Havaalanı veya Radar Yakınında Bina, Rüzgâr Türbini ya da Vinç 2026: Yeni Mânia Yönetmeliğinde Aşama-1 ve Aşama-2, Ret Kararına Dava ve Yıkım Riski (SHY-CNS/MÂNİA m.5, 7, 11, 20; 2920 m.47; İYUK m.7)

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, havaalanları ile radar, VOR, DME, NDB, ILS ve haberleşme istasyonlarının çevresindeki yapılaşmayı düzenleyen Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmeliği (SHY-CNS/MÂNİA) 5 Kasım 2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmî Gazete’de yayımladı; 2013 tarihli eski Yönetmelik aynı gün yürürlükten kalktı. Yeni sistemde bina, kule, rüzgâr türbini, güneş santrali, enerji nakil hattı ve kule vinç gibi her yapı önce Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden taranıyor; yapı tahditli alan ihlal ediliyor, sınırda kalınıyor ya da hassas sahaya giriliyorsa uzman etki analizi zorunlu hâle geliyor. Bu yazı Yönetmeliği 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 47. maddesiyle birlikte ele alıyor: arsa sahibi, müteahhit, RES ve GES yatırımcısı ve belediye bakımından hangi yükümlülüğün değiştiğini, hangi mesafede hangi kuralın uygulandığını, ret veya şartlı onay kararına karşı hangi sürede ve hangi mahkemede dava açılacağını, mevcut yapıların ve inşaat sırasındaki vinçlerin durumunu ve yaptırımları anlatıyor. Gelişmenin kısa özeti için son dakika haberimize bakabilirsiniz.

Yönetmeliğin Künyesi ve Yetki Dayanağı

Yönetmelik, 5 Kasım 2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmî Gazete’de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü imzasıyla yayımlandı. Kısa adı SHY-CNS/MÂNİA’dır; CNS, haberleşme (communication), seyrüsefer (navigation) ve gözetim (surveillance) sistemlerinin kısaltmasıdır. Amaç maddesine göre Yönetmelik “sivil CNS sistemlerinin mânia kriterlerine ilişkin usul ve esasları” düzenler ve Türk hava sahasında hizmet veren tüm sivil CNS sistemlerini kapsar (m.1, m.2). Dayanak maddesinde 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 41, 47 ve 48. maddeleri, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 437 ve 441. maddeleri ile Şikago Sözleşmesi’nin Ek-10’u sayılır (m.3).

Kanun bakımından en önemli hüküm 2920 sayılı Kanun’un 47. maddesidir. Bu maddeye göre havaalanlarının ve ilgili tesis ve teçhizatın dâhilinde ve çevresinde, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce belirlenen esaslar ve yayımlanan plan sınırları çerçevesinde, hava trafiğini ve seyrüsefer yardımcı cihazlarını engelleyecek ve havacılık emniyetini tehlikeye düşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapı, inşaat yapılması, ağaç ve direk dikilmesi ve tesis kurulması yasaktır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bu nitelikteki yapıları mahallin en büyük mülki idare amiri aracılığıyla kaldırtabilir. 48. madde ise bu sınırlamaların Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşması’nın eklerindeki standart ve tavsiyelerin altında olamayacağını söyler. Yönetmeliğin 6. maddesi de aynı ilkeyi tekrarlar: Genel Müdürlükçe konulan sınırlamalar Ek-10 ve Ek-14 ile bunlara ilişkin dokümanların son şeklindeki standartların altında olamaz ve yapılaşmaların EUR Doc 015 hükümlerine uygun olması zorunludur.

Temel Kavramlar: YTA, Hassas Saha, Mânia ve Yapılaşma

Yönetmeliği anlamak için 4. maddedeki birkaç tanım belirleyicidir. Bu tanımlar, hangi yapının değerlendirmeye girdiğini ve hangi alanda hangi sonucun doğduğunu belirler.

Tanımlardan çıkan ilk sonuç şudur: Yönetmelik yalnızca yüksek binaları değil, YTA içinde kalan her türlü yapıyı ilgilendirir. Bir tarlaya kurulacak güneş santrali, bir apartman çatısına yerleştirilecek baz istasyonu, bir sanayi parselinde kullanılacak kule vinç ya da bir enerji nakil hattı direği de Yönetmeliğin “yapılaşma” tanımına girer. İkinci sonuç, değerlendirmenin RF (radyo frekansı) korumaya dayanmasıdır (m.6/1); yani soru yalnızca yapının uçağa fiziksel olarak çarpma riski değil, cihazın yayınını bozup bozmadığıdır. ILS kritik ve hassas sahaları ise havaalanı işletmesince Ek-14’e göre ayrıca korunur; YTA uygunluğu bu sahalara uyumu ortadan kaldırmaz ve operasyonel koruma her durumda YTA’dan üst önceliktedir (m.14/2-5).

Madde Madde Yönetmelik: Malik ve Yatırımcı İçin Ne Anlama Geliyor?

Eski ve Yeni Yönetmelik Karşılaştırması

Karşılaştırma, 23/8/2013 tarihli ve 28744 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve mevzuat.gov.tr’deki işlenmiş metnine göre yürürlükten kaldırılıncaya kadar yalnızca dayanak maddesindeki bir ibaresi (15/1/2019) değiştirilmiş olan eski Yönetmelik esas alınarak yapılmıştır.

Değişikliklerin bir kısmı yükümlülüğü hafifletir, bir kısmı ağırlaştırır. AIP bildirim eşiğinin 60 metreden 100 metreye çıkması 60–100 metre arasındaki yapılar için bildirim yükünü kaldırır. Buna karşılık geçici ekipman için ön izin, DME ve haberleşme istasyonları için hassas saha, DVOR için 10.000 metrelik RES silindiri ve CVOR/DVOR çevresinde bina izninin metinden çıkması yeni sınırlamalardır. Yansıtıcı malzeme bakımından ise mutlak yasağın yerini, analiz sonucuna göre izin verilebilen bir sistem almıştır.

Hangi Mesafede Hangi Kural? Sistem Bazında Kriterler

Açı ölçütü, istasyonun zemin kotundan (radarda ve haberleşmede anten yatay düzleminden) yatayla belirtilen açıyı yapan bir çizginin altında kalma şartıdır. Örneğin 1 derecelik çizgi, istasyondan yaklaşık 1.000 metre uzakta yaklaşık 17 metre, 3.000 metre uzakta yaklaşık 52 metre yükseklikten geçer (tan 1° ≈ 0,0175; arazi kotu farkları ayrıca hesaba katılır). Bu nedenle istasyona yakın parsellerde birkaç katlı bir bina bile sınıra yaklaşabilir. Kesin hesap, parselin ve istasyonun deniz seviyesine göre kotlarıyla yapılmalıdır; Yönetmelik başvuruda hem zeminden hem deniz seviyesinden yükseklik istenmesinin nedeni budur (m.10/1).

CVOR ve DVOR cihazlarının yakın çevresinde ayrıca yerleşim kriterleri vardır. CVOR antenine 65 metre içinde kot farkı sıfırdır ve hiçbir engele izin verilmez; 65–250 metre arasında 7 metreyi aşmayan tek ağaçlara ve 1,2 metreyi aşmayan tel çitlere izin verilebilir, metal objeye izin verilmez; 250–400 metre arasında belirli yükseklikteki ağaç gruplarına ve 10 kV’u aşmayan hatlara; 400–600 metre arasında 13 metreyi aşmayan yoğun ormana ve 9 metreyi aşmayan hatlara izin verilebilir (m.12). DVOR için benzer kademeler 100, 200 ve 300 metre üzerinden kurulmuştur (m.13). Bu kademelerde bina sayılmadığından, bu yakınlıktaki parsellerde yapılaşma talebinin Aşama-2’de ayrıntılı incelenmesi beklenir.

Başvuru Nasıl Yapılır: Aşama-1, Aşama-2 ve Belgeler

Aşama-1 (Genel Girdi Taraması). Başvuru sahibi Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu aracılığıyla ilgili tesis için tanımlanmış YTA yüzeylerinin ve Ek-3’teki geometrik parametrelerin (r, R, α, j, h) ihlal edilip edilmediğini, beyan ve çizimlerine dayanarak kontrol eder (m.4, m.11/2). İhlal yoksa platform üzerinden “Etki Yok Bildirimi” düzenlenir ve süreç sonuçlandırılır. Aşama-1’in başvuru sahibinin beyanına dayandığına dikkat edilmelidir: koordinat, kot veya yükseklik yanlış girilirse alınan belge gerçeği yansıtmaz. Yönetmelik CNS hizmet sağlayıcısına platform analizlerinin doğruluğunu yılda en az bir kez teyit etme ve şüpheli durumları Genel Müdürlüğe ivedilikle bildirme görevi verir (m.6/8).

Aşama-2 (Uzman Etki Analizi). YTA ihlali veya sınır durum tespit edilirse ya da yapı herhangi bir CNS sisteminin hassas sahası içinde kalıyorsa başvuru Aşama-2’ye devredilir. CNS hizmet sağlayıcısının hava trafik emniyeti elektronik personeli (ATSEP) teorik analiz, sayısal modelleme ve gerekirse yer veya uçuş doğrulaması dâhil mühendislik temelli etki analizi yapar (m.4, m.11/3). Sonuç “kabul edilebilir etki” ise başvuru şartsız veya şartlı onaylanır; “kabul edilemez etki” ise gerekçesi belirtilerek reddedilir. Başvuru sahibi projede değişiklik yaparak yeniden başvurabilir (m.11/4). Tüm değerlendirmeler kullanılan veri ve varsayımlarla birlikte kayıt altına alınır (m.11/5); bu kayıt, bir ret kararına karşı açılacak davada en önemli delildir.

Koordinatların kodu ile birlikte verilmesi (örneğin EPSG:4326 – WGS-84; EPSG:23035–23038 – ED 50 UTM 35N–38N) ve UTM kullanılıyorsa zonun açıkça yazılması gerekir (m.10/2). Genel Müdürlük veya CNS hizmet sağlayıcısı eksiklik bildirirse ya da Aşama-2 raporu gerekli görülürse başvuru sahibi belgeleri tamamlayarak yeniden başvurur (m.10/3). Elektronik sistemlere ilişkin her türlü yapılaşma için platform üzerinden başvuru yapılır ve gerektiğinde başvuru sahibi CNS hizmet sağlayıcısından görüş alır (m.8/2). Olumlu görüşten sonra zeminden 100 metre ve üzeri yapıların Ek-2’deki mânia nitelikleri başvuru sahibi tarafından CNS hizmet sağlayıcısına iletilir; 657 sayılı Kanun’un ek 5. maddesi ve Düşey Engel Verilerini Toplama ve Sunma Yönetmeliği kapsamında Harita Genel Müdürlüğüne de bilgi verilir (m.8/3).

Geçici Engeller: Vinç, Beton Pompası ve İskele

Yeni Yönetmeliğin uygulamada en çok hissedilecek hükümlerinden biri 7. maddedir. YTA dâhilinde kullanılacak vinç, beton pompası, geçici anten, iskele ve benzeri geçici ekipman ve engeller için ön bildirim ve izin zorunludur. Başvuruda konum koordinatları (WGS-84), zemin kotu, azami yükseklik, planlanan süre/takvim ve ekipman türü bildirilir; zeminden (AGL) tepe yüksekliği ayrıca belirtilir. Aşama-1 taramasında sınır veya ihlal çıkarsa konu Aşama-2’ye sevk edilir ve uygun görülürse çalışma yükseklik, saat veya konumla sınırlı şartlı izinle yürütülebilir. İzin şartlarına uyulmazsa faaliyet derhal durdurulur (m.7/4).

Değerlendirmemize göre bu hüküm, binanın kendisi YTA’yı ihlal etmese bile inşaat sırasında kullanılan kule vincin YTA’ya girmesi hâlinde ayrı bir izin dosyası açılmasını gerektirir. Müteahhitlik sözleşmelerinde iş programı ve süre uzatımı hükümleri yazılırken bu iznin alınma süresi ve olası şartlı izin kısıtları (örneğin belirli saatlerde çalışma) dikkate alınmalıdır. İşin durması hâlinde gecikmenin kimin sorumluluğunda olduğu, sözleşmedeki izin yükümlülüğünün kime verildiğine göre belirlenir. Kat karşılığı inşaat ve yüklenici gecikmesi konuları için müteahhidin iskân almaması yazımıza bakabilirsiniz.

Kimleri Etkiliyor?

Rüzgâr ve güneş yatırımlarında mânia süreci, lisans ve önlisans süreçlerinin paralel bir parçasıdır. Yatırım ve lisans aşamaları için elektrik üretim lisansı ve YEKDEM sayfamıza, yabancı yatırımcılar için GES ve RES yatırımı yazımıza, sit alanlarındaki ek kısıtlar için sit alanında GES ve RES ve doğal sitte RES ve HES ilke kararları yazılarımıza bakabilirsiniz. Lisanssız GES’lere getirilen uzaktan kontrol yükümlülüğü bu haberimizde, maden ruhsatı süreçleri Maden Hukuku Rehberi’nde anlatılıyor.

Hukuki Nitelik, Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar

Aşama-2 kararı kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem mi? Yönetmeliğin 11/4. maddesi Aşama-2 sonucunda başvurunun “onaylanacağını” veya “reddedileceğini” söyler. Değerlendirmemize göre bu ifade, sonucun yalnızca bir görüş değil, başvuru sahibinin hukuki durumunu doğrudan etkileyen bir işlem olduğunu gösterir; dolayısıyla ret veya şartlı onay iptal davasına konu edilebilir (İYUK m.2/1-a; Anayasa m.125). Buna karşılık sürecin ruhsat makamı nezdinde devam ettiği dosyalarda idare, mânia görüşünün bir hazırlık işlemi olduğunu ileri sürebilir. Bu tartışmada güvenli yol, ret veya şartlı onayın yazılı bildiriminden itibaren 60 günlük süreyi kaçırmamak ve gerekirse ruhsat reddine karşı açılacak davada mânia değerlendirmesini de birlikte dava konusu yapmaktır.

Görüş için süre yok. Eski Yönetmelik CNS hizmet sağlayıcısına görüşünü “en geç 1 ay” içinde verme yükümlülüğü yüklüyordu. Yeni metinde başvuru sahibine görüş verilmesi için ayrı bir süre yazılmamıştır; 30 günlük süre yalnızca Genel Müdürlüğün CNS hizmet sağlayıcısından görüş istemesi hâline ilişkindir (m.6/9). Değerlendirmemize göre başvurunun uzun süre sonuçsuz kalması hâlinde İYUK m.10 uygulanabilir: idari makama yapılan başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve ilgili, bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açabilir. Kesin olmayan bir cevap verilmişse kesin cevap beklenebilir; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. CNS hizmet sağlayıcısının bu madde anlamında “idari makam” sayılıp sayılmayacağı, sağlayıcının hukuki statüsüne göre tartışılabilir.

Yansıtıcı malzeme. Eski metindeki “kullanılamaz” ifadesi yerine “kaçınılır” ifadesinin gelmesi, değerlendirmemize göre mutlak yasaktan analiz sonucuna bağlı izne geçiştir. Ancak kullanımın “zorunlu” olması şartının nasıl ispat edileceği metinde açıklanmamıştır; maliyet tercihi mi yoksa teknik zorunluluk mu arandığı uygulamada netleşecektir.

Mevcut yapılar. Yönetmelik, yeni kriterlere aykırı hâle gelen mevcut yapılar için açık bir hüküm içermez. 20/2. madde YTA’yı ihlal eden yapılaşmaların tespitinde 2920 m.47’ye göre işlem yapılacağını söyler. Kanunun 47. maddesi Bakanlığa havacılık emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapıları mülki amir aracılığıyla kaldırtma yetkisi verir. Değerlendirmemize göre ruhsatlı ve eski kriterlere uygun yapılmış bir yapı hakkında böyle bir işlem, mülkiyet hakkını (Anayasa m.35) ve idarenin zararı ödeme yükümlülüğünü (Anayasa m.125 son fıkra) gündeme getirir; işlemin iptali ve uğranılan zararın tazmini için iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir (İYUK m.12). Kamulaştırma veya el atma niteliğindeki durumlar için kamulaştırmasız el atma sayfamız yol gösterir.

Platform belgesinin güvenilirliği. Aşama-1’de verilen Etki Yok Bildirimi, platformdaki verilere dayanır. CNS hizmet sağlayıcısı verileri güncel tutmak ve yılda en az bir kez doğrulamakla yükümlüdür (m.6/7-8). Değerlendirmemize göre başvuru sahibinin doğru beyanına rağmen platformdaki eksik veya hatalı veri nedeniyle belge verilmiş ve sonradan yapı hakkında kısıtlayıcı işlem yapılmışsa, idarenin hizmet kusuru tartışması gündeme gelir; başvuru sahibinin beyanları yanlışsa belge ona koruma sağlamaz.

Yaptırımlar: İdari Para Cezası, Kaldırma ve Faaliyetin Durdurulması

Yönetmeliğin 20. maddesi iki ayrı yaptırım yoluna işaret eder. Birincisi, Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Kanun’un 27. ve 143. maddeleri ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Tarafından Verilecek İdari Para Cezaları Hakkında Yönetmelik (SHY-İPC) hükümlerinin uygulanmasıdır. Kanunun 143. maddesine göre, maddede sayılanlar dışında kalıp da Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün sivil havacılığı düzenlemek maksadıyla alacağı önlemlere uymayanlara idari para cezası verilir; 24/7/2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre bu cezaların alt ve üst sınırları tüzel kişiler için beş katı olarak uygulanır. Cezaya karar verme yetkisi Sivil Havacılık Genel Müdürüne aittir.

İkincisi, YTA’yı ihlal eden yapılaşmaların tespitinde 2920 sayılı Kanun’un 47. maddesine göre işlem yapılmasıdır; bu kapsamda ihlale konu yapı veya tesisin sahibi ve/veya işletmecisi sorumludur (m.20/2). 47. madde; yasağa aykırı yapıların mülki idare amiri aracılığıyla kaldırtılmasını, Millî Savunma Bakanlığının veya Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün emir ve yasaklarına aykırı hareket edenlere mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından Kabahatler Kanunu’nun 32. maddesine göre idari para cezası verilmesini ve emrin yerine getirilmesi için süre verilmesini öngörür. Bu süre içinde gereği yapılmazsa emir veya yasak, masrafları yüzde yirmi zammıyla ilgilisinden tahsil edilmek üzere kamu gücü kullanılarak yerine getirilir. Ayrıca havaalanı işletmecisinin tehlike değerlendirmesi sonucunda uçuş emniyetini tehlikeye düşürebilecek hususlar bulunursa Bakanlık faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması dâhil gerekli işlemleri yapabilir.

İmar mevzuatındaki yaptırımlar bunlardan bağımsızdır. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılarda belediye veya valiliğin yapı tatil ve yıkım süreci 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre ayrıca işler. İmar yaptırımları için imar para cezaları ve yapı tatil tutanağı, encümen kararlarına itiraz için belediye encümeni kararlarına itiraz ve yıkım kararına itiraz yazılarımıza bakabilirsiniz.

Süreler, İtiraz ve Dava Yolları

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre özel kanunda ayrı süre yoksa Danıştay ve idare mahkemelerinde dava açma süresi 60 gündür. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlem, uygulama işlemi veya her ikisi aleyhine birlikte dava açabilir ve düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması uygulama işleminin iptaline engel olmaz (m.7/4). Süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden işlemeye başlar; son gün tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (m.8). Dava açmadan önce üst makama, yoksa işlemi yapan makama başvurulabilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur (m.11).

Yürütmenin durdurulması için idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir (İYUK m.27/2; Anayasa m.125). Kaldırma veya faaliyetin durdurulması gibi işlemlerde zararın telafisi güç olabileceğinden yürütmenin durdurulması talebi dava dilekçesinde gerekçeli olarak ileri sürülmelidir. İdari yargı süreleri ve yürütmenin durdurulması hakkında ayrıntılı bilgi İdare Hukuku Rehberi’nde yer alıyor.

Varsayımsal Örnekler

Varsayımsal örnek 1 – Konut projesi. Bir müteahhit, bir DME istasyonuna 1.200 metre uzaklıktaki parselde zeminden 24 metre yüksekliğinde bir konut bloğu planlıyor. Parsel 300–3.000 metre arasındaki YTA içinde kalıyor. Arazi kotları eşit kabul edildiğinde 1 derecelik çizgi bu mesafede yaklaşık 21 metreden geçtiği için blok çizgiyi aşıyor ve Aşama-2 zorunlu hâle geliyor (m.15). Müteahhit ya yüksekliği düşürerek Aşama-1’de Etki Yok Bildirimi almayı ya da Aşama-2 sonucunu beklemeyi seçebilir. Şantiyede kullanılacak 40 metrelik kule vinç için ayrıca m.7’ye göre izin gerekir.

Varsayımsal örnek 2 – RES projesi. Bir şirket, bir DVOR istasyonuna 8 kilometre uzakta 10 türbinlik bir rüzgâr santrali kurmak istiyor. Türbinler DVOR için tanımlanan 10.000 metrelik silindirin içinde kaldığından tüm türbinler Aşama-2’ye tabidir (m.16/4-5). Başvuru dosyasında her türbin için iki koordinat sistemi, zemin kotu, kanat dâhil yükseklik, vaziyet planı, KMZ/KML ve Ek-1 formatında Excel dosyası bulunmalıdır (m.10/1-a). Olumlu sonuçtan sonra 100 metre ve üzerindeki türbinlerin Ek-2 nitelikleri AIP’de yayımlanmak üzere bildirilir.

Varsayımsal örnek 3 – Mevcut santral. 2018’den beri işletilen ve kanat ucu yüksekliği 135 metre olan türbinlere sahip bir RES işletmecisi, eski Yönetmelik döneminde 60 metre eşiğine göre bildirim yapmıştır. Geçici 1. madde, faaliyetteki tüm RES’lerin 100 metre ve üzeri yükseltilerinin Ek-2 nitelikleriyle iki yıl içinde yeniden iletilmesini öngördüğünden, işletmecinin mevcut kayıtlarının bu niteliklere uygunluğunu kontrol etmesi ve iki yıllık süre dolmadan bildirimi yapması gerekir. Verilerin doğruluğundan işletmeci sorumludur.

Varsayımsal örnek 4 – Cam cepheli iş merkezi. Bir radar istasyonuna 5 kilometre uzaklıkta, 0,25 derecelik çizginin altında kalan ancak tamamı yüksek yansıtımlı cam cepheli bir iş merkezi planlanıyor. Yapı yükseklik bakımından YTA’yı ihlal etmese de YTA içinde yansıtıcı malzeme kullanımı zorunluysa Aşama-2 yapılması gerekir ve mimari düzenleme, konum değişikliği veya soğurucu önlem şart koşulabilir (m.5/2).

Ne Yapmalı? Adım Adım Yol Haritası

Arsa satın almadan önce imar durumu ve kısıtlamaların araştırılması için arsa ve tarla alırken imar durumu yazımız, parselasyon ve terk konuları için parselasyon ve DOP yazımız, yapı denetim süreçleri için yapı denetiminde bölge tercihi yazımız yol gösterir. İmar uyuşmazlıklarında avukatlık hizmetleri için imar hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Yalnızca bina yüksekliğini yazmak: Yönetmelik müştemilat dâhil yüksekliği ister; asansör kulesi, anten ve paratoner hesaba katılmazsa Aşama-1 sonucu yanıltıcı olur.
• Koordinat sistemini belirtmemek: EPSG kodu ve UTM zonu yazılmayan başvurular eksik sayılabilir (m.10/2-3).
• Vinci unutmak: Bina YTA’yı ihlal etmese de inşaat vinci YTA’ya girebilir ve ayrı izin gerektirir (m.7).
• Eski 60 metre kuralına göre hareket etmek: AIP bildirimi için eşik artık 100 metredir; mevcut RES’lerin bildirimi geçici 1. maddeye göre yeniden yapılır.
• Etki Yok Bildirimini kalıcı sanmak: Proje yüksekliği, konumu veya cephe malzemesi değişirse tarama yeniden yapılmalıdır.
• Ret kararını belediye ruhsat reddi gelene kadar beklemek: Aşama-2 reddine karşı süre yazılı bildirimden başlar; ruhsat aşaması beklenirse süre kaçabilir.
• Analiz kayıtlarını istememek: m.11/5 değerlendirmelerin veri ve varsayımlarla kayda alınmasını öngörür; davada bu kayıtların dosyaya getirtilmesi talep edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Havaalanı yakınında ev yapmak için izin gerekir mi?

Parsel bir CNS tesisinin YTA’sında veya m.6/6’daki inceleme mesafelerinde kalıyorsa Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden Aşama-1 taraması yapılmalıdır. İhlal yoksa Etki Yok Bildirimi düzenlenir; ihlal, sınır durum veya hassas saha varsa Aşama-2 uzman etki analizi yapılır. Yapı ruhsatı ayrıca belediye veya valilikten alınır.

Etki Yok Bildirimi nedir?

Aşama-1 taramasında YTA yüzeylerinin ihlal edilmediğinin platform üzerinden tespit edilmesi üzerine düzenlenen belgedir; bu belgeyle mânia süreci sonuçlanır (m.11/2). Başvuru sahibinin beyanlarına dayandığından yükseklik veya konum değişirse tarama yenilenmelidir.

Aşama-2 ne kadar sürer?

Yönetmelikte başvuru sahibine görüş verilmesi için ayrı bir süre öngörülmemiştir. 30 günlük süre yalnız Genel Müdürlüğün CNS hizmet sağlayıcısından görüş istediği hâl için yazılmıştır (m.6/9). Uzun süre cevap alınamazsa İYUK m.10’daki zımni ret yolu değerlendirilebilir.

Aşama-2’de başvurum reddedilirse ne yapabilirim?

Projeyi değiştirerek yeniden başvurabilirsiniz (m.11/4). Ret kararının hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz; dava öncesi işlemi yapan makama başvuru süreyi durdurur (İYUK m.7, 11).

Yönetmeliğe karşı dava açılabilir mi, son gün ne zaman?

Evet. Düzenleyici işlem olarak Yönetmeliğe karşı ilanı izleyen günden itibaren 60 gün içinde Danıştay’da dava açılabilir; 5 Kasım 2026 yayımına göre son gün 4 Ocak 2027 Pazartesi’dir. Bu süre geçse de Yönetmeliğe dayanılarak verilen bireysel işleme karşı açılan davada Yönetmelik hükmü de birlikte dava edilebilir.

İnşaatta kule vinç için ayrıca izin almak gerekir mi?

YTA içinde kullanılacak vinç, beton pompası, geçici anten ve iskele için ön bildirim ve izin zorunludur. Başvuruda koordinat, zemin kotu, azami yükseklik, süre ve ekipman türü bildirilir; izin şartlı verilebilir ve şartlara uyulmazsa faaliyet derhal durdurulur (m.7).

Hangi yapılar AIP’de yayımlanmak üzere bildirilir?

RES dâhil, müştemilatıyla birlikte zeminden 100 metre (dâhil) ve üzeri tüm yapılar. Bildirim olumlu görüşten sonra Ek-2’deki mânia nitelikleriyle başvuru sahibi tarafından CNS hizmet sağlayıcısına yapılır; Harita Genel Müdürlüğüne de bilgi verilir (m.8/3).

Mevcut rüzgâr santralimiz için ne yapmalıyız?

Geçici 1. maddeye göre faaliyetteki RES’lerin müştemilatı dâhil zeminden 100 metre ve üzeri yükseltilerinin bilgisi, Yönetmeliğin yürürlüğünden itibaren iki yıl içinde Ek-2 nitelikleriyle ilgili CNS hizmet sağlayıcısına iletilir. Verilerin doğru ve eksiksiz gönderilmesinden işletmeci sorumludur.

Güneş santrali (GES) de bu Yönetmeliğe tabi mi?

Evet. Güneş enerji santralleri “yapılaşma” tanımında sayılır ve solar paneller “yansıtıcı malzeme” örnekleri arasındadır. YTA içinde yansıtıcı malzeme kullanımı zorunluysa Aşama-2 yapılır ve önlem veya işletme kısıtı istenebilir (m.4, m.5).

Mevcut binam yeni kriterlere aykırı kalırsa yıkılır mı?

Yönetmelikte mevcut yapılar için ayrı bir hüküm yoktur. YTA ihlalinde 2920 sayılı Kanun’un 47. maddesine göre işlem yapılır ve Bakanlık havacılık emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapıları mülki amir aracılığıyla kaldırtabilir. Böyle bir işleme karşı iptal ve tam yargı davası açılabilir; idare kendi işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (Anayasa m.125).

Kurallara aykırılığın cezası nedir?

Yönetmeliğe aykırılıkta 2920 sayılı Kanun’un 27 ve 143. maddeleri ile SHY-İPC uygulanır; tüzel kişiler için ceza sınırları beş kat uygulanır. Emir ve yasaklara aykırılıkta mülki idare amiri Kabahatler Kanunu m.32’ye göre idari para cezası verir ve gereği yapılmazsa masraf yüzde yirmi zammıyla tahsil edilerek kamu gücüyle yerine getirilir.

Radar yakınındaki taş ocağı da etkilenir mi?

Evet. Radar istasyonu yakınında heyelan veya titreşime yol açabilecek delme ve patlatma faaliyeti içeren maden ocağı ve benzeri faaliyetler, YTA dışında olsa bile teknik incelemeye tabidir (m.6/6-b).

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara idare ve imar hukuku ekibi; havaalanı ve CNS tesisleri çevresindeki projelerde başvuru dosyasının hukuki kontrolü, Aşama-2 sonucunda verilen ret veya şartlı onay kararlarına karşı idari başvurular ve iptal davaları, kaldırma ve faaliyet durdurma işlemlerine karşı yürütmenin durdurulması talepli davalar, idari para cezalarına itiraz ve uğranılan zararlar için tam yargı davaları konusunda hukuki destek sağlar. RES ve GES yatırımlarında mânia süreci, lisans ve imar süreçleriyle birlikte değerlendirilir. İdare hukukuna ilişkin rehberlerimiz İdare Hukuku Rehberi sayfasında, taşınmaz konuları Gayrimenkul Hukuku Rehberi’nde yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Günün diğer düzenlemelerini Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızdan, havacılık şirketlerine ilişkin kuralları yabancıların havayolu şirketi kurması yazımızdan izleyebilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 5/11/2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MÂNİA) m.1–24, geçici m.1 ve Ek-1, Ek-2, Ek-3; 23/8/2013 tarihli ve 28744 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Haberleşme, Seyrüsefer, Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (mülga; mevzuat.gov.tr işlenmiş metni); 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m.27, 41, 47, 48, 143; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27, 32; 3194 sayılı İmar Kanunu m.21, 32; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, 7, 8, 10, 11, 12, 27; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; Anayasa m.35, 125. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.