Düğünümde Fotoğrafçı/Kameraman İşi Yapmadı veya Görüntüleri Kaybetti

Yargıtay: düğün anıları kişilik hakkına bağlıdır

Bu tür dosyalarda asıl mesele ödenen bedelin iadesi değil, telafisi imkânsız kaybın karşılığıdır. Yargıtay bu konuda açık bir çizgi kurmuştur.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi’nin 04.02.2019 tarihli, E. 2017/691, K. 2019/418 sayılı kararında şu tespitler yapılmıştır:

Nikâh ve düğün gibi günlerin yaratacağı anılar kişiliğe bağlı olup, kişisel hak ile maddi ve manevi çıkar sağladığı ortadadır. Düğün gibi özel öneme sahip ve insan hayatında genellikle bir kez yaşanan, telafisi mümkün olmayan günlerin belgelenmiş olması gelin ve damat ile yakınları için önemlidir. Bu günlerin belgelenememiş olması bu kişiler için yaşam boyu üzüntü kaynağı oluşturacaktır. Sözleşmeye aykırı davranarak düğün görüntülerinin kaydedilmemiş veya ayıplı olması, gelin ve damadın kişilik haklarına tecavüz niteliğinde olup ağır üzüntü yaşamalarına sebebiyet vermektedir.

Karar uyarınca gelin ve damat bu sebeple uygun miktarda manevi tazminat isteyebilir.

Hukuki mekanizma nedir? Sözleşmeye aykırılığa ilişkin TBK m.112’deki zararın maddi zarar olduğu kabul edilir. Manevi zarar ise TBK m.114/2 aracılığıyla istenir: “Haksız fiil sorumluluğuna ilişkin hükümler, kıyas yoluyla sözleşmeye aykırılık hâllerine de uygulanır.” Bu yollamayla kişilik hakkının zedelenmesine ilişkin hükümler devreye girer.

Ancak her sözleşmeye aykırılık manevi tazminat doğurmaz. Yargıtay, ayıplı araç satışına ilişkin bir olayda davacının kişisel haklarının zarara uğradığının kabul edilemeyeceği gerekçesiyle manevi tazminat koşullarının bulunmadığına hükmetmiştir. Belirleyici olan, sözleşmeye aykırılığın kişilik hakkına yönelik bir saldırı oluşturup oluşturmadığıdır. Düğün ve nikâh, bu ölçütü karşılayan özel bir kategori olarak kabul edilmektedir.

Yalnız gelin ve damat değil — yakınlar da dava açabilir

Bu, uygulamada çok işe yarayan ve az bilinen bir sonuçtur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun önüne gelen bir olayda düğün salonu kiralama sözleşmesi kayınbaba ile yapılmış; sözleşme gereği fotoğrafçının salon sahibince organize edileceği belirtildiği için aile başka bir fotoğrafçı ayarlamamıştır. Sonrasında düğünde çekilmesi gereken fotoğraflar gelin ve damada teslim edilmemiştir.

Kurul, davacı kayınbabanın dava ehliyetini tartışarak; düğün gibi merasimlerin geleneksel ve çok özel olduğuna, çocuğunun düğün videosunun olmamasının davacının kişilik hakkını da zedeleyeceğine ve bu nedenle kayınbabanın dava ehliyetinin bulunduğuna karar vermiştir.

Pratik sonuç: sözleşmeyi kim imzalamışsa yalnız o değil, kişilik hakkı zedelenen aile bireyleri de talepte bulunabilir. Öğretide de, düğün sırasında ayıplı hizmet sunulması hâlinde gelin veya damadın anne ve babasının hizmet sağlayıcıdan manevi tazminat talep etme hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.

Bu nedenle dava dilekçesinde tarafları geniş kurmak gerekir: gelin, damat ve sözleşmeyi imzalayan ya da kişilik hakkı zedelenen yakınlar birlikte davacı olabilir. Her davacı için ayrı manevi tazminat takdir edilir.

Güncel bir emsal: kayıt tuşuna basılmaması

Konunun ne ölçüde ciddiye alındığını gösteren yakın tarihli bir karar bulunmaktadır.

Basına yansıyan olayda çift, 27 Aralık 2023’te bir düğün salonunda evlenmiştir. Salon işletmesi, sözleşme sırasında kamera ve fotoğraf çekim hizmetinin tamamen kendilerine ait olduğunu belirterek dışarıdan bağımsız fotoğrafçı veya kameraman getirilmesine izin vermemiştir. Düğün bitiminde ise kameramanın kayıt tuşuna basmadığı ve tüm düğünün hiç kaydedilmediği ortaya çıkmıştır; yalnızca sesi olmayan sabit bir güvenlik kamerası görüntüsü bulunmaktadır.

Çift önce zorunlu arabuluculuğa başvurmuş, sonuç alınamayınca 16 Mayıs 2024’te İzmir 4. Tüketici Mahkemesinde manevi tazminat davası açmıştır. Mahkeme, düğün görüntülerinin kaybedilmesinin çift üzerinde telafisi imkânsız psikolojik ve manevi zararlar doğurduğuna hükmederek kişi başına 100.000 TL, toplam 200.000 TL manevi tazminata ve olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faize karar vermiştir.

Kararın üç öğretici yanı vardır:

• Görevli mahkeme tüketici mahkemesidir — hizmet bir tüketici işlemi olarak nitelendirilmiştir.
• Zorunlu arabuluculuk dava şartıdır — bu aşama atlanamaz.
• Faiz olay tarihinden işletilmiştir — bu talebin dilekçede açıkça ileri sürülmesi gerekir.

Salonun tekel dayatması ayrıca değerlendirilmelidir. “Dışarıdan kameraman getiremezsiniz” kaydı, tüketiciyle müzakere edilmeden konulmuş ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan bir şart olarak tartışılabilir. Böyle bir dayatma varsa, mağdurun kendi önlemini almasının engellendiği açıkça ortaya konmalıdır; bu, kusur değerlendirmesini ağırlaştırır.

Maddi talepler, delil ve süreç

Manevi tazminatın yanında maddi talepler de vardır:

• Ödenen bedelin iadesi — hizmet hiç verilmediyse tamamının, kısmen verildiyse ayıp oranında indirimin talebi.
• Ayıplı hizmet hükümlerine göre seçimlik haklar — hizmetin yeniden görülmesi (tatbik kabiliyeti varsa), bedelden indirim veya sözleşmeden dönme.
• Zorunlu ek masraflar — telafi amacıyla yapılan çekim, kurgu veya baskı giderleri.
• Genel hükümlere göre tazminat — seçimlik haklardan biriyle birlikte istenebilir.

Delil olarak toplanacaklar:

1. Sözleşme ve ekleri — hizmetin kapsamı, çekim süresi, teslim edilecek ürün (albüm, video, dijital dosya) ve teslim tarihi. Sözleşmede vaat edilen her ayrıntı önemlidir.
2. Ödeme belgeleri — kapora, ara ödemeler, son ödeme.
3. Tanıtım materyali — internet sitesi, sosyal medya hesabı, örnek çalışmalar. Tarihli ekran görüntüsü alın; hesaplar sonradan silinebilir.
4. Yazışmalar — teslim talebi, verilen cevaplar, gecikme mazeretleri. “Kamera kayıt almamış” gibi kabul içeren her mesaj çok değerlidir.
5. Alternatif görüntüler — yakınların cep telefonuyla çektikleri. Bunların varlığı zararı ortadan kaldırmaz; profesyonel kayıt yerine geçmediği vurgulanmalıdır.
6. Tanıklar — düğünde bulunanlar, kameramanı çekim yapıyormuş gibi görenler.
7. Salonun dayatmasına ilişkin kayıt — dışarıdan çekim yasağına dair sözleşme maddesi veya yazışma.

Süreç: önce hizmet sağlayıcıya yazılı başvuru yapın ve teslim ile iade talebinizi belgeleyin. Ardından arabuluculuğa başvurun; tüketici uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır. Sonuç alınamazsa uyuşmazlık bedeline göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurulur.

Faizi ve talebi eksiksiz kurun: maddi ve manevi tazminat ayrı ayrı, her davacı için ayrı ayrı ve olay tarihinden itibaren yasal faiziyle talep edilmelidir.