyasaya sunduğunu gösteremezse tükenme savunması zayıflar. Kozmetik ürünlerin ithalat ve bildirim yükümlülükleri için kozmetik ithalatı rehberimize bakabilirsiniz.

SMK m.152/2: Değiştirme, Kötüleştirme ve Yeniden Ambalajlama

Marka sahibi, piyasaya sunulmuş ürünlerin üçüncü kişiler tarafından değiştirilerek veya kötüleştirilerek ticari amaçlı kullanılmasını önleme hakkına sahiptir (SMK m.152/2). Hüküm, tükenme kuralının sınırıdır: ürün orijinal olsa bile markanın köken ve kalite güvencesi işlevini zedeleyen müdahaleler marka hakkına tecavüz oluşturabilir.

Değiştirme ve kötüleştirme sayılabilecek durumlar

DurumDeğerlendirmeNot
Orijinal ambalajın açılıp yeni ambalaja konulmasıMarkanın yeniden iliştirilmesi değiştirme sayılabilirAdalet Divanı ilaçlarda yeniden ambalajlamayı sıkı şartlara bağlamıştır (Bristol-Myers Squibb, C-427/93, 11.07.1996)
Seri numarası, parti kodu veya takip kodunun silinmesiÜrünün izlenebilirliğini ve geri çağırmayı engeller; marka sahibinin meşru menfaatini zedelerABAD, Loendersloot, C-349/95, 11.11.1997
Ürünlerin başka ürünlerle birleştirilip set hâlinde satılmasıSetin marka sahibine ait olduğu izlenimi yaratılıyorsa değiştirme sayılabilirSomut sunuma göre değerlendirilir
Son kullanma tarihi geçmiş veya uygun koşullarda saklanmamış ürünÜrünün kötüleştirilmesi niteliğindedirDepolama koşulları belgelenmelidir
Türkçe etiket veya ithalatçı bilgisinin eklenmesiMevzuatın zorunlu kıldığı ek, orijinal bilgileri örtmeden ve markayı bozmadan yapılırsa değiştirme sayılmamalıdır7223 s.K. m.9/1-ç ve e
Farklı ülke için üretilmiş ve farklı içerikte olan ürünÜrün değiştirilmemiştir; ancak tüketicinin aldatılmaması için farkın açıklanması gerekirTTK m.55/1-a-2

Türkçe etiket eklenmesi ayrıca önem taşır. İthalatçı, ismini, kayıtlı ticari unvanını veya markasını ve kendisine ulaşılabilecek açık adresini ürünün, ambalajın veya ürünle birlikte verilen belgenin üzerinde belirtmekle ve montaj, kullanım ve bakım talimatları ile güvenlik kurallarının Türkçe olmasını sağlamakla yükümlüdür (7223 sayılı Kanun m.9/1-ç ve e). Bu yükümlülüğün yerine getirilmesi kural olarak marka hakkını ihlal etmez; ancak etiketin orijinal markayı, kullanım talimatını veya son kullanma tarihini örtmesi kötüleştirme tartışması doğurur. Ürünü kendi markası altında piyasaya arz eden veya ürünü uygunluğunu etkileyecek biçimde değiştiren ithalatçı ve dağıtıcı ise imalatçı sayılır (m.11/1).

Reklamda ve Satışta Marka Kullanımı: “Yetkili Satıcı” İzlenimi

Hakkın tükenmesi, orijinal ürünü satan kişinin markayı ürünü tanıtmak için kullanmasını da kapsar; marka adı geçmeden bir markalı ürünün satışa sunulması zaten mümkün değildir. Adalet Divanı, yeniden satıcının ürünü tanıtırken markayı reklamda kullanabileceğini, marka sahibinin ancak bu kullanım markanın itibarına ciddi biçimde zarar veriyorsa itiraz edebileceğini kabul etmiştir (ABAD, Christian Dior ve Evora, C-337/95, 04.11.1997). Bağımsız bir satıcının markalı ürünleri sattığını veya onardığını duyurması da serbesttir; ancak satıcı ile marka sahibi arasında ticari bir bağ, özellikle yetkili satıcılık ilişkisi bulunduğu izlenimi yaratılmamalıdır (ABAD, BMW ve Deenik, C-63/97, 23.02.1999).

Türk uygulamasında da markanın yalnızca ürünü tanıtmak amacıyla ve yetkili satıcılık izlenimi yaratmadan kullanılmasının tecavüz oluşturmadığına karar verilmiştir (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 03.06.2021, E.2021/553, K.2021/650; karar öğretide aktarıldığı şekliyle). Buna karşılık satıcının kendisini resmî distribütör, yetkili satıcı veya marka mağazası gibi tanıtması; kendisi, ticari işletmesi veya işletme işaretleri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklama niteliğinde haksız rekabettir (TTK m.55/1-a-2). Marka sahibinin logosunu, mağaza tasarımını veya kurumsal kimliğini işletmesinin kimliği gibi kullanması ise karıştırılmaya yol açan önlem sayılabilir (TTK m.55/1-a-4).

Paralel ithalatçının satış ve reklamında sınırlar

KullanımDeğerlendirmeDayanak
İlan başlığında ürünün marka ve modelini yazmakSerbest; tükenen ürünün tanıtımıdırSMK m.152/1
Marka sahibinin ürün fotoğraflarını kullanmakMarka açısından serbest olabilir; fotoğrafların telif hakkı ayrıca değerlendirilirSMK m.152/1; FSEK
“Yetkili satıcı”, “resmî distribütör”, “Türkiye garantili” ifadeleriGerçeğe aykırıysa haksız rekabettirTTK m.55/1-a-2
Marka logosunu mağaza tabelası veya şirket kimliği gibi kullanmakTicari bağ izlenimi; tecavüz ve haksız rekabet riskiSMK m.7/3-ç ve e; TTK m.55/1-a-4
Markayı arama motoru reklamında anahtar kelime yapmakOrijinal ürün satıcısının meşru bağlantısı vardır; reklam metni yanıltıcı olmamalıSMK m.7/3-d ve m.152
“İthalatçı garantili, yetkili servis değildir” açıklamasıTüketiciyi doğru bilgilendirir; tavsiye edilirTTK m.55/1-a-2; 6502 s.K. m.56

Arama motoru reklamlarında markanın kullanılması ve meşru bağlantı kavramı için anahtar kelime reklamları ve internette marka kullanımı rehberimize bakabilirsiniz.

Distribütörün ve Yetkili Satıcı Ağının Konumu

Marka sahibinin Türkiye distribütörü, çoğu zaman paralel ithalattan en çok etkilenen taraftır: aynı ürün kendi fiyatının altında satılmakta, garanti ve servis talepleri yine kendisine gelmektedir. Ancak distribütörlük sözleşmesi yalnızca tarafları bağlar. Yargıtay, marka sahibinin üreticisinden ürün satın alıp yurt içinde satan bir işletmeye karşı Türkiye distribütörünün açtığı haksız rekabet davasında, sözleşmenin nisbiliği ilkesi gereği distribütörlük sözleşmesinin davalıyı bağlamadığını ve dürüstlük kuralına aykırı bir davranış bulunmadığını kabul eden kararı onamıştır (Yargıtay 11. HD, 10.04.2017, E.2015/13665, K.2017/1982; karar öğretide aktarıldığı şekliyle).

Distribütörün paralel ithalatçıya karşı yolları

YolNe zaman mümkün?Dayanak
Marka hakkına tecavüz davasıDistribütör inhisari lisans alan ise ve sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa kendi adına; inhisari olmayan lisans alan bildirim ve üç aylık bekleme şartıylaSMK m.158/1-2
İhtiyati tedbirLisans alan, ciddi zarar tehlikesinde üç aylık süreyi beklemedenSMK m.158/3
Haksız rekabet davasıParalel ithalatçı kendisini yetkili satıcı gibi gösteriyor, distribütörün garanti belgesini veya servis adını kullanıyorsaTTK m.55/1-a-2, a-4 ve m.56
Sözleşmeyi ihlale yöneltmeParalel ithalatçı, yetkili satıcı ağındaki bir üyeyi sözleşmesini ihlal ederek kendisine satış yapmaya yöneltmişseTTK m.55/1-b-1
Marka sahibine başvuruTükenmeyen ürünler, değiştirilmiş ürünler veya taklit şüphesi varsa marka sahibinin dava açmasıSMK m.152/2 ve m.149

Distribütörün lisans sözleşmesinin sicile kaydedilmiş olması önemlidir: sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m.148/5). Lisansın türü ve dava hakkı için marka ve patent devri, lisansı ve rehni rehberimize bakabilirsiniz.

Rekabet Hukuku: Paralel Ticareti Engelleyen Sözleşmeler

Marka sahipleri bazen paralel ithalatı marka hukuku yerine sözleşmelerle engellemeye çalışır: yurt dışındaki distribütörlerine Türkiye’ye satış yasağı koyar, bayilerine sistem dışı kişilere satış yapmama yükümlülüğü getirir veya internet satışlarını kısıtlar. Teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayan anlaşmalar yasaktır (4054 sayılı Kanun m.4). Dikey anlaşmalar, sağlayıcının ilgili pazardaki payı yüzde otuzu aşmıyorsa ve ağır kısıtlamalar içermiyorsa grup muafiyetinden yararlanır (2002/2 sayılı Tebliğ m.2; 2021/4 sayılı Tebliğle değişik).

Alıcının satış yapabileceği bölge ve müşterilerin kısıtlanması, kural olarak muafiyetin dışında kalan ağır kısıtlamalardandır. Sağlayıcı, kendisine veya başka bir alıcıya münhasıran tahsis ettiği bölgeye yapılan aktif satışları sınırlayabilir; ancak müşterinin kendiliğinden gelen talebine yapılan pasif satışların yasaklanması muafiyetten yararlanamaz (2002/2 sayılı Tebliğ m.4). Seçici dağıtım sistemlerinde ise sistem üyelerinin sistem dışındaki yetkisiz satıcılara satış yapması yasaklanabilir; ancak perakende seviyesindeki üyelerin son kullanıcılara yapacakları aktif veya pasif satışlar kısıtlanamaz. Bu kurallar, paralel ithalatçının ürünü nasıl temin ettiğine bağlı olarak dosyanın sonucunu değiştirebilir. Ayrıntılar için dikey anlaşmalar ve grup muafiyeti, seçici dağıtım sistemleri ve münhasırlık ve tek elden dağıtım rehberlerimize bakabilirsiniz.

Paralel ithalatçıya ürün satmayan yetkili satıcı. Seçici dağıtım sistemindeki bir üyenin sistem dışı satıcıya ürün satmaması sözleşme gereğidir ve paralel ithalatçı bu üyeyi satışa zorlayamaz. Buna karşılık sistemin kendisi rekabet hukukuna aykırıysa, örneğin nitel ölçütlere dayanmıyor veya pasif satışları da yasaklıyorsa, sözleşmenin bu hükümleri geçersiz olabilir (4054 sayılı Kanun m.56).

Garanti, Satış Sonrası Hizmet, Türkçe Etiket ve Ürün Güvenliği

Paralel ithalatçı, marka hukuku bakımından korunsa da tüketici ve ürün güvenliği mevzuatı bakımından “ithalatçı” sıfatıyla bütün yükümlülükleri üstlenir. Garanti belgesiyle satılması zorunlu mallarda garanti belgesi düzenlemek, satış sonrası hizmet sunmak ve Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü boyunca yedek parça bulundurmak üretici ve ithalatçının yükümlülüğüdür (6502 sayılı Kanun m.56 ve m.58). Kanun bu yükümlülüğü ürünü ithal edene yüklediğinden, marka sahibinin Türkiye distribütörü ve onun yetkili servis ağı paralel ithal ürünler için kural olarak garanti hizmeti vermek zorunda değildir; tüketiciye karşı sorumluluk, ürünü ithal eden ve satan kişidedir.

Paralel ithalatçının ithalatçı sıfatıyla yükümlülükleri

YükümlülükİçerikDayanak
Garanti belgesiGaranti belgesiyle satılması zorunlu mallarda, ithalatçı adına düzenlenmiş garanti belgesi6502 s.K. m.56; Garanti Belgesi Yönetmeliği
Satış sonrası hizmet ve yedek parçaKullanım ömrü boyunca servis istasyonu ve yedek parça6502 s.K. m.58; Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m.5
İthalatçı bilgisiİsim, ticari unvan veya marka ve açık adres ürün, ambalaj veya belge üzerinde7223 s.K. m.9/1-ç
Türkçe talimat ve güvenlik bilgisiMontaj, kullanım, bakım talimatları ve güvenlik kuralları Türkçe7223 s.K. m.9/1-e
Ürün sorumluluğuÜründen doğan kişi ve mal zararlarından imalatçı veya ithalatçı sorumludur7223 s.K. m.6/1
Sektörel kayıt ve bildirimlerKozmetik, tıbbi cihaz, oyuncak gibi ürünlerde ayrıca kayıt, bildirim ve TAREKS denetimiİlgili teknik düzenleme

Garanti ve satış sonrası hizmet yükümlülükleri için garanti, satış sonrası hizmet ve yedek parça rehberimize bakabilirsiniz. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi marka hakkına tecavüz oluşturmaz; ancak tüketici şikâyetlerine, idari para cezalarına ve tüketiciyi yanıltan sunum nedeniyle haksız rekabet iddialarına yol açar.

Gümrük, Pazaryeri ve Ceza Boyutu

Paralel ithalat uyuşmazlıkları çoğu zaman hukuk davasından önce üç yerde ortaya çıkar: gümrükte, pazaryerinde ve ceza soruşturmasında. Üçünde de belirleyici soru aynıdır: ürün marka sahibi veya izniyle piyasaya sunulmuş orijinal ürün müdür?

Paralel ithalatın gündeme geldiği diğer usuller

UsulParalel ithalatçının durumuDayanak ve rehber
Gümrükte sınır önlemiHak sahibinin izniyle üretilmiş eşya sınır önleminin kapsamı dışındadır; itiraz belgelerle yapılırGümrük Kanunu m.57/5; gümrük rehberi
Pazaryeri şikâyetiİlan kaldırılırsa fatura zinciriyle itiraz edilerek yeniden yayım istenir6563 s.K. m.9; pazaryeri şikâyeti rehberi
Ceza soruşturması ve aramaÜrün orijinal ve hak tükenmişse marka hakkına tecavüz suçu oluşmazSMK m.30 ve m.152/1; marka suçu savunması rehberi
Kişisel kullanımKişisel ihtiyaç ölçüsünde elde bulunduran veya kullanan kişiye dava açılamazSMK m.153/1

Haksız Şikâyet ve Haksız Tedbirin Sonuçları

Orijinal ürün satan bir işletmenin ürünlerinin “sahte” olduğu iddiasıyla pazaryerine, müşterilere veya gümrüğe bildirilmesi ağır ticari sonuçlar doğurur. Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini ve faaliyetlerini gerçek dışı, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek haksız rekabettir (TTK m.55/1-a-1). Haksız rekabetten zarar gören, tespit, men, ref ve kusur varsa tazminat isteyebilir (TTK m.56/1). Lehine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf, talebinde haksız olduğu anlaşılırsa veya tedbir kendiliğinden kalkar ya da itiraz üzerine kaldırılırsa, haksız tedbir nedeniyle uğranılan zararı tazminle yükümlüdür (HMK m.399/1).

Marka sahibi ve distribütör için pratik sonuç. Paralel ithalatı marka hakkına dayanarak engellemeye çalışmadan önce ürünün gerçekten tükenmemiş olduğunu, yani taklit, tester, fazla üretim veya değiştirilmiş ürün olduğunu belgeleyin. Orijinal ve değiştirilmemiş ürünlere karşı yapılan şikâyet ve tedbir talepleri tazminat riski doğurur. Asıl etkili yol, yanıltıcı sunumlara karşı haksız rekabet hükümlerini kullanmak ve dağıtım sözleşmelerini rekabet hukukuna uygun biçimde kurmaktır. Haksız rekabet davasının genel çerçevesi için haksız rekabet tazminat davası rehberimize bakabilirsiniz.

Distribütörün Paralel İthalatçıya İhtarnamesi Örneği (Yanıltıcı Yetkili Satıcı ve Garanti Beyanları)

Bir kahve makinesi markasının Türkiye distribütörü, Almanya’dan ürün getirip pazaryerinde satan bir işletmenin ilanlarında “resmî distribütör” ve “Türkiye garantili” ifadelerini kullandığını, müşterilerin bu nedenle garanti talebiyle kendi servisine geldiğini tespit etmiştir. İhtarname, satışın kendisini değil yanıltıcı sunumu hedef almaktadır.

… NOTERLİĞİ ARACILIĞIYLA

İHTARNAME

Keşideci: … Elektronik Ticaret Anonim Şirketi (adres, MERSİS numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Muhatap: … E-Ticaret Limited Şirketi (adres)
Konu: “…” markalı kahve makinelerinin satış ilanlarında yer alan yanıltıcı yetkili satıcı ve garanti beyanlarına son verilmesi ihtarımızdır.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket, “…” markasının sahibi … GmbH ile imzaladığı … tarihli sözleşmeyle bu markalı kahve makinelerinin Türkiye’deki tek distribütörüdür. Müvekkil, ürünlerin garanti belgelerini kendi adına düzenlemekte, yetmiş iki ilde yetkili servis ağını işletmekte ve kullanım ömrü boyunca yedek parça bulundurmaktadır (6502 sayılı Kanun m.56 ve m.58).

2. Şirketiniz, … pazaryerindeki mağazanızda aynı markalı ürünleri “Resmî Türkiye Distribütörü”, “… Türkiye Garantili” ve “Yetkili Satıcı” ifadeleriyle satışa sunmaktadır. İlanlarınızda müvekkilin servis ağının adı ve çağrı merkezi numarası yer almakta, ürünlerle birlikte müvekkilin garanti belgesine benzer bir belge gönderilmektedir. İlan görüntüleri ve müşterilere gönderilen belgeler … Noterliğinin … tarihli tespit tutanağıyla belgelenmiştir.

3. Müvekkilin şirketinize herhangi bir yetki vermediği ve şirketinizin müvekkilin satış ağında yer almadığı açıktır. Kendisi, ticari işletmesi ve malları hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalarda bulunmak ve başkasının işletmesiyle karıştırılmaya yol açan önlemler almak haksız rekabettir (6102 sayılı Kanun m.54/2, m.55/1-a-2 ve a-4).

4. Son üç ay içinde şirketinizden ürün satın alan kırkı aşkın tüketici, garanti talebiyle müvekkilin servislerine başvurmuş, müvekkil bu tüketicilerin şikâyetleriyle karşılaşmıştır. Paralel olarak ithal edilen mallarda garanti belgesi düzenleme ve satış sonrası hizmet sunma yükümlülüğü ürünü ithal eden şirketinize aittir; ithalatçının ismini, ticari unvanını ve açık adresini ürün, ambalaj veya belge üzerinde göstermesi de zorunludur (6502 sayılı Kanun m.56 ve m.58; 7223 sayılı Kanun m.9/1-ç).

5. Bu ihtar, ürünlerinizin kaynağına, orijinalliğine ve değiştirilip değiştirilmediğine ilişkin müvekkilin ve marka sahibinin bütün hakları saklı kalmak kaydıyla, ilanlarınızdaki yanıltıcı sunuma ilişkindir. Müvekkilin haksız rekabetin tespiti, men’i, ref’i ve tazminat talepleri ile diğer bütün hakları saklıdır (6102 sayılı Kanun m.56/1).

SONUÇ VE İSTEM

6. Açıklanan nedenlerle; ihtarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde bütün satış kanallarınızdaki ilanlardan “resmî distribütör”, “yetkili satıcı”, “… Türkiye garantili” ve benzeri ifadeleri kaldırmanızı, müvekkilin servis ağına ve çağrı merkezine yapılan atıflara son vermenizi, müvekkilin garanti belgesine benzer belgeleri kullanmamanızı, satışlarınızda garantinin şirketiniz tarafından verildiğini ve satıcınızın yetkili satıcı olmadığını açıkça belirtmenizi, aksi hâlde haksız rekabetin men’i ve tazminat için dava yoluna başvurulacağını ihtar ederim (6102 sayılı Kanun m.55/1-a-2 ve m.56).

Keşideci Vekili
Av. …

Değiştirilmiş ve Tester Ürünlere Karşı Marka Hakkına Tecavüz Davası Örneği (SMK m.152/2, İhtiyati Tedbir Talepli)

Yabancı bir parfüm markasının sahibi, internette satış yapan bir işletmenin satılmamak kaydıyla bayilere verilen tester ürünleri sattığını, orijinal parfümleri kendi hazırladığı logolu hediye kutularına koyduğunu ve parti kodlarını kazıdığını tespit etmiştir. Tazminat talebi için arabuluculuk tamamlanmıştır.

İSTANBUL NÖBETÇİ FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE

İhtiyati Tedbir Taleplidir

Davacı: … Parfums S.A.S. (Fransa)
Vekili: Av. … (adres)
Davalı: … Kozmetik ve E-Ticaret Limited Şirketi (adres, MERSİS numarası)
Dava Değeri: Maddi tazminat için şimdilik … TL
Konu: Tester ürünlerin satışı, ürünlerin yeniden ambalajlanması ve parti kodlarının silinmesi suretiyle marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men’i ve ref’i, el koyma, maddi tazminat, hükmün ilanı ve ihtiyati tedbir talebimizdir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil, “…” markasının 3 üncü sınıftaki parfüm ve kozmetik ürünleri bakımından Türkiye’de … numaralı tescilin sahibidir. Marka tescilinden doğan haklar münhasıran müvekkile aittir (6769 sayılı Kanun m.7/1).

2. Davalı şirket, internet sitesinde ve … pazaryerindeki mağazasında üç grup ürün satmaktadır. Birinci grup, üzerinde “Satılamaz” ve “Not for sale” ibareleri bulunan tester ürünlerdir. İkinci grup, orijinal parfümlerin kendi kutularından çıkarılarak davalının hazırladığı ve üzerinde müvekkil markası basılı karton hediye kutularına konulmasıyla oluşturulan setlerdir. Üçüncü grup ise alt yüzündeki parti kodları kazınmış ürünlerdir. Ürünler … Noterliğinin huzurunda yapılan test alımıyla satın alınmış, tutanak ve ürünler dilekçe ekindedir (6769 sayılı Kanun m.7/3-a, b ve ç).

3. Tester ürünler, müvekkil tarafından yetkili parfümerilere, müşterilerin denemesi amacıyla ve satılmamak kaydıyla ücretsiz olarak verilmektedir; bu kural yetkili satıcı sözleşmelerinde açıkça yer almaktadır. Bu ürünler hiçbir zaman müvekkil tarafından veya izniyle piyasaya sunulmamıştır. Hakkın tükenmesi, ürünün hak sahibi veya izniyle piyasaya sunulmasına bağlı olduğundan tester ürünler bakımından tükenme gerçekleşmemiştir. Avrupa Birliği Adalet Divanı da satışa yönelik olmayan deneme ürünlerinin bayilere verilmesini piyasaya sunma saymamıştır (6769 sayılı Kanun m.152/1; ABAD, L’Oréal ve eBay, C-324/09, 12.07.2011).

4. Davalının hazırladığı hediye kutularında müvekkil markası, müvekkilin tasarlamadığı ve denetlemediği bir ambalaj üzerine yeniden iliştirilmektedir. Tüketici bu setleri müvekkilin ürünü olarak algılamaktadır. Marka sahibi, piyasaya sunulmuş ürünlerin üçüncü kişiler tarafından değiştirilerek veya kötüleştirilerek ticari amaçla kullanılmasını önleme hakkına sahiptir (6769 sayılı Kanun m.152/2).

5. Parti kodları, müvekkilin üretim ve dağıtım takibinin, kalite kontrolünün ve gerektiğinde ürün geri çağırmanın temelidir. Kodların silinmesi, ürünün izlenebilirliğini ortadan kaldırmakta ve markanın kalite güvencesi işlevini zedelemektedir. Kod silinmesi ürünün değiştirilmesi niteliğindedir; Adalet Divanı da izleme numaralarının kaldırılmasına karşı marka sahibinin meşru bir menfaatinin bulunduğunu kabul etmiştir (6769 sayılı Kanun m.152/2; ABAD, Loendersloot, C-349/95, 11.11.1997).

6. Davalının, ürünlerin orijinal olduğunu ve hakkın tükendiğini ileri sürmesi beklenebilir. Ancak tükenme savunmasına dayanan taraf, ürünlerin müvekkil tarafından veya izniyle piyasaya sunulduğunu ve değiştirilmediğini ispatla yükümlüdür. Tester ürünler bakımından bu ispat mümkün değildir; setler ve kodu silinmiş ürünler bakımından ise tükenme, değiştirme yasağıyla sınırlıdır (6100 sayılı Kanun m.190/1; 6769 sayılı Kanun m.152).

7. Davalı, tester ürünleri “orijinal, kutusuz” ifadesiyle sunmakta ve ürünün satış amaçlı olmadığını gizlemektedir. Kendi malları hakkında yanıltıcı açıklamalarda bulunmak ayrıca haksız rekabettir (6102 sayılı Kanun m.54/2 ve m.55/1-a-2).

8. Maddi tazminat talebi bakımından dava şartı olan arabuluculuk sürecine başvurulmuş, anlaşma sağlanamamıştır; son tutanak ektedir. Müvekkil, yoksun kalınan kazancın makul bir lisans bedeli üzerinden hesaplanmasını seçmektedir. Davalının satış miktarları ticari defterleri ve pazaryeri kayıtlarıyla belirlenebilecek olup alacağın tamamı bu aşamada belirlenemediğinden dava kısmi dava olarak açılmıştır ve talep bilirkişi incelemesinden sonra artırılacaktır (6102 sayılı Kanun m.4/1-d ve m.5/A; 6769 sayılı Kanun m.150/3 ve m.151/2-c; 6100 sayılı Kanun m.109/4).

9. İhtiyati tedbir talebimiz bakımından; satışlar hâlen sürmektedir ve test alımı tutanağı ile ilan görüntüleri tecavüzün gerçekleşmekte olduğunu göstermektedir. Kodu silinmiş ürünlerde olası bir ürün sorunu hâlinde geri çağırmanın yapılamaması, tüketici sağlığı bakımından da risk oluşturmaktadır. Bu nedenle davalının tester ürünleri, yeniden ambalajlanmış setleri ve kodu silinmiş ürünleri satmasının durdurulmasını, bu ürünlere işyerinde, depolarında ve pazaryeri depolarında el konulmasını, mahkemece uygun görülecek teminat karşılığında talep ediyoruz (6769 sayılı Kanun m.159/1, m.159/2-a ve b; 6100 sayılı Kanun m.389, m.390/3 ve m.392/1).

HUKUKİ SEBEPLER

10. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.7, 29, 149, 150, 151, 152, 156 ve 159; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A, 54, 55 ve 56; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109, 190 ve 389-399 ile ilgili sair mevzuat.

DELİLLER

11. Marka tescil belgesi; noter huzurunda yapılan test alımı tutanağı ve satın alınan ürünler; ilan ve internet sitesi görüntüleri; yetkili satıcı sözleşmelerinin tester ürünlere ilişkin hükümleri; tester dağıtım kayıtları; parti kodu sistemine ilişkin teknik açıklama; arabuluculuk son tutanağı; davalının ticari defterleri ve pazaryeri satış kayıtları; kimya ve marka alanında uzman bilirkişi incelemesi; tanık ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM

12. Açıklanan nedenlerle; öncelikle davalının tester ürünleri, yeniden ambalajlanmış setleri ve parti kodu silinmiş ürünleri satmasının ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına ve bu ürünlere el konulmasına; yargılama sonunda davalının eylemlerinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, men’ine ve ilanların kaldırılması suretiyle ref’ine; el konulan ürünler üzerindeki markaların silinmesine, bu mümkün değilse imhasına; şimdilik … TL maddi tazminatın ilk tespit tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsiline; hüküm özetinin ilanına; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz (6769 sayılı Kanun m.149/1 ve m.152/2; 6102 sayılı Kanun m.56).

Davacı Vekili
Av. …

Paralel İthalatçının Cevap ve Karşı Dava Dilekçesi Örneği

Türkiye distribütörünün, Almanya’daki yetkili perakende zincirinden orijinal ürün satın alıp Türkiye’de satan bir işletmeye karşı “yetkisiz satış” gerekçesiyle açtığı marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet davası için örnektir. Distribütör daha önce pazaryerine “sahte ürün” şikâyetleri de yapmıştır.

İSTANBUL … FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE

Dosya Numarası: … Esas
Davalı ve Karşı Davacı: … E-Ticaret Limited Şirketi (adres, MERSİS numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Davacı ve Karşı Davalı: … Elektronik Ticaret Anonim Şirketi
Vekili: Av. … (adres)
Konu: Dava dilekçesine ve ihtiyati tedbir talebine karşı cevaplarımız ile haksız rekabetin tespiti ve men’i talepli karşı davamızın sunulmasıdır.

CEVAPLARIMIZ

1. Dava dilekçesi müvekkile … tarihinde tebliğ edilmiştir. Cevaplarımız ve karşı davamız iki haftalık yasal süre içinde sunulmaktadır (6100 sayılı Kanun m.127/1 ve m.133/1).

2. Davacı, “…” markasının sahibi değil, marka sahibinin Türkiye distribütörüdür. Dava dilekçesine sicile kayıtlı bir lisans sözleşmesi eklenmemiş, inhisari lisansa sahip olduğu ve sözleşmede dava hakkının kendisine bırakıldığı ispat edilmemiştir. İnhisari olmayan lisans alanın dava açabilmesi ise hak sahibine bildirim ve üç aylık bekleme şartına bağlıdır. Sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı da ileri sürülemez. Davacının marka hakkına dayanan talepler bakımından aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır (6769 sayılı Kanun m.148/5 ve m.158/1-2).

3. Müvekkilin sattığı ürünlerin tamamı, marka sahibinin Almanya’daki yetkili perakende zinciri … GmbH’den satın alınmıştır. Satıcıya ait faturalar, banka ödeme kayıtları, taşıma belgeleri ve gümrük beyannameleri ektedir. Ürünlerin seri numaraları faturalarla eşleşmekte olup marka sahibinin üretim kayıtlarıyla karşılaştırılması için bilirkişi incelemesi talep edilmektedir. Sınai mülkiyet hakkı korumasına konu ürünlerin, hak sahibi veya izniyle piyasaya sunulmasından sonra bu ürünlerle ilgili fiiller hakkın kapsamı dışında kalır. Kanun, mülga düzenlemeden farklı olarak piyasaya sunulma yerini Türkiye ile sınırlamamıştır. Ürünler marka sahibinin izniyle piyasaya sunulduğundan marka hakkı tükenmiştir (6769 sayılı Kanun m.152/1).

4. Tükenmeye dayanan taraf olarak müvekkil, ürünlerin kaynağını eksiksiz belge zinciriyle ispat etmiştir. Davacı ise ürünlerin sahte olduğuna, değiştirildiğine veya marka sahibinin izni dışında piyasaya sunulduğuna dair tek bir somut olgu ileri sürmemiştir (6100 sayılı Kanun m.190/1).

5. Müvekkil ürünlerin ambalajını açmamakta, orijinal etiketlere ve kodlara dokunmamaktadır. Ürünlere eklenen tek bilgi, ithalatçının unvanı ve adresi ile Türkçe kullanım talimatını içeren ve orijinal etiketi örtmeyen ayrı bir etikettir. Bu bilgilerin eklenmesi ithalatçının kanuni yükümlülüğüdür ve ürünün değiştirilmesi niteliğinde değildir (7223 sayılı Kanun m.9/1-ç ve e; 6769 sayılı Kanun m.152/2).

6. Müvekkil, markayı yalnızca sattığı ürünün markasını ve modelini belirtmek için kullanmaktadır. İlanlarda “yetkili satıcı” veya “resmî distribütör” ifadesi bulunmamakta, aksine her ilanda “Garanti ithalatçı firma tarafından verilmektedir; yetkili servis değildir” açıklaması yer almaktadır. Yeniden satıcının ürünü tanıtmak için markayı kullanması serbesttir; marka sahibiyle ticari bir bağ izlenimi yaratılmadığı sürece tecavüz ve haksız rekabet söz konusu olmaz (6769 sayılı Kanun m.152/1; 6102 sayılı Kanun m.55/1-a-2; ABAD, BMW ve Deenik, C-63/97, 23.02.1999).

7. Davacının marka sahibiyle yaptığı distribütörlük sözleşmesi müvekkili bağlamaz. Yargıtay da marka sahibinin satış zincirinden ürün satın alıp yurt içinde satan bir işletmeye karşı distribütörün açtığı davada, sözleşmenin nisbiliği ilkesi gereği distribütörlük sözleşmesinin davalıyı bağlamadığını kabul eden kararı onamıştır. Ayrıca münhasır bir bölgenin tahsisi, o bölgeye kendiliğinden gelen taleplere yapılan pasif satışların engellenmesini haklı kılmaz (Yargıtay 11. HD, 10.04.2017, E.2015/13665, K.2017/1982; 4054 sayılı Kanun m.4; 2002/2 sayılı Tebliğ m.4).

8. Müvekkil, sattığı ürünler için kendi adına garanti belgesi düzenlemekte ve anlaşmalı bir servis aracılığıyla satış sonrası hizmet sunmaktadır; garanti belgeleri ve servis sözleşmesi ektedir. Davacının servislerine başvuran tüketicilerin müvekkilin müşterisi olduğu ileri sürülse de bu başvuruların müvekkilin yönlendirmesiyle yapıldığına dair hiçbir delil sunulmamıştır (6502 sayılı Kanun m.56 ve m.58).

9. İhtiyati tedbir talebi bakımından; ürünler orijinal olup marka hakkı tükendiğinden tecavüzün yaklaşık ispatı dahi mevcut değildir. Talep edilen tedbir, müvekkilin bütün satışlarını durduracak ve telafisi imkânsız zarar doğuracaktır. Talebin reddi gerekir (6769 sayılı Kanun m.159/1; 6100 sayılı Kanun m.389/1 ve m.390/3). Aksi kanaat hâlinde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkilin uğrayabileceği zararlar karşılığında davacıdan yeterli teminat alınmasını talep ediyoruz (6100 sayılı Kanun m.392/1).

KARŞI DAVA

10. Karşı davalı, dava açmadan önce … pazaryerine müvekkilin ilanlarının “sahte ürün” olduğu gerekçesiyle şikâyette bulunmuş ve on dört ilanın kaldırılmasına yol açmıştır. Müvekkil, faturalarla itiraz ederek ilanları yeniden yayımlatmış; ancak bu süre içinde satış kaybına ve mağaza puanında düşüşe uğramıştır. Pazaryerinin şikâyet yazıları ve itiraz sonuçları ektedir (6563 sayılı Kanun m.9).

11. Orijinal olduğu belgelerle sabit olan ürünlerin “sahte” olarak nitelendirilmesi, müvekkili ve mallarını gerçek dışı ve yanıltıcı açıklamalarla kötülemek niteliğinde haksız rekabettir. Karşı davalının şikâyetlerini sürdürmesi ve yeni şikâyetler yapacağını ihtarnamesinde bildirmesi karşısında, haksız rekabetin tespiti ve men’i için hukuki yarar bulunmaktadır (6102 sayılı Kanun m.55/1-a-1 ve m.56/1-a, b). Müvekkilin maddi ve manevi tazminat talepleri, arabuluculuk sürecinden sonra ileri sürülmek üzere saklıdır (6102 sayılı Kanun m.5/A).

DELİLLER

12. Yetkili perakende zincirine ait faturalar, ödeme, taşıma ve gümrük belgeleri; ürün seri numarası listesi; ilan görüntüleri; garanti belgeleri ve servis sözleşmesi; pazaryeri şikâyet ve itiraz yazışmaları; mağaza puanı ve satış kayıtları; ticari defterler; bilirkişi incelemesi; tanık ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM

13. Açıklanan nedenlerle; asıl davanın reddine, ihtiyati tedbir talebinin reddine; karşı davanın kabulü ile karşı davalının pazaryerine ve üçüncü kişilere müvekkilin ürünlerinin sahte olduğu yönündeki açıklamalarının haksız rekabet oluşturduğunun tespitine ve men’ine; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı ve karşı davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz (6769 sayılı Kanun m.152/1; 6102 sayılı Kanun m.55/1-a-1 ve m.56/1).

Davalı ve Karşı Davacı Vekili
Av. …

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

  • Marka tescil belgesi; distribütör veya lisans alan için sicile kayıtlı lisans sözleşmesi
  • Paralel ithalatçı için: yurt dışındaki satıcının yetkili satıcı olduğunu gösteren kayıt, faturalar, ödeme, taşıma ve gümrük belgeleri
  • Ürün seri, parti ve kod numaralarının listesi; ürün ve ambalaj fotoğrafları
  • İlan metinleri, internet sitesi ve mağaza görüntüleri; noter veya elektronik tespit tutanakları
  • Tester ve numune ürünlerin dağıtım koşullarını gösteren yetkili satıcı sözleşmeleri
  • Garanti belgeleri, servis sözleşmeleri ve tüketici başvuru kayıtları
  • Pazaryeri şikâyet ve itiraz yazışmaları, gümrük işlemleri ve varsa ceza soruşturması evrakı
  • Tazminat isteniyorsa arabuluculuk son tutanağı; satış ve ticari defter kayıtları

Adım Adım Yol Haritası

Marka sahibi ve distribütör için

  1. Ürünlerin orijinal olup olmadığını test alımı ve bilirkişi incelemesiyle belirleyin; orijinal ürünlere karşı tükenme kuralını hesaba katın (SMK m.152/1).
  2. Tester, numune, fazla üretim, değiştirilmiş veya kodu silinmiş ürün varsa bunları ayrı ayrı belgeleyin (SMK m.152/2).
  3. Yanıltıcı yetkili satıcı ve garanti beyanlarına karşı ihtarname gönderin (TTK m.55/1-a-2).
  4. Distribütörseniz lisansınızın türünü ve sicil kaydını kontrol edin; dava hakkınız yoksa marka sahibinden dava açmasını isteyin (SMK m.158).
  5. Dağıtım sözleşmelerinizi rekabet hukukuna uygun biçimde, pasif satışları yasaklamadan kurun (2002/2 sayılı Tebliğ m.4).
  6. Orijinal ürünlere karşı pazaryeri şikâyeti ve tedbir talebinden kaçının; haksız şikâyet ve haksız tedbir tazminat doğurur (TTK m.55/1-a-1; HMK m.399).

Paralel ithalatçı için

  1. Ürünleri yalnızca marka sahibinin satış zincirindeki yetkili satıcılardan, faturalı olarak satın alın; belge zincirini arşivleyin.
  2. Ambalaja, etikete ve kodlara dokunmayın; Türkçe etiketi orijinal bilgileri örtmeden ekleyin (7223 s.K. m.9).
  3. Tester ve “satılamaz” ibareli ürünleri satmayın.
  4. İlanlarınızda yetkili satıcı izlenimi vermeyin; garantinin sizin tarafınızdan verildiğini açıkça yazın (6502 s.K. m.56).
  5. Pazaryeri şikâyetine belge zinciriyle itiraz edin; gümrükte durdurulan eşya için sınır önlemi istisnasını ileri sürün (Gümrük Kanunu m.57/5).
  6. Haksız şikâyet ve tedbir nedeniyle uğradığınız zararları belgeleyin.

Sık Yapılan Hatalar

  • Orijinal ürünün satışını marka hakkına tecavüz saymak. Marka sahibinin izniyle piyasaya sunulmuş üründe hak tükenmiştir.
  • Kaynağı belgesiz ürün satmak. Tükenme savunması, ürünün marka sahibinin satış zincirinden alındığının ispatına dayanır.
  • Tester ürünleri “orijinal, kutusuz” diye satmak. Bu ürünler kural olarak piyasaya sunulmuş sayılmaz.
  • Ürünleri yeniden paketlemek veya kodları silmek. Değiştirme yasağı tükenmeyi sınırlar.
  • İlanda “yetkili satıcı” veya “Türkiye garantili” yazmak. Gerçeğe aykırıysa haksız rekabettir.
  • Distribütörün lisansı olmadan marka davası açması. Aktif husumet ehliyeti sorunu doğar.
  • Orijinal ürünü gümrükte veya pazaryerinde “sahte” diye durdurmaya çalışmak. Haksız tedbir ve kötüleme tazminatı riski vardır.
  • Garanti ve servis yükümlülüğünü distribütöre bırakmak. Paralel ithalatçı ithalatçı sıfatıyla sorumludur.

Hukukçular Evi Paralel İthalat Dosyalarında Ne Yapar?

Marka sahipleri ve distribütörler için ürünlerin kaynağını ve niteliğini test alımı ve bilirkişi incelemesiyle belirliyor, tükenmenin gerçekleşmediği tester, fazla üretim ve değiştirilmiş ürün dosyalarında tedbir ve tecavüz davası açıyor, yanıltıcı sunumlara karşı haksız rekabet yollarını kullanıyor ve dağıtım sözleşmelerini rekabet hukukuna uygun hâle getiriyoruz. Paralel ithalatçılar için ise belge zincirini dava standardına uygun biçimde kuruyor, pazaryeri şikâyetlerine ve gümrük tedbirlerine itiraz ediyor, tecavüz davalarında tükenme savunmasını yürütüyor ve haksız şikâyetler nedeniyle karşı dava açıyoruz.

Faturalarınızı, ilan görüntülerinizi veya size gelen ihtarnameyi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Bütün fikri mülkiyet rehberlerimizi sınai mülkiyet ve fikri haklar rehberi sayfamızda bulabilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Paralel ithalat yasal mı?

Marka sahibi veya izniyle yurt dışında piyasaya sunulmuş orijinal ürünlerin Türkiye’de satılması kural olarak marka hakkına tecavüz değildir; Kanun piyasaya sunulma yerini Türkiye ile sınırlamamıştır (SMK m.152/1).

Türkiye’de ulusal tükenme mi, uluslararası tükenme mi uygulanır?

Mülga düzenlemedeki “Türkiye’de” ibaresi Sınai Mülkiyet Kanununa alınmadığından öğretide uluslararası tükenme ilkesinin benimsendiği kabul edilmektedir.

Ürünlerin orijinal olduğunu kim ispat eder?

Tükenme savunmasına dayanan satıcı, ürünlerin marka sahibi veya izniyle piyasaya sunulduğunu fatura ve belge zinciriyle ispat eder (HMK m.190/1).

Tester parfüm satmak marka hakkına tecavüz mü?

Satılmamak kaydıyla bayilere verilen tester ürünler kural olarak piyasaya sunulmuş sayılmaz; bu nedenle tükenme gerçekleşmez ve satışları tecavüz oluşturabilir (SMK m.152/1).

Orijinal ürünü yeniden paketleyip satabilir miyim?

Marka sahibi, ürünlerin değiştirilerek veya kötüleştirilerek ticari amaçla kullanılmasını önleyebilir; yeniden ambalajlama ve kod silme bu kapsamda değerlendirilir (SMK m.152/2).

Türkçe etiket eklemek ürünü değiştirmek sayılır mı?

İthalatçı bilgisinin ve Türkçe talimatın eklenmesi kanuni yükümlülüktür; orijinal etiketi ve markayı örtmeden yapılırsa kural olarak değiştirme sayılmaz (7223 s.K. m.9/1-ç ve e).

İlanda “yetkili satıcı” yazabilir miyim?

Gerçekten yetkili satıcı değilseniz hayır; kendi işletmeniz hakkında yanıltıcı açıklama haksız rekabettir (TTK m.55/1-a-2).

Paralel ithal ürünün garantisini kim verir?

Garanti belgesi düzenleme ve satış sonrası hizmet yükümlülüğü ürünü ithal edene aittir (6502 s.K. m.56 ve m.58).

Distribütör paralel ithalatçıya marka davası açabilir mi?

İnhisari lisans alan distribütör, sözleşmede aksi yoksa kendi adına dava açabilir; inhisari olmayan lisans alan önce hak sahibine bildirimde bulunmalıdır (SMK m.158/1-2).

Distribütörlük sözleşmesi paralel ithalatçıyı bağlar mı?

Hayır. Sözleşme yalnızca taraflarını bağlar; Yargıtay da distribütörlük sözleşmesinin üçüncü kişi satıcıyı bağlamadığını kabul eden kararı onamıştır (Yargıtay 11. HD, 10.04.2017, E.2015/13665, K.2017/1982).

Marka sahibi yurt dışı distribütörlerine Türkiye’ye satış yasağı koyabilir mi?

Münhasır bölgelere aktif satış kısıtlanabilir; ancak kendiliğinden gelen taleplere yapılan pasif satışların yasaklanması grup muafiyetinden yararlanamaz (2002/2 sayılı Tebliğ m.4; 4054 s.K. m.4).

Orijinal ürünüm gümrükte durduruldu, ne yapmalıyım?

Hak sahibinin izniyle üretilmiş eşya sınır önleminin kapsamı dışındadır; belge zinciriyle itiraz edin (Gümrük Kanunu m.57/5).

Pazaryeri ilanımı “sahte” şikâyetiyle kaldırdı; ne yapabilirim?

Faturalarla itiraz ederek yeniden yayım isteyin; haksız şikâyet kötüleme niteliğinde haksız rekabet oluşturabilir (6563 s.K. m.9; TTK m.55/1-a-1).

Orijinal ürün sattığım için ceza davası açılabilir mi?

Ürünler marka sahibi veya izniyle piyasaya sunulmuşsa hak tükendiğinden marka hakkına tecavüz suçu oluşmaz (SMK m.30 ve m.152/1).

Fazla üretilmiş ürünler tükenmeye konu olur mu?

Lisanslı üreticinin izin verilen miktarın üzerindeki üretimi marka sahibinin izniyle piyasaya sunulmuş sayılmaz; lisansla verilen hakların izinsiz genişletilmesi tecavüzdür (SMK m.29/1-ç).

Haksız tedbir kararı nedeniyle zararımı isteyebilir miyim?

Tedbir talebinin haksız olduğu anlaşılırsa veya tedbir kalkarsa, lehine tedbir verilen taraf zararı tazminle yükümlüdür (HMK m.399/1).

Kaynakça

  • 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (güncel metin, 16.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.54-56; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.56 ve 58; Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m.5.
  • 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.6, 9 ve 11; 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.57.
  • 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.4 ve 56; Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (Tebliğ No: 2002/2), 2021/4 sayılı Tebliğle değişik (RG 05/11/2021-31650).
  • Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 10.04.2017, E.2015/13665, K.2017/1982; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 03.06.2021, E.2021/553, K.2021/650 (öğretide aktarıldığı şekliyle).
  • Avrupa Birliği Adalet Divanı, Bristol-Myers Squibb, C-427/93, 11.07.1996; Christian Dior ve Evora, C-337/95, 04.11.1997; Loendersloot, C-349/95, 11.11.1997; Silhouette, C-355/96, 16.07.1998; BMW ve Deenik, C-63/97, 23.02.1999; Van Doren + Q, C-244/00, 08.04.2003; Copad, C-59/08, 23.04.2009; L’Oréal ve eBay, C-324/09, 12.07.2011.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyada ürünün kaynağı, niteliği, sunumu ve taraflar arasındaki sözleşmeler ayrıca değerlendirilmelidir.


Orijinal ürün sattığınız için ihtarname veya şikâyet mi aldınız?

Faturalarınızı ve ilan görüntülerinizi gönderin; tükenme savunmanızı ve belge zincirinizi birlikte kuralım. Marka sahibi veya distribütörseniz, yetkisiz kanaldaki ürünlerin gerçekten tükenip tükenmediğini birlikte belirleyelim.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Fatura zinciri her şeydir

Orijinal ürünü korumanın yolu, nereden ve kimden alındığını belgelemektir. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Post by Av. Fatma Öztürk