İkamet izni başvurusunun reddi, iznin iptali veya uzatılmaması idari işlemdir. Bu kararlara karşı “itiraz”, tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılan iptal davasıyla yapılır (2577 m.7). Türkiye içindeki kararlarda yetkili mahkeme, kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (2577 m.32/1). Dava dilekçesi herhangi bir idare mahkemesine, yurt dışındaysanız Türk konsolosluğuna verilebilir (2577 m.4). Dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz (2577 m.27/1). Ret kararıyla verilen on günlük kalma süresi de işlemeye devam eder; bu sürede çıkmayan hakkında sınır dışı etme kararı alınabilir (6458 m.54/1-j). Bu nedenle dilekçede yürütmenin durdurulması mutlaka istenmelidir. Kısa dönem izni davalarında 7533 sayılı Kanunla özel bir usul getirilmiştir. Dosya, idarenin savunmasıyla tamamlanmış sayılır. Davacının adresine tebligat yapılamazsa dosya iki ay içinde yeni adres bildirilmezse düşer (6458 m.31/7).
İkamet izni ret veya iptal kararı mı aldınız?
On günlük kalma süresi işlemeden yürütmeyi durdurma talepli davayı hazırlayalım; ret gerekçesine göre dava mı yeni başvuru mu daha doğru, aynı gün değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Hangi Kararlara Karşı Dava Açılır?
Kanun’un 25. maddesine göre Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, iznin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır. Bu üç işlemin her biri yabancının hukuki durumunu doğrudan etkileyen idari işlemdir. Bu nedenle iptal davasına konu olabilir (2577 m.2/1-a). Konsolosluğa yapılan başvurularda ise kararı Genel Müdürlük verir ve konsolosluğa bildirir (6458 m.21/4).
Dava konusu olabilecek kararlar
| Karar | Kararı veren | Sonucu |
|---|---|---|
| Türkiye içinden yapılan başvurunun reddi | Valilik (il göç idaresi müdürlüğü) | On güne kadar kalma belgesi (Yönetmelik m.22/11) |
| Uzatma talebinin reddi | Valilik (6458 m.24/4) | On gün içinde çıkılmazsa sınır dışı etme sebebi (m.54/1-j) |
| İznin iptali | Valilik; uzun dönem ve insani izinde Bakanlık onayıyla | Sınır dışı etme sebebi (m.54/1-f) |
| Konsolosluk başvurusunun reddi | Genel Müdürlük (6458 m.21/4) | Yabancı yurt dışındadır; dilekçe konsolosluğa verilebilir (2577 m.4) |
| Cevapsız kalan başvuru | — | Yönetmelik doksan günlük karar süresi öngörür; müracaat belgesi kalma hakkı sağladığından çoğu durumda karar beklenir (Yönetmelik m.22/2, m.21/9-ç) |
Halk arasında “ikamet reddine itiraz” denilen yol, idareye yazılan bir itiraz dilekçesi değildir. Kanun ikamet kararlarına karşı ayrı bir idari itiraz mercii öngörmez. Kararı değiştirmenin hukuki yolu idare mahkemesinde açılan iptal davasıdır. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi dava açmadan önce üst makama başvurmaya imkân verir; ancak bu başvuru on günlük çıkış süresini ve sınır dışı etme riskini durdurmaz.
Dava Açma Süresi: Altmış Gün
İdare mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (2577 m.7/1, m.7/2-a). 6458 sayılı Kanun ikamet kararları için ayrı bir süre öngörmediğinden genel süre uygulanır. Sınır dışı etme kararlarındaki yedi günlük süre ikamet kararlarına uygulanmaz.
Ret, uzatmama ve iptal kararları yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta yabancının karara karşı haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri yer alır (6458 m.25/2). Anayasa’nın 40. maddesinin ikinci fıkrası da devletin, işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğunu düzenler. Bu bilgilerin tebligatta yer almaması, dava süresinin hesabında davacı lehine ileri sürülebilir.
Ret kararından sonra işleyen süreler bir arada
| Süre | Ne için | Dayanak |
|---|---|---|
| On gün | Ret veya uzatmama sonrası Türkiye’de kalma | Yönetmelik m.22/11; 6458 m.54/1-j |
| Bir ay (uzatılabilir) | Kararın icrasının ertelenmesi hâlinde kalma | Yönetmelik m.22/18 |
| Altmış gün | İptal davası açma | 2577 m.7/1 |
| Otuz gün | Üst makama başvuruya cevap; cevap yoksa ret sayılır | 2577 m.11/2 |
| Otuz gün | Savunmaya ve dilekçelere cevap | 2577 m.16/3 |
| İki ay | Kısa dönem davasında tebligat yapılamazsa yeni adres bildirme | 6458 m.31/7; 2577 m.26/3 |
| Otuz gün | İdare mahkemesi kararına karşı istinaf | 2577 m.45/1 |
| Yedi gün | Ayrıca sınır dışı etme kararı alınırsa ona karşı dava | 6458 m.53/3 |
Görevli ve Yetkili Mahkeme; Dilekçe Nereye Verilir?
İkamet kararlarına karşı davalar idare mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, özel bir hüküm bulunmadığından dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (2577 m.32/1). Türkiye içindeki ret, uzatmama ve iptal kararlarında bu, kararı veren valiliğin bulunduğu ilin bağlı olduğu idare mahkemesidir. Konsolosluk başvurusunun Genel Müdürlükçe reddinde işlemi yapan merci Ankara’dadır.
Dava dilekçesinin yetkili mahkemeye bizzat verilmesi gerekmez. Dilekçe Danıştaya veya ait olduğu mahkeme başkanlığına, bunlara gönderilmek üzere herhangi bir idare veya vergi mahkemesi başkanlığına verilebilir. İdare mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk hâkimliklerine, yabancı ülkelerde ise Türk konsolosluklarına da verilebilir (2577 m.4). Bu hüküm, ret kararından sonra ülkeden ayrılmış yabancıların davayı bulundukları ülkeden açabilmesini sağlar.
Dilekçede tarafların ve vekillerin ad, soyad ve adresleri, davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller ve dava konusu işlemin yazılı bildirim tarihi gösterilir. Dava konusu kararın aslı veya örneği dilekçeye eklenir (2577 m.3). Davalı, Türkiye içindeki kararlarda kararı veren valilik, konsolosluk başvurusu kararlarında Göç İdaresi’nin merkez teşkilatıdır. Vekil aracılığıyla açılacak davada, yabancının pasaport veya yabancı kimlik numarasıyla noterden düzenlenmiş vekâletname gerekir. Yurt dışında düzenlenen vekâletname konsolosluk onayı veya apostil şerhi taşımalıdır. Apostil için Apostil ve Yabancı Belgelerin Tasdiki yazımıza bakabilirsiniz.
Dava Açmak Türkiye’de Kalmayı Sağlar mı?
Hayır. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesinin birinci fıkrasına göre dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. 6458 sayılı Kanun’un 53. maddesinin üçüncü fıkrası, yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı etmeme kuralını yalnızca sınır dışı etme kararlarına karşı açılan davalar için öngörür. İkamet kararlarına karşı açılan davalarda böyle bir kural yoktur. Ret kararıyla verilen on günlük belge süresi dava açılsa da işlemeye devam eder.
Bu nedenle dilekçede yürütmenin durdurulması istenmelidir. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verir. Bu karar kural olarak savunma alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra verilir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde ise savunma alınmadan da yürütme durdurulabilir (2577 m.27/2). Ret kararının sonucu yabancının ülkeden çıkarılması olduğunda, savunma beklenirken yabancı sınır dışı edilebileceğinden bu ara kararın istenmesi önemlidir. Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir (2577 m.27/6).
Dava ile birlikte valilikten kararın icrasının ertelenmesi de istenebilir. Yönetmeliğin 22. maddesinin on sekizinci fıkrası, aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durum ve çocuğun yüksek yararı gözetilerek kararın icrasının ertelenebileceğini düzenler. Bu durumda yabancıya bir ay kalma hakkı veren belge verilir ve süre birer ay uzatılabilir. Ret kararından sonra sınır dışı etme kararı alınırsa, bu karara karşı yedi gün içinde ayrı bir dava açılır ve bu dava yargılama boyunca sınır dışı etmeyi durdurur (6458 m.53/3). Ayrıntılar için Sınır Dışı Etme Kararı ve İtiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Yürütmenin durdurulması talebi reddedilirse karar kesin değildir. İdare mahkemesinin yürütmenin durdurulması istemi hakkındaki kararlarına karşı, tebliği izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. Bölge idare mahkemesi dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar verir ve bu karar kesindir (2577 m.27/7). İtiraz süresi kısadır; ret kararı tebliğ edilir edilmez itiraz dilekçesi hazırlanmalıdır. Sınır dışı etme kararına karşı yargı yoluna başvurulan hâllerde ise valilik, diğer izinlerin şartlarını aramadan insani ikamet izni verebilir (6458 m.46/1-ç). Bu imkân ikamet reddine karşı açılan davada değil, sınır dışı etme kararına karşı açılan davada söz konusudur.
Kısa dönem izniniz mi reddedildi?
7533 sayılı Kanunla gelen özel usulde ikinci dilekçe hakkı yoktur; bütün delillerin dava dilekçesine konması gerekir. Dosyanızı birlikte kuralım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Kısa Dönem İkamet İzni Davalarında Özel Usul (6458 m.31/7)
7533 sayılı Kanun, kısa dönem ikamet izni davalarına özgü üç usul kuralı getirmiştir. Hüküm, yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı tarafından kısa dönem izni başvurusunun reddi ya da kısa dönem izninin iptali kararlarına karşı açılan davalara uygulanır.
Genel usul ile kısa dönem davalarındaki özel usulün karşılaştırması
| Konu | Genel usul (2577) | Kısa dönem davası (6458 m.31/7) |
|---|---|---|
| Dilekçe aşamaları | Dava dilekçesi, savunma, ikinci dilekçe ve ikinci savunma (m.16/1-2) | Savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tamamlanmış sayılır |
| Tebligat yapılamazsa | Dosya işlemden kaldırılır; bir yıl içinde yeni adres bildirilmezse dava açılmamış sayılır (m.26/3) | Bu süre iki ay olarak uygulanır |
| Duruşma | İptal davalarında taraflardan birinin isteği üzerine yapılır (m.17/1) | Mahkemenin takdirine bağlıdır |
Bu kuralların pratik sonucu açıktır. Davacı, idarenin savunmasına cevap verme imkânı bulamayabileceği için bütün iddialarını ve delillerini dava dilekçesine koymalıdır. İdarenin savunmada ileri sürebileceği gerekçeler, dava dilekçesinde baştan karşılanmalıdır. Adres değişikliği mahkemeye vakit kaybetmeden bildirilmelidir. Dilekçede vekilin adresinin tebligat adresi olarak gösterilmesi, yabancının adres değiştirmesinden doğacak riski azaltır. İşlemden kaldırılan dosyada varsa yürütmenin durdurulması kararı da kendiliğinden hükümsüz kalır (2577 m.26/3).
Ret Gerekçesine Göre Davada Odaklanılacak Noktalar
Sık görülen ret ve iptal gerekçeleri
| Gerekçe | Dayanak | Davada odaklanılacak nokta |
|---|---|---|
| Yetersiz maddi imkân | 6458 m.15/1-g; Yönetmelik m.22/6 | Beyan esastır; ikna edici bulunmazsa önce belge istenmesi gerekir. Belge istenmeden doğrudan ret verilmesi Yönetmelikteki sıraya aykırıdır |
| Sağlık sigortası yok | 6458 m.15/1-e; Yönetmelik m.22/13 | Genel sağlık sigortalılığı, ikili sosyal güvenlik anlaşması, poliçenin süreyi kapsaması |
| Amaç dışı kullanım | 6458 m.33/1-b, m.36/1-ç, m.40/1-c | Hangi davranışın, hangi tarihte, hangi tespitle amaç dışı sayıldığı |
| Kamu düzeni veya güvenliği | 6458 m.15/1-c, m.32/1-b, m.7 | Somut olgu; mahkemeye verilmeyen gizli belgelere dayanılarak karar verilemez (2577 m.20/3) |
| Yurt dışında kalış | Yönetmelik m.29/1-c, m.33/1-d; 6458 m.45/1-b | Gün hesabı; sağlık, eğitim, görev ve zorunlu kamu hizmeti istisnaları |
| Ödenmemiş borç | 6458 m.15/1-ğ; Yönetmelik m.22/10 | Borcun ödendiğinin veya hiç doğmadığının belgelenmesi |
| Adreste bulunamama | 6458 m.32/1-c, d; Yönetmelik m.22/7 | Araştırmanın tarihi ve saati, tutanak, komşu beyanı, kira ve fatura kayıtları |
| Anlaşmalı evlilik | 6458 m.37; Yönetmelik m.34 | Eşlerle ayrı ve birlikte görüşme, komisyon kararı, evliliğin gerçekliği |
| Kesinti (uzun dönem) | 6458 m.28; Yönetmelik m.40/2 | Dilim hesabı, istisnalar, uzatma sürecinde geçen süre |
Hangi gerekçe olursa olsun iki itiraz her dosyada değerlendirilmelidir. İlki, işlemin sebep unsurunun somut olgularla ortaya konup konmadığıdır. Kanun hükmünü tekrar eden ve hangi olguya dayandığını göstermeyen bir ret kararı denetlenemez. İkincisi, Kanun’un 25. maddesinin birinci fıkrasındaki değerlendirmenin yapılıp yapılmadığıdır. Valilik ret, uzatmama ve iptal işlemlerinde yabancının Türkiye’deki aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumunu ve çocuğun yüksek yararını gözetmek zorundadır. Anayasa’nın 16. maddesine göre yabancıların temel hak ve hürriyetleri ancak milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir. Aile hayatına yapılan müdahalelerde Anayasa’nın 20. ve 41. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi ölçülülük denetimini gerektirir. Aile ve uzun dönem izinlerine özgü itirazlar için Aile İkamet İzni ve Uzun Dönem İkamet İzni yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dava mı, Yeni Başvuru mu?
Her ret kararında dava açmak en doğru yol değildir. Ret gerekçesi giderilebilir bir eksikliğe dayanıyorsa yeni başvuru daha hızlı sonuç verebilir. Gerekçe hukuken hatalıysa veya giderilemeyecek bir olguya dayanıyorsa dava açılmalıdır. Ret kararından itibaren altı ay içinde yapılan yeni başvurularda yeni bir talep gerekçesi sunulması istenir (Yönetmelik m.21/10).
Dava ve yeni başvuru tercihi
| Durum | Genellikle uygun yol |
|---|---|
| Eksik veya süresi geçmiş sigorta poliçesi | Eksikliği gidererek yeni başvuru |
| Ödenmemiş harç veya ceza | Borcu ödeyerek yeni başvuru |
| Gerekçesi açıklanmamış kamu düzeni retti | Yürütmeyi durdurma talepli dava |
| Somut olgu gösterilmeden amaç dışı kullanım tespiti | Dava |
| Anlaşmalı evlilik nedeniyle iptal | Dava; yeni başvuru aynı gerekçeyle reddedilir |
| Hatalı kesinti hesabı | Dava |
| Kalış amacının değişmiş olması | Yeni amaca uygun izin başvurusu |
Yargılama Süreci ve Kanun Yolu
Dava dilekçesi ve ekleri davalı idareye tebliğ edilir. Duruşma talebi dava dilekçesinde yapılabilir (2577 m.17/3). İdare otuz gün içinde savunma verir; davacının ikinci dilekçesi ve idarenin ikinci savunması da otuzar günlük sürelere tabidir (2577 m.16). Kısa dönem davalarında ise dosya savunmayla tamamlanmış sayılır (6458 m.31/7). Mahkeme her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. İşleme esas belgelerin ve bilgilerin gönderilmesini taraflardan ve ilgili yerlerden isteyebilir (2577 m.20/1). Devletin güvenliğine ilişkin belgeler gerekçe gösterilerek verilmeyebilir. Ancak verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemez (2577 m.20/3). Bu kural, somut olgu gösterilmeden yapılan kamu düzeni retlerinde davacının en güçlü dayanağıdır.
Mahkeme işlemi iptal ederse idare, kararın icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmek zorundadır. Bu süre kararın idareye tebliğinden başlayarak hiçbir şekilde otuz günü geçemez (2577 m.28/1). Uygulamada iptal kararından sonra başvuru yeniden değerlendirilir ve izin düzenlenir. İdare mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir (2577 m.45/1). İkamet izni davaları, Danıştay’a temyiz yolu açık olan davalar arasında sayılmadığından bölge idare mahkemesinin kararı kural olarak kesindir (2577 m.46/1).
Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
İkamet davası dilekçesinin unsurları
| Unsur | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Hitap | Yetkili idare mahkemesi başkanlığına; nöbetçi mahkeme olarak | 2577 m.3/1 |
| Taraflar | Davacının adı, uyruğu, yabancı kimlik numarası ve adresi; vekilin adı ve adresi; davalı valilik | 2577 m.3/2-a |
| Tebliğ tarihi | Ret, iptal veya uzatmama kararının yazılı bildirim tarihi | 2577 m.3/2-c |
| Konu ve sebepler | Dava konusu işlem, hukuka aykırılık sebepleri, her husus kendi maddesiyle | 2577 m.3/2-b |
| Deliller | İzin belgeleri, giriş-çıkış dökümü, adli sicil, gelir, sigorta, aile belgeleri | 2577 m.3/2-b |
| Yürütmenin durdurulması | Başlıkta ve sonuç kısmında açıkça; gerekirse savunma alınmaksızın ve teminatsız | 2577 m.27/2, m.27/6 |
| Duruşma talebi | İsteniyorsa dava dilekçesinde | 2577 m.17/3 |
| Ekler | Dava konusu kararın aslı veya örneği, karşı taraf sayısı kadar örnek, vekâletname | 2577 m.3/3 |
Dava Giderleri ve Adli Yardım
İdari davalarda başvurma harcı, karar harcı ve tebligat giderleri ödenir. Yürütmenin durdurulması talebi için ayrıca harç alınır. Yürütmenin durdurulması kararı teminat karşılığında verilir; durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz (2577 m.27/6). Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olan kişiler, talepleri açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardımdan yararlanabilir (HMK m.334/1). İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 31. maddesi bu konuda Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na yollama yapar. Yabancıların adli yardımdan yararlanması ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır (HMK m.334/3). Adli yardım kararı yargılama giderlerinden geçici muafiyet, teminattan muafiyet ve gerekirse ücreti sonradan ödenmek üzere avukat temini sağlar (HMK m.335/1).
Örnek Durumlar
Tebligatta kanun yolu gösterilmemiş. Uzatma reddi yabancıya yalnızca “talebiniz uygun görülmemiştir” ifadesiyle tebliğ edilmiş, dava yolu, mercii ve süresi gösterilmemiştir. Kanun’un 25. maddesinin ikinci fıkrası ve Anayasa’nın 40. maddesinin ikinci fıkrası bu bilgilerin tebligatta yer almasını arar. Altmış günlük süre geçmiş olsa bile bu eksiklik dava süresinin hesabında davacı lehine ileri sürülebilir. Yine de güvenli yol, tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açmaktır.
Ret kararından sonra ülkeden ayrılan yabancı. On günlük süre içinde Türkiye’den çıkan yabancı, dava hakkını kaybetmez. Dava dilekçesini bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna verebilir veya Türkiye’deki avukatı aracılığıyla dava açabilir (2577 m.4). Kendiliğinden çıkış yaptığı için hakkında sınır dışı etme kararı alınmamış olması, ileride yeniden Türkiye’ye gelişini de kolaylaştırır.
Kısa dönem davası sürerken taşınan yabancı. Davacı, kısa dönem izni reddine karşı açtığı dava sürerken başka bir adrese taşınmış ve mahkemeye bildirmemiştir. Tebligat yapılamadığı için dosya işlemden kaldırılır ve varsa yürütmenin durdurulması kararı hükümsüz kalır. İki ay içinde yeni adres bildirilmezse dava açılmamış sayılır (6458 m.31/7; 2577 m.26/3). Vekilin adresinin tebligat adresi olarak gösterilmesi bu riski önler.
Sağlık sigortası poliçesi süreyi kapsamadığı için ret. Talep edilen bir yıllık izin süresini kapsamayan altı aylık poliçe nedeniyle başvuru reddedilmiştir (Yönetmelik m.22/13). Bu eksiklik bir yıllık poliçeyle giderilebilir; dava yerine eksikliği gidererek yapılacak yeni başvuru daha hızlı sonuç verir. Altı ay içindeki yeni başvuruda gerekçenin yeniden ortaya konması gerekir (Yönetmelik m.21/10).
Uzatma reddinden sonra gelen sınır dışı etme kararı. Uzatma reddine karşı altmış günlük süre içinde dava açmayı planlayan yabancı hakkında on günlük süre dolunca sınır dışı etme kararı alınmıştır. Artık iki ayrı dava söz konusudur. Uzatma reddine karşı altmış gün içinde, sınır dışı etme kararına karşı ise yedi gün içinde dava açılmalıdır. Sınır dışı etme davası yargılama boyunca sınır dışı etmeyi durdurur (6458 m.53/3). Ayrıntılar için Sınır Dışı Kararına İtiraz ve Yargı Yolu yazımıza bakabilirsiniz.
Kamu Düzeni Gerekçesiyle Reddedilen Kısa Dönem İzni İçin Dava Dilekçesi
Aşağıdaki metin, kısa dönem ikamet izni başvurusu “kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülme” gerekçesiyle, somut bir olgu gösterilmeden reddedilen yabancı için hazırlanmıştır. Kısa dönem davalarında ikinci dilekçe hakkı bulunmayabileceğinden, idarenin savunmada ileri sürebileceği hususlar da dilekçede karşılanmıştır. Köşeli parantez içindeki yerler dosyaya göre doldurulmalı, dosyada karşılığı bulunmayan husus metinden çıkarılmalıdır.
[ … ] NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR
DAVACI: [Ad Soyad], [uyruğu] uyruklu, Yabancı Kimlik No: [ … ], [adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [adres] (tebligat adresi)
DAVALI: [ … ] Valiliği (İl Göç İdaresi Müdürlüğü)
DAVA KONUSU: Davacının kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddine ilişkin [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı işlemin öncelikle savunma alınmaksızın yürütmesinin durdurulması ve iptali.
TEBLİĞ TARİHİ: [tarih]
AÇIKLAMALAR
1. Dava süresinde ve yetkili mahkemede açılmıştır (2577 sayılı Kanun m.7, m.32/1; 6458 sayılı Kanun m.25/2)
Dava konusu işlem davacıya [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. İşlemi yapan valilik Mahkemenizin yargı çevresindedir ve dava altmış günlük süre içinde açılmıştır.
2. Ret kararı hiçbir somut olguya dayanmamaktadır (6458 sayılı Kanun m.15/1-c, m.32/1-b)
İşlemde davacının “kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görüldüğü” belirtilmiş, bu kanaatin hangi olaya, hangi tarihe ve hangi bilgiye dayandığı gösterilmemiştir. Kanun’daki kavramın yalnızca tekrar edilmesi, işlemin sebep unsurunu oluşturmaz. Davacı [ … ] yıldır Türkiye’de yaşamaktadır. Hakkında hiçbir ceza soruşturması, kovuşturması veya mahkûmiyet yoktur. Türkiye’ye giriş ve çıkışlarında hiçbir ihlal kaydı bulunmamaktadır. Adli sicil kaydı ve giriş-çıkış dökümü ektedir.
3. Mahkemeye sunulmayan bilgiye dayanılarak karar verilemez (2577 sayılı Kanun m.20/1, m.20/3)
İşleme esas alınan güvenlik araştırmasının ve diğer belgelerin davalı idareden istenmesini talep ediyoruz. Davalı idarenin bu belgeleri gizlilik gerekçesiyle sunmaması hâlinde, Kanun gereği bu belgelere dayanılarak ileri sürülecek savunmaya göre karar verilemeyecektir. Davacının ve vekilinin kendisini savunabilmesi için ret gerekçesinin içeriğinin bilinmesi gerekir.
4. Kısa dönem izninin diğer şartları sağlanmaktadır (6458 sayılı Kanun m.31/1-[ … ], m.32/1)
Davacı başvurusunu [taşınmaz sahipliği / ticari bağlantı] gerekçesine dayandırmış ve buna ilişkin [tapu / şirket kayıtları] başvuru dosyasına konmuştur. Talep edilen süreyi kapsayan sağlık sigortası, gelir belgeleri, kira sözleşmesi ve adres kaydı da dosyadadır. Davalı idare bu şartlara ilişkin bir eksiklik ileri sürmemiştir. Savunmada sonradan bu yönde bir gerekçe ileri sürülse dahi, işlem tarihinde var olmayan bir gerekçe işlemi hukuka uygun hâle getirmez.
5. Davacının kişisel ve ailevi durumu değerlendirilmemiştir (6458 sayılı Kanun m.25/1; Anayasa m.16, m.20, m.41; AİHS m.8)
Davacı eşi ve [ … ] çocuğuyla birlikte Türkiye’de yaşamakta, çocukları [okul adı]nda öğrenim görmektedir. Kanun, Türkiye içinden yapılan taleplerin reddinde aile bağlarının, ikamet süresinin ve çocuğun yüksek yararının gözetilmesini emreder. İşlemde bu yönde hiçbir değerlendirme yoktur.
6. Yürütmenin savunma alınmaksızın durdurulması gerekir (2577 sayılı Kanun m.27/1, m.27/2, m.27/6; 6458 sayılı Kanun m.54/1-j)
Ret kararıyla davacıya yalnızca on gün kalma imkânı veren belge verilmiştir. Bu dava, sınır dışı etme kararlarına karşı açılan davalardan farklı olarak işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmamaktadır. Savunma süresi beklenirse davacı hakkında sınır dışı etme kararı alınıp uygulanabilecek ve dava konusuz kalacaktır. İşlem uygulanmakla etkisi tükenecek niteliktedir, açıkça hukuka aykırıdır ve aile birliğinin bozulması telafisi güç bir zarardır. Davacının durumu gözetilerek teminat aranmamasını talep ediyoruz.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle öncelikle dava konusu işlemin savunma alınmaksızın ve teminatsız olarak yürütmesinin durdurulmasına, yargılama sonunda işlemin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
EKLER: Ret işlemi ve tebliğ belgesi, önceki ikamet izni belgeleri, adli sicil kaydı, giriş-çıkış dökümü, tapu veya şirket kayıtları, sağlık sigortası poliçesi, gelir belgeleri, ikametgâh belgesi, nüfus kayıtları, çocukların öğrenci belgeleri, vekâletname.
Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihini ve tebligatta gösterilen kanun yolu bilgisini not edin (6458 m.25/2).
- On günlük kalma süresini ve altmış günlük dava süresini aynı gün takvime alın.
- Ret gerekçesini okuyun: giderilebilir eksiklik mi, hukuki değerlendirme mi?
- Kararı veren valiliğe göre yetkili idare mahkemesini belirleyin (2577 m.32/1).
- Bütün delilleri dava dilekçesine ekleyin; kısa dönem davasında ikinci dilekçe hakkı olmayabilir (6458 m.31/7).
- Yürütmenin durdurulmasını savunma alınmaksızın isteyin (2577 m.27/2).
- Valilikten kararın icrasının ertelenmesini ayrıca talep edin (Yönetmelik m.22/18).
- Tebligat adresinizi güncel tutun; mümkünse vekilin adresini tebligat adresi gösterin (2577 m.26/3).
- Sınır dışı etme kararı tebliğ edilirse yedi gün içinde ayrıca dava açın (6458 m.53/3).
İkamet izni ret, iptal ve uzatmama kararlarına karşı dava ve yürütmenin durdurulması talepleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Valiliğe itiraz dilekçesi verip dava süresini veya on günlük süreyi kaçırmak.
- Dava açınca Türkiye’de kalma hakkının kendiliğinden devam ettiğini sanmak.
- Yürütmenin durdurulmasını istememek veya gerekçelendirmemek.
- Kısa dönem davasında delilleri sonraya bırakmak.
- Adres değiştirip mahkemeye bildirmemek; dosyanın iki ayda düşmesine yol açmak.
- Giderilebilir bir eksiklik için dava açıp aylarca beklemek.
- Ret kararından sonra gelen sınır dışı etme kararına karşı yedi günlük süreyi kaçırmak.
Sıkça Sorulan Sorular
İkamet izni reddine nasıl itiraz edilir?
Kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılarak (2577 m.7). Kanun ayrı bir idari itiraz yolu öngörmez.
Dava açma süresi ne zaman başlar?
Kararın yazılı olarak tebliğ edildiği tarihi izleyen günden (2577 m.7/2-a).
Hangi mahkemede dava açılır?
Kararı veren valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesinde (2577 m.32/1).
Dava dilekçesini başka şehirde verebilir miyim?
Evet. Dilekçe herhangi bir idare mahkemesine, idare mahkemesi olmayan yerde asliye hukuk hâkimliğine, yurt dışında Türk konsolosluğuna verilebilir (2577 m.4).
Dava açarsam Türkiye’de kalabilir miyim?
Dava tek başına kalma hakkı sağlamaz (2577 m.27/1). Yürütmenin durdurulması kararı alınmalıdır.
Yürütmenin durdurulması için hangi şartlar aranır?
Telafisi güç veya imkânsız zarar ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması birlikte aranır (2577 m.27/2).
Kısa dönem izni davalarında farklı bir usul var mı?
Evet. Dosya savunmayla tamamlanmış sayılır, tebligat yapılamazsa yeni adres için süre iki aydır, duruşma mahkemenin takdirindedir (6458 m.31/7).
Ret gerekçesinde sadece “kamu düzeni” yazıyor, ne yapabilirim?
Dava açıp işleme esas belgelerin istenmesini talep edin. Mahkemeye verilmeyen belgelere dayanılarak karar verilemez (2577 m.20/3).
Dava açmadan yeniden başvurabilir miyim?
Evet; ancak ret tarihinden itibaren altı ay içindeki başvurularda yeni bir talep gerekçesi istenir (Yönetmelik m.21/10).
Valilikten kararın ertelenmesini isteyebilir miyim?
Evet. Aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durum ve çocuğun yüksek yararı gözetilerek kararın icrası ertelenebilir; bir ay kalma belgesi verilir (Yönetmelik m.22/18).
Adli yardımdan yararlanabilir miyim?
Ödeme gücünden yoksunsanız adli yardım talep edebilirsiniz; yabancılar için ayrıca karşılıklılık şartı aranır (HMK m.334/1, m.334/3; 2577 m.31).
Mahkeme iptal ederse ne olur?
İdare kararın gereğini gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (2577 m.28/1).
Kararı beğenmezsem ne yapabilirim?
Tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (2577 m.45/1).
Yurt dışındayken dava açabilir miyim?
Evet. Dilekçenizi Türk konsolosluğuna verebilir veya Türkiye’deki avukatınız aracılığıyla dava açabilirsiniz (2577 m.4).
Ret kararından sonra sınır dışı etme kararı gelirse ne olur?
Bu karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde ayrı dava açılır; bu dava yargılama boyunca sınır dışı etmeyi durdurur (6458 m.53/3).
İlgili Rehberler
- Yabancılar Hukuku Rehberi (küme rehberi)
- İkamet İzni Başvurusu ve Reddi
- Oturma İzni Türleri
- İkamet İzninin İptali
- İkamet İzni Uzatma
- Kısa Dönem İkamet İzni
- Aile İkamet İzni
- Uzun Dönem İkamet İzni
- Sınır Dışı Etme Kararı ve İtiraz
- Sınır Dışı Kararı İptal Dava Dilekçesi
- Sınır Dışı Kararına İtiraz ve Yargı Yolu
- Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları
- Apostil ve Yabancı Belgelerin Tasdiki
