Drone (İHA) Kayıt ve Uçuş İzinleri: SHT-İHA Kuralları ve Ceza Riskleri

Drone artık oyuncak değil, havacılık mevzuatına tabi bir hava aracı: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün SHT-İHA talimatı uyarınca belirli ağırlığın üzerindeki İHA'ların kayıt sistemine kaydı, pilotların ehliyetlendirilmesi ve uçuşların izin rejimine uyması zorunludur. İzinsiz uçuş; idari para cezasından cihaza el konulmasına, yasak saha ihlalinde ceza soruşturmasına kadar uzanır. Hobici, çekim profesyoneli ve drone filosu işleten şirketler için tam rehber.

Drone kullanımı, sportif amaçtan ticari operasyonlara kadar sivil havacılık kurallarına ve kayda tabidir. Kayıtsız veya izinsiz uçuş ciddi yaptırımlar doğurabilir. Bu rehberde İHA mevzuatını açıklıyoruz.

Yasal Dayanak

Alan, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) kapsamında düzenlenir. Kayıt işlemleri SHGM'nin İHA kayıt sistemi (iha.shgm.gov.tr) üzerinden yürütülür.

Konu Nedir?

İHA'lar azami kalkış ağırlıklarına göre dört sınıfa ayrılır: İHA-0 (500 g–4 kg), İHA-1 (4–25 kg), İHA-2 (25–150 kg) ve İHA-3 (150 kg ve üzeri).

500 gram ve üzeri İHA'lar için sisteme kayıt ve SHGM onayı zorunludur; serbest (yeşil) saha dışındaki uçuşlar için uçuş izni alınması gerekir.

Kimleri Etkiler?

• Ticari drone operatörleri (harita, tarım, çekim, teslimat)
• İHA üretici, ithalatçı ve satıcıları
• İHA pilotları ve havacılık girişimleri

Pratik Adımlar

• İHA'nın ve pilotun sisteme kaydı
• Ticari İHA-0/İHA-1 pilotları için yetkili eğitim ve sertifika
• Uçuş yapılacak sahanın sorgulanması ve gerekli uçuş izninin alınması
• İthalatta teknik uygunluk başvurusu
• Üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası ve görüntü kaydında KVKK/mahremiyet kurallarına uyum

Hukuki Riskler

Kayıtsız veya izinsiz uçuş ve yasak saha ihlali idari para cezasına yol açar. Kaza ve üçüncü kişi zararından doğan sorumluluk, mahremiyet/KVKK ihlali ve ithalde teknik uygunluk eksikliği başlıca risklerdir.

Sonuç ve Tavsiye

Kayıt, izin, eğitim ve sigorta zincirine uyum şarttır. Özellikle ticari operasyonu havacılık hukuku desteğiyle planlamanız önerilir.

Hukukçular Evi Yaklaşımı

Ticari drone operasyonlarında (tarım ilaçlama, harita, film, kargo pilotları) izin mimarisinin kurulması, sigorta ve sorumluluk düzeni, veri/KVKK boyutu ile izinsiz uçuş cezalarına ve el koyma tedbirlerine itiraz süreçlerini birlikte yönetiyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi drone'lar kayda tabidir?

SHT-İHA, insansız hava araçlarını azami kalkış ağırlığına göre sınıflandırır ve belirli ağırlık eşiğinin üzerindeki cihazların İHA kayıt sistemine kaydını zorunlu tutar; sınıf yükseldikçe pilot ehliyeti ve izin şartları ağırlaşır. Cihazınızın sınıfı, tüm yükümlülük setinizi belirler.

Uçuş izni nereden ve nasıl alınır?

Uçuşlar, SHGM'nin öngördüğü sistem üzerinden izin/bildirim rejimine tabidir; havalimanı çevreleri, kalabalık üstü ve yasaklı-tahditli sahalarda uçuş ayrıca özel izne bağlıdır. 'Az yükseklikte uçuyorum' savunması ihlali ortadan kaldırmaz.

Ticari çekim ve operasyonlar için ek şart var mı?

Evet — ticari faaliyetlerde pilot ehliyeti, operasyon izinleri ve üçüncü kişilere karşı mali mesuliyet sigortası gündeme gelir; kamu alanlarında çekimlerde ayrıca yerel izinler gerekebilir. Sözleşmelerde sorumluluk paylaşımı baştan kurulmalıdır.

İzinsiz uçuşun yaptırımı nedir?

Sivil havacılık mevzuatına aykırı uçuşlar idari para cezasına ve cihaza yönelik tedbirlere yol açar; askeri/yasak saha ihlalleri ile kişilerin görüntülenmesi ayrıca ceza hukuku ve KVKK boyutu doğurabilir. Tutanak ve ceza kararlarına itiraz süreleri kısadır.

Drone ile görüntü almak KVKK ihlali olur mu?

Kişilerin ayırt edilebilir şekilde görüntülenmesi kişisel veri işlemedir; hukuka uygunluk sebebi yoksa şikâyet ve idari yaptırım riski doğar. Ticari çekimlerde aydınlatma ve izin kurgusu operasyon planına dahil edilmelidir.

Cezaya veya el koymaya karşı ne yapabilirim?

Kararın tebliğinden itibaren itiraz ve dava yolları işletilir; uçuş kayıtları, izin ekran görüntüleri ve sınıf tespiti savunmanın temelidir. Usul hataları (yetki, tebligat, ölçüm) sonucu değiştirebilir.