Ne yaşandı?
Bir kişiye sigortası bulunmayan ya da çarpıp kaçtığı için plakası tespit edilemeyen bir araç çarpıyor. Zarar gören, karşısında başvurabileceği bir sigorta şirketi olmadığı için tazminatını alamayacağından endişe ediyor.
Size sigortasız veya kaçan bir araç mı çarptı?
Güvence Hesabı başvurusu, kapsam analizi ve tahsilde Hukukçular Evi yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp10 Saniyede Hukuk · Trafik ve Tazminat Hukuku
Bana çarpıp kaçtı veya aracı sigortasızdı?
Bu soruya dair kısa bilgilendirme videosunu izleyebilir, ayrıntılı açıklamayı aşağıdaki rehberde bulabilirsiniz. Video genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız için avukata danışınız.
▶ Videonun sayfası ve tam metni →
Tüm “10 Saniyede Hukuk” videoları →
Hukuki durum
Bu tür durumlar için kanun, “Güvence Hesabı” adı verilen bir güvence mekanizması öngörmüştür. Zorunlu trafik sigortası bulunmayan araçların, çalınmış ya da kaçan (tespit edilemeyen) araçların yol açtığı bedensel zararlar ile sigorta şirketinin malî bünye zafiyeti/iflası gibi belirli hâllerde, zarar gören Güvence Hesabı’na başvurarak kanunda öngörülen kapsam ve limitler dahilinde tazminat talep edebilir.
Güvence Hesabı’na başvuruda da gerekli belgelerle başvurmak ve süreci usulüne uygun yürütmek gerekir. Kapsam ve limitler kanun ve ilgili mevzuatla belirlendiğinden, talebin bu sınırlar içinde değerlendirildiği unutulmamalıdır.
Sigortasız aracın işleteni belliyse, Güvence Hesabı’na başvurunun yanında ona karşı da dava açılabilir. Güvence Hesabı, ödeme yaptıktan sonra gerçek sorumluya rücu edebilir; bu nedenle kaza tespit tutanağı ve sağlık/maluliyet raporlarının eksiksizliği büyük önem taşır.
Ne yapmalısınız?
Kaza tespit tutanağı, varsa tanık bilgileri ve sağlık belgelerinizi hazırlayın; özellikle kaçan araç olaylarında tutanak ve kayıtlar kritiktir. Güvence Hesabı’na başvuru koşulları ve kapsamı için bir avukata danışmanız, sürecin doğru yürütülmesini sağlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.
Kritik sınır: kural olarak yalnızca bedensel zarar
Güvence Hesabı’na başvuracak kişinin ilk bilmesi gereken şey budur ve sayfaların çoğunda yeterince vurgulanmaz.
Güvence Hesabı; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.108 ve Güvence Hesabı Yönetmeliği uyarınca, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde kurulmuş, ayrı tüzel kişiliği bulunan ve kâr amacı gütmeyen kamusal nitelikli bir teminat fonudur.
Hangi hâllerde başvurulur ve ne karşılanır?
- Sigortalının tespit edilememesi (plakası belirsiz, çarpıp kaçan araç) → yalnızca bedensel zararlar.
- Zorunlu trafik sigortası bulunmayan aracın neden olduğu zararlar → rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli teminat tutarları dâhilinde bedensel zararlar.
- Çalınmış veya gasp edilmiş araç karıştığı kazada işletenin sorumlu tutulmadığı hâller → bedensel zararlar.
- Sigorta şirketinin mali bünye zafiyeti nedeniyle ruhsatının iptali ya da iflası → bu hâlde istisnaen maddi ve bedensel zararlar birlikte karşılanır.
Pratik sonuç ağırdır: “vur-kaç” bir kazada aracınızın hasarı Güvence Hesabı’ndan ödenmez. Kasko sigortanız yoksa bu zarar karşılıksız kalır. Hesabın işlevi, insanın bedeninde meydana gelen zararı güvenceye almaktır.
Manevi tazminat da kapsam dışıdır. Acı, elem ve üzüntü karşılığı manevi tazminat talepleri Güvence Hesabı’ndan istenemez; bunlar sorumlu kişiye karşı açılacak davanın konusudur.
Kusurlu sürücü ve işleten yararlanamaz. Kazaya kusuruyla neden olan aracın sürücüsü veya işleteni tarafından ileri sürülecek zararlar Güvence Hesabı kapsamı dışındadır.
Karşılanan bedensel zarar kalemleri
“Bedensel zarar” dar anlaşılmamalıdır; kapsam geniştir ve Yargıtay uygulamasıyla netleşmiştir:
- Tedavi giderleri — hastane, ameliyat, ilaç, fizik tedavi, tıbbi malzeme ve ulaşım.
- Geçici iş göremezlik — iyileşme sürecinde çalışılamamasından doğan kazanç kaybı.
- Sürekli iş göremezlik — maluliyet nedeniyle uğranılan çalışma gücü kaybı. Güvence Hesabı bu kalemden sorumludur.
- Yaşam boyu bakım gideri — kişi kazadan sonra bakıma muhtaç hâle gelmişse; bakım, hastaneye gidiş-geliş, ilaçlar ve hasta bakıcı ücretleri tedavi giderleri kapsamında değerlendirilir ve Güvence Hesabı bundan da sorumludur.
- Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri.
Limit vardır. Ödeme, rizikonun gerçekleştiği tarihte geçerli olan zorunlu trafik sigortası teminat tutarları ile sınırlıdır. Bu tutarlar her yıl güncellendiğinden, başvurudan önce kaza tarihindeki limitin kontrol edilmesi gerekir. Zarar limiti aşıyorsa aşan kısım için sorumlu kişiye karşı ayrıca dava açılabilir.
Faiz rejimine dikkat. Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz başlangıcı 2026’da değişmiştir: kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren faiz işletilir. Bu ayrım hesaplamayı doğrudan etkiler.
Süre: iki yıl ve on yıl
Hak sahiplerinin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde on yıl içinde Güvence Hesabı’na başvurmaları gerekir.
İki nokta önemlidir:
- Başlangıç öğrenme tarihidir, kaza tarihi değil. Faili meçhul kazalarda kimin sorumlu olduğunun anlaşılamaması ya da maluliyetin sonradan netleşmesi hâlinde bu ayrım lehinize işleyebilir.
- On yıllık üst sınır mutlaktır; öğrenme ne zaman olursa olsun bu süre aşılamaz.
Ceza zamanaşımı istisnası. Zarar, aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, tazminat talebi bakımından o uzun süre uygulanır. Trafik kazalarının çoğu taksirle yaralama veya öldürme suçunu oluşturduğundan bu istisna sıkça gündeme gelir; süre geçmiş görünen dosyalarda mutlaka değerlendirilmelidir.
Erken başvurun. Faili meçhul kazalarda delil toplama zamanla imkânsız hâle gelir: kamera kayıtları silinir, tanıklar bulunamaz, olay yeri değişir. Başvuru süresi uzun olsa da hazırlık gecikmemelidir.
Başvuru, itiraz ve rücu
1. Yazılı başvuru. Doğrudan Güvence Hesabı’na yazılı başvuru yapılır. Başvuruya eklenmesi gerekenler: kaza tespit tutanağı, kolluk ve savcılık soruşturma evrakı, hastane ve tedavi belgeleri, epikriz ve maluliyet raporu, gider belgeleri, gelir durumunu gösteren kayıtlar (SGK hizmet dökümü, bordro, vergi kaydı), kimlik ve vukuatlı nüfus kayıt örneği.
2. İnceleme ve ödeme. Gerekli inceleme yapıldıktan sonra başvuru haklı görülürse ödeme banka aracılığıyla yapılır.
3. Ret veya eksik ödeme hâlinde iki yol vardır:
- Sigorta Tahkim Komisyonu. Güvence Hesabı, Sigorta Tahkim Komisyonu’nun üyesidir; başvurunun tamamen ya da kısmen reddi hâlinde tahkime gidilebilir. Tahkime başvurmadan önce ilgili kuruluşa yazılı başvuru yapılmış olması ve trafik sigortasında on beş iş günü beklenmiş olması gerekir.
- Mahkeme. Güvence Hesabı’na karşı devlet mahkemelerinde dava açmak da mümkündür. TTK m.1483 uyarınca zorunlu trafik sigortası poliçesine dayanan davalar ticari dava kabul edildiğinden görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
Rücu — madalyonun diğer yüzü. Güvence Hesabı ödediği tutarı, zarardan sorumlu gerçek veya tüzel kişiye rücu eder ve bunun için icra takibi başlatabilir. Sigortasız araç kullanan veya kazaya sebep olan kişi, “sigortam yoktu, mağdur Güvence Hesabı’ndan aldı” diyerek kurtulmaz; ödenen tutar kendisinden istenir.
Size karşı takip başlatıldıysa: ödeme emrine süresi içinde itiraz edilmesi kritiktir. Süre kaçırılırsa takip kesinleşir ve sonradan menfi tespit davası açmak gerekir; bu, çok daha zahmetli bir yoldur.
Tek bakışta: Güvence Hesabı devreye giriyor
Çarpan araç sigortasızsa veya kaçtıysa hakkınız bitmez. Güvence Hesabı tam bu boşluk için kurulmuştur — ama kapsamının kritik bir sınırı var.
Tablo 1 — Beş hâl ve kapsamları
| Hâl | Karşılanan zarar | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 · Sigortalının (çarpan aracın) tespit edilememesi — kaçan araç, faili meçhul | Yalnız bedensel zarar | 5684 s.K. m.14 · KTK m.108 |
| 2 · Kazaya neden olan aracın ZMSS’sinin hiç yaptırılmamış olması | Yalnız bedensel zarar | Aynı |
| 3 · Sigorta şirketinin malî bünye zaafiyeti nedeniyle ruhsat iptali veya iflası | Maddi VE bedensel zarar | Aynı |
| 4 · Çalınmış veya gasp edilmiş araç — KTK m.107 uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı hâllerde | Yalnız bedensel zarar | KTK m.107 · m.108 |
| 5 · Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu’nun yeşil kart sigortası için yaptığı ödemeler | — | 5684 s.K. m.14 |
| Kurum | Türkiye Sigorta Birliği (TSB) bünyesinde faaliyet gösteren fon | KTK m.108 · Güvence Hesabı Yönetmeliği |
Kritik sınır: kaçan ve sigortasız araç hâllerinde Hesap yalnızca bedensel zarardan sorumludur. Aracınızdaki hasar ödenmez. Kaskonuz yoksa bu zarar karşılıksız kalır.
Tablo 2 — Karşılanan ve karşılanmayan zarar kalemleri
| Zarar | Karşılanır mı? |
|---|---|
| Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma | Evet |
| Sürekli sakatlık (maluliyet) tazminatı | Evet |
| Tedavi giderleri | Evet |
| Geçici iş göremezlik ve kazanç kaybı | Evet — bedensel zarar kapsamında |
| Araç hasarı, değer kaybı, onarım | HAYIR — kaçan ve sigortasız araç hâllerinde ödenmez |
| Manevi tazminat | Uygulamada kapsam dışında değerlendirilmektedir — somut dosyada teyit alınmalıdır |
| Sigorta şirketinin iflası hâlinde | Maddi zarar da karşılanır (istisna) |
| Kusurlu aracın sürücüsü veya işleteni tarafından ileri sürülen zararlar | HAYIR — Yönetmelik gereği karşılanmaz |
| Çalıntı olduğunu bilerek binen yolcular | HAYIR — Taşıma Sigortasından yararlanamadıkları için başvuru hakkı da yok (KTK m.107/2) |
Tablo 3 — Süre ve teminat sınırı
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Başvuru süresi | Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten iki yıl ve her hâlde on yıl | KTK m.109 · Yönetmelik |
| Ölüm ve yaralanmada | Uzamış ceza zamanaşımı süreleri Güvence Hesabına karşı da geçerlidir: yaralanmada 8, ölümde 15 yıl | KTK m.109/2 · TCK m.66 |
| Teminat sınırı | Hesabın sorumluluğu, kaza tarihindeki teminat limitleriyle sınırlıdır | Yönetmelik |
| Limit her zaman ödenir mi? | Hayır — önce tarafların kusuru gözetilerek tazminat belirlenir, sonra limit içinde kalmak kaydıyla ödenir | Yönetmelik |
| Kusur indirimi | Zarar görenin kusuru oranında indirim yapılır | TBK m.52 |
| Limit aşılıyorsa | Aşan kısım için kusurlu sürücü ve işletene dava açılır | KTK m.85 |
Tablo 4 — Başvuru, itiraz ve rücu
| Adım | Yapılacak | Kritik nokta | |
|---|---|---|---|
| 1 | Polis veya jandarma tutanağı mutlaka tutturun | Kaçan araç kazalarında tutanakta aracın kimliğinin tespit edilemediğinin açıkça belirtilmesi zorunludur | |
| 2 | Aynı gün sağlık raporu ve tedavi kayıtları | Bedensel zararın ispatı | |
| 3 | Maluliyet raporu (Adli Tıp veya tam teşekküllü hastane heyeti) | Tazminatın en belirleyici belgesi | |
| 4 | Yazılı başvuru — Güvence Hesabına doğrudan veya resmî sitesi üzerinden | Kaza tutanağı, hasar ve sağlık belgeleri eklenir | |
| 5 | Red veya eksik ödeme hâlinde | Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu | |
| 6 | Rücu beklentisi | Hesap, ödediği tazminatı işletene, sürücüye, sigortacıya veya iflas masasına rücu eder (KTK m.108, 5684 s.K. m.14, Yönetmelik m.16) | |
| 7 | Araç hasarı için | Kaskonuz varsa kaskoya; yoksa doğrudan kusurlu sürücü ve işletene dava | KTK m.85 · TBK m.49 |
Sıkça Sorulan Sorular
Hastane masraflarını Güvence Hesabından isteyebilir miyim?
KTK m.98 uyarınca trafik kazaları sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Güvence Hesabına yöneltilecek talep tedavi faturaları değil; sürekli sakatlık, geçici iş göremezlik, bakıcı gideri ve destekten yoksun kalma kalemleridir.
Başvuru sonrası ödeme ne kadar sürede yapılmalı?
KTK m.99 uyarınca hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını yahut bilirkişi raporunu ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde sınırlar içinde kalan miktarlar ödenmek zorundadır; bu süreye uyulmaması temerrüt doğurur ve faiz işlemeye başlar.
Dava açarsam hangi mahkeme yetkilidir?
KTK m.110 uyarınca sorumluluk davaları, sigortacının merkez veya şubesinin ya da sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir; ayrıca HMK m.16 uyarınca fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkilidir.
Kazada birden fazla kişi kusurluysa kime başvururum?
TBK m.61 uyarınca birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerle sorumlu oldukları takdirde müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır; zarar gören tazminatın tamamını dilediğinden isteyebilir.
Ödeme yapan sorumlu diğerlerine rücu edebilir mi?
TBK m.62 uyarınca tazminatın müteselsil sorumlular arasında paylaştırılmasında özellikle kusurun ağırlığı ve yaratılan tehlikenin yoğunluğu gözetilir; payına düşenden fazlasını ödeyen kişi, fazla ödemesi için diğerlerine rücu hakkına sahiptir ve zarar görenin haklarına halef olur.
Sigortasız bir araç çarptı, nereye başvurabilirim?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca kurulan Güvence Hesabı’na başvurabilirsiniz. Zorunlu trafik sigortası bulunmayan aracın neden olduğu bedensel zararlar, rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli teminat tutarları dâhilinde karşılanır.
Çarpıp kaçan aracın hasarını da karşılar mı?
Hayır. Sigortalının tespit edilememesi hâlinde Güvence Hesabı yalnızca bedensel zararlardan sorumludur; araç hasarı ödenmez. Kasko sigortası yoksa bu zarar karşılıksız kalır. Yalnızca sigorta şirketinin ruhsat iptali veya iflası hâlinde maddi zararlar da karşılanır.
Manevi tazminat isteyebilir miyim?
Güvence Hesabı’ndan istenemez; manevi tazminat talepleri hesabın kapsamı dışındadır. Bu talep, zarardan sorumlu kişiye karşı açılacak davanın konusudur.
Hangi zarar kalemleri karşılanır?
Tedavi giderleri, geçici iş göremezlik nedeniyle kazanç kaybı, maluliyete bağlı sürekli iş göremezlik zararı, kişi bakıma muhtaç hâle gelmişse yaşam boyu bakım gideri ile ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri karşılanır.
Ne kadar sürede başvurmalıyım?
Zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde on yıl içinde. Zarar aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülmüşse o süre uygulanır.
Başvurum reddedilirse ne yapabilirim?
Güvence Hesabı Sigorta Tahkim Komisyonu üyesi olduğundan tahkime başvurabilirsiniz; bunun için önce yazılı başvuru yapılmış ve trafik sigortasında on beş iş günü beklenmiş olması gerekir. Ayrıca mahkemede dava açmak da mümkündür; TTK m.1483 uyarınca görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
Kazaya ben sebep oldum, ben de başvurabilir miyim?
Hayır. Kazaya kusuruyla neden olan aracın sürücüsü veya işleteni tarafından ileri sürülecek zararlar Güvence Hesabı kapsamı dışındadır.
Güvence Hesabı ödediği parayı benden ister mi?
Evet. Güvence Hesabı ödediği tutarı zarardan sorumlu kişiye rücu eder ve bunun için icra takibi başlatabilir. Size karşı takip başlatılmışsa ödeme emrine süresi içinde itiraz edilmesi kritiktir; süre kaçırılırsa takip kesinleşir ve menfi tespit davası açmak gerekir.
İlgili Rehberler
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi ile değerlendirin; ilk görüşme için hemen ulaşın.
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppBu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındadır.
Ticaret ve Şirketler Hukuku Rehberi · Bu alandaki 24 rehber · Tüm hukuk dalları
Dosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
İletişime GeçinMevzuat Çerçevesi: Sigorta ve Tahkim
| Hüküm | Neyi düzenler | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| KTK m. 91 | Zorunlu mali sorumluluk sigortası | Teminatın zorunluluğu ve kapsamı |
| KTK m. 95/1 | Defilerin zarar görene karşı ileri sürülememesi | Alkol ve ehliyetsizlik mağdura karşı savunma değildir |
| KTK m. 95/2 | Sigortacının rücu hakkı | Ödeme sonrası iç ilişkide talep |
| KTK m. 97 | Yazılı başvuru zorunluluğu | Dava ve tahkim için dava şartıdır |
| KTK m. 99 | Ödeme süresi ve temerrüt | Faiz başlangıcını belirler |
| 5684 s.K. m. 14 | Güvence Hesabı | Sigortasız ve faili meçhul kazalarda teminat |
| 5684 s.K. m. 30 | Sigorta tahkimi | Uyuşmazlığın hakem yoluyla çözümü |
| ZMSS Genel Şartları B.4 | Rücu sebepleri | Alkol, ehliyetsizlik, istiap haddi, kasıt |
| AYM E. 2019/40, K. 2020/40 | Genel şartlara atfın iptali | Teminat kapsamı genel şartlarla daraltılamaz |
İki ilişkiyi ayırmak
Sigorta uyuşmazlıklarının neredeyse tamamı, iki farklı ilişkinin karıştırılmasından doğar.
| İlişki | Taraflar | Kural |
|---|---|---|
| Dış ilişki | Sigortacı ↔ zarar gören | Defiler ileri sürülemez; sigortacı öder |
| İç ilişki | Sigortacı ↔ sigorta ettiren | Şartları varsa rücu edilir |
Sürücünün alkollü veya ehliyetsiz olması iç ilişkiye aittir. Sigorta şirketinin bunu gerekçe göstererek mağdura ödeme yapmayı reddetmesi KTK m. 95/1’e aykırıdır. Şirket öder, ardından şartları varsa kendi sigortalısına rücu eder.
Güvence Hesabı: Beş Hâl
5684 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca Güvence Hesabı’na beş hâlde başvurulabilir.
| Hâl | Kapsam |
|---|---|
| Sorumlu sigortalının tespit edilememesi (faili meçhul) | Yalnızca bedensel zarar |
| Zorunlu sigortası bulunmayan aracın sebep olduğu kaza | Yalnızca bedensel zarar |
| Çalınmış veya gasp edilmiş araçla kazada işletenin sorumlu tutulmadığı hâller | Yalnızca bedensel zarar |
| Ruhsatı iptal edilen veya iflas eden sigorta şirketinin yükümlülüğü | Maddi zarar da kapsamda |
| Yeşil Kart kapsamında Türkiye’de meydana gelen zararlar | Büro aracılığıyla |
En çok yanlış bilinen nokta: Güvence Hesabı kural olarak yalnızca bedeni zararı — ölüm ve sakatlık — karşılar. Araç hasarı ve diğer maddi zararlar kapsam dışıdır ve doğrudan kusurlu sürücü ile araç malikine yöneltilir. Tek istisna, sigorta şirketinin iflas ettiği hâldir.
Hesabın sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli olan zorunlu sigorta teminat limitleriyle sınırlıdır. Limiti aşan kısım için yine sürücü ve işleten muhataptır. Güvence Hesabı tahkim sistemine üye olduğundan uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu’na da taşınabilir.
Zamanaşımı bakımından taksirle yaralama ve taksirle öldürme fiillerinin süreleri esas alınır: yaralanmada sekiz, ölümde on beş yıl.
📘 Sigortasız ve kaçan araç bakımından: Bu hâllerde muhatap Güvence Hesabı’dır; ancak kapsam yalnızca bedeni zararla sınırlıdır. Araç hasarı ve maddi zararlar Hesap tarafından karşılanmaz ve doğrudan kusurlu sürücü ile malike yöneltilir. Araç sonradan tespit edilirse bu kişilere yönelme imkânı doğar.
Sigorta Tahkimi: Ön Koşul ve Sınırlar
Tahkim başvurusunun ön koşulu, sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen karşılanmamış olmasıdır. KTK m. 97 uyarınca şirket on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa tahkim yolu açılır.
| Talep | Tahkim | Gerekçe |
|---|---|---|
| Teminat limiti içindeki bedeni zarar | ✔ Gider | Sigortanın poliçe borcu |
| Tedavi, bakıcı ve iş göremezlik giderleri | ✔ Gider | Teminat kapsamında |
| Araç değer kaybı ve maddi hasar | ✔ Gider | Teminat kapsamında |
| Güvence Hesabı’na yönelik talepler | ✔ Gider | Hesap tahkim sistemine üyedir |
| Manevi tazminat | ✘ Gitmez | Zorunlu poliçe kapsamı dışı |
| Teminat limitini aşan kısım | ✘ Gitmez | Muhatabı sürücü ve işleten |
2026 parasal sınırları
| Eşik | Tutar | Anlamı |
|---|---|---|
| İtiraz sınırı | 35.000 TL ve üzeri | Altındaki uyuşmazlıkta hakem kararı kesindir |
| Heyet teşekkül sınırı | 122.000 TL ve üzeri | Tek hakem yerine üç kişilik heyet |
| Temyiz sınırı | 383.000 TL’yi aşan | İtiraz heyeti kararı temyiz edilebilir |
Bu sınırlar her takvim yılı başında güncellenir. Kritik ayrıntı: itiraz veya temyiz hakkının bulunup bulunmadığı, hakemin karar verdiği tarihteki değil Komisyona başvurunun yapıldığı tarihteki sınırlara göre belirlenir. Bu nedenle talep tutarı gereksiz yere düşük gösterilmemelidir.
Süreler
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Sigortanın yazılı başvuruya cevap süresi | 15 gün (KTK m. 97) |
| Belgeler tamamlandıktan sonra ödeme | 8 iş günü (KTK m. 99) |
| Hakem veya heyet kararı | En geç 4 ay |
| Karara itiraz süresi | Bildirimden itibaren 10 gün |
| İtiraz hakem heyeti kararı | 2 ay içinde |
Tahkim evrak üzerinden yürür ve duruşma yapılmaz. Bu, hızın kaynağıdır; ancak aynı zamanda dosyanın baştan eksiksiz hazırlanmasını zorunlu kılar. Sonradan konulamayan bir belge çoğu zaman telafi edilemez.
Atlanmaması Gereken Üç Madde: KTK m.98, m.99 ve m.110
Güvence Hesabı dosyasında sıkça gözden kaçan üç konu vardır: tedavi giderlerinin kimden karşılanacağı, ödemenin süresi ve dava açılacaksa hangi mahkemenin yetkili olduğu.
Tedavi giderleri ayrı bir kanaldan: KTK m.98. Bu hüküm, yaralanmalı kazalarda başvuru yolunu baştan değiştirir: trafik kazaları sebebiyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Yani hastane masrafları için ne sigortaya ne Güvence Hesabına başvurulur; bu kalem SGK tarafından üstlenilir.
Bunun pratik sonucu. Güvence Hesabına yöneltilecek talep, tedavi faturaları değil; sürekli sakatlık tazminatı, geçici iş göremezlik, bakıcı gideri ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma kalemleridir. Dosyada hastane faturasının talep edilmesi, o kalem bakımından reddedilmeye yol açar ve gereksiz gecikme doğurur.
Ödeme süresi: KTK m.99. Başvuru tamamlandıktan sonra bekleme süresiz değildir: sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu, merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde sınırlar içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadır. Bu süreye uyulmaması temerrüt doğurur ve faiz işlemeye başlar; bu nedenle belgelerin tarihli ve kayıtlı biçimde iletilmesi gerekir.
Dava açılacaksa yetki: KTK m.110. Tahkim yerine dava yolu seçilirse yetki bakımından birden çok seçenek vardır: motorlu araç kazalarından doğan sorumluluk davaları, sigortacının merkez veya şubesinin ya da sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir. Ayrıca HMK m.16 uyarınca haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi de yetkilidir.
Kamu aracı olsa dahi adli yargı. Aynı maddenin ilk fıkrası bir tereddüdü de giderir: işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanun’dan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür; zarar görenin kamu görevlisi olması bu hükmün uygulanmasını önlemez.
Birden çok sorumlu varsa: TBK m.61. Kazada birden fazla kişi kusurluysa dış ilişki nettir: birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır. Zarar gören, tazminatın tamamını sorumlulardan dilediğinden isteyebilir.
İç ilişkide paylaşım: TBK m.62. Ödeme yapan bakımından kural şudur: tazminatın aynı zarardan sorumlu müteselsil borçlular arasında paylaştırılmasında, bütün durum ve koşullar, özellikle onlardan her birine yüklenebilecek kusurun ağırlığı ve yarattıkları tehlikenin yoğunluğu göz önünde tutulur. Tazminatın kendi payına düşeninden fazlasını ödeyen kişi, bu fazla ödemesi için diğer müteselsil sorumlulara karşı rücu hakkına sahip ve zarar görenin haklarına halef olur.
Güvence Hesabının rücuu. Bu çerçevede Güvence Hesabının ödediği tutarı sorumlusundan istemesi de bir halefiyet ilişkisidir; ödeme yapılmadan rücu hakkı doğmaz ve rücu talebi, ödenen tutarla ve sorumlunun kusuru oranında sınırlıdır. Sorumluya karşı yöneltilen rücu davasında kusur oranı ayrıca tartışılabilir.
Süre bir kez daha: KTK m.109. Talepler, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden iki yıl, her hâlde kaza gününden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; fiil cezayı gerektiriyor ve ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır. Ayrıca zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır; bu kural, çarpıp kaçan sürücünün sonradan tespit edildiği dosyalarda önem taşır.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tedavi giderleri | SGK karşılar; sosyal güvenceye bakılmaz | KTK m.98 |
| Güvence Hesabına talep | Sakatlık, iş göremezlik, bakıcı, destek | KTK m.98 |
| Ödeme süresi | Belgelerin iletiminden sekiz iş günü | KTK m.99 |
| Gecikme | Temerrüt ve faiz doğurur | KTK m.99 |
| Yargı yolu | Kamu aracı dâhil adli yargı | KTK m.110 |
| Yetki | Sigortacının merkezi, şubesi veya acente yeri | KTK m.110 |
| Ek yetki | Kazanın meydana geldiği yer | KTK m.110 |
| Haksız fiilde yetki | Fiil yeri veya zararın doğduğu yer | HMK m.16 |
| Birden çok sorumlu | Müteselsil sorumluluk | TBK m.61 |
| İç paylaşım | Kusurun ağırlığı ve tehlikenin yoğunluğu | TBK m.62 |
| Fazla ödeyen | Rücu hakkı ve halefiyet | TBK m.62 |
| Zamanaşımı | İki yıl ve on yıl; uzamış ceza süresi | KTK m.109 |
| Kesilmenin sirayeti | Yükümlü ve sigortacı arasında karşılıklı | KTK m.109 |
Rücu: Otomatik Değildir
Sigortacının rücu hakkı KTK m. 95/2 ve ZMSS Genel Şartları B.4 çerçevesinde düzenlenmiştir. Başlıca sebepler: kasti hareket veya ağır kusur, ehliyetsizlik, alkol veya uyuşturucu etkisi, istiap haddinin aşılması, oto yarışı, çalınma veya gaspta işletenin kusuru ve belgelerin geç iletilmesi.
Ancak bu hâllerin varlığı tek başına yetmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2013/17-1199 E., 2014/1018 K. sayılı kararında, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın salt alkolün etkisi altında meydana gelmiş olması gerektiği; sürücünün alkollü olmasının tek başına yeterli olmadığı belirtilmiştir. İspat yükü sigortacıdadır ve yerleşik uygulamada nöroloji, trafik ve hukuk uzmanlarından oluşan bilirkişi kurulundan rapor alınması aranır.
Aynı ilke ehliyetsizlik ve istiap haddi bakımından da geçerlidir: sırf ihlalin varlığı rücu doğurmaz, ihlal ile kaza arasında uygun illiyet bağı kurulmalıdır.
Sigorta reddetti veya eksik ödedi mi? Ücretsiz değerlendirelim.
İlgili Rehberler
- Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
- Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
- Tahkim mi dava mı? Yol seçimi ve 2026 sınırları
- Bedeni zararda tahkim başvuru dilekçesi örneği
- Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi? Rücu ve KTK m. 95
- Sigorta eksik ödedi: bakiye tazminat nasıl alınır?
- Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
- Sigortaya başvuru dilekçesi örneği
- Eski trafik kazası için hâlâ dava açabilir miyim?
- 🧮 Trafik kazası zamanaşımı hesaplayıcı
