📜 Dayanak Mevzuat
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.28 — Yapı müteahhitliği, sicil tutulması ve yetki belgesi numarası
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.42 ve m.44 — İdari müeyyideler ve yönetmelik çıkarma yetkisi
- Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik — Yeterlik, sınıflandırma, belge grubu, iptal usul ve esasları
- Yönetmelik m.26 — Ruhsat aşamasında elektronik kontrol; belge yoksa yapı ruhsatı düzenlenmez
- 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.107 — Yönetmeliğin dayanaklarından biri
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun — Müteahhidin denetim rejimi içindeki sorumluluğu
Yapı müteahhitliği yetki belgesi numarası, yapı müteahhitlerinin kayıt altına alınması ve faaliyetlerinin takibi amacıyla elektronik ortamda verilen numaradır. Kayıtlar, Bakanlık bünyesinde işletilen YAMBİS (Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi) üzerinde tutulur. Belgesi bulunmayan veya iptal edilmiş müteahhide yapı ruhsatı düzenlenmez.
Bu yazıda belgenin dayanağı, zorunluluğun kapsamı, belge grubu ve yeterlik sınıflandırması, ruhsat aşamasındaki elektronik kontrol, iptal sebepleri ve sonuçları ile arsa sahibinin yapması gereken doğrulama ele alınmaktadır.
Sistemin Dayanağı ve Amacı
Yetki belgesi uygulaması, yapı müteahhitliğinin tanımlanması, kayıt altına alınması, izlenmesi ve denetlenmesi amacıyla kurulmuştur. Temel dayanağı Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliktir.
Yönetmelik; 3194 sayılı İmar Kanununun 28. maddesinin sekizinci fıkrası ile 42 ve 44. maddelerine ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 107. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Düzenlemenin amacı, plan, fen, sanat, sağlık ve çevre şartlarına ve standartlara uygun yapı inşa edilmesine yönelik yapım faaliyet ve süreçlerinin takibini sağlamak üzere yapı müteahhitlerinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre sınıflandırılarak yetki belgesi numarası verilmesi, kayıtlarının tutulması ve belge numaralarının veya gruplarının iptaline ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
Ayrıca İmar Kanunu, belediye ve mücavir alan sınırları içinde özel inşaat yapan müteahhitlerin sicillerinin belediyelerce, bu hudutlar dışında özel inşaat yapanların sicillerinin ise valiliklerce tutulacağını öngörür.
Temel Kavramlar
- YAMBİS: Müteahhitlik yetki belgesi kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu, Bakanlık bünyesinde işletilen Yapı Müteahhitliği Bilişim Sistemi.
- Yetki belgesi numarası: Yapı müteahhitlerinin kayıt altına alınmasına ve faaliyetlerinin takibine esas olmak üzere elektronik ortamda kaydedilen numara.
- Yetki belgesi grubu: Yapı müteahhitlerinin yeterlik seviyelerini belirlemek üzere yapılan sınıflandırma sonucu tespit edilen grup.
- Yeterlik: Başvuru sahibinin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yönlerden yapım konusu işleri yapabilme kapasitesine sahip olma durumu.
- Yapı yaklaşık maliyeti: Binalarda, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı yaklaşık birim maliyetleri ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedel.
- İdare: Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip idareler.
- Belge Komisyonu: Yetki belge numarası işlemlerini yürütmek üzere il müdürlüğü bünyesinde oluşturulan İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu.
- İtiraz komisyonu: Yetki belge numarası işlemlerine yönelik itirazları inceleyip karara bağlamak üzere Bakanlık bünyesinde oluşturulan komisyon.
Sistemin Aktörleri
| Aktör | Görevi |
|---|---|
| Bakanlık | YAMBİS’i işletir; itiraz komisyonu bünyesinde oluşur; iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımını sağlar |
| İl Müdürlüğü | Belge Komisyonu bünyesinde oluşur; sicil dosyalarını tutar |
| İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu | Yetki belge numarası işlemlerini yürütür, iptal kararı verir |
| İtiraz Komisyonu | Belge işlemlerine yönelik itirazları inceler ve karara bağlar |
| İdare (ruhsat veren) | Ruhsat aşamasında elektronik kontrol yapar; iptali gerektiren durumları bildirir |
| Meslek odası | İdarece bildirilen cezalar ve kesinleşmiş mahkeme kararları kendisine iletilir |
Ruhsat Aşamasındaki Elektronik Kontrol
Sistemin en sert yaptırımı ruhsat aşamasındadır. Yönetmeliğin 26. maddesi uyarınca idarelerce ruhsat düzenleme aşamasında, yapı müteahhitliğini üstleneceklerin belge grubunun uygunluğu ve yetki belgesi numarası elektronik ortamda kontrol edilir.
Bu kontrolün sonucu nettir: yetki belgesi numarasının bulunmaması, iptal edilmiş olması ya da belge grubunun Yönetmelikte sayılan kriterler bakımından uygun olmaması hâlinde yapı ruhsatı düzenlenmez.
Arsa sahibi bakımından bunun anlamı şudur: belgesi olmayan veya belgesi iptal edilmiş bir müteahhitle sözleşme yapmak, projenin ruhsat aşamasında tıkanması demektir. Sözleşme imzalanmış, paylar devredilmiş olsa dahi ruhsat alınamaz.
Bu nedenle yüklenici seçiminde yetki belgesi numarasının ve belge grubunun doğrulanması, sözleşme öncesi kontrollerin başında gelir. Yüklenici incelemesinin bütünü için müteahhit seçimi ve due diligence sayfasına bakabilirsiniz.
İdarelerin bildirim yükümlülüğü
Yönetmelik, idarelere iki bildirim yükümlülüğü getirmiştir:
- İdareler, Kanuna göre yapı müteahhitliği yetki belge numarasının iptalini gerektiren durumları Yönetmelikteki usul ve esaslara uygun şekilde Müdürlüğe bildirmek zorundadır.
- İdareler, yapı müteahhitlerinin imar mevzuatına aykırı fiillerinden dolayı verilen cezaları ve haklarındaki kesinleşmiş mahkeme kararlarını, kayıtlara işlenmek ve cezaî işlem yapılmak üzere altı gün içinde ilgili meslek odasına ve Müdürlüğe bildirmekle yükümlüdür.
Ayrıca İmar Kanununun 32. maddesi kapsamında imar mevzuatına aykırı fiillerden dolayı verilen yetki belgesi numarası iptal kararlarına konu edilen yapılarda görevli şantiye şefinin durumu, idaresince üyesi bulunduğu meslek odasına bildirilir.
Yani kaçak yapı, yalnızca yapı sahibini ve müteahhidi değil, şantiye şefini de mesleki sonuçlarla karşı karşıya bırakır. Yapı tatil tutanağı ve m.32 süreci için yapı tatil tutanağı ve mühürleme sayfasına bakınız.
Yetki Belgesi Numarasının İptal Sebepleri
| Sebep | Açıklama |
|---|---|
| İmar mevzuatına aykırı fiiller | Kanunun 32. maddesi kapsamındaki aykırılıklar |
| Yanıltıcı bilgi veya sahte belge | Belge numarası başvurusunda gerçeğe aykırı beyan |
| Başvuru şartlarının sonradan kaybı | Şartların sonradan bulunmadığının anlaşılması |
| İzin verilenden fazla iş üstlenme | Belge grubunun kapasitesini aşan iş yüklenilmesi |
| Sahibinin talebi | Müteahhidin kendi talebiyle iptal |
| Ortaklara yansıma | İptal gerekçesine ve şirket tipine göre şirket müdürü, yönetim kurulu üyeleri ve ortakların belgeleri de iptal edilebilir |
İptal kararları İl Müteahhitlik Yetki Belge Komisyonu kararı üzerine uygulanır ve YAMBİS’e işlenir.
Yetki belgesi olmadan yapılan sözleşme risk doğurur
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İptalin Ağır Sonucu: Ortaklara Yansıma
Bu, uygulamada en çok gözden kaçan noktadır. İptal yalnızca şirketi değil, arkasındaki kişileri de etkiler.
Yetki belge numarası veya grubu iptal edilen gerçek ya da tüzel kişinin iptal gerekçesine ve şirket tipine göre şirket müdürü, yönetim kurulu üyeleri ve ortaklarına ait varsa yetki belge numaraları da iptal edilir.
Bunun pratik sonucu, sektörde yaygın olan “sorunlu şirketi tasfiye edip yenisini kurma” pratiğinin önünü kesmektir. Ortak kimliği üzerinden iptal yansıdığında, yeni kurulan şirket de belge alamaz hâle gelir.
Arsa sahibi bakımından bu, doğrudan bir araştırma yöntemi sunar: yüklenici şirket yeni kurulmuşsa, ortakların geçmişi ve haklarında iptal kaydı bulunup bulunmadığı sorgulanmalıdır.
İptal kararlarının ilanı
Belge iptali kararları, ilan formuna uygun olarak onayı takip eden üç iş günü içerisinde Bakanlığa ve ilgili idaresine gönderilir. Bakanlıkça on beş günlük periyotlar hâlinde toplu şekilde Resmî Gazete’de yayımlanması sağlanarak iptal ve iptalin kaldırılması kararları duyurulur.
Bu, doğrulama açısından değerli bir kaynaktır: bir müteahhit hakkında iptal kararı verilmişse, karar Resmî Gazete’de yayımlanmış olacaktır.
Belge Grubu ve İş Kapasitesi
Yetki belgesi tek tip değildir. Müteahhitler ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre sınıflandırılır ve her gruba belirli bir iş kapasitesi karşılık gelir.
Belge grubu tespitinde yapı sınır bedeli ölçütü kullanılır; bu bedel, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabına esas yapı sınıflarına dayanır.
Arsa sahibi bakımından kritik soru şudur: yüklenicinin belge grubu, sizin projenizin büyüklüğüne uygun mu? Belge grubu yetersiz olan müteahhit için ruhsat düzenlenmez. Küçük gruplu bir müteahhitle büyük ölçekli proje sözleşmesi imzalamak, baştan sonuçsuz kalacak bir işlemdir.
Ayrıca “izin verilenden fazla iş üstlenme” bir iptal sebebi olduğundan, aynı anda kapasitesinin üzerinde iş yürüten müteahhitle çalışmak sonradan belge iptali riskini doğurur.
Arsa Sahibi İçin Doğrulama Kontrol Listesi
| Kontrol | Nereden | Neden |
|---|---|---|
| Yetki belgesi numarası var mı | YAMBİS kaydı, idare | Numara yoksa ruhsat düzenlenmez |
| Belge grubu projeye uygun mu | Belge grubu bilgisi | Grup yetersizse ruhsat düzenlenmez |
| İptal kaydı var mı | Resmî Gazete ilanları, idare | İptal edilmiş belgeyle ruhsat alınamaz |
| Ortakların geçmişi | Ticaret sicili, ortak kimliği | İptal ortaklara yansır; yeni şirket de belge alamayabilir |
| Eş zamanlı iş yükü | Şantiye gözlemi, referanslar | İzin verilenden fazla iş üstlenme iptal sebebidir |
| Şantiye şefi ataması | Sözleşme ve idare kaydı | m.32 iptal kararlarında şefin durumu meslek odasına bildirilir |
| Yapı denetim kuruluşu | İdare kaydı | 4708 rejimi kapsamında ayrı sorumluluk doğar |
Sözleşmeye Ne Yazılmalı?
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yetki belgesine ilişkin hükümlerin bulunması, arsa sahibini ruhsat riskine karşı korur. Önerilen düzenlemeler şunlardır:
- Yüklenicinin yetki belgesi numarasının ve belge grubunun sözleşmede açıkça yazılması.
- Yüklenicinin, sözleşme süresince belgesini geçerli tutmayı ve grubunu koruma yükümlülüğünü üstlenmesi.
- Belgenin iptali veya grubunun düşmesi hâlinin, arsa sahibine haklı fesih hakkı vermesi.
- Belgenin iptali nedeniyle doğan gecikmenin yüklenicinin sorumluluğunda olması.
- Yüklenici değişikliği hâlinde yeni yüklenicinin belge şartlarını taşıması zorunluluğu.
Bu hükümler olmadan, belge iptali nedeniyle duran bir inşaatta arsa sahibi hem gecikmeyi hem ispat yükünü üstlenir. Sözleşme kurgusunun bütünü için kat karşılığı inşaat sözleşmesi rehberi ve temerrüt hâlleri için müteahhit temerrüdü ve fesih sayfalarına bakabilirsiniz.
Yapı Denetimiyle İlişkisi
Yetki belgesi sistemi ile yapı denetimi rejimi birbirini tamamlar. 4708 sayılı Kanun uyarınca yapı müteahhidi; yapı denetim kuruluşları, denetçiler, proje müellifleri ve laboratuvar görevlileriyle birlikte, yapı hasarından dolayı yapı sahibi ve ilgili idareye karşı kusuru oranında sorumludur.
Yani müteahhit iki ayrı rejimde hesap verir: idari yönden yetki belgesi ve sicil rejimi, hukuki yönden yapı denetimi ve eser sözleşmesi sorumluluğu. Yapı denetimi sorumluluğunun ayrıntısı için yapı denetimi ve 4708 sayılı Kanun sayfasına bakınız.
İtiraz Yolu
Yetki belge numarası işlemlerine yönelik itirazlar, Bakanlık bünyesinde oluşturulan itiraz komisyonu tarafından incelenir ve karara bağlanır.
İdari başvuru yolu tükendikten sonra, iptal işlemi idari nitelikte olduğundan idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talebi ayrıca ileri sürülmelidir; belge iptali fiilen faaliyeti durdurduğundan gecikme telafisi güç zarar doğurur.
Tebligat bakımından Yönetmelik, Bakanlık veya Müdürlük tarafından yapılan tebligatların beyan edilen adrese veya elektronik posta adresine yapılacağını öngörür. Bu nedenle sistemde kayıtlı iletişim bilgilerinin güncel tutulması, süre kaybını önlemek bakımından kritiktir.
İdari işlemlere karşı başvuru yollarının genel çerçevesi için belediye işlemlerine karşı dava sayfasına bakabilirsiniz.
Dayanak Metinleri: 3194 s.K. m.28, m.42, TBK m.473 ve İYUK m.7
Belge rejimi üç ayrı katmanda işler: imar mevzuatındaki yükümlülük ve yaptırım, sözleşmeden doğan sorumluluk ve iptal kararına karşı idari dava. Bunların süreleri ve muhatapları farklıdır.
Yükümlülüğün kaynağı: 3194 s.K. m.28. Belge zorunluluğunun dayanağı budur: yapının fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara, yapı ruhsatına ve eklerine uygun olarak inşa edilmesinden yapı müteahhidi sorumludur. Aynı maddede yapı müteahhidinin yetki belgesi numarası almasının zorunlu olduğu, belge numarasının yapı ruhsatında yer alacağı ve bu numara olmaksızın ruhsat düzenlenemeyeceği öngörülmüştür.
Şantiye şefi ve teknik personel: 3194 s.K. m.28. Aynı madde zinciri tamamlar: yapı müteahhidi, yapım işini konusuna ve niteliğine göre şantiye şefi görevlendirerek yürütmek zorundadır. Bu nedenle belge iptali, yalnız müteahhidi değil görevlendirme yapısını da etkiler; ruhsat aşamasında eksiklik elektronik ortamda tespit edilir.
İdari yaptırımlar: 3194 s.K. m.42. Aykırılığın yaptırımı kanunda sayılmıştır: ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesule idari para cezası uygulanır. Ayrıca kanunda sayılan hâllerde yapı müteahhitliği yetki belgesi, süreli veya süresiz olarak iptal edilir.
Yapı denetimiyle bağ: 4708 s.K. m.2. Denetim zinciri şöyle kurulur: yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi arasında yapılacak hizmet sözleşmesi esas alınır ve denetim kuruluşu, yapının ruhsat ve eklerine uygunluğunu denetler. Bu nedenle ruhsat dosyasında hem denetim sözleşmesi hem müteahhit belge numarası bulunmalıdır.
Denetim kuruluşunun sorumluluğu: 4708 s.K. m.3. Ayrıca: yapı denetim kuruluşları, denetim faaliyetlerinden doğan zararlardan kanunda gösterilen esaslara göre sorumludur ve bu sorumluluk, yapı müteahhidinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yani iş sahibi bakımından iki ayrı muhatap bulunur.
Yüklenicinin özen borcu: TBK m.471. Sözleşme tarafında temel hüküm şudur: yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür.
Belge iptali sözleşmeyi nasıl etkiler: TBK m.473. İşin yürümeyeceği anlaşılırsa iş sahibi beklemek zorunda değildir: yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir. Belge iptali, bu değerlendirmede somut bir olgudur.
Ayıptan sorumluluk süresi: TBK m.478. Yapı eserlerinde süre uzundur: yüklenici ayıplı bir eser meydana getirdiği takdirde, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.
Gözden geçirme ve bildirim: TBK m.474 ve m.477. Hak kaybını önleyen iki kural şudur: işsahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır. Açıkça veya örtülü olarak kabul edilen eser bakımından ise yüklenici, kural olarak her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak ayıp yüklenicinin ağır kusurundan doğmuşsa bu kural uygulanmaz.
İptal kararına dava: İYUK m.7. Belge iptali bir idari işlemdir: dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gündür ve süre, tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Bu nedenle iptal kararının tebliğ tarihi dosyanın ilk belgesidir.
Önce idareye başvurulursa: İYUK m.11. Süreyi koruyan yol şudur: ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi kaldığı yerden işler.
Yürütmenin durdurulması: İYUK m.27. İptal kararı derhâl sonuç doğurduğundan asıl talep budur: Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Karara karşı yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir.
İdari işlemin unsurları: İYUK m.2. İptal talebinin gerekçesi bu maddeye oturtulur: idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar iptal davasıdır. Dilekçede, iptal kararının hangi unsur yönünden sakat olduğu somut biçimde gösterilmelidir.
Yükümlülük, sözleşme ve dava haritası
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Belge zorunluluğu | Ruhsatta belge numarası şart | 3194 s.K. m.28 |
| Şantiye şefi | Görevlendirme zorunlu | 3194 s.K. m.28 |
| İdari para cezası | Sahip, müteahhit ve fenni mesul | 3194 s.K. m.42 |
| Belge iptali | Süreli veya süresiz | 3194 s.K. m.42 |
| Denetim sözleşmesi | Yapı sahibi ile kuruluş arasında | 4708 s.K. m.2 |
| Çifte sorumluluk | Denetim kuruluşu ve müteahhit | 4708 s.K. m.3 |
| Özen borcu | Basiretli yüklenici ölçüsü | TBK m.471 |
| Erken dönme | Bitiremeyeceği açıksa | TBK m.473 |
| Gözden geçirme | İmkân bulur bulmaz; uygun sürede bildirim | TBK m.474 |
| Kabul edilen eser | Ağır kusur hariç sorumluluk kalkar | TBK m.477 |
| Ayıp zamanaşımı | Taşınmazda beş yıl; ağır kusurda yirmi yıl | TBK m.478 |
| İptal davası süresi | Tebliğden altmış gün | İYUK m.7 |
| Üst makama başvuru | Süreyi durdurur; altmış gün | İYUK m.11 |
| Yürütmenin durdurulması | İki şart birlikte; yedi gün itiraz | İYUK m.27 |
| İptal sebepleri | Yetki, şekil, sebep, konu, maksat | İYUK m.2 |
Sık Yapılan Hatalar
- Yüklenicinin belge numarasını sözleşme öncesinde doğrulamamak.
- Belge grubunun proje büyüklüğüne uygunluğunu kontrol etmemek.
- Yeni kurulmuş şirkette ortakların geçmişini sorgulamamak.
- Belgenin sözleşme süresince geçerli tutulacağını sözleşmeye yazmamak.
- Belge iptalini haklı fesih sebebi olarak düzenlememek.
- Sistemde kayıtlı elektronik posta adresini güncel tutmamak.
- İptal kararına karşı yürütmenin durdurulmasını talep etmemek.
Adım Adım Süreç
- Belge numarasını isteyin — Yükleniciden yetki belgesi numarasını ve belge grubunu yazılı olarak talep edin.
- Belgeyi idareden doğrulatın — Ruhsat verecek idareden elektronik kontrol sonucunu teyit ettirin; numara yoksa ruhsat düzenlenmez.
- Grubun projeye uygunluğunu ölçün — Projenizin yapı yaklaşık maliyeti ile belge grubunun kapasitesini karşılaştırın.
- İptal kaydını araştırın — Belge iptali kararlarının Resmî Gazete’de yayımlandığını dikkate alarak geçmiş kayıtları tarayın.
- Ortakları sorgulayın — Şirket yeni kurulmuşsa ortakların önceki şirketlerini ve haklarındaki iptal kayıtlarını inceleyin.
- Sözleşmeye hüküm koydurun — Belge numarası, grubu, geçerliliğin korunması ve iptal hâlinde haklı fesih hükümlerini yazdırın.
- İnşaat süresince izleyin — Belge grubunun düşmesi veya iptal riskini dönemsel olarak kontrol edin.
İmar uyuşmazlığında süre kaybetmeyin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Müteahhitlik ve yetki belgesi dosyanız için görüşelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlgili Konular ve Kaynaklar
Müteahhit ve sözleşme
- Yükleniciden Daire Alan Üçüncü Kişinin Tapu İptali ve Tescil Dilekçesi
- Geç Teslimde Gecikme Tazminatı ve Kira Kaybı Dilekçesi (TBK m.118, 125)
- Kat İrtifakından Kat Mülkiyetine Geçiş Dilekçesi (KMK m.14)
- Ön Ödemeli Konut Satışında Dönme ve Bedel İadesi Dilekçesi (6502 m.45)
- Ayıplı ve Eksik Konut Dava Dilekçesi (TKHK m.11, TBK m.478)
- Yapı Hasarı Tazminat Dava Dilekçesi Örneği (4708)
- Arsa Payı Karşılığı Kat Yapım Sözleşmesi Rehberi: Şekil, Temerrüt, Fesih ve Tapu İptali
- Kentsel Dönüşümde Müteahhit Seçimi: Hukuki ve Finansal Due Diligence Rehberi
- Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Fesih ve Tapu İptal 2026
- Eser Sözleşmesinde Ayıba Karşı Tekeffül (İnşaat/Tadilat)
- İnşaat Sektöründe Konkordato 2026: Süreç ve Alacaklı Hakları
- Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi: Arsa Sahibinin ve Daire Alıcısının Hayatta Kalma Rehberi
- Müteahhitten Daire Alan Üçüncü Kişinin Hakları: Kat Karşılığı İnşaatta Alıcının Korunması
Ruhsat, denetim ve yaptırım
- Yapı Ruhsatı (İmar Kanunu m.21, 26-27, 29): Zorunluluk, İstisnalar ve Ruhsat Süresi
- Yapı Denetimi (4708 sayılı Kanun): Sorumluluk, 15 Yıllık Süre ve İdari Yaptırımlar
- İmar Kanunu m.32: Yapı Tatil Tutanağı, Mühürleme ve Bir Aylık Süre
- İmar Para Cezası (İmar Kanunu m.42): Kime, Nasıl Hesaplanır, Nasıl İtiraz Edilir?
- İskânsız ve Ruhsatsız Yapıya Elektrik, Su, Doğalgaz: İmar Kanunu m.31 ve Geçici m.11
- Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan) Nedir? Nasıl Alınır?
- İskan (Yapı Kullanma İzni) Nedir? Nasıl Alınır? 2026
- Ruhsatsız Yapı ve Yıkım Kararları
- Kaçak (Ruhsatsız) Yapı ve Yıkım Riski
İmar mevzuatı ve planlama
- İmar Hukuku Rehberi: Yapı Ruhsatı, Yıkım Kararı, Parselasyon ve İmar Davaları
- Değer Artış Payı (İmar Kanunu ek m.8): %90 Kuralı, AYM İptali ve 2025 Yönetmeliği
- TAKS, KAKS (Emsal) ve Çekme Mesafesi: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve 2026 Değişiklikleri
- İfraz, Tevhid ve Yola Terk (İmar Kanunu m.15-16): Şartlar, Encümen Kararı ve Süreler
- Parselasyon (İmar Kanunu 18. Madde) ve Düzenleme Ortaklık Payı: %45 Sınırı
- İmar Planı İptal Davası — 3194 Sayılı Kanun m.8 Uygulama Planı ve İYUK m.27
- Belediye İşlemlerine Karşı Dava: İmar, Ruhsat, Yıkım ve Cezalarda Yol Haritası
Kentsel dönüşüm
- Kentsel Dönüşüm Rehberi: 6306 Sayılı Kanun, Riskli Yapı, Salt Çoğunluk ve Hak Sahipliği
- Riskli Yapı Tespitine İtiraz: 15 Günlük Süre, Teknik Heyet ve İptal Davası
- Riskli Yapı, Riskli Alan ve Rezerv Yapı Alanı Farkı: Hangi Kurallar Uygulanır?
- Kentsel Dönüşümde Güçlendirme mi Yıkım mı? KMK m.19/2 Kararı ve Şerhin Kaldırılması
- Kentsel Dönüşümde Yıkım Masrafları: Kamu Alacağı Olarak Takip ve Malikin Sorumluluğu
Tapu ve kat mülkiyeti
- Kat Mülkiyeti ve Kat İrtifakı Arasındaki Fark Nedir?
- Arsa Payı Düzeltme Davası ve Paylaşma — KMK m.3, TMK m.698
- Kat Mülkiyetinde Yönetim Planı ve Yönetici Seçimi — KMK m.28 ve m.34
- Kat Mülkiyetinde Ortak Alan: Otopark, Depo ve Eklentilerin Kullanımı (KMK 16)
- Tapu Harcı ve Gayrimenkul Alım-Satımında Vergiler
Sıkça Sorulan Sorular
Belge zorunluluğunun kanuni dayanağı nedir?
3194 s.K. m.28 uyarınca yapının fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara, yapı ruhsatına ve eklerine uygun inşa edilmesinden yapı müteahhidi sorumludur; yetki belgesi numarası alınması zorunludur, bu numara yapı ruhsatında yer alır ve numara olmaksızın ruhsat düzenlenemez.
Aykırılık hâlinde hangi yaptırımlar uygulanır?
3194 s.K. m.42 uyarınca ruhsatsız veya ruhsata ve imar mevzuatına aykırı yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen fenni mesule idari para cezası uygulanır; kanunda sayılan hâllerde yapı müteahhitliği yetki belgesi süreli veya süresiz olarak iptal edilir.
Belge iptal edilirse sözleşmeyi feshedebilir miyim?
TBK m.473 uyarınca yüklenicinin işe zamanında başlamaması, işi geciktirmesi veya bütün tahminlere göre işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceğinin açıkça anlaşılması hâlinde işsahibi, teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir; belge iptali bu değerlendirmede somut bir olgudur.
Yapıdaki ayıplar için dava süresi ne kadar?
TBK m.478 uyarınca ayıplı eser sebebiyle açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın, taşınmaz yapılarda beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.
Belge iptaline karşı nasıl ve ne kadar sürede dava açılır?
İYUK m.7 uyarınca dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür ve tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar; İYUK m.11 uyarınca dava açmadan önce idareye başvurulması süreyi durdurur. İYUK m.27 uyarınca telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
Yapı müteahhitliği yetki belgesi nedir?
Yapı müteahhitlerinin kayıt altına alınması ve faaliyetlerinin takibi amacıyla elektronik ortamda verilen numaradır. Kayıtlar Bakanlık bünyesindeki YAMBİS üzerinde tutulur.
Belgesi olmayan müteahhitle ruhsat alınır mı?
Hayır. Yönetmeliğin 26. maddesi uyarınca yetki belgesi numarasının bulunmaması, iptal edilmiş olması veya belge grubunun uygun olmaması hâlinde yapı ruhsatı düzenlenmez.
Belge grubu ne işe yarar?
Müteahhitlerin ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliklerine göre yapılan sınıflandırmayı gösterir ve üstlenilebilecek iş kapasitesini belirler.
Belge hangi hâllerde iptal edilir?
İmar mevzuatına aykırı fiiller, yanıltıcı bilgi veya sahte belge verilmesi, başvuru şartlarının sonradan kaybı, izin verilenden fazla iş üstlenilmesi ve sahibinin talebi hâllerinde iptal edilir.
İptal ortakları da etkiler mi?
Evet. İptal gerekçesine ve şirket tipine göre şirket müdürü, yönetim kurulu üyeleri ve ortaklara ait varsa yetki belge numaraları da iptal edilir.
İptal kararları nerede yayımlanır?
İptal ve iptalin kaldırılması kararları Bakanlıkça on beş günlük periyotlar hâlinde toplu şekilde Resmî Gazete’de yayımlanır.
Belge iptaline itiraz edilebilir mi?
Yetki belge numarası işlemlerine yönelik itirazlar Bakanlık bünyesinde oluşturulan itiraz komisyonunca incelenir; ardından idare mahkemesinde iptal davası yolu açıktır.
Şantiye şefi de etkilenir mi?
Kanunun 32. maddesi kapsamındaki aykırılıklardan dolayı verilen iptal kararlarına konu yapılarda görevli şantiye şefinin durumu, idaresince üyesi bulunduğu meslek odasına bildirilir.
Müteahhit sicilini kim tutar?
Belediye ve mücavir alan sınırları içinde özel inşaat yapanların sicilleri belediyelerce, bu sınırlar dışında yapanların sicilleri valiliklerce tutulur.
Sözleşmeye ne yazmalıyım?
Belge numarası ve grubu, belgenin sözleşme süresince geçerli tutulması yükümlülüğü, iptal hâlinde haklı fesih hakkı ve gecikme sorumluluğu yazılmalıdır.
Tebligat nasıl yapılır?
Yönetmelik uyarınca tebligatlar beyan edilen adrese veya elektronik posta adresine yapılır; bu nedenle iletişim bilgileri güncel tutulmalıdır.
📘 İlgili Rehberler
- İmar Hukuku (Ana Rehber)
- Kentsel Dönüşümde Müteahhit Seçimi: Hukuki ve Finansal Due Diligence Rehberi
- Yapı Denetimi (4708 sayılı Kanun): Sorumluluk, 15 Yıllık Süre ve İdari Yaptırımlar
- Arsa Payı Karşılığı Kat Yapım Sözleşmesi Rehberi: Şekil, Temerrüt, Fesih ve Tapu İptali
- İmar Kanunu m.32: Yapı Tatil Tutanağı, Mühürleme ve Bir Aylık Süre
- Yapı Ruhsatı (İmar Kanunu m.21, 26-27, 29): Zorunluluk, İstisnalar ve Ruhsat Süresi
- Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Fesih ve Tapu İptal 2026
- Belediye İşlemlerine Karşı Dava: İmar, Ruhsat, Yıkım ve Cezalarda Yol Haritası
- İmar Hukuku Rehberi: Yapı Ruhsatı, Yıkım Kararı, Parselasyon ve İmar Davaları
Yıkım kararı, para cezası veya ruhsat reddi mi aldınız?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. İdari dava süreleri hak düşürücüdür; ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Somut dosyanız için tebligat tarihiniz ve yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır. Nihai hukuki değerlendirme avukata aittir.
📚 İlgili Rehberler


