Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımladığı Tebliğle, yapı denetim kuruluşlarının elektronik ortamda görevlendirilmesine ilişkin 2018 tarihli Tebliğin 8. maddesine iki önemli hüküm getirdi: Antalya’daki iki bölgeli düzende 1. bölge “A” ve “B” kısımlarına ayrıldı, Kocaeli iki ve Balıkesir üç görevlendirme bölgesine bölündü. Değişiklik 30 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. Bu yazı, bölge düzeninin elektronik görevlendirme sistemi içindeki yerini, merkezinin bulunduğu bölge dışında iş almak istemeyen yapı denetim kuruluşlarının hangi haklara sahip olduğunu, hangi işlerde bölge tercihine rağmen görevlendirilebileceklerini, yapı sahipleri ve müteahhitler için neyin değiştiğini, belirsiz kalan noktaları, işleyen dava sürelerini ve şimdi ne yapılması gerektiğini anlatıyor. Değişikliğin özeti için son dakika haberimize bakabilirsiniz.
Kısa cevap: 30 Kasım 2026’dan itibaren Kocaeli ve Balıkesir’de, Antalya’daki gibi bölge esası uygulanacak. Kuruluş merkezinin bulunduğu bölge dışındaki bölgelerde görev almak istemeyen yapı denetim kuruluşu Bakanlığa dilekçe verir; Bakanlık başvuruyu en geç 7 iş günü içinde sonuçlandırır ve kabul halinde, eklenti işleri (Tebliğ m.8/7) ile sözleşmesi feshedilen işler (m.8/8) dışında, kuruluşa diğer bölgelerden görevlendirme yapılmaz. Antalya’da 1. bölge merkezli kuruluşlar yalnızca 2. bölgeden; 2. bölge merkezli kuruluşlar ise 1. bölgenin A kısmından (Kaş, Demre, Finike, Elmalı, Kumluca, Kemer, Korkuteli), B kısmından (Konyaaltı, Kepez, Döşemealtı, Muratpaşa, Aksu) ya da her ikisinden çekilebilir. Bölge tercihi dilekçeye bağlıdır; başvurmayan kuruluş ilin tamamında görevlendirilmeye devam eder. Değişikliğe karşı Danıştay’da iptal davası süresi 29 Aralık 2026 Salı günü dolar.
Yapı denetim kuruluşunuz için bölge tercihini birlikte planlayalım
Bölge dilekçesi, görevlendirme ve sıralamadan çıkarma işlemleri, yeni iş almaktan men kararları ve 60 günlük dava süreleri bakımından durumunuzu inceleyelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Değişikliğin Künyesi ve Yetki Dayanağı
Değişiklik Tebliği üç maddeden oluşur. Birinci madde, 29/12/2018 tarihli ve 30640 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Yapı Sahipleri ile Yapı Denetimi Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ”in 8. maddesinin on altıncı fıkrasını yeniden yazar ve maddeye on yedinci fıkrayı ekler. İkinci madde yürürlüğü (yayımından bir ay sonra), üçüncü madde yürütmeyi (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı) düzenler. Yayım günü 30 Ekim 2026 olduğundan hükümler 30 Kasım 2026’da yürürlüğe girer.
Tebliğin dayanağı, kendi 2. maddesinde gösterildiği üzere, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 5. maddesi ve 8. maddesinin yirmi üçüncü fıkrasıdır. Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrası, 5/12/2024 tarihli ve 7534 sayılı Kanunla yeniden yazılmıştır. Buna göre yapı denetim hizmet sözleşmesi bedeline esas inşaat alanı 500 metrekareye kadar olan yapılarda yapı sahibi kuruluşu kendisi belirler; diğer yapılarda ise “Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara göre o yapı için ilde faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşu sayısı da dikkate alınarak elektronik ortamda aynı anda birinci ve ikinci sıralı olarak belirlenen en fazla iki yapı denetim kuruluşundan biriyle” sözleşme yapılır. Kanun aynı fıkrada, yapı denetim hizmet sözleşmelerinin Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemeyeceğini de öngörür. Bölgelendirme, Kanunun Bakanlığa bıraktığı bu “usul ve esaslar” alanında kalan bir düzenlemedir.
Değişiklik Tebliğinin yapısı
| Madde | Konu | İçerik |
|---|---|---|
| m.1 | Tebliğ m.8/16 ve m.8/17 | Antalya bölgelendirmesi yeniden yazıldı; Kocaeli ve Balıkesir için yeni fıkra eklendi |
| m.2 | Yürürlük | Yayımından bir ay sonra: 30/11/2026 |
| m.3 | Yürütme | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı |
| Dayanak | 4708 s. Kanun m.5, m.8/23 | Elektronik ortamda belirleme ve usul ve esasları belirleme yetkisi |
| Kapsam dışı | Tebliğ m.1 | Sözleşme bedeline esas inşaat alanı 500 m²’ye kadar olan yapılar |
Elektronik Görevlendirme Sistemi Nasıl İşliyor?
Bölge kuralının ne anlama geldiğini görmek için önce sistemin genel işleyişini hatırlamak gerekir. Tebliğin 7. maddesine göre yapı denetim kuruluşları her il için dört ayrı yapı grubunda sıralanır: Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesine göre I., II. ve III. grup yapılar ile hangi grupta olursa olsun inşaat alanı 1.000 metrekareyi geçmeyen yapıların oluşturduğu IV. grup. Kuruluşlara 1/1/2019’dan sonra sorumluluğunu üstlendikleri her yapı için, KDV hariç sözleşme bedeli kadar puan verilir; her grubun puanı ayrı hesaplanır ve kuruluşlar her grupta puanı az olandan çok olana doğru sıralanır (m.7/2). Böylece en az iş alan kuruluş sıranın en üstüne çıkar.
İlgili idarenin onayından sonra (m.6), Tebliğin 8. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ildeki faal kuruluş sayısı Bakanlığın her yıl 1 Şubat’ta yaptığı kontrolde 45 ve üzerindeyse, sıralamada en az on kuruluş bulunması koşuluyla, sıranın en üstündeki kuruluş birinci, arkasındaki ikinci alternatif olarak belirlenir; diğer illerde yalnızca en üstteki kuruluş belirlenir. İki alternatifli görevlendirmede yapı sahibi veya onu temsilen proje müellifi üç iş günü içinde birinci alternatifi seçip seçmediğini sistemde belirtir; olumlu tercih yapılmazsa ikinci alternatif gösterilir (m.8/15). Belirleme işlemleri her iş günü mesai bitiminden sonra yapılır (m.8/5).
Görevlendirmeden sonra kuruluşun süreleri işlemeye başlar. Toplam inşaat alanı 50.000 metrekareye kadar olan yapıda 8 iş günü, daha büyük yapıda 11 iş günü içinde gerekli denetim elemanları görevlendirilmezse kuruluş hakkını kaybeder, yeniden görevlendirme yapılır ve kuruluş 60 gün süreyle sıralamadan çıkarılır (m.8/4). Sözleşmenin kuruluştan kaynaklanan nedenlerle 11 veya 15 iş günü içinde imzalanmaması da görevlendirmenin kaldırılmasına yol açar (m.7/4-b). Bölge düzeni bu mekanizmanın hiçbirini değiştirmez; yalnızca kuruluşun hangi coğrafi alandaki işler için havuzda yer alacağını belirler.
Elektronik görevlendirmenin temel kuralları
| Aşama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapsam | 500 m²’ye kadar yapılar dışında elektronik belirleme zorunlu | 4708 m.5/1; Tebliğ m.1 |
| Sıralama | Dört yapı grubunda ayrı ayrı; puanı az olan üstte | Tebliğ m.7/1-2 |
| Belirleme | Faal kuruluş sayısı 45 ve üzeri illerde iki alternatif, diğerlerinde tek kuruluş | Tebliğ m.8/1 |
| Yapı sahibinin tercihi | Birinci alternatif için üç iş günü | Tebliğ m.8/15 |
| Denetim elemanı | 8 iş günü (50.000 m²’ye kadar), 11 iş günü (üzeri); aksi halde 60 gün sıradan çıkarma | Tebliğ m.8/4 |
| Bölge | İstanbul, Antalya ve (30.11.2026’dan) Kocaeli ile Balıkesir’de bölge dışı görevden çekilme | Tebliğ m.8/14, 8/16, 8/17 |
Bölge Sisteminin Gelişimi: İstanbul’dan Antalya’ya, Şimdi Kocaeli ve Balıkesir
Bölge esası ilk olarak İstanbul için 8/9/2023 tarihli ve 32303 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle getirildi ve bir ay sonra yürürlüğe girdi. İstanbul, Anadolu yakasının doğusu (1. bölge), Boğaz çevresi ve merkez ilçeler (2. bölge), Avrupa yakasının iç kesimi (3. bölge) ve batı ilçeleri (4. bölge) olmak üzere dört bölgeye ayrıldı (m.8/14). Hükmün mantığı basittir: tek bir görevlendirme alanı olarak düşünüldüğünde çok geniş olan illerde, örneğin Silivri merkezli bir kuruluşun Şile’deki bir şantiyeye görevlendirilmesi, denetimin fiilen yapılabilirliğini ve maliyetini olumsuz etkileyebilir. Kuruluşa “kendi bölgemde kalmak istiyorum” deme imkânı tanınarak bu sorun azaltılmak istenmiştir.
Antalya için aynı model 21/10/2025 tarihli ve 33054 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle iki bölge olarak uygulandı. 1. bölgede batı ve merkez ilçeler, 2. bölgede doğu ilçeleri yer aldı. Ancak batıda Kaş’tan doğuda Gazipaşa’ya uzanan ilde, merkez ilçelerle batı ilçeleri aynı bölgede kalınca 2. bölge merkezli kuruluşların tercih imkânı “ya hepsi ya hiç” şeklinde işliyordu: Alanya merkezli bir kuruluş, Muratpaşa’daki işleri almak isteyip Kaş’takileri istemiyorsa bunu ifade edemiyordu. 30 Ekim 2026 değişikliği bu ihtiyaca cevap olarak 1. bölgeyi iki kısma ayırdı. Kocaeli ve Balıkesir ise ilk kez bölgelendirildi; Kocaeli’de Gebze çevresindeki sanayi ilçeleri ile İzmit körfezi ve doğusu; Balıkesir’de Körfez (Edremit) ilçeleri, il merkezi ve iç ilçeler ile Marmara kıyısı ayrı bölgeler oldu.
Madde Madde: Antalya İçin Yeni 16. Fıkra
Yeni on altıncı fıkra üç cümleden oluşur. İlk cümle bölge ve kısımları sayar, ikinci cümle çekilme hakkını ve istisnaları düzenler, üçüncü cümle Bakanlığın başvuruyu sonuçlandırma süresini belirler. Eski metinden farkı, 1. bölgenin kısımlara ayrılması ve çekilme hakkının bölge merkezine göre farklılaştırılmasıdır.
Antalya — yeni 16. fıkranın unsurları
| Unsur | Metin | Uygulamadaki anlamı |
|---|---|---|
| 1. bölge A kısmı | Kaş, Demre, Finike, Elmalı, Kumluca, Kemer, Korkuteli | Batı ve iç batı ilçeleri |
| 1. bölge B kısmı | Konyaaltı, Kepez, Döşemealtı, Muratpaşa, Aksu | Merkez ilçeler |
| 2. bölge | Serik, Manavgat, İbradi, Akseki, Gündoğmuş, Alanya, Gazipaşa | Doğu ilçeleri; içinde kısım yok |
| 1. bölge merkezli kuruluş | “Kuruluş merkezinin bulunduğu bölge dışındaki bölgede görev almak istemeyen” | Yalnızca 2. bölgeden çekilebilir; A ve B arasında çekilme yok |
| 2. bölge merkezli kuruluş | “Diğer bölgenin kısım veya kısımlarında görev almak istemeyen” | A’dan, B’den veya her ikisinden çekilebilir |
| İstisna | “Yedinci ve sekizinci fıkralardaki durumlar hariç” | Eklenti ve fesihli işlerde öncelik hakkı sürer |
| Süre | “Başvurular, Bakanlıkça en geç 7 iş günü içerisinde sonuçlandırılır” | Başvurunun sonuçlanma süresi; kuruluş için hak düşürücü süre değil |
Madde Madde: Kocaeli ve Balıkesir İçin Yeni 17. Fıkra
On yedinci fıkra, İstanbul’a ilişkin on dördüncü fıkranın formülünü izler: ilçeler bölgelere ayrılır, kuruluş merkezinin bulunduğu bölge dışındaki bölgelerde görev almak istemeyen ve Bakanlığa dilekçe ile başvuran kuruluşa, yedinci ve sekizinci fıkralardaki durumlar hariç, diğer bölge veya bölgelerden görevlendirme yapılmaz; başvurular en geç 7 iş günü içinde sonuçlandırılır. Balıkesir üç bölgeli olduğu için, oradaki bir kuruluş değerlendirmemize göre diğer iki bölgenin her ikisinden ya da yalnızca birinden çekilmeyi talep edebilir; metindeki “diğer bölge veya bölgelerden” ifadesi bu esnekliği destekler.
Kocaeli ve Balıkesir — bölgeler ve ilçeler
| İl | Bölge | İlçeler |
|---|---|---|
| Kocaeli | 1. bölge | Başiskele, Derince, Gölcük, İzmit, Kandıra, Karamürsel, Kartepe |
| Kocaeli | 2. bölge | Çayırova, Darıca, Dilovası, Gebze, Körfez |
| Balıkesir | 1. bölge | Ayvalık, Burhaniye, Edremit, Gömeç, Havran |
| Balıkesir | 2. bölge | Altıeylül, Karesi, Balya, Bigadiç, Dursunbey, Kepsut, Savaştepe, Sındırgı, Susurluk, İvrindi |
| Balıkesir | 3. bölge | Bandırma, Erdek, Gönen, Manyas, Marmara |
Eski ve Yeni Düzenin Karşılaştırması
29 Kasım 2026’ya kadar ve 30 Kasım 2026’dan itibaren
| Konu | 30.11.2026 öncesi | 30.11.2026 sonrası |
|---|---|---|
| Antalya bölge sayısı | İki bölge | İki bölge; 1. bölge A ve B kısımlı |
| Antalya 2. bölge kuruluşunun tercihi | 1. bölgenin tamamından çekilme | A, B veya her ikisinden çekilme |
| Antalya 1. bölge kuruluşunun tercihi | 2. bölgeden çekilme | 2. bölgeden çekilme (değişmedi) |
| Kocaeli | İl tek alan; tüm ilde görevlendirme | İki bölge; dilekçeyle çekilme |
| Balıkesir | İl tek alan; tüm ilde görevlendirme | Üç bölge; dilekçeyle çekilme |
| İstisnalar | m.8/7 ve 8/8 (İstanbul ve Antalya) | m.8/7 ve 8/8 (dört il) |
| Bakanlığın süresi | 7 iş günü | 7 iş günü |
Çekilme Dilekçesi: Kim, Nereden, Nasıl?
Hakkın sahibi, ilgili ilde merkezi bulunan yapı denetim kuruluşudur. Metin “kuruluş merkezinin bulunduğu bölge” ölçütünü kullanır; bu nedenle belirleyici olan, Bakanlık kayıtlarındaki kuruluş merkezi adresidir. Kuruluşun başka ilçede şantiye ofisi bulunması, bölgenin belirlenmesinde değerlendirmemize göre sonuç doğurmaz. Merkez adresini bölge değiştirecek şekilde taşıyan kuruluşun yeni bölgeye göre tercihini yeniden bildirmesi gerekir.
Başvuru şekli “Bakanlığa dilekçe ile” başvurudur. Tebliğ dilekçenin içeriğine ilişkin ayrıntı vermez; ancak dilekçede kuruluşun unvanı ve belge numarası, merkez adresi ve bulunduğu bölge (Antalya’da kısım), görev almak istenmeyen bölge veya kısımlar ile talebin hangi tarihten itibaren uygulanması istendiği açıkça yazılmalıdır. Bakanlık başvuruyu “en geç 7 iş günü içerisinde” sonuçlandırır. Bu süre idareye yöneltilmiş bir yükümlülüktür; değerlendirmemize göre süre içinde sonuçlandırılmayan başvuru kendiliğinden kabul edilmiş sayılmaz. İdarenin sessiz kalması halinde genel kural olan İYUK m.10 işler: otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve otuz günün bitiminden itibaren dava açma süresi içinde idare mahkemesine başvurulabilir.
Dilekçede bulunması gerekenler (öneri)
• Kuruluşun unvanı, yapı denetim izin belgesi numarası, Bakanlık kayıtlarındaki merkez adresi.
• Merkezin yer aldığı bölge ve Antalya’da kısım (Tebliğ m.8/16 veya 8/17’ye atıfla).
• Görev almak istenmeyen bölge veya kısımların açıkça sayılması.
• Eklenti (m.8/7) ve fesihli iş (m.8/8) istisnalarının bilindiğine dair kayıt.
• Talebin 30/11/2026 sonrası belirlemelerde uygulanması istemi ve iletişim bilgileri.
İstisnalar: Eklentiler ve Sözleşmesi Feshedilen İşler
Bölge tercihi mutlak değildir. Yedinci fıkra, mevcut yapı veya yapılara ilave olarak aynı alanda inşa edilecek istinat duvarı, havuz ve benzeri eklentileri düzenler. Bu işlerde, kuruluş sıralamada yer alıyorsa ya da yalnızca yetki sınırı nedeniyle sıralamadan çıkmış ve bu onun son işi ise, öncelikle eklentinin yapılacağı yapının veya küme yapının kuruluşu görevlendirilir (m.8/7-b). Bölge dışından çekilmiş bir kuruluş, daha önce denetimini üstlendiği bir yapının eklentisinde bu nedenle yeniden görevlendirilebilir.
Sekizinci fıkra ise sözleşmesi feshedilen işleri düzenler. Fesihli sözleşme 1/1/2019’dan önce imzalanmışsa, o iş nedeniyle yeni iş almaktan men cezası alınmamış olması koşuluyla, öncelikle sözleşmesi son feshedilen kuruluş görevlendirilir (m.8/8-a). 1/1/2019’dan sonra imzalanmış sözleşmelerde öncelik, feshin kuruluştan kaynaklanmadığı hallerde sözleşmesi feshedilen kuruluşa tanınır (m.8/8-b). 21/10/2025 tarihli değişiklikle eklenen (c) bendine göre 12/6/2025 ve sonrasında Tebliğ kapsamı dışında belirlenerek sözleşme imzalanan ve sonra feshedilen yapılarda (b) bendi uygulanmaz. Bu öncelikler de bölge tercihinden etkilenmez.
Dikkat: Çekilme dilekçesi, kuruluşun bölge dışındaki mevcut işlerinden çekilmesi anlamına gelmez. Daha önce üstlenilen denetim görevleri sorumluluk sona erene kadar devam eder; yapı denetim hizmet sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemez (4708 m.5/1). Bölge dışındaki şantiyeleri “bırakmak” için dilekçe vermek, sözleşmeden kaynaklanan sorumluluğu ortadan kaldırmaz ve kuruluştan kaynaklanan fesihler 90 günlük sıradan çıkarma gibi yaptırımlara yol açabilir (m.7/4-c).
Görevlendirme kaldırıldı ya da sıralamadan mı çıkarıldınız?
Sıradan çıkarma, hatalı görevlendirme ve yeni iş almaktan men işlemlerine karşı süreler kısa. Tebligat tarihini ve sistem kayıtlarını birlikte inceleyelim: 0554 648 37 15.
Kimleri Etkiliyor? Gruplara Göre Değerlendirme
Değişikliğin en doğrudan etkisi, üç ildeki yapı denetim kuruluşlarının iş planlamasıdır. Kocaeli’de Gebze, Darıca, Çayırova ve Dilovası’ndaki yoğun sanayi ve konut üretimi ile İzmit, Kartepe ve Başiskele’deki konut projeleri aynı havuzda dağıtılıyordu. Bölge esasıyla birlikte kuruluşlar, denetim elemanlarını belirli bir coğrafyada yoğunlaştırarak ulaşım süresini ve maliyetini düşürebilir. Balıkesir’de Ayvalık–Edremit hattı ile Bandırma–Erdek hattı arasındaki mesafe, tek havuz uygulamasında kuruluşlar için önemli bir yük oluşturuyordu. Antalya’da ise kısım ayrımı, doğu ilçelerinde merkezi bulunan kuruluşların merkez ilçelerdeki işleri almaya devam ederken batı ilçelerinden çekilmesine imkân verir.
Yapı sahipleri ve müteahhitler kuruluşu seçemez; ancak bölge dışından çekilen kuruluşlar o bölgedeki işler için belirlenmeyeceğinden, belirli bir bölgede görevlendirilecek kuruluşların ağırlıklı olarak yakın kuruluşlar olması beklenir. Değerlendirmemize göre bu, şantiye denetimlerinin sıklığı ve denetim elemanlarının ulaşılabilirliği bakımından olumlu bir sonuç doğurabilir. Öte yandan bir bölgede çok sayıda kuruluşun çekilmesi, o bölgedeki havuzu daraltabilir; bunun görevlendirme süresine etkisi uygulamada izlenmelidir.
Gruplara göre etki ve öneri
| Grup | Etki | Öneri |
|---|---|---|
| Kocaeli 2. bölge (Gebze çevresi) merkezli kuruluş | İzmit ve doğusundaki işlerden çekilebilir | Mevcut kadro ve puan durumuna göre karar verin; çekilme kararı sıralamadaki iş akışını daraltır |
| Balıkesir 1. bölge (Körfez) merkezli kuruluş | İl merkezi ve Bandırma hattından çekilebilir | Hangi bölgeden çekileceğinizi tek tek yazın |
| Antalya 2. bölge (Alanya, Manavgat vb.) merkezli kuruluş | A, B veya her iki kısımdan çekilme | 2025 düzenine göre verdiğiniz dilekçeyi yeni kısım sistemine göre yenileyin |
| Antalya 1. bölge merkezli kuruluş | A–B arası tercih yok | Merkezinizin bulunduğu kısma bakılmaksızın 1. bölgenin tamamında görevlendirilebileceğinizi hesaba katın |
| Yapı sahibi, müteahhit | Kuruluşun yakın bölgeden belirlenme ihtimali artar | Üç iş günlük tercih süresini (m.8/15) kaçırmayın |
| Proje müellifi | YİBF ve onay süreçleri değişmedi | Küme yapı başvurularında 30 günlük kayıt süresine dikkat edin (m.3/1-ı) |
Hukuki Nitelik, Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar
Eski Antalya dilekçelerinin akıbeti. Tebliğ, 2025 düzenine göre verilmiş çekilme dilekçelerinin yeni kısım sistemine nasıl aktarılacağını düzenlemiyor. Eski düzende 2. bölge merkezli bir kuruluşun “1. bölgede görev almak istemiyorum” talebi, değerlendirmemize göre yeni düzende A ve B kısımlarının her ikisinden çekilme olarak okunabilir; bu yorum talebin kapsamını korur. 1. bölge merkezli kuruluşların 2. bölgeden çekilme dilekçeleri ise içerik olarak değişmediğinden geçerliliğini korumalıdır. Yine de belirsizliği gidermenin en güvenli yolu tercihin Bakanlığa yeniden bildirilmesidir.
1. bölgede kısımlar arası asimetri. Metin, 1. bölge merkezli kuruluşlara A ve B arasında çekilme hakkı tanımıyor. Kaş merkezli bir kuruluş, Muratpaşa’daki işlere; Muratpaşa merkezli bir kuruluş Kaş’taki işlere görevlendirilmeye devam edebilir. Değerlendirmemize göre bu tercih bilinçlidir: kısım ayrımı yalnızca 2. bölge kuruluşlarına esneklik sağlamak için yapılmıştır. Bu asimetrinin eşitlik ilkesine aykırılığı ileri sürülebilir; ancak idarenin düzenleme yetkisi ve ilin coğrafi yapısı karşısında böyle bir iddianın başarı şansı somut verilere bağlıdır.
Ret işleminin niteliği. Bakanlığın çekilme talebini reddetmesi, kuruluşun hukuki durumunu doğrudan etkileyen kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlemdir; tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası konusu yapılabilir (İYUK m.7). Metin şartları saydığından (merkezin bölgesi, dilekçe), değerlendirmemize göre şartları taşıyan başvurunun reddi için idarenin takdir alanı dardır.
Puan ve sıralama etkisi. Tebliğ, bölge tercihinin puanlama ve sıralama esaslarına (m.7) nasıl yansıyacağını ayrıca düzenlemez. İl bazlı sıralama devam ettiğine göre, bölge dışından çekilen kuruluşun o bölgedeki işler için sırası geldiğinde belirlenmeyip bir sonraki kuruluşa geçilmesi beklenir. Bunun puan birikimine etkisi, kuruluşun sıralamada daha uzun süre üstte kalması şeklinde ortaya çıkabilir. Bu konuda Bakanlık uygulaması izlenmelidir.
Geçiş dönemi. Ayrı bir geçiş hükmü yoktur. Değerlendirmemize göre 30 Kasım 2026’dan önce yapılmış görevlendirmeler geçerliliğini korur; Kocaeli ve Balıkesir’de çekilme dilekçeleri ancak hüküm yürürlüğe girdikten sonra sonuç doğurur. Yürürlükten önce verilen bir dilekçenin Bakanlıkça yürürlük tarihi itibarıyla değerlendirilip değerlendirilmeyeceği belirsizdir; tarihi açıkça belirtmek yararlıdır.
Süreler, İtiraz ve Dava Yolları
Düzenleyici işleme karşı dava. Değişiklik Tebliği, ilanı gereken bir düzenleyici işlemdir. İYUK m.7/4’e göre dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar; idari davalarda süre 60 gündür (m.7/1). 30 Ekim 2026’yı izleyen 31 Ekim’den itibaren hesaplanan 60. gün 29 Aralık 2026 Salı günüdür (m.8). Bakanlıkça çıkarılan ve ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlere karşı davalar Danıştay’da ilk derece olarak görülür (2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-c). Değerlendirmemize göre Tebliğ bütünüyle ülke çapında uygulanan bir düzenleme olduğundan değişikliğe karşı dava da Danıştay’da açılmalıdır.
Uygulama işlemiyle birlikte dava. Süre kaçırılsa bile, Tebliğin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlem veya uygulama işlemi ya da her ikisi aleyhine birden dava açabilir; düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, buna dayalı işlemin iptaline engel değildir (İYUK m.7/4).
Bireysel işlemler. Çekilme talebinin reddi, görevlendirmenin kaldırılması, sıralamadan çıkarma (m.8/4, m.8/10) gibi işlemlere karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava açmadan önce, dava açma süresi içinde işlemin geri alınması üst makamdan veya işlemi yapan makamdan istenebilir; bu başvuru dava süresini durdurur (İYUK m.11). İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (m.10/2).
Süre tablosu
| İşlem | Süre | Son gün / başlangıç |
|---|---|---|
| Değişiklik Tebliğine karşı iptal davası | 60 gün (İYUK m.7/1, 7/4) | 29/12/2026 Salı |
| Yürürlük | Yayımdan bir ay sonra | 30/11/2026 |
| Bakanlığın çekilme başvurusunu sonuçlandırması | En geç 7 iş günü (m.8/16, 8/17) | Başvurunun Bakanlık kaydına girdiği tarihten |
| Cevapsız başvuru | 30 gün sonra zımni ret (İYUK m.10/2) | Ardından 60 günlük dava süresi |
| Ret, sıradan çıkarma, görevlendirme kaldırma | 60 gün (İYUK m.7) | Tebliği izleyen günden |
| Yapı sahibinin alternatif tercihi | 3 iş günü (m.8/15) | Görevlendirmeden |
Varsayımsal Örnekler
Varsayımsal örnek 1 — Kocaeli. Gebze’de merkezi bulunan (A) Yapı Denetim Ltd. Şti., 30 Kasım 2026’dan sonra Bakanlığa dilekçe vererek 1. bölgede görev almak istemediğini bildirir ve talebi kabul edilir. Aralık 2026’da Kartepe’de 3.000 m²’lik bir konut projesi için sıra (A)’ya gelse bile (A) belirlenmez; görevlendirme sıradaki başka kuruluşa yapılır. Ancak (A)’nın 2024’te İzmit’te denetlediği bir sitenin aynı parselinde yapılacak istinat duvarı için eklenti görevlendirmesinde öncelik yine (A)’dadır (m.8/7).
Varsayımsal örnek 2 — Antalya. Manavgat merkezli (B) Yapı Denetim A.Ş., 2025’te 1. bölgenin tamamından çekilmişti. Muratpaşa ve Kepez’de iş almak istediği için 30 Kasım 2026’dan sonra yeni bir dilekçeyle yalnızca A kısmından (Kaş–Korkuteli hattı) çekilmek istediğini bildirir. Talep kabul edilirse (B), B kısmındaki merkez ilçelerde görevlendirilebilir hale gelir. (B) yeni dilekçe vermezse, eski talebinin nasıl yorumlanacağı Bakanlık uygulamasına bağlı kalır.
Varsayımsal örnek 3 — Balıkesir. Edremit merkezli (C) Yapı Denetim Ltd. Şti., Bandırma–Erdek hattındaki (3. bölge) işlerden çekilmek, il merkezindeki (2. bölge) işleri ise almaya devam etmek ister. Dilekçesinde yalnızca 3. bölgeyi sayar. Değerlendirmemize göre bu talep, “diğer bölge veya bölgelerden” ifadesi karşısında kabul edilebilir niteliktedir. Bakanlık 7 iş günü içinde sonuçlandırmaz ve otuz gün içinde de cevap vermezse (C), zımni ret üzerine idare mahkemesinde dava açabilir.
Ne Yapmalı? Adım Adım Kontrol Listesi
Yapı denetim kuruluşları için
1. Bakanlık kayıtlarındaki merkez adresinizi ve bunun yeni listede hangi bölgeye (Antalya’da hangi kısma) düştüğünü teyit edin.
2. Denetim elemanı sayınızı, yetki sınırınızı (Tebliğ m.7/12-d; Yönetmelik) ve bölge bazında mevcut iş dağılımınızı çıkarın.
3. Çekilmenin iş akışınıza etkisini hesaplayın: hangi bölgelerde iş almak, hangilerinden çekilmek istediğinizi netleştirin.
4. 30 Kasım 2026’dan sonra uygulanmak üzere, bölge ve kısımları açıkça sayan bir dilekçe verin; Antalya’da eski dilekçenizi yenileyin.
5. Bakanlığın 7 iş günlük süresini ve 30 günlük zımni ret süresini takvime işleyin.
6. Eklenti ve fesihli işlerdeki öncelik haklarınızı (m.8/7, 8/8) ve bunların bölge dışında da doğabileceğini ekiplerinize duyurun.
7. Değişikliğe itirazınız varsa 29 Aralık 2026’ya kadar Danıştay’da dava açma seçeneğini değerlendirin.
Yapı sahipleri, müteahhitler ve proje müellifleri için
1. 500 m² üstü yapılarda kuruluşun elektronik ortamda belirleneceğini, bölge düzeninin bunu değiştirmediğini unutmayın.
2. İki alternatifli illerde üç iş günlük tercih süresini (m.8/15) kaçırmayın.
3. Görevlendirilen kuruluşun denetim elemanlarını 8 veya 11 iş günü içinde atayıp atamadığını takip edin (m.8/4).
4. Sözleşmenin imzalanmamasından kaynaklanan sorunları ilgili idareye zamanında bildirin (m.7/4).
Sık Yapılan Hatalar
Dilekçenin kendiliğinden geçerli olduğunu sanmak. Çekilme, ancak Bakanlığın başvuruyu sonuçlandırmasıyla uygulanır. Bakanlık cevabını almadan bölge dışındaki görevlendirmeleri reddetmek, denetim elemanı atamama sonucunu doğurursa 60 gün sıradan çıkarma yaptırımına yol açabilir (m.8/4).
Mevcut işleri bırakmaya çalışmak. Bölge tercihi yalnızca yeni görevlendirmeleri etkiler. Devam eden sözleşmelerin feshi Bakanlıkça belirlenen hallere bağlıdır (4708 m.5/1) ve kuruluştan kaynaklanan fesihler 90 gün sıradan çıkarma gibi yaptırımlar doğurabilir (Tebliğ m.7/4-c).
Antalya’da eski dilekçeye güvenmek. Kısım sistemi yeni olduğundan, 2025’te verilen dilekçenin nasıl yorumlanacağı belirsizdir. Tercihin yenilenmesi tartışmayı önler.
İstisnaları gözden kaçırmak. Eklenti ve fesihli işlerde bölge dışında görevlendirme yapılabilir. Bu işler için denetim elemanı kapasitesi planlanmazsa, kuruluş süreleri kaçırabilir.
Dava süresini yanlış hesaplamak. Düzenleyici işlemde süre ilanı izleyen günden başlar; 60. gün 29 Aralık 2026’dır. Bireysel işlemlerde süre tebliğden başlar ve her işlem için ayrıca hesaplanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yapı denetimi bölge düzeni ne zaman başlıyor?
30/10/2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ, yayımından bir ay sonra, 30 Kasım 2026’da yürürlüğe girer (m.2).
Kocaeli’de hangi ilçeler 2. bölgede?
Çayırova, Darıca, Dilovası, Gebze ve Körfez. 1. bölge Başiskele, Derince, Gölcük, İzmit, Kandıra, Karamürsel ve Kartepe’den oluşur (m.8/17-a).
Balıkesir’de bölgeler nasıl ayrıldı?
1. bölge Ayvalık, Burhaniye, Edremit, Gömeç, Havran; 2. bölge Altıeylül, Karesi, Balya, Bigadiç, Dursunbey, Kepsut, Savaştepe, Sındırgı, Susurluk, İvrindi; 3. bölge Bandırma, Erdek, Gönen, Manyas, Marmara (m.8/17-b).
Antalya’da A ve B kısımları hangi ilçeler?
A kısmı Kaş, Demre, Finike, Elmalı, Kumluca, Kemer ve Korkuteli; B kısmı Konyaaltı, Kepez, Döşemealtı, Muratpaşa ve Aksu. İkisi birlikte 1. bölgeyi oluşturur; 2. bölge Serik, Manavgat, İbradi, Akseki, Gündoğmuş, Alanya ve Gazipaşa’dır (m.8/16).
Antalya 1. bölge merkezli kuruluş A veya B kısmından çekilebilir mi?
Hayır. Metne göre 1. bölge merkezli kuruluşlar yalnızca 2. bölgeden çekilebilir; kısımlardan çekilme hakkı 2. bölge merkezli kuruluşlara tanınmıştır.
Bölge dışında görev almamak için ne yapılmalı?
Bakanlığa dilekçe ile başvurulmalıdır. Bakanlık başvuruyu en geç 7 iş günü içinde sonuçlandırır. Kabul halinde eklenti (m.8/7) ve fesihli işler (m.8/8) dışında diğer bölgelerden görevlendirme yapılmaz.
Bakanlık 7 iş gününde cevap vermezse talep kabul edilmiş sayılır mı?
Tebliğ böyle bir sonuç öngörmez. Değerlendirmemize göre genel kural olan İYUK m.10 uygulanır: otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava açılabilir.
Çekilme dilekçesi devam eden şantiyeleri etkiler mi?
Hayır. Dilekçe yeni görevlendirmeleri etkiler. Devam eden denetim görevleri sürer; yapı denetim hizmet sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemez (4708 m.5/1).
Yapı sahibi kuruluşu kendisi seçebilir mi?
Sözleşme bedeline esas inşaat alanı 500 m²’ye kadar olan yapılarda evet; diğerlerinde kuruluş elektronik ortamda belirlenir. Faal kuruluş sayısı 45 ve üzerindeki illerde yapı sahibine iki alternatif sunulur ve üç iş günü içinde tercih yapılır (m.8/1, 8/15).
İstanbul’da bir değişiklik var mı?
Hayır. İstanbul 8/9/2023’ten beri dört bölge olarak değerlendirilir ve bu düzen (m.8/14) aynen sürer.
Değişikliğe karşı dava açma süresi ne zaman doluyor?
İlanı izleyen günden itibaren 60 gün: 29/12/2026 Salı. Süre geçse bile Tebliğ, uygulanan bir işlemle birlikte dava konusu edilebilir (İYUK m.7/4).
Çekilme talebim reddedilirse ne yapabilirim?
Ret işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilirsiniz. Dava süresi içinde işlemin geri alınmasını idareden istemek süreyi durdurur (İYUK m.11).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara imar ve idare hukuku ekibi; yapı denetim kuruluşlarının bölge tercihi ve görevlendirme başvurularının hazırlanması, elektronik görevlendirmenin kaldırılması, sıralamadan çıkarma, hatalı görevlendirme ve yeni iş almaktan men işlemlerine karşı açıklama ve itirazlar, idari para cezaları ile iptal ve tam yargı davaları konusunda hukuki destek sağlar. Yapı sahipleri ve müteahhitler için yapı denetim hizmet sözleşmesinin feshi, yapı tatil tutanakları ve ruhsat süreçlerinde de danışmanlık verilir. İmar uyuşmazlıklarına ilişkin rehberlerimiz İmar Hukuku sayfasında ve İmar ve Şehircilik Hukuku kategorisinde yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Bölge düzenine uyumu birlikte değerlendirelim
Dilekçe, istisnalar, sıralama etkisi ve dava süreleri bakımından kuruluşunuzun durumunu inceleyelim: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ İdare Hukuku Rehberi (Hub)İdari işlemler, iptal ve tam yargı davaları; “İmar ve Belediye İşlemleri” bölümü
- İmar Hukuku (Alan Sayfası)
- Yapı Denetiminde Yeni Bölge Düzeni: Antalya, Kocaeli, Balıkesir (Son Dakika)
- Deprem Güvenliği İçin Yapı Denetiminde Sıkılaştırma
- 7579 Sayılı Kanun: Yapı Denetimi ve Zemin Etüdü
- Yapı Müteahhitliği Yetki Belgesi (YAMBİS)
- İmar Para Cezası ve Yapı Tatil Zaptına Karşı Dava
- İmar Hakkı Aktarımı
- Köyde Ruhsatsız Ev Yapmak (İmar Kanunu m.27)
- İstanbul Kentsel Dönüşüm Hibe ve Kredi Süresi
- Doğal Afet Hukuku Rehberi
- Hukuk Gündemi Son Durum
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: sit alanlarında yapılaşma için kentsel sit alanında yapılaşma ve sit alanında kaçak yapı; arsa payı karşılığı inşaatta tapuya güven için Yargıtay İBBGK kararı; idari işlemlere karşı yürütmenin durdurulması için ruhsat iptaline karşı dava yazımız; idare hukukundaki son düzenlemelerden tersane yönetmeliği değişikliği ve kamu ihalelerinde borç sınırı.
Bu içerik İdare Hukuku Rehberi’nin İmar ve Belediye İşlemleri bölümündedir.
İdare Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 30/10/2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Sahipleri ile Yapı Denetimi Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ m.1–3; aynı Tebliğin güncel metni (RG 29/12/2018-30640) m.1, 2, 3, 6, 7, 8 ve değişiklik tebliğleri (RG 30/5/2019-30789, 26/10/2019-30930, 27/8/2021-31581, 12/2/2022-31748, 9/3/2023-32127, 8/9/2023-32303, 29/11/2024-32737, 12/6/2025-32924, 21/10/2025-33054); 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun m.5 (7534 s. Kanunla değişik); 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 10, 11; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.

