Manevi tazminat miktarı belirlenirken hâkim hassas bir denge kurmak zorundadır: Bir yandan tazminat, mağduru bir anda zengin edecek kadar yüksek olmamalı; diğer yandan da olayı görmezden gelen, caydırıcılıktan uzak, sembolik bir rakam olmamalıdır. Peki bu denge nasıl kurulur?
Manevi tazminat miktarınız düşük mü takdir edildi?
Caydırıcılık ölçütü, emsal analizi ve takdir denetiminde Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppYargının yaklaşımı, son yıllarda ‘caydırıcılık’ yönünde gelişmiştir.
İki temel ilke
Manevi tazminatta klasik ilke şudur: Tazminat, zarar gören için bir ‘zenginleşme aracı’, zarar veren için ise bir ‘yıkım’ olmamalıdır. Yani tutar, tarafların sosyal ve ekonomik durumuna, kusura ve olayın ağırlığına uygun, hakkaniyetli bir miktar olmalıdır.
Manevi tazminat bir ceza değildir; amacı, zarar görende bir nebze huzur ve tatmin duygusu sağlamaktır.
Caydırıcılık ilkesinin öne çıkması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 23.06.2004 tarihli, 13/291-370 sayılı kararıyla, manevi tazminatın ‘caydırıcılık’ işlevi öne çıkarılmıştır. Bu karara göre amaçlanan, sadece zarar görene bir parça rahatlama duygusu vermek değil; aynı zamanda zarar verene daha dikkatli ve özenli davranması, zarar verici eylemlerden kaçınması için caydırıcı etki sağlayacak bir bedel ödetilmesidir.
Bu yaklaşım, özellikle ağır kusurun ve toplumu derinden etkileyen olayların bulunduğu durumlarda, sembolik tutarların ötesine geçilmesini gerektirir.
Hâkimin gözettiği ölçütler
Hâkim manevi tazminatı belirlerken; olayın ağırlığını, tarafların kusur durumunu, sosyal ve ekonomik durumlarını, paranın alım gücünü, zarar görenin yaşını ve (bedensel zararda) maluliyet oranını birlikte gözetir.
Bu ölçütler, kararın gerekçesinde açıkça gösterilmelidir; aksi hâlde tutar denetime elverişli olmaz.
Pratik noktalar
- İki uçtan da kaçınılır: Tazminat ne zenginleştirme aracı ne de sembolik bir rakamdır.
- Caydırıcılık önemlidir: Özellikle ağır kusurda caydırıcı bir tutar gözetilir.
- Ölçütler gerekçelenir: Olayın ağırlığı, kusur ve ekonomik durum birlikte değerlendirilir.
- Talebi iyi temellendirin: Olayın ağırlığını ve etkilerini somut biçimde ortaya koyun.
Manevi tazminat, ne sizi zengin etmeyi ne de olayı sembolik bir rakamla geçiştirmeyi amaçlar; hakkaniyetli ve caydırıcı bir denge gözetilir. Talebinizin doğru değerlendirilmesi için olayın ağırlığını ve sizde yarattığı etkileri somut biçimde ortaya koymanız önemlidir.
Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.
Manevi tazminatın iki işlevi
Tartışmanın kaynağı, manevi tazminatın tek bir amaca hizmet etmemesidir. Öğretide ve yargı kararlarında iki işlev birlikte anılır ve bunlar zaman zaman ters yönde çeker.
Denkleştirme (tatmin) işlevi
Birincisi, maddi tazminatı tamamlayıcı denkleştirme işlevidir. Manevi tazminat, zarar görende oluşan acı ve elemi tümüyle ortadan kaldıramaz; ancak bir huzur duygusu doğurarak kısmen dengeler. Bu işlev, tutarın zararla orantılı ve duyulan acıyı hafifletecek nitelikte olmasını gerektirir.
Caydırıcılık ve önleyicilik işlevi
İkincisi, caydırıcılık ve önleyicilik işlevidir. Hükmedilen tutarın, benzer eylemlerin tekrarını caydırmaya elverişli olması beklenir. Bu işlev özellikle ağır kusurun, sistematik ihmalin veya kurumsal bir organizasyon kusurunun bulunduğu dosyalarda öne çıkar; sembolik kalan tutarlar bu işlevi karşılamaz.
Manevi tazminat bir ceza değildir
Buna karşılık caydırıcılık, manevi tazminatı bir cezaya dönüştürmez. Yargıtay kararlarında istikrarlı biçimde vurgulandığı üzere manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi malvarlığına ilişkin zararı karşılamayı da amaç edinmemiştir; kusurlu olana yalnızca hukukun ihlalinden dolayı yapılan bir kötülük de değildir. Aksine zarara uğrayanda bir huzur duygusu doğurmalıdır ve tazminatın sınırı amacına uygun olarak belirlenmelidir.
Gerilim nerede doğuyor
İki işlev şu noktada çatışır: caydırıcılık yüksek tutarı, denkleştirme işlevi ve zenginleşme yasağı ise ölçülü tutarı gerektirir. Hâkimin görevi bu iki ucun ortasını bulmaktır.
Zenginleşme yasağı: sınırın diğer ucu
Manevi tazminat, duyulan acının bir karşılığıdır; ancak bir sebepsiz zenginleşme aracı da olmamalıdır. Yargıtay kararlarında bu sınır iki yönlü olarak formüle edilir.
İki yönlü ölçüt
Takdir edilen tutar, bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için yıkım olmamalıdır. Yani tazminat, faili ekonomik olarak yıkıma uğratmamalı; mağdura ise haksızlığı bir kazanç kapısına dönüştürme imkânı tanımamalıdır. Bu, tek taraflı bir kısıtlama değil, karşılıklı bir denge kuralıdır.
Tarafların sosyal ve ekonomik durumu
Takdir yapılırken tarafların sosyal ve ekonomik durumları gözetilir. Burada 6098 sayılı Kanunun bir tercihine dikkat etmek gerekir: 818 sayılı Kanunun 49. maddesinin ikinci fıkrasındaki, hâkimin tarafların sıfatını ve işgal ettikleri makamı da dikkate alacağına ilişkin hüküm TBK m.58’e alınmamıştır. Gerekçesinde, saldırının kişilik değerlerinde yol açtığı eksilmenin sıfatı ve makamı yüksek olan taraf için daha fazla, diğerleri için daha az sayılmasının yanlış olacağı; hâkimin zaten TBK m.51 uyarınca “durumun gereğini” gözetmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Ödeme gücünün rolü
Failin ödeme gücü, tutarı belirleyen değil sınırlayan bir etkendir. Ödeme gücünün yüksekliği tek başına tazminatı yükseltmez; düşüklüğü ise caydırıcılık gerekçesiyle sınırsız artırıma engel oluşturur.
Dengenin kurulmasında gözetilen ölçütler
Kanunda sayılmış bir liste bulunmamakla birlikte, yargı kararlarında istikrarlı biçimde kullanılan ölçütler dizisi vardır. Talebin bu başlıklar üzerinden temellendirilmesi, takdirin dosyaya oturmasını sağlar.
Olayın ağırlığı
Eylemin niteliği, kasten mi ihmalle mi işlendiği, kusurun derecesi, olayın gerçekleşme biçimi ve alenilik derecesi. Kişilik hakkı ihlallerinde yayılma alanı ve süresi ayrıca değerlendirilir.
Zararın kapsamı
Bedensel zararda maluliyet oranı, kalıcılık, tedavi sürecinin uzunluğu, ameliyat sayısı, görünür iz, günlük yaşamdaki kısıtlanma. Ölüm hâlinde yakınlık derecesi ve ölenle kurulan bağın niteliği.
Tarafların durumu
Kusur oranları, sosyal ve ekonomik durumlar, olayla ilgili davranışlar (özür, tekzip, zararı giderme çabası ya da tersine ısrar ve inkâr).
Zaman ve para değeri
Olay tarihi ile karar tarihi arasındaki süre ve paranın satın alma gücündeki değişim gözetilir. Uzun süren yargılamalarda bu ölçüt ihmal edilirse, hükmedilen tutar amacını karşılamaz hâle gelir.
Emsal kararlar
Benzer olaylarda hükmedilen tutarlar bağlayıcı değildir; ancak takdirin denetlenebilirliği bakımından dilekçede emsal kararlara yer verilmesi yararlıdır.
Takdirin denetimi ve talebin kurgusu
Manevi tazminat miktarı hâkimin takdirine bırakılmış olsa da, bu takdir denetim dışı değildir.
Denetime tabidir
Manevi tazminat miktarı da dayanağını kanundan alan ve bir kanun maddesinin uygulanmasını ve yorumunu gerektiren bir taleptir; bu nedenle takdirde usul ve yasaya aykırılık iddiasıyla karşılaşılması mümkündür. Hükmedilen tutarın hangi ölçütlere göre belirlendiği kararda gösterilmelidir; aksi hâlde karar denetime elverişli sayılmaz ve istinaf ile temyiz aşamasında sonuç doğurabilir.
Ceza kararının etkisi
Ceza mahkemesince eylemin gerçekleştirildiğinin saptanmış olması, manevi tazminat bakımından hukuka aykırılığı ortaya koyar. Bu hâlde zarar görenin tedavi sırasında ve sonrasında çektiği acı, elem ve ıstırap dikkate alınarak, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına ve hakkaniyete uygun bir tazminat takdir edilmesi gerekir. Buna karşılık ceza mahkemesinin kusur değerlendirmesi hukuk hâkimini bağlamaz.
Miktarı belirlerken tek şansınız var
Manevi tazminatın bölünmezliği gereği talep tek bir dava ile ileri sürülür; kısmi dava açılamaz, ıslahla artırılamaz ve saklı tutulan kısım için ikinci dava mümkün değildir. Bu nedenle miktar dava dilekçesinde nihai olarak belirlenmelidir. Çok düşük tutmak telafisi olmayan bir kayıptır; fahiş tutmak ise reddedilen kısım üzerinden karşı taraf lehine vekâlet ücreti ve yargılama gideri doğurur.
Dilekçe nasıl kurulmalı
Talep, yukarıdaki ölçüt başlıkları üzerinden ayrı ayrı temellendirilmelidir: olayın ağırlığı, zararın kapsamı ve kalıcılığı, kusurun derecesi, tarafların durumu, geçen süre. Acının soyut biçimde anlatılması yerine somut olgularla (rapor, epikriz, fotoğraf, tanık, sosyal medya yayılımı) desteklenmesi, takdirin dosyaya oturmasını sağlar.
Tek bakışta: manevi tazminatın iki işlevi
Manevi tazminat iki ilke arasında gerilir: caydırıcılık ve zenginleşme yasağı. Miktarın belirlenmesi, bu iki ucun arasında denge kurmaktır.
| İşlev | İçeriği | Sonucu |
|---|---|---|
| Onarım (telafi) | Duyulan elem, acı ve manevi sarsıntının kısmen giderilmesi | Miktar sembolik kalamaz |
| Caydırıcılık | Benzer ihlallerin tekrarını önlemek; özellikle kasıt ve ağır ihmalde öne çıkar | Kusurun ağırlığı miktarı yükseltir |
| Zenginleşme yasağı | Tazminat bir zenginleşme aracı olamaz | Miktar sınırsız değildir |
| Denge | Miktar, sembolik kalmayacak ama zenginleştirmeyecek ölçüde belirlenir | Hâkimin takdiri, gerekçeli olmalıdır |
| Ölçüt | Miktara etkisi |
|---|---|
| Olayın ağırlığı | Ölüm, kalıcı maluliyet ve yüzde sabit iz artırıcıdır |
| Kusurun derecesi | Kast ve ağır ihmal caydırıcılık gereği miktarı yükseltir |
| Zarar görenin müterafik kusuru | Azaltıcıdır |
| Tarafların ekonomik ve sosyal durumu | Her iki yönde etkili olabilir |
| Duyulan elem ve acının derecesi | Manevi zararın görünümü |
| Olay tarihindeki paranın alım gücü | Miktarın güncelliği |
| İhlalin yaygınlığı ve süresi | Özellikle yayın ve sosyal medya ihlallerinde artırıcı |
| Failin ihlalden sağladığı yarar | Caydırıcılık ölçütünde dikkate alınır |
| Hakkaniyet | TMK m.4 genel takdir |
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Bölünmezlik | Manevi tazminat bölünerek istenemez; tek ve nihai talep edilir | usul kuralı |
| Islah | Kural olarak ıslahla artırım kabul edilmez | usul kuralı |
| Pratik sonuç | Talep dava açılırken doğru belirlenmelidir; düşük belirlemek geri dönüşü olmayan kayıptır | — |
| Gerekçe zorunluluğu | Takdirin hangi ölçütlere dayandığı kararda gösterilmelidir | HMK genel hükümleri |
| Denetim | İstinaf ve temyizde, takdirin sınırının aşılıp aşılmadığı denetlenir | — |
| Tazminat yerine giderim | Hâkim, saldırıyı kınayan bir karar verip yayımlanmasına da hükmedebilir | TBK m.58/2 |
| Faiz | Kural olarak olay tarihinden | Yargıtay uygulaması |
| Talep kurgusunda yapılacak | Neden? |
|---|---|
| Olayın ağırlığını somut belgelerle ortaya koyun | Rapor, fotoğraf, epikriz — soyut anlatım miktarı düşürür |
| Kusurun ağırlığını vurgulayın | Kast ve ağır ihmal caydırıcılık gerekçesidir |
| İhlalin yaygınlığını gösterin | Görüntülenme sayısı, paylaşım, süre |
| Karşı tarafın ekonomik durumunu araştırın | Caydırıcılığın ölçüsü buna bağlanır |
| Emsal kararlar sunun | Miktar takdirinde yol gösterici olur |
| Talebi baştan doğru belirleyin | Bölünmezlik nedeniyle ikinci şans yoktur |
Sıkça Sorulan Sorular
Manevi tazminatta caydırıcılık ne demektir?
Hükmedilen tutarın benzer eylemlerin tekrarını caydırmaya elverişli olmasıdır. Öğretide manevi tazminatın iki işlevi anılır: maddi tazminatı tamamlayıcı denkleştirme işlevi ile caydırıcılık ve önleyicilik işlevi.
Zenginleşme yasağı ne anlama gelir?
Manevi tazminat duyulan acının karşılığıdır, ancak sebepsiz zenginleşme aracı olmamalıdır. Takdir edilen tutar bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için yıkım olmamalıdır.
İki ilke nasıl dengelenir?
Tutar, uğranılan zararla orantılı ve duyulan acıyı hafifletecek nitelikte olmalı; hakkaniyete uygun bulunmalıdır. Manevi tazminat bir ceza değildir, ancak sembolik kalarak caydırıcılık işlevini de boşa çıkarmamalıdır.
Failin ödeme gücü tutarı belirler mi?
Belirlemez, sınırlar. Ödeme gücünün yüksekliği tek başına tazminatı yükseltmez; düşüklüğü ise caydırıcılık gerekçesiyle sınırsız artırıma engel oluşturur.
Tarafların makamı ve sıfatı dikkate alınır mı?
818 sayılı Kanunun 49. maddesinin ikinci fıkrasındaki bu ölçüt TBK m.58’e alınmamıştır. Gerekçesinde, eksilmenin sıfatı ve makamı yüksek taraf için daha fazla sayılmasının yanlış olacağı belirtilmiştir; sosyal ve ekonomik durum ise gözetilir.
Hangi somut ölçütler tutarı etkiler?
Olayın ağırlığı ve kusurun derecesi, maluliyet oranı ve kalıcılık, tedavi sürecinin uzunluğu, görünür iz, tarafların kusur oranları ile sosyal ve ekonomik durumları, olay ile karar tarihi arasındaki süre ve paranın değerindeki değişim.
Takdir edilen miktar denetlenebilir mi?
Evet. Manevi tazminat miktarı da dayanağını kanundan alan ve bir kanun maddesinin uygulanmasını gerektiren bir taleptir; takdirde usul ve yasaya aykırılık ileri sürülebilir. Ölçütlerin kararda gösterilmemesi kararı denetime elverişsiz kılar.
Talep ettiğim tutarı sonradan yükseltebilir miyim?
Hayır. Bölünmezlik ilkesi gereği manevi tazminat tek dava ile istenir; kısmi dava açılamaz, ıslahla artırılamaz ve saklı tutulan kısım için ikinci dava açılamaz. Miktar dilekçede nihai olarak belirlenmelidir.
📚 İlgili Rehberler
- 📘 Tazminat Davaları (Ana Kategori)
- Manevi Tazminat Nasıl Belirlenir? Ölçütler ve Bölünmezlik İlkesiDayanaklar ve usul kuralları
- Tazminatın Belirlenmesinde Hâkimin Takdir Yetkisi ve DenetimTakdirin sınırları
- Ceza Mahkemesi Kararının Hukuk (Tazminat) Davasına Etkisi (TBK 74)
- Tazminatın İndirilmesi (Tenkis): Hatır İlişkisi ve Diğer Sebepler (TBK 52)
- Müterafik Kusur: Zarar Görenin Kusuru Tazminatı Nasıl Etkiler?
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için hemen ulaşın.
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
İletişime GeçinMevzuat Çerçevesi: Tazminatın Kanuni Dayanakları
| Hüküm | Neyi düzenler | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| TBK m. 49 | Haksız fiil sorumluluğu | Kusur, zarar ve illiyet bağı aranır |
| TBK m. 51 | Tazminatın belirlenmesi | Hâkim durumun gereğini ve kusurun ağırlığını gözetir |
| TBK m. 52 | Müterafik kusur ve indirim | Zararın doğumuna veya artmasına katkı |
| TBK m. 53 | Ölüm hâlinde zararlar | Cenaze gideri, tedavi gideri, destekten yoksun kalma |
| TBK m. 54 | Bedensel zararlar | Dört kalem; ekonomik geleceğin sarsılması dahil |
| TBK m. 55 | Belirlenme esasları | 7589 s.K. ile faiz ve mahsup kuralları eklendi |
| TBK m. 56 | Manevi tazminat | Ağır bedensel zararda yakınlar da talep edebilir |
| TBK m. 72 | Zamanaşımı | Fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı |
| KTK m. 85, 90, 97 | Tehlike sorumluluğu, teminat, başvuru | Trafik kazalarında özel rejim |
| AYM E. 2019/40, K. 2020/40 | Genel şartlara atfın iptali | Hesap genel şart cetvellerine göre yapılamaz |
Güncel değişiklik: 7589 sayılı Kanun (31 Temmuz 2026)
Bu Kanun’la Türk Borçlar Kanunu’nun 55. maddesine eklenen fıkralar uyarınca, çalışma gücünün azalması veya kaybından doğan zararlar ile destekten yoksun kalma zararlarına ilişkin tazminatlarda faiz başlangıcı zarar hesabında esas alınan döneme göre farklılaştırılmıştır: bilinen dönem bakımından olay tarihinden, bilinemeyen dönem bakımından karar tarihinden. Ayrıca tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir.
Aynı Kanun’un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesi yeniden yazılmış; yasal faiz TCMB reeskont oranının yüzde sekseni olarak belirlenmiş ve hesap dönemsel hâle gelmiştir. Ayrıntı: Faiz başlangıcı ve oransal mahsup: TBK m. 55 değişikliği
Maddi ve Manevi Tazminat: Kalem–Muhatap Matrisi
| Kalem | Zorunlu trafik sigortası | Sürücü / işleten | Mahsup |
|---|---|---|---|
| Tedavi giderleri | ✔ limit içinde | ✔ aşan kısım | Uygulanır |
| Geçici iş göremezlik | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Sürekli iş göremezlik | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Bakıcı gideri | ✔ tedavi gideri kapsamında | ✔ | Uygulanır |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Destekten yoksun kalma | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Cenaze ve defin giderleri | ✔ | ✔ | Uygulanır |
| Manevi tazminat | ✘ kapsam dışı | ✔ | Uygulanmaz |
Son satır tablonun tek istisnasıdır ve iki yönlü sonuç doğurur: manevi tazminat sigortadan istenemez, buna karşılık sosyal güvenlik ödemelerinden de mahsup edilmez.
📘 Caydırıcılık ve zenginleşme bakımından: Manevi tazminat bir cezalandırma aracı değildir; amacı acı ve elemin bir ölçüde giderilmesidir. Buna karşılık tutarın sembolik kalması amacı gerçekleştirmez. Failin ağır kusuru ve olay sonrası tutumu takdirde gözetilirken, sonucun zenginleşme doğurmaması aranır.
Manevi Tazminat: Ölçütler ve Sınırlar
Manevi tazminat aktüeryal formülle bulunmaz; hâkim tarafından takdir edilir. Ancak takdir keyfî değildir.
| Ölçüt | Etkisi |
|---|---|
| Olayın oluş biçimi ve ağırlığı | Ağırlaştırıcı |
| Tarafların kusur dereceleri | Kusur ağırsa artırıcı |
| Acının derecesi ve kalıcılığı | Kalıcı arazda artırıcı |
| Tarafların ekonomik ve sosyal durumları | Dengeleyici |
| Olay tarihindeki paranın satın alma gücü | Güncelleyici |
| Failin olay sonrası tutumu | Kaçma, alkol, pişmanlık göstermeme artırıcı |
| Zarar görenin müterafik kusuru | Azaltıcı |
Zenginleşme yasağı ve caydırıcılık dengesi: manevi tazminatın amacı acı ve elemin bir ölçüde giderilmesidir. Tutarın sembolik kalması bu amacı gerçekleştirmez; aşırı yüksek olması ise zenginleşme sonucu doğurur. Bu nedenle talep edilen tutarın somut olayla orantılı biçimde gerekçelendirilmesi gerekir; gerekçesiz yüksek talepler kısmi ret ve buna bağlı aleyhe vekâlet ücreti riski yaratır.
Yakınların bağımsız hakkı
Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Bu, zarar görenin kendi talebinden bağımsız bir haktır ve ayrıca ileri sürülmelidir; talep edilmediğinde hesaba hiç girmez.
Manevi tazminat isteme hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır; kural olarak devredilemez ve mirasçılara geçmez. Ancak dava açılmış veya talep karşı tarafça kabul edilmişse durum farklılaşır. Bu nedenle talebin zamanında ileri sürülmesi önem taşır.
Tazminattan İndirim Sebepleri
| Sebep | Dayanak | Aranan şart |
|---|---|---|
| Müterafik kusur | TBK m. 52 | İhlal ile zarar arasında bağlantı |
| Zararın artmasına katkı | TBK m. 52 | Katkının somut olarak gösterilmesi |
| Hatır taşıması | TBK m. 51, 52 | Bedelsiz ve nezaket saikiyle taşıma |
| Hakkaniyet indirimi | TBK m. 51, 52 | Somut olayın koşulları |
| Zarar görenin rızası | TBK m. 52 | Rızanın hukuka uygunluğu |
Müterafik kusurda kilit nokta nedenselliktir. Kural ihlalinin varlığı tek başına indirim doğurmaz; ihlal ile zararın doğumu veya artması arasındaki bağlantı gösterilmelidir. Yargıtay uygulamasında kask indirimi, yaralanmanın kafa bölgesinden olması gibi bir bağlantı kurulduğunda gündeme gelir. İspat yükü indirimi ileri süren taraftadır.
Hatır taşıması ayrı bir indirim sebebidir: aracına bedelsiz ve nezaket saikiyle alınan kişinin zararından, işletenin sorumluluğu hakkaniyet gereği indirilebilir. Ancak bu indirim tazminat hakkını ortadan kaldırmaz ve oranı denetime tabidir.
Hesabın Dört Değişkeni
| Değişken | Kontrol noktası |
|---|---|
| Gelir | Belgelenemezse asgari ücret — bu bir taban değeridir, tavan değil |
| Destek payı / maluliyet oranı | Hangi yönetmeliğe göre belirlendi? Çocukta ÇÖZGER uygulanır |
| Bakiye ömür | Güncel TRH-2010 yaşam tablosu kullanıldı mı? |
| Peşin değer | Bilinen dönemde iskonto uygulanmamalıdır |
Dördü çarpım hâlinde çalıştığından birindeki hata sonucu katlanarak etkiler. Ayrıca aktif ve pasif dönem ayrımı yapılmalıdır: aktif dönemde ispatlanan gerçek gelir, pasif dönemde net asgari ücret esas alınır. Pasif dönemin hesaba hiç dahil edilmemesi bozma sebebidir.
Hangi kalemi kimden isteyeceğinizi birlikte belirleyelim. İlk görüşme ücretsizdir.
Bu içerik Tazminat ve Sorumluluk Hukuku alanındadır.
Tazminat ve Sorumluluk Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
İlgili Rehberler
- Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
- Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
- Trafik kazasında manevi tazminat: kim, ne kadar isteyebilir?
- Destekten yoksun kalmada gelirin ispatı ve asgari ücret karinesi
- Bakıcı gideri ve geçici iş göremezlik tazminatı
- Müterafik kusur indirimi nasıl karşılanır?
- Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
- Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
- Çocuk mağdurda tazminat: ÇÖZGER ve ekonomik gelecek
