“Tıbbi Bir Hata Mağduru Oldum” – Doktor Hatası (Malpraktis)

İlk 48 saat: dosyanızı siz kurarsınız

Malpraktis dosyalarının çoğu delil eksikliğinden kaybedilir. Tıbbi kayıtlar hastanenin elindedir ve süreç uzadıkça erişim güçleşir. Bu nedenle ilk yapılacak iş kendi tıbbi dosyanızı almaktır.

Talep edilecek belgeler

Hasta dosyasının tamamı: yatış ve taburcu epikrizleri, ameliyat notu ve anestezi kayıtları, hemşire gözlem formları, tetkik ve görüntüleme sonuçları (film ve raporlarıyla birlikte), konsültasyon notları, reçeteler, ilaç ve tedavi çizelgeleri ve imzalı aydınlatılmış onam formunun tamamı. Onam formunun yalnızca imza sayfası değil, ekleri ve doldurulmuş bölümleriyle istenmelidir.

Nasıl talep edilir

Talep, sağlık kuruluşuna yazılı olarak yapılır; hasta veya vekili dosyanın tamamının bir suretini isteme hakkına sahiptir. Talebin ve teslim edilen belgelerin ispatlanabilir biçimde (yazılı başvuru, kayıt numarası, teslim tutanağı) yapılması, sonradan “belge verilmedi” tartışmasını önler.

Kendi tarafınızdaki kayıtlar

Müdahale öncesi ve sonrası fotoğraflar, sonraki tedaviye ilişkin belgeler, ödeme dekontları, mesajlaşma ve randevu kayıtları, tanık bilgileri. Sonraki tedaviyi yapan hekimden alınacak ayrıntılı rapor, illiyet bağının kurulmasında belirleyici olur.

Süreyi başlatan an

Zararın öğrenildiği an, çoğu zaman müdahale tarihi değil, kalıcı sonucun ve bunun tıbbi sebebinin anlaşıldığı tarihtir. Bu nedenle sonraki tedavi raporlarının tarihleri dosyada ayrıca önem taşır.

Yargı yolu: önce kamu mu özel mi

Yanlış yargı yolunda açılan dava esasa girilmeden reddedilir. Bu nedenle ilk ayrım, sağlık kuruluşunun statüsüdür.

Kamu sağlık kuruluşuysa

Devlet hastanesi, eğitim ve araştırma hastanesi, üniversite hastanesi (devlet-vakıf ayrımı gözetilmeksizin) ve aile sağlığı merkezinde doğan zararlarda uyuşmazlık idari yargıya aittir. Dava, hizmet kusuruna dayalı tam yargı davasıdır ve ilgili idareye (Sağlık Bakanlığı ya da üniversite rektörlüğü) yöneltilir. Anayasa m.129/5 uyarınca kamu görevlisi hekime doğrudan dava açılamaz; idarenin hekime rücu hakkı saklıdır.

Zorunlu ön başvuru ve süreler

İdari yargıda dava açmadan önce idareye başvuru zorunludur. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.13 uyarınca zararın ve idari eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye yazılı başvurularak tazminat talep edilmelidir. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır; talebin açıkça ya da zımnen reddi hâlinde altmış gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Bu süreler mahkemece resen incelenir; aykırılık varsa dava süre aşımından reddedilir.

Özel sağlık kuruluşuysa

Özel hastane, tıp merkezi ve muayenehanede gerçekleşen olaylarda adli yargı görevlidir; uygulamada tüketici mahkemesi görevli kabul edilmektedir. Burada hekim ve kuruluş birlikte davalı gösterilebilir. Genel yetkili mahkeme, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir.

Aydınlatılmış onam idari yargıda da belirleyicidir

Kamu sağlık kuruluşlarına karşı açılan tam yargı davalarında da aydınlatılmış onam ayrı bir sorumluluk başlığıdır. Danıştay 10. Dairesi’nin 2019/5449 E., 2022/1585 K. sayılı kararında, aydınlatılmış onam alınmamış olmasının tazminat yükümlülüğü doğuracağı kabul edilmiştir. Bu nedenle idareye yapılacak başvuruda ve dava dilekçesinde, hizmet kusuru iddiasının yanında aydınlatma yükümlülüğünün ihlali ayrı bir başlık olarak ileri sürülmelidir; onam belgesinin ekleriyle birlikte tamamının istenmesi bu nedenle önemlidir.

İstisna: kişisel kusur

Kamu görevlisinin hizmet kusurundan ayrılabilen kişisel kusuruna dayanan tazminat davaları adli yargıda görülür. Bu iddia dosyada somut olgularla desteklenmelidir; aksi hâlde yargı yolu itirazıyla karşılaşılır.

Zamanaşımı: tek bir süre yok

Malpraktiste süre, talebin hangi hukuki sebebe dayandırıldığına göre değişir. Bu nedenle “kaç yıl?” sorusunun tek cevabı yoktur ve dosyada birden fazla süre paralel işleyebilir.

Haksız fiile dayanılıyorsa

TBK m.72 uyarınca zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl.

Vekâlet ilişkisine dayanılıyorsa

Tedavi amaçlı müdahalelerde ilişki vekâlet sözleşmesine dayandığından, sözleşmeye aykırılığa dayalı taleplerde TBK m.147 uyarınca beş yıllık zamanaşımının uygulanacağı kabul edilmektedir.

İdari yargıda

İYUK m.13’teki bir yıllık ve beş yıllık başvuru süreleri ile ardından gelen altmış günlük dava açma süresi geçerlidir.

Ceza zamanaşımının uzatıcı etkisi

Olay aynı zamanda taksirle yaralama veya taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu daha uzun süre tazminat istemi bakımından da uygulanır. Bunun için failin mahkûm edilmiş, hatta hakkında ceza davası açılmış olması gerekmez; fiilin cezayı gerektiren nitelikte olması yeterlidir. Bu nedenle iki yılı geçirmiş olmak tek başına hak kaybı anlamına gelmez.

Paralel yollar: ceza şikâyeti ve idari denetim

Tazminat davası tek yol değildir; yan yollar hem delil üretir hem sorumluluğun tespitini kolaylaştırır.

Ceza şikâyeti

Olay taksirle yaralama (TCK m.89) veya taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturuyorsa Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulabilir. Ceza soruşturmasında alınan Adli Tıp Kurumu raporları ve toplanan kayıtlar, tazminat davasında güçlü delil oluşturur. Ceza mahkemesince maddi olgu olarak saptanan hususlar hukuk hâkimini bağlar; buna karşılık kusur değerlendirmesi ve zarar miktarı bağlamaz.

İdari şikâyet

İl sağlık müdürlüğüne, ilgili kuruluşun bağlı olduğu idareye ve hekimin kayıtlı olduğu tabip odasına şikâyette bulunulabilir. Bu yol tazminatın yerine geçmez; ancak yürütülen inceleme sonucunda düzenlenen raporlar dosyaya kazandırılabilir.

Ceza davasını beklemek gerekir mi

Beklemek zorunlu değildir ve çoğu zaman riskli olur; zamanaşımı işlemeye devam eder. Doğru strateji, tazminat talebini süresinde ileri sürüp gerekiyorsa ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasını talep etmektir.

Talep miktarı belirsizse

Kalıcı zararın boyutu ancak bilirkişi incelemesiyle netleşir. 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026, S.33326) ile HMK m.107’deki belirsiz alacak davası kaldırıldığından, 31.07.2026 sonrasında adli yargıda açılan davalarda kısmi dava açılıp HMK m.109/4 uyarınca talep bir defaya mahsus, tahkikatın sonuna kadar artırılabilir; artırılan kısımda zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Buna karşılık manevi tazminat bölünmezlik ilkesi gereği tek dava ile ve nihai miktar üzerinden istenmelidir; sonradan artırılamaz.