Kuaförde/Estetik İşleminde Saçım/Cildim Zarar Gördü

İki dayanak birden: eser sözleşmesi ve tüketici işlemi

Kuaför ve güzellik merkezi uyuşmazlıkları, birbirini dışlamayan iki hukuki temele oturur. Talebin her ikisine birden dayandırılması, dosyanın hangi mercide görülürse görülsün ayakta kalmasını sağlar.

Eser sözleşmesi yaklaşımı

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararlarında bu ilişkinin, TBK m.470 ve devamında düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklandığı belirtilmiştir. Bu durumda güzellik merkezi yüklenici konumundadır ve yapımını yüklendiği işi, özen borcu gereği fen ve sanat kurallarına, sözleşme hükümlerine, kendisine duyulan güvene ve beklenen amaca uygun şekilde yapmakla ödevlidir. İşlem sonucunda ciltte kesik, yanık veya kalıcı iz oluşması, eserin ayıplı olduğu anlamına gelir.

Sonuç sorumluluğu

Eser sözleşmesini diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran temel özellik sonuç sorumluluğudur; yüklenici sonucu garanti etmiş sayılır. Bu, tedavi amaçlı tıbbi müdahalelerdeki vekâlet ilişkisinden temel farktır: orada özen borcu vardır, sonuç taahhüdü yoktur. Kuaför ve güzellik uygulamalarında ise vaat edilen görünümün elde edilememesi başlı başına sorumluluk doğurabilir.

Tüketici işlemi yaklaşımı

Daha yaygın olan ikinci yaklaşım, ilişkiyi 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici işlemi olarak görmektir. Güzellik merkezi ticari amaçla hizmet sunan sağlayıcı, işlemi yaptıran kişi ise tüketici konumundadır ve ortaya çıkan durum ayıplı hizmet oluşturur.

Komplikasyon savunması burada da sınırlıdır

Sonuç taahhüdü bulunduğundan, tıbbi müdahalelerdeki komplikasyon savunması bu ilişkide daha dar uygulanır. Komplikasyon riski bulunsa dahi aydınlatma yükümlülüğü ve komplikasyonun doğru yönetilmesi yine yüklenicinin sorumluluğundadır.

Hangi talepleri ileri sürebilirsiniz

Ayıplı hizmet hâlinde tüketiciye tanınan haklar ile tazminat talepleri birbirinden ayrıdır ve birlikte ileri sürülebilir.

Ayıplı hizmete bağlı seçimlik haklar

6502 sayılı Kanunun ayıplı hizmete ilişkin hükümleri uyarınca tüketici; hizmetin yeniden görülmesini, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımını, ayıp oranında bedelden indirim yapılmasını veya sözleşmeden dönerek ödediği bedelin iadesini talep edebilir. Bu haklardan hangisinin kullanılacağı tüketicinin seçimindedir.

Maddi tazminat

Seçimlik haklardan bağımsız olarak, ayıplı hizmetten doğan zararlar ayrıca istenebilir: tedavi ve ilaç giderleri, düzeltici işlem masrafları, doktor ve ulaşım giderleri, iş gücü kaybından doğan kayıplar, kalıcı zarar varsa çalışma gücü kaybı.

Manevi tazminat

Görünümde kalıcı bir bozulma, iz veya saç kaybı kişilik değerlerinde eksilme yaratıyorsa manevi tazminat gündeme gelir. Burada önemli bir usul kuralı vardır: manevi tazminat bölünmezlik ilkesi gereği tek dava ile ve nihai miktar üzerinden istenmelidir; kısmi dava açılamaz ve ıslahla artırılamaz.

Ceza boyutu

İşlem yetkisiz kişilerce ya da yetki alanı dışında yapılmışsa, olay TCK m.89 kapsamında taksirle yaralama suçunu oluşturabilir. Bu durumda ceza şikâyeti hem bağımsız bir yol açar hem de daha uzun olan ceza zamanaşımının tazminat istemi bakımından uygulanmasını sağlayabilir.

Nereye başvurulur

Uyuşmazlığın niteliğine göre birden fazla merci devrededir ve bunlar birbirinin alternatifi değildir.

Tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi

Ayıplı hizmet ve bedel iadesi uyuşmazlıklarında, uyuşmazlık değerine göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurulur. Parasal sınırlar her takvim yılı başında güncellendiğinden, başvuru öncesinde o yıl için geçerli tutarın teyit edilmesi gerekir.

İdari şikâyet

Ruhsatsız faaliyet, hijyen eksikliği, yetkisiz personel ve onaysız cihaz kullanımı gibi iddialar idari makamlara — il sağlık müdürlüğü ve ilgili belediyeye — yöneltilir. Bu yol tazminatın yerine geçmez; ancak yürütülen denetim sonucunda düzenlenen tutanak ve raporlar tazminat dosyasına güçlü delil olarak girer.

Cumhuriyet başsavcılığı

Yaralanma sonucu doğmuşsa taksirle yaralama suçundan şikâyette bulunulabilir. Ceza soruşturmasında alınan adli tıp raporu, hukuk davasında da kullanılabilir; ceza mahkemesince maddi olgu olarak saptanan hususlar hukuk hâkimini bağlar.

Doğru mercii seçmek

Talep yalnızca bedel iadesi ve ayıp giderimiyse tüketici yolu yeterlidir. Bedensel zarar, kalıcı iz veya manevi tazminat söz konusuysa dosya tüketici mahkemesinde kurulmalı ve bilirkişi incelemesi talep edilmelidir.

Delil kurgusu ve süre

Bu dosyalarda zarar hızla değişir; saç uzar, kızarıklık geçer, iz belirginleşir ya da silikleşir. Bu nedenle delil, zamana karşı toplanır.

Toplanacak belgeler

İşlem öncesi ve sonrası fotoğraflar (tarih bilgisiyle), sözleşme ve seans çizelgesi, fatura ve ödeme dekontu, randevu ve mesajlaşma kayıtları, işletmenin reklam ve tanıtım görüntüleri (vaat edilen sonucun ispatı bakımından), kullanılan ürünlerin ambalaj ve içerik bilgileri, tanık bilgileri.

Sağlık belgeleri

Zarar bedensel ise en kısa sürede hekime başvurulmalıdır: dermatoloji raporu, acil servis kaydı, reçeteler, tedavi belgeleri ve varsa kalıcılığa ilişkin rapor. Raporda zararın kullanılan işlem ya da ürünle bağlantısının belirtilmesi istenmelidir.

İşletmenin yükümlülükleri

İşletme; işlemin riskleri ve seans sayısı hakkında açık bilgi vermek, yazılı onam almak, Sağlık Bakanlığı onaylı cihaz kullanmak ve işlemi eğitimli kişilere yaptırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüklerin ihlali, hem sorumluluğun tespitinde hem kusur derecesinin belirlenmesinde kullanılır.

Zamanaşımı

Süre, talebin hangi hukuki sebebe dayandırıldığına göre değişir; eser sözleşmesine, ayıplı hizmete ve haksız fiile dayalı talepler kendi rejimlerine tabidir. Olay aynı zamanda taksirle yaralama suçunu oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu daha uzun süre tazminat istemi bakımından da uygulanır. Yine de sürelerin karışıklığı nedeniyle beklememek ve talebi erken ileri sürmek en güvenli yoldur.