Kentsel dönüşümde hak kaybının büyük bölümü belge eksikliğinden ve kaçırılan sürelerden doğar. Riskli yapı tespitine itiraz süresi on beş gündür (6306 s.K. m.3); bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı dava açma süresi tebliğden itibaren otuz gündür (6306 s.K. m.6); yeniden yapım kararı hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla alınır ve karara katılmayanın payı satılabilir (6306 s.K. m.6). Bu sürelerin hangi gün başladığını, binada kimin ne kadar söz hakkı olduğunu ve müteahhidin teklifinin hukuken ne anlama geldiğini gösteren şey belgelerdir. Hukuki değerlendirme için sekiz belge yeterlidir: takyidatlı tapu kaydı, kimlik ile vekâlet veya mirasçılık belgesi, imar durumu, mimari proje ve iskân, riskli yapı tespit raporu ve tebligatlar, karar defteri ve toplantı tutanakları, varsa kira sözleşmesi ve müteahhidin teklif dosyası. Bu sayfada her belgenin nereden alınacağı, neyi gösterdiği, hangi kanun hükmüyle ilgili olduğu ve avukata gitmeden önce cevabını bilmeniz gereken yirmi soru yer almaktadır.
Binanıza riskli yapı tutanağı mı asıldı, müteahhit teklif mi verdi?
İtiraz süresi on beş, dava süresi otuz gündür. Belgelerinizi birlikte gözden geçirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısa Cevap: Hazırlanacak Sekiz Belge
Aşağıdaki belgelerin tamamı elinizde olmasa da görüşmeye gidebilirsiniz; ancak ilk dört belge olmadan sağlıklı bir değerlendirme yapılamaz. Tablodaki sıra, belgelerin önem sırasıdır.
Kentsel dönüşüm belge kontrol listesi
| Belge | Nereden alınır | Neyi gösterir | İlgili hüküm |
|---|---|---|---|
| 1. Takyidatlı tapu kaydı | e-Devlet, Web Tapu veya tapu müdürlüğü | Malikler, pay oranları, ipotek, haciz, şerh ve beyanlar | TMK m.1020; 6306 s.K. m.3 |
| 2. Kimlik, vekâletname, mirasçılık belgesi | Noter, sulh hukuk mahkemesi | İşlemi kimin, hangi yetkiyle yürüttüğü | TBK m.504; TMK m.598 |
| 3. İmar durumu belgesi | İlgili belediye | Yeni binanın emsali, taban alanı, yüksekliği, çekme mesafeleri | Planlı Alanlar İmar Yön. m.4 |
| 4. Mimari proje ve iskân belgesi | Belediye imar arşivi | Mevcut bağımsız bölümlerin yasal alanı, ruhsata aykırı kısımlar | İmar K. m.30 |
| 5. Riskli yapı tespit raporu ve tebligatlar | Lisanslı kuruluş, e-Devlet, muhtarlık | Tespitin tarihi; itiraz ve dava süresinin başlangıcı | 6306 s.K. m.3, m.6 |
| 6. Karar defteri ve toplantı tutanakları | Apartman veya site yönetimi | Çoğunluğun sağlanıp sağlanmadığı, kararın usulü | 6306 s.K. m.6; KMK m.32 |
| 7. Kira sözleşmesi (varsa) | Malik veya kiracı | Tahliye koşulları, kira yardımı hak sahipliği | 6306 s.K. m.5 |
| 8. Müteahhit teklif dosyası | Müteahhit firma | Sözleşme taslağı, teknik şartname, proje, firma bilgileri | TBK m.237; İmar K. m.28 |
Önce Aşamanızı Belirleyin: Hangi Süre İşliyor?
Belge toplamadan önce cevaplanması gereken soru, sürecin hangi aşamasında olduğunuzdur. Her aşamada farklı bir süre işler ve bazı süreler kaçırıldığında geri gelmez. Aşağıdaki tablo, aşamaları ve her aşamada önce hangi belgeye bakılacağını gösterir.
Aşamaya göre süreler ve ilk bakılacak belge
| Aşama | İşleyen süre | İlk bakılacak belge | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Henüz tespit yapılmadı | Süre işlemez; malikler tespit yaptırıp yaptırmamaya karar verir | Tapu kaydı, mimari proje, iskân | 6306 s.K. m.3 |
| Riskli yapı tespiti yapıldı | Muhtarlıktaki ilanın son gününden itibaren on beş gün içinde itiraz | Tespit raporu, asılan tutanak, ilan tarihi | 6306 s.K. m.3; Uyg. Yön. m.7 |
| İtiraz reddedildi veya tespit kesinleşti | Tebliğden itibaren otuz gün içinde iptal davası | Teknik heyet kararı ve tebliğ belgesi | 6306 s.K. m.6 |
| Tahliye ve yıkım için süre verildi | İdarece verilen süre; doksan günden fazla olamaz | Tahliye yazısı ve tebliğ tarihi | 6306 s.K. m.5; Uyg. Yön. m.8 |
| Malikler karar aşamasında | Toplantı çağrısındaki tarih; karara katılmayanın payı satılabilir | Toplantı çağrısı, karar tutanağı, teklif | 6306 s.K. m.6 |
| Müteahhitle sözleşme aşaması | Kanuni süre yok; imzadan önce inceleme | Sözleşme taslağı ve ekleri | TBK m.237; TMK m.706 |
Tespit ve tebligat belgelerinde en sık yapılan hata, sürenin yalnızca e-Devlet bildiriminden başladığını sanmaktır. Kanun, riskli yapı tespit işleminin muhtarlıkta yapılan ilanın son günü aynî ve şahsî hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılacağını düzenler; itiraz süresi bu günden başlar (6306 s.K. m.3; Uygulama Yönetmeliği m.7). Tutanağın yapıya asıldığı tarihi, muhtarlıktaki ilanı ve varsa e-Devlet bildirimini ayrı ayrı belgelemek gerekir. Sürecin nasıl izleneceği süreç takibi rehberimizde, süreler ve dava yolları dava yolları ve süreler rehberimizde anlatılmıştır.
1. Takyidatlı Tapu Kaydı: Kim, Ne Kadar, Hangi Yükle Malik?
Tapu sicili herkese açıktır; ilgisini inanılır kılan herkes tapu kütüğündeki ilgili sayfanın ve belgelerin kendisine gösterilmesini veya örneklerinin verilmesini isteyebilir (TMK m.1020). Malik kendi taşınmazının kaydını e-Devlet üzerinden de alabilir. İstenecek belge sıradan bir tapu fotokopisi değil, üzerindeki bütün kısıtlamaları gösteren takyidatlı kayıt örneğidir. Bu kayıttan dört şey okunur.
Mülkiyetin türü. Binada kat mülkiyeti mi, kat irtifakı mı kurulu, yoksa tapu hâlâ arsa paylı mı? Kat mülkiyeti ve kat irtifakı, bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı olarak özgülenen arsa payıyla kurulur (KMK m.3). Bina yıkıldıktan sonra hak sahipliğinin ölçüsü arsa payı olduğundan, dairesi büyük ama arsa payı küçük yazılmış malik yeni binada beklediğinden az pay alabilir. Bu konu arsa payı ve şerefiye rehberimizde ele alınmıştır.
Pay oranları. Yeniden yapım kararı kişi sayısına göre değil, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla alınır (6306 s.K. m.6). Çoğunluğun sağlanıp sağlanmadığı ancak bütün maliklerin arsa paylarını gösteren kayıtla hesaplanabilir. Kendi tapunuzun yanında binanın tamamının malik listesini de edinmeniz gerekir.
Kısıtlamalar. İpotek, haciz, ihtiyati haciz, intifa hakkı, aile konutu şerhi, satış vaadi şerhi ve devam eden bir davaya ilişkin tedbir kaydı tapuda görünür. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki teknik ve idari işlemler, tapuda ipotek, haciz veya intifa hakkı bulunması nedeniyle durdurulamaz; ancak bu hakların yeni bağımsız bölüme nasıl geçeceği ve alacaklının süreçteki konumu ayrıca değerlendirilir. Ayrıntı ipotekli ve hacizli dairede kentsel dönüşüm rehberimizde yer almaktadır. Aile konutu şerhi varsa, malik olan eş diğer eşin açık rızası bulunmadıkça konut üzerindeki hakları sınırlayamaz (TMK m.194).
Beyanlar hanesi. Riskli yapı tespiti tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir (6306 s.K. m.3). Bu kayıt tespitin yapıldığını gösterir; itiraz kabul edilir veya güçlendirme tamamlanırsa kaldırılır. Kaydın satışa etkisi riskli yapı şerhi rehberimizde anlatılmıştır.
2. Kimlik, Vekâletname ve Mirasçılık Belgesi
Süreci tapu malikinin kendisi mi, vekili mi, yoksa mirasçıları mı yürütüyor? Bu sorunun cevabı, atılan imzaların geçerliliğini belirler.
Malik hayattaysa ve işlemleri başkası yürütüyorsa vekâletnamenin kapsamına bakılır. Vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça taşınmazı devredemez ve bir hak ile sınırlandıramaz (TBK m.504). “Her türlü işlemi yapmaya” biçimindeki genel bir vekâlet, arsa payının müteahhide devri için yeterli değildir; öte yandan müteahhide verilen satış ve ipotek yetkili vekâletnameler en sık kötüye kullanılan belgelerdir. Verilmiş bir vekâlet varsa örneği mutlaka görüşmeye getirilmelidir. Vekâletnamenin sınırları ve azli vekâletname rehberimizde yer almaktadır.
Malik vefat etmişse mirasçılık belgesi gerekir. Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir (TMK m.598). Miras paylaşılmamışsa mirasçılar taşınmaza elbirliğiyle maliktir ve kural olarak tasarruf işlemleri için oybirliği gerekir (TMK m.702); tapuda intikal yapılmış ve paylı mülkiyete geçilmişse paylı malın tamamı üzerindeki tasarruflar bütün paydaşların kabulüne bağlıdır (TMK m.692). 6306 sayılı Kanun’daki salt çoğunluk kuralının bu tabloyu nasıl değiştirdiği miras kalan binada kentsel dönüşüm rehberimizde anlatılmıştır. Mirasçılardan biri yurt dışındaysa, kısıtlıysa veya ulaşılamıyorsa bu bilgi ilk görüşmede verilmelidir.
3. İmar Durumu, Mimari Proje ve İskân
Müteahhidin teklifini değerlendirebilmek için parselde ne kadar inşaat yapılabileceğini bilmek gerekir. Bunu gösteren belge, belediyeden alınan imar durumu belgesidir. Belgede üç ölçüye bakılır. Emsal, yapının katlar alanı toplamının parsel alanına oranıdır ve toplam inşaat alanını belirler; taban alanı kat sayısı, taban alanının parsel alanına oranıdır ve binanın zemine ne kadar oturacağını gösterir; yükseklik sınırı ise kat sayısını belirler (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.4). Çekme mesafeleri, yol ve komşu parsel cephelerinden bırakılacak boşluklardır.
Bu belge olmadan “size aynı büyüklükte daire vereceğiz” sözünün gerçekçi olup olmadığı anlaşılamaz. Eski binalar çoğu zaman bugünkü imar planının izin verdiğinden fazla inşaat alanına sahiptir; bu durumda yeni binada daireler küçülür ya da daire sayısı azalır. Tersine, emsal artmışsa ortaya çıkan fazladan alanın nasıl paylaşılacağı müzakerenin konusudur.
Mimari proje ve yapı kullanma izin belgesi (iskân) mevcut durumun hukuki fotoğrafıdır. Yapının kullanılabilmesi için ruhsatı veren idareden izin alınması zorunludur (İmar K. m.30). Projede bulunmayan kat, kapatılmış balkon, daireye katılmış ortak alan ya da sonradan yapılmış eklenti, hak sahipliği hesabında tartışma çıkarır. Yapı Kayıt Belgesi bu tartışmayı çözmez: belge, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir ve yapının yenilenmesi hâlinde yürürlükteki imar mevzuatı uygulanır (İmar K. geçici m.16). Yapı Kayıt Belgesi için imar barışı rehberimize bakılabilir.
4. Riskli Yapı Tespit Raporu ve Tebligatlar
Riskli yapı tespiti, malikler veya kanuni temsilcileri tarafından, masrafları kendilerine ait olmak üzere lisanslandırılmış kuruluşlara yaptırılır (6306 s.K. m.3). Raporu kimin yaptırdığı, hangi kuruluşun hazırladığı ve hangi tarihte idareye sunulduğu bilinmelidir. Rapor elinizde yoksa, tespiti yaptıran malikten veya ilgili müdürlükten örneği istenebilir.
Rapor kadar önemli olan, raporun size nasıl ve ne zaman bildirildiğidir. Görüşmeye şu belgeler getirilmelidir: binaya asılan tutanağın fotoğrafı (tarih görünecek biçimde), muhtarlık ilanına ilişkin bilgi, e-Devlet bildirim ekranı, varsa posta yoluyla gelen tebligat zarfı ve tapudaki beyan kaydının tarihi. İtiraz süresi on beş gün olduğundan (6306 s.K. m.3), tebligat tarihindeki birkaç günlük fark itiraz hakkının varlığını belirleyebilir.
İtiraz, teknik heyet tarafından incelenir; heyetin kararına ve Kanun uyarınca tesis edilen diğer idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde iptal davası açılabilir (6306 s.K. m.6). İtiraz usulü riskli yapı tespitine itiraz rehberimizde, dilekçe ise itiraz dilekçesi örneğimizde yer almaktadır. Tespitin bütün aşamaları riskli yapı tespiti ve itiraz rehberimizde anlatılmıştır.
Tespit kesinleştikten sonra maliklere tahliye ve yıkım için süre verilir; Uygulama Yönetmeliği bu sürenin doksan günden fazla olamayacağını düzenler. Tahliye yazısı ve tebliğ tarihi de dosyaya eklenmelidir. Bu aşama tahliye ve yıkım rehberimizde ele alınmıştır.
5. Karar Defteri ve Toplantı Tutanakları
Riskli yapının yıkılmasından sonra parselde ne yapılacağına, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla karar verilir (6306 s.K. m.6). Bu karar bir toplantıda alınır ve tutanağa bağlanır. Kat malikleri kurulunun kararları ise sayfaları noter mührüyle onaylı bir deftere yazılır ve toplantıda bulunan kat maliklerince imzalanır (KMK m.32). Görüşmeye şu belgelerin getirilmesi gerekir:
- Toplantı çağrısı. Çağrının kime, ne zaman ve hangi yolla yapıldığı; size ulaşıp ulaşmadığı.
- Hazirun listesi. Toplantıya kimlerin katıldığı ve hangi arsa payını temsil ettikleri.
- Karar tutanağı. Kararın metni, lehte ve aleyhte oy kullananlar, imzalar.
- Karara bağlanan teklif. Hangi müteahhidin hangi teklifinin kabul edildiği; tutanağa eklenip eklenmediği.
- Size yapılan bildirim. Karara katılmadıysanız, kararın ve teklifin size bildirildiğini gösteren belge.
Karara katılmayan malikin arsa payı, rayiç değeri tespit ettirilerek anlaşan diğer paydaşlara açık artırma usulüyle satılabilir (6306 s.K. m.6). Bu sonuç ağır olduğundan, çoğunluğun doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, çağrının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve kabul edilen teklifin size bildirilip bildirilmediği tek tek incelenir. Satış süreci karara katılmayan malikin payının satışı rehberimizde, satışa karşı dava ise arsa payı satışının iptali dilekçe örneğimizde anlatılmıştır.
Yıkım yerine güçlendirme isteniyorsa ayrı bir karar gerekir: güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğu tespit edilir, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca karar alınır, proje hazırlanır ve ruhsat alınırsa güçlendirme yapılabilir. Bu yol güçlendirme mi yıkım mı rehberimizde incelenmiştir.
6. Kira Sözleşmesi ve Kiracının Durumu
Bağımsız bölümde kiracı oturuyorsa kira sözleşmesinin bir örneği, varsa tahliye taahhüdü ve kira ödemelerini gösteren belgeler hazırlanmalıdır. Kira ilişkisi iki açıdan önemlidir. Birincisi tahliyedir: kiracının binayı ne zaman ve hangi usulle boşaltacağı, kira sözleşmesinin sona ermesi ve depozitonun iadesi borçlar hukuku kurallarına göre çözülür. İkincisi kira yardımıdır: kentsel dönüşüm kira yardımı, riskli yapısı tahliye edilen hak sahiplerine yapılan geçici barınma desteğidir (6306 s.K. m.5) ve hak sahibi kavramı yalnızca tapu malikini kapsamaz.
Kira yardımı kendiliğinden ödenmez; şartları taşıyan hak sahibinin belgelerle başvurması gerekir. Malik için ayrıca şu soru önemlidir: inşaat süresince kira bedelini müteahhit mi ödeyecek, kamu kaynaklı kira yardımından mı yararlanılacak? İkisi birbirinin yerine geçmez ve sözleşmede ayrı ayrı düzenlenmelidir. Başvuru şartları kira yardımı başvurusu rehberimizde, kiracının konumu kiracının hakları rehberimizde, kredi ve faiz desteği ise kredi ve faiz desteği rehberimizde yer almaktadır.
7. Müteahhit Teklif Dosyası
Müteahhitle görüşmeler başlamışsa, firmanın verdiği her belge dosyaya girmelidir: sözleşme taslağı, teknik şartname, avan proje, paylaşım önerisi, teminat teklifi ve firmaya ilişkin bilgiler. Sözlü vaatler bağlayıcı bir sonuç doğurmaz; taşınmaz satışı vaadi resmî şekilde düzenlenmedikçe geçerli olmaz (TBK m.237) ve arsa payının devrini içeren sözleşme noterde düzenleme şeklinde yapılır. Müteahhitle imzalanmış bir ön protokol, verilmiş bir vekâlet veya alınmış bir kapora varsa bunlar ilk görüşmede söylenmelidir.
Firma hakkında iki kayda bakılır. Ticaret sicili alenîdir; herkes sicilin içeriğini ve müdürlükte saklanan belgeleri inceleyebilir (TTK m.35). Sicil kaydından şirketin sermayesi, ortakları, imza yetkilisi ve hakkında konkordato veya iflas kaydı bulunup bulunmadığı görülür. İkinci kayıt yapı müteahhitliği yetki belgesi numarasıdır (İmar K. m.28); belgenin grubu, firmanın üstlenebileceği işin büyüklüğünü gösterir. Yetki belgesi için yetki belgesi rehberimize, firmanın mali ve hukuki incelemesi için müteahhit seçimi rehberimize bakılabilir.
Taslağın içeriği bu sayfanın konusu değildir. Sözleşmede bulunması gereken hükümler, yani kademeli tapu devri, teminat mektubu, gecikme cezası, teknik şartname ve iskân şartı, kat karşılığı inşaat sözleşmesinde dikkat edilecek 10 madde rehberimizde tek tek anlatılmıştır. Paylaşım oranının düşük kaldığı düşünülüyorsa düşük oran ve gabin rehberimiz incelenmelidir.
Avukata Gitmeden Önce Cevaplanacak 20 Soru
Belgeler dosyanın iskeletidir; aşağıdaki sorular ise o iskeletin nasıl okunacağını belirler. Görüşmeden önce cevapları kısaca not etmek, hem süreyi kısaltır hem de atlanan bir ayrıntının sonradan sorun çıkarmasını önler. Avukat, meslek gereği öğrendiği bilgileri açıklayamaz (Avukatlık K. m.36); aleyhinize olduğunu düşündüğünüz bilgiyi de paylaşmanız değerlendirmenin doğruluğu için gereklidir.
Taşınmaz ve mülkiyet
| Soru | Neden soruluyor |
|---|---|
| 1. Tapuda kat mülkiyeti mi, kat irtifakı mı var, yoksa tapu arsa paylı mı? | Hak sahipliğinin ölçüsü ve yapılacak tapu işlemleri buna göre değişir |
| 2. Arsa payınız ve dairenizin projedeki alanı nedir? | Yeni binadaki payınız ve oy gücünüz arsa payına göre belirlenir |
| 3. Bina kaç yıllık; iskânı var mı? | Yapının hukuki durumu ve teknik riskin ilk göstergesidir |
| 4. Projede olmayan kat, eklenti veya Yapı Kayıt Belgesi var mı? | Ruhsata aykırı kısımlar hak sahipliği hesabında tartışma çıkarır |
| 5. Tapuda ipotek, haciz, intifa, aile konutu şerhi veya dava kaydı var mı? | Üçüncü kişilerin hakları sürece dâhil edilmelidir |
| 6. İşlemi malik mi, vekil mi, mirasçılar mı yürütüyor? | İmza yetkisi ve gerekli belgeler buna göre belirlenir |
Sürecin aşaması ve malikler
| Soru | Neden soruluyor |
|---|---|
| 7. Riskli yapı tespiti yapıldı mı; kim yaptırdı? | Tespitin usulü ve masrafın kime ait olduğu belirlenir |
| 8. Tutanak binaya ne zaman asıldı; muhtarlık ilanı ne zaman bitti? | On beş günlük itiraz süresinin başlangıcıdır |
| 9. İtiraz edildi mi; sonuç ne oldu ve ne zaman tebliğ edildi? | Otuz günlük dava süresi tebliğden başlar |
| 10. Tahliye veya yıkım için yazı geldi mi? | Verilen sürenin dolmasına ne kadar kaldığı hesaplanır |
| 11. Malikler toplantı yaptı mı; salt çoğunluk sağlandı mı? | Kararın geçerliliği ve payın satış riski buna bağlıdır |
| 12. Siz kararı destekleyen tarafta mısınız, karşı tarafta mı? | İzlenecek hukuki yol tamamen değişir |
| 13. Dairede kiracı var mı; sözleşmesi ne zaman bitiyor? | Tahliye ve kira yardımı planlaması için gereklidir |
Müteahhit, finansman ve hedef
| Soru | Neden soruluyor |
|---|---|
| 14. Görüşülen bir müteahhit var mı; yazılı teklif verdi mi? | Teklifin hukuki ve ekonomik değerlendirmesi yapılır |
| 15. Protokol imzalandı mı, vekâlet verildi mi, kapora alındı mı? | Geri dönüşü güç adımlar atılmışsa önce bunlar ele alınır |
| 16. Kat karşılığı mı, hasılat paylaşımı mı, güçlendirme mi düşünülüyor? | Her modelin sözleşmesi ve riski farklıdır |
| 17. Size teklif edilen dairenin katı, cephesi ve alanı belli mi? | Belirsiz paylaşım, uyuşmazlığın en sık kaynağıdır |
| 18. İnşaat süresince kira bedelini kim ödeyecek? | Müteahhit ödemesi ile kamu desteği ayrı ayrı planlanır |
| 19. Sizden ek ödeme isteniyor mu? | Alan artışı veya maliyet farkı talebinin dayanağı incelenir |
| 20. Hedefiniz nedir: daireyi yenilemek mi, payınızı satmak mı, süreci durdurmak mı? | Bütün strateji bu cevaba göre kurulur |
Hedefinize Göre Yol Haritası
Yirminci sorunun cevabı, belgelerin hangi gözle okunacağını belirler. Aynı dosya, üç farklı hedef için üç farklı yol haritasına dönüşür.
Hedefe göre hukuki yol
| Hedef | İzlenecek yol | Öncelikli belge | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Dairemi yenilemek istiyorum | Çoğunluk kararına katılmak, müteahhit sözleşmesini imzadan önce müzakere etmek | İmar durumu, teklif dosyası, sözleşme taslağı | 6306 s.K. m.6; TBK m.237 |
| Payımı satıp çıkmak istiyorum | Payın değerini tespit ettirmek, satış veya devir koşullarını yazılı hâle getirmek | Tapu kaydı, değerleme, karar tutanağı | 6306 s.K. m.6 |
| Tespitin yanlış olduğunu düşünüyorum | On beş gün içinde itiraz, ret hâlinde otuz gün içinde iptal davası | Tespit raporu ve tebligat belgeleri | 6306 s.K. m.3, m.6 |
| Yıkım yerine güçlendirme istiyorum | Teknik uygunluk tespiti, kat malikleri kurulu kararı, proje ve ruhsat | Tespit raporu, karar defteri | KMK m.19 |
| Kararın usulsüz alındığını düşünüyorum | Çağrı, çoğunluk ve bildirim eksikliklerini tespit edip pay satışına karşı dava | Çağrı, hazirun listesi, tutanak, bildirim | 6306 s.K. m.6 |
Hedefler birbirini dışlamaz; örneğin tespite itiraz edilirken bir yandan teklifler değerlendirilebilir. Ancak her yolun süresi ayrıdır ve birinin beklenmesi diğerinin süresini durdurmaz. Malikin haklarının bütünü malikin hakları rehberimizde, süreçte en sık karşılaşılan hatalar kentsel dönüşümde hukuki tuzaklar rehberimizde anlatılmıştır.
Belgeler Nasıl Düzenlenmeli?
Belgelerin eksiksiz olması kadar düzenli olması da değerlendirmeyi hızlandırır. Dosyayı tarih sırasına göre düzenleyin; her belgenin üzerine size ne zaman ve hangi yolla ulaştığını not edin. Tebligat zarflarını atmayın; zarf üzerindeki tarih, sürenin başlangıcının tek kanıtı olabilir. Binaya asılan tutanağın, muhtarlık ilanının ve e-Devlet ekranının fotoğrafını tarih görünecek biçimde çekin. Müteahhitle ve yönetimle yapılan yazışmaları, mesajları ve toplantı notlarını saklayın. Fotokopi veya telefon fotoğrafı ilk görüşme için yeterlidir; asıllar dava veya itiraz aşamasında gerekir.
Eksik belge görüşmeyi ertelemek için bir sebep değildir. Süre işliyorsa, örneğin tutanak asılalı bir haftayı geçmişse, elinizdeki belgelerle hemen görüşmek ve eksikleri sonradan tamamlamak gerekir. Tapu kaydı ve e-Devlet kayıtları aynı gün içinde alınabilir.
Belgeye nasıl ulaşılır?
| Belge | Başvuru yolu | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Tapu kaydı | e-Devlet tapu bilgileri sorgulama, Web Tapu veya tapu müdürlüğü | Sade kayıt değil, şerh ve beyanları gösteren takyidatlı örnek isteyin |
| İmar durumu | Belediyenin imar birimi; birçok belediyede çevrim içi başvuru | Belgenin tarihi güncel olmalı; plan değişikliği varsa eski belge yanıltır |
| Mimari proje ve iskân | Belediye imar arşivine malik veya vekilinin dilekçesi | Proje bulunamazsa bunu yazılı olarak belgeletin |
| Tespit raporu | Tespiti yapan lisanslı kuruluş, tespiti yaptıran malik veya ilgili il müdürlüğü | Raporun idareye sunulduğu tarihi de öğrenin |
| Mirasçılık belgesi | Noter veya sulh hukuk mahkemesi | Bütün mirasçıları gösteren güncel belge gerekir |
| Karar defteri | Apartman veya site yöneticisi | Yalnız karar sayfasını değil, çağrı ve hazirun listesini de isteyin |
| Firma kayıtları | Ticaret sicili gazetesi sorgusu ve yetki belgesi numarası sorgusu | Şirket unvanının teklifteki unvanla aynı olduğunu doğrulayın |
Binada birden çok malik aynı süreçten etkilendiğinden, belgelerin tek tek değil ortak bir dosyada toplanması çoğu zaman daha verimlidir. Maliklerin kendi aralarından seçeceği birkaç kişinin tapu kayıtlarını, imar durumunu ve teklifleri bir araya getirmesi, hem çoğunluk hesabını kolaylaştırır hem de müteahhitle görüşmelerde herkesin aynı bilgiye sahip olmasını sağlar. Ortak dosya, her malikin kendi konumunu ayrıca değerlendirmesine engel değildir; ipoteği, kiracısı veya miras sorunu olan malikin durumu diğerlerinden farklıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Süreyi e-Devlet bildiriminden saymak. Tespit, muhtarlıktaki ilanın son günü tebliğ edilmiş sayılır (6306 s.K. m.3).
- Yalnızca kendi tapusuna bakmak. Çoğunluk arsa payına göre hesaplanır; bütün maliklerin payları bilinmelidir (6306 s.K. m.6).
- İmar durumunu almadan teklifi değerlendirmek. Yapılabilecek inşaat alanı bilinmeden paylaşımın adil olup olmadığı anlaşılamaz.
- Yapı Kayıt Belgesine güvenmek. Belge kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir (İmar K. geçici m.16).
- Toplantıya katılmayıp kararı takip etmemek. Karara katılmayanın payı satılabilir (6306 s.K. m.6).
- Noterden önce vekâlet vermek veya binayı boşaltmak. Geçerli bir sözleşme kurulmadan atılan adımların geri alınması güçtür.
- Tebligat zarflarını ve tutanak fotoğraflarını saklamamak. Sürenin başlangıcı ispat edilemez.
- Kiracıyı ve ipotek alacaklısını hesaba katmamak. Üçüncü kişilerin hakları süreci geciktirebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kentsel dönüşümde hangi belgeler gerekir?
Hukuki değerlendirme için takyidatlı tapu kaydı, kimlik ile vekâlet veya mirasçılık belgesi, imar durumu, mimari proje ve iskân, riskli yapı tespit raporu ve tebligatlar, karar defteri ve tutanaklar, varsa kira sözleşmesi ve müteahhit teklif dosyası hazırlanır.
Takyidatlı tapu kaydı nereden alınır?
Malik kendi taşınmazının kaydını e-Devlet veya Web Tapu üzerinden, ayrıca tapu müdürlüğünden alabilir. Tapu sicili herkese açıktır; ilgisini inanılır kılan kişi kayıt örneği isteyebilir (TMK m.1020).
Riskli yapı tespitine itiraz süresi ne zaman başlar?
Tespit, muhtarlıkta yapılan ilanın son günü tebliğ edilmiş sayılır; itiraz süresi bu günden itibaren on beş gündür (6306 s.K. m.3; Uygulama Yönetmeliği m.7).
İtirazım reddedilirse ne yapabilirim?
Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde iptal davası açılabilir (6306 s.K. m.6).
Kentsel dönüşüm kararı için kaç malikin onayı gerekir?
Karar kişi sayısına göre değil, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla alınır (6306 s.K. m.6).
Karara katılmazsam ne olur?
Arsa payınız, rayiç değeri tespit ettirilerek anlaşan diğer paydaşlara açık artırma usulüyle satılabilir (6306 s.K. m.6).
İmar durumu belgesi neden önemli?
Parselde yapılabilecek toplam inşaat alanını, taban alanını ve yüksekliği gösterir (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.4). Müteahhidin teklifinin gerçekçi olup olmadığı bu belgeyle anlaşılır.
Yapı Kayıt Belgem var; kaçak kat için hak alabilir miyim?
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir; yenilemede yürürlükteki imar mevzuatı uygulanır (İmar K. geçici m.16). Hak sahipliği somut duruma göre değerlendirilir.
Tapuda ipotek veya haciz varsa kentsel dönüşüm durur mu?
Hayır. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler ipotek, haciz veya intifa hakkı nedeniyle durdurulamaz; ancak bu hakların akıbeti ayrıca değerlendirilir.
Malik vefat ettiyse sözleşmeyi kim imzalar?
Mirasçılar. Mirasçılık belgesi sulh mahkemesinden veya noterden alınır (TMK m.598). Miras paylaşılmamışsa kural olarak oybirliği gerekir (TMK m.702); 6306 kapsamında salt çoğunluk kuralı ayrıca değerlendirilir.
Müteahhide vekâletname vermem gerekir mi?
Noterde sözleşme imzalanmadan vekâlet verilmemelidir. Vekil özel olarak yetkili kılınmadıkça taşınmazı devredemez (TBK m.504); satış ve ipotek yetkisi içeren vekâlet verilmesi önerilmez.
Kiracım kira yardımı alabilir mi?
Kira yardımı riskli yapısı tahliye edilen hak sahiplerine yapılır (6306 s.K. m.5) ve hak sahibi kavramı yalnızca maliki kapsamaz. Şartlar ve belgeler başvuru sırasında aranır.
Tahliye için ne kadar süre verilir?
Süre idarece belirlenir; Uygulama Yönetmeliği bu sürenin doksan günden fazla olamayacağını düzenler.
Yıkım yerine güçlendirme yapılabilir mi?
Teknik olarak mümkün olduğu tespit edilir, Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca karar alınır, proje hazırlanır ve ruhsat alınırsa güçlendirme yapılabilir.
Belgelerim eksikse avukata gidebilir miyim?
Evet. Süre işliyorsa eksik belge beklenmemelidir; tapu kaydı ve e-Devlet kayıtları aynı gün alınabilir, diğer belgeler sonradan tamamlanır.
İlgili Rehberler
- Kentsel Dönüşüm Rehberi
- Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinde Dikkat Edilecek 10 Madde
- Kat Karşılığı mı, Hasılat Paylaşımı mı, Güçlendirme mi? Kentsel Dönüşümde 5 Model ve Riskleri
- Yarısı Bizden Kampanyası 2026-2027: Şartlar, Hibe ve Kredi, 1,5 Kat Kuralı, Başvuru ve Geri Ödeme
- Kaçak Kat ve Yapı Kayıt Belgeli Binada Kentsel Dönüşüm: Kaçak Daire Sahibi Hak Alır mı?
- Riskli Yapı Tespiti ve İtiraz
- 6306’da Dava Yolları ve Süreler
- Karara Katılmayan Malikin Payının Satışı
- Kentsel Dönüşümde Müteahhit Seçimi
- Kentsel Dönüşümde Kira Yardımı Başvurusu
- Kentsel Dönüşüm Sürecini Takip Etme
Belgelerinizi birlikte gözden geçirelim
Tapu kaydınızı, tespit raporunu ve müteahhit teklifini inceleyip sürelerinizi ve seçeneklerinizi netleştirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

