📜 Dayanak Mevzuat
- 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.12 — Kısmi kamulaştırma ve fiilen bölünmüş paylı taşınmaz
- 2942 sayılı Kanun m.14 — Paydaşların tek başına dava hakkı
- 2942 sayılı Kanun m.10 ve 11 — Bedel tespiti usulü ve değerleme esasları
- 2942 sayılı Kanun m.18 — Mülkiyet ihtilafında bedelin uyuşmazlık sonunda belli olacak hak sahibine ödenmesi
- 2942 sayılı Kanun m.8 — Satın alma (uzlaşma) usulü ve on beş günlük başvuru süresi
- 2942 sayılı Kanun m.15 — En az üç kişilik bilirkişi kurulu ve değerleme uzmanı şartı
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.28 — Adresi bulunamayan paydaşa ilan yoluyla tebligat
- 4721 sayılı TMK m.688 vd. ve 701 vd. — Paylı ve elbirliği mülkiyeti
- 2942 sayılı Kanun m.37 — Adli yargıda çözümlenecek uyuşmazlıklar
⚡ Net Cevap: Hisseli taşınmazın kamulaştırılmasında iki soru belirleyicidir. Birincisi: paydaş tek başına hareket edebilir mi? Kanun açıktır — iştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette paydaşların tek başına dava hakları vardır. İkincisi: taşınmaz paydaşlar arasında fiilen bölünmüş mü? Bölünmüşse ve kısmi kamulaştırma o kesimi kapsıyorsa, işlemler sadece o paydaş hakkında yürütülür, bedel ona ödenir ve kamulaştırılmayan kısımda hakkı kalmaz. Bölünmemişse bedel tüm paydaşlara payları oranında dağıtılır.
Miras yoluyla onlarca paydaşa bölünmüş tarlalar, Türkiye’de kamulaştırmanın en sık karşılaşılan hâlidir. Yol geçer, hat çekilir, baraj yapılır — ve tapuda yirmi isim vardır. Bu dosyalarda paydaşın en sık sorduğu iki soru şudur: tek başıma bir şey yapabilir miyim, ve para nasıl bölüşülecek?
Aşağıda her ikisinin de cevabı, fiilî taksimin neden dosyanın seyrini değiştirdiği ve hazır bir paydaş beyan dilekçesi yer almaktadır.
Birinci Soru: Tek Başıma Hareket Edebilir miyim?
Cevap nettir ve çoğu paydaş bilmez: evet.
2942 sayılı Kanun, iştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette paydaşların tek başına dava haklarının bulunduğunu açıkça düzenler. Yani beyan sunmak, bedele itiraz etmek veya kamulaştırma işlemine karşı dava açmak için diğer paydaşların katılımı, imzası veya muvafakati aranmaz.
Bu, miras hukukundaki genel zorunlu dava arkadaşlığı mantığından ayrılan bir düzenlemedir ve pratik değeri büyüktür. Yirmi paydaşlı bir tarlada, on beşine ulaşılamıyor olabilir; biri yurt dışındadır, biri küstür, biri vefat etmiştir. Bu, kalan paydaşın hakkını aramasına engel değildir.
Kamulaştırma işlemine karşı otuz günlük süre içinde açılacak davalarda da aynı kural işler; ayrıntı için kamulaştırmada otuz günlük dava penceresi yazımıza bakılabilir.
Bir not: paydaşlardan bazılarına ulaşılamaması süreci durdurmaz. 2942 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre idarenin araştırmasına rağmen adresi bulunamayan maliklere 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca ilan yoluyla tebligat yapılır; ayrıca 7418 sayılı Kanun’la değişik 10. madde uyarınca kamulaştırmanın ve belgelerin özeti, taşınmazın bulunduğu yerde çıkan bir gazete ve bir internet haber sitesi ile Türkiye genelinde yayımlanan gazetelerden birinde en az birer defa yayımlanır. Dosya bu şekilde yürür.
Paydaşın Kaçırmaması Gereken Süreler
Hisseli dosyalarda en sık yapılan hata, diğer paydaşlarla anlaşmaya çalışırken kanuni sürelerin geçmesidir. 2942 sayılı Kanun, satın alma aşamasından bedel tespiti davasının sonuna kadar kısa ve kesin süreler öngörür. Bu süreler her paydaş için ayrı ayrı işler; bir paydaşın başvurusu veya davası diğerlerinin süresini korumaz.
Bedel tespiti ve tescil davasında mahkemenin maliğe gönderdiği meşruhatlı davetiyede, konuya ve taşınmazın değerine ilişkin tüm savunma ve delillerin tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde mahkemeye yazılı olarak bildirilmesi gerektiği yazılıdır (m.10). Paydaş beyan dilekçesi, pratikte bu on günlük süre içinde verilmesi gereken belgedir. Fiilî taksim iddiası, emsal itirazı ve envanter bu dilekçede yer almazsa, keşfe hazırlıksız girilir.
Kamulaştırma işleminin kendisine karşı ise tebligat gününden, tebligat yapılamayanlar bakımından ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde idari yargıda iptal, maddi hatalara karşı adli yargıda düzeltim davası açılabilir (m.14). Aynı davetiyede, bu süre içinde iptal davası açtıklarını belgelendirmeyenler bakımından kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve taşınmazın mahkemece belirlenen bedel üzerinden idare adına tescil edileceği de bildirilir (m.10/3-f). Bentteki “ve yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını” ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 10/7/2025 tarihli, E.2025/148, K.2025/141 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; artık süresinde dava açıldığının belgelendirilmesi yeterlidir. Eski kaynaklarda 14. maddenin son fıkrası olarak geçen “açılan davaların sonuçları dava açmayanları etkilemez” kuralı ise Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 tarihli, E.2024/101, K.2024/232 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG 27/3/2025). Buna rağmen bir paydaşın açtığı davanın diğer paydaşlara etkisi somut davanın niteliğine göre tartışılabileceğinden, her paydaşın otuz günlük süre içinde kendi davasını ayrıca açması en güvenli yoldur.
Hisseli Kamulaştırmada Süre Haritası
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Satın alma yazısı üzerine idareye başvuru | Tebliğden itibaren on beş gün | 2942 m.8 |
| Uzlaşma hâlinde bedelin hazır edilmesi | Tutanak tarihinden itibaren en geç kırk beş gün | 2942 m.8 |
| Bedel tespiti davasında ilk duruşma | İdarenin başvurusundan en geç otuz gün sonrası | 2942 m.10 |
| Savunma ve delillerin yazılı bildirimi | Tebliğden itibaren on gün | 2942 m.10 |
| Anlaşma olmazsa keşif | En geç on gün içinde; duruşma otuz gün sonrasına | 2942 m.10 |
| Bilirkişi raporu | On beş gün içinde | 2942 m.10 |
| İptal ve düzeltim davası | Tebligat veya ilandan itibaren otuz gün | 2942 m.14 |
| Artan kısmın da kamulaştırılması başvurusu | Kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren en geç otuz gün | 2942 m.12 |
| Mahkemece tespit edilen bedelin bankaya yatırılması | İdareye verilen on beş gün | 2942 m.10 |
Tebligatın hangi tarihte yapıldığı her paydaş için ayrı ayrı tespit edilmelidir. Elinize davetiye veya satın alma yazısı ulaştıysa, süre hesabını gecikmeden yaptırmak için Hukukçular Evi Ankara’yı 0554 648 37 15 numaralı telefondan arayabilirsiniz. Tebligat ve tapu şerhine ilişkin ayrıntılar için kamulaştırmada tebligat, tapu şerhi ve süreler sayfasına bakabilirsiniz.
Satın alma aşamasında paydaş
Dava açılmadan önce idare, tapuda kayıtlı taşınmazlar için satın alma usulünü öncelikle uygulamak zorundadır (m.8). Kıymet takdir komisyonu tahmini bedeli belirler; idare, bu bedeli belirtmeden pazarlıkla satın almak veya trampa yoluyla devralmak istediğini resmî taahhütlü yazıyla malike bildirir. Malik yazının tebliğinden itibaren on beş gün içinde başvurursa pazarlık görüşmesi yapılır ve anlaşma hâlinde bir tutanak imzalanır.
Bu tutanak malikin ferağ beyanı ve tapuda idare adına yapılacak tescilin hukuki sebebi sayılır. Paylı taşınmazda her paydaş kendi payı için bu aşamayı ayrı ayrı yürütür; bir paydaşın imzaladığı tutanak diğerlerini bağlamaz, ancak imzalayan paydaş bakımından geri dönülmesi güç bir sonuç doğurur. Anlaşmaya varılamayan paydaşlar için idare bedel tespiti ve tescil davası açar. Uzlaşma görüşmesinin işleyişi için kamulaştırmada uzlaşma (satın alma) usulü sayfasına bakabilirsiniz.
İkinci Soru: Fiilî Taksim Var mı?
Bu, dosyanın en belirleyici sorusudur ve çoğu dilekçede hiç sorulmaz.
Türkiye’de hisseli tarlaların büyük bölümü tapuda paylı görünse de fiilen bölünmüştür: her paydaş belirli bir kesimi eker, sınırlar duvar, çit, hendek veya ağaç sırasıyla bellidir, kimin nereyi kullandığı köyde bilinir.
Kanun bu duruma özel bir rejim getirmiştir. Kısmen kamulaştırılan paylı taşınmaz evvelce paydaşlar arasında fiilen bölünerek bir veya birkaç paydaşın tasarruf ve yararlanmasına bırakılmışsa ve yapılan kısmi kamulaştırma bu yerin tamamını veya bir kısmını kapsıyorsa:
- Kamulaştırmaya ilişkin işlemler sadece o paydaş veya paydaşlar hakkında yürütülür,
- Kamulaştırma bedeli payları oranında kendilerine ödenir,
- Dava hakları sadece bu kısım için bulunur,
- Taşınmazın kamulaştırılmayan kısmı üzerinde hakları kalmaz ve adları paydaşlar arasından çıkarılır,
- Kamulaştırılan yerler tapu sicilinde idare adına tescil olunur.
Bu maddenin uygulanmasından doğacak anlaşmazlıklar adli yargıda çözümlenir.
Tapuda paylı görünen tarla fiilen bölünmüş olabilir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Fiilî Taksim Neden Bu Kadar Önemli?
İki senaryoyu yan yana koyunca fark görünür hâle gelir.
Senaryo A — taksim yok. Yol, tarlanın bir ucundan geçer. Bedel tüm paydaşlara tapudaki payları oranında dağıtılır. Yolun geçtiği yeri hiç kullanmayan paydaş da payını alır; o yeri yıllardır eken paydaş ise yalnızca kendi pay oranı kadar alır.
Senaryo B — taksim var ve belgelenmiş. Yol, belirli bir paydaşın fiilen kullandığı kesimden geçer. İşlemler sadece o paydaş hakkında yürütülür ve bedel ona ödenir. Buna karşılık o paydaşın kamulaştırılmayan kısımda hakkı kalmaz.
Yani fiilî taksim, bedelin kime gideceğini kökten değiştirir. Aynı zamanda bir bedel içerir: kamulaştırılan kesimin sahibi, geriye kalan tarlada paydaşlıktan çıkar.
Bu nedenle taksim iddiası iki yönlü düşünülmelidir. Kamulaştırılan kesim sizin kullanımınızdaysa taksimi ileri sürmek lehinizedir. Kamulaştırma başka bir paydaşın kesimine denk geliyorsa, taksim iddiası sizi bedel dışında bırakır.
Fiilî Taksim Nasıl İspatlanır?
Tapuda kayıt bulunmadığından ispat tamamen fiilî delillere dayanır:
- Hava fotoğrafları. Farklı yıllara ait fotoğraflar, ekim düzenindeki ayrımı ve sınırların sürekliliğini gösterir. En güçlü delildir.
- Sınır işaretleri. Duvar, çit, hendek, ağaç sırası veya tarla yolu. Keşifte yerinde gösterilmeli ve krokiye işlenmelidir.
- Ekim düzeni. Farklı paydaşların farklı ürün ekmesi, ayrı sulama ve hasat düzeni.
- Yapı ve ağaçların konumu. Kimin hangi kesime ne yaptığı, taksimin en somut göstergesidir.
- Tanık beyanları. Komşu malikler, muhtar ve yerel bilirkişi.
Bu deliller keşiften önce hazırlanmalı ve keşifte yerinde gösterilmelidir. Tutanağa geçirilmeyen bir sınır, sonradan tartışmalı hâle gelir.
Bedelin Dağıtımı ve Sonraki Uyuşmazlıklar
Hisseli dosyalarda para ödendikten sonra ikinci bir tartışma başlar: kime, ne kadar?
Bu nedenle beyan dilekçesinde payınıza düşen bedelin doğrudan size ödenmesi ayrıca talep edilmelidir. Talep yazılmadığında ödeme bir paydaş üzerinden yapılabilir ve para dağıtılmayabilir.
Bedel yanlış kişiye ödenmişse yol kapanmaz: gerçek hak sahibi, bedeli tahsil eden kişiye karşı bedele istihkak talebinde bulunabilir. Ancak bu ayrı bir davadır ve zaman kaybettirir; ayrıntı için kamulaştırma bedeline istihkak davası dilekçesi yazımıza bakılabilir.
Taşınmazın mülkiyeti üzerinde mahkemede ihtilaf varsa veya kadastrosu yapılmış olmasına rağmen kadastro mahkemesinde davalıysa, idare belgeleri asliye hukuk mahkemesine verir ve bedel, uyuşmazlık sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmek karşılığında idare adına tescil istenir (m.18). Bu durumda bedel paydaşlara değil, mülkiyet davasının sonucuna göre gerçek hak sahibine ödenir. Hak sahipliği sorunlarının ayrıntısı için kamulaştırma bedeli kime ödenir sayfasına bakabilirsiniz.
Elbirliği Mülkiyeti: Miras Tarlaları
Miras yoluyla intikal etmiş ve paylaşılmamış taşınmazlarda mülkiyet elbirliği hâlindedir; paylar tapuda belirli değildir ve mirasçılık belgesine göre belirlenir.
Bu dosyalarda üç husus önem taşır:
- Paydaşın tek başına dava hakkına ilişkin hüküm elbirliği mülkiyetini de kapsar. Bir mirasçı, diğerlerini beklemeden beyanda bulunabilir.
- Mirasçılık belgesi dosyaya sunulmalıdır. Paylar bu belgeye göre hesaplanır.
- Paylı mülkiyete geçiş düşünülebilir. Kamulaştırma dışındaki kısmın değerlendirilmesi planlanıyorsa, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ayrıca gündeme gelir; ayrıntı için elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi dilekçesi yazımıza bakılabilir.
2942 m.12: Kısmen Kamulaştırmada Bedel, Değer Kaybı ve Artan Kısım
Hisseli tarlalarda kamulaştırma çoğu zaman parselin tamamını değil bir kesimini alır. Bu durumda bedelin nasıl hesaplanacağını 12. madde üç ihtimale göre ayırır ve her paydaşın payına düşen tutarı doğrudan etkiler.
(a) bendi: Kamulaştırılmayan kısmın değerinde kamulaştırma sebebiyle değişiklik olmuyorsa, bedel, taşınmazın 11. madde esaslarına göre takdir edilen bedelinden kamulaştırılan kısma düşen miktardır. (b) bendi: Kalan kısmın kıymetinde kamulaştırma nedeniyle eksilme meydana geliyorsa, eksilen değer tespit edilerek kamulaştırılan kısmın bedeline eklenir. (c) bendi: Kalan kısmın değerinde kamulaştırma nedeniyle artış oluyorsa, artış miktarı kamulaştırılan kısmın bedelinden çıkarılır; ancak bu indirim kamulaştırma bedelinin yüzde ellisinden fazla olamaz. Artış ve düşüş miktarları da 11. madde esaslarına göre bedel takdiri yoluyla bulunur.
Aynı madde ayrıca tesis giderlerini düzenler. Kamulaştırma dışında kalan kısım imar mevzuatına göre yararlanmaya elverişliyse, kesilen bina, ihata duvarı, kanalizasyon, su, elektrik, havagazı kanalları, makine gibi tesislerden mal sahibine kalacak olanların eski nitelikleriyle kullanılabilir hâle getirilmesi için gereken gider ve bedel belirlenerek kamulaştırma bedeline eklenir. Bu gider, değer düşüklüğü hesabında ayrıca dikkate alınmaz; yani iki kez sayılmaz ama birbirinin yerine de geçmez.
Artan kısım bakımından maddenin şartları dikkatle okunmalıdır. Bir kısmı kamulaştırılan taşınmazdan artan kısım yararlanmaya elverişli bir durumda değilse, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda dava açılmayan hâllerde, mal sahibinin en geç kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde yazılı başvurusu üzerine bu kısmın da kamulaştırılması zorunludur. Üç şart birlikte aranır: artan kısmın yararlanmaya elverişsiz olması, işleme karşı iptal davası açılmamış olması ve süresinde yazılı başvuru. Keşifte yalnızca sözlü olarak “kalan yer işe yaramaz” demek bu başvurunun yerine geçmez.
Paydaşlar bakımından bu hüküm iki yönlüdür. Fiilî taksim yoksa artan kısım bütün paydaşların ortak mülkü olmaya devam eder ve başvurunun sonuçları herkesi ilgilendirir. Fiilî taksim varsa ve kamulaştırma bir paydaşın kesimini kapsıyorsa, o paydaşın kamulaştırılmayan kısım üzerinde zaten hakkı kalmaz. Artan kısmın değer kaybı ile yüzde elli sınırının uygulanması için kısmen kamulaştırma: artan kısım ve yüzde elli sınırı ve kısmi kamulaştırmada artık alanda değer kaybı sayfalarına bakabilirsiniz.
2942 m.12 Uyarınca Bedelin Hesaplanması
| Durum | Bedel | Paydaş için sonuç |
|---|---|---|
| Kalan kısmın değeri değişmiyor | Toplam bedelden kamulaştırılan kısma düşen miktar (a) | Bedel pay oranında veya fiilî taksimde ilgili paydaşa |
| Kalan kısmın değeri düşüyor | Kamulaştırılan kısmın bedeli + eksilen değer (b) | Değer kaybı keşifte ayrıca istenmeli |
| Kalan kısmın değeri artıyor | Kamulaştırılan kısmın bedeli − artan değer; indirim en fazla yüzde elli (c) | Artış iddiasına karşı emsal ve plan verisiyle itiraz |
| Kesilen bina, duvar ve tesisler | Eski nitelikte kullanılabilir hâle getirme gideri eklenir | Kalan kısım imar mevzuatına göre elverişliyse |
| Artan kısım yararlanmaya elverişsiz | Bu kısmın da kamulaştırılması zorunlu | İptal davası açılmamış olmalı; tebliğden itibaren otuz gün içinde yazılı başvuru |
| Fiilen bölünmüş paylı taşınmaz | İşlemler yalnız o paydaş hakkında; bedel ona ödenir | Kamulaştırılmayan kısımda hakkı kalmaz; uyuşmazlık adli yargıda |
Keşif ve Bilirkişi Kurulu: m.10, m.11 ve m.15
Bedel tespiti davasında hâkim ilk duruşmada tarafları bedelde anlaşmaya davet eder. Anlaşma olmazsa en geç on gün içinde keşif yapılır ve keşifte taşınmazın bağlı olduğu köy veya mahalle muhtarının da hazır bulunması sağlanarak beyanı alınır (m.10). Hisseli dosyalarda muhtarın beyanı, fiilî taksimin kim tarafından ve ne zamandan beri uygulandığını ortaya koyan önemli bir delildir.
Bilirkişi kurulu, kamulaştırmaya konu yerin cins ve niteliğine göre en az üç kişiden oluşur ve bilirkişilik bölge kurullarının listelerinden seçilir. Bilirkişilerden birinin taşınmaz geliştirme konusunda yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar ya da Sermaye Piyasası Kanunu’na göre yetkilendirilmiş gayrimenkul değerleme uzmanları arasından seçilmesi zorunludur (m.15). Kurul, 11. maddedeki unsurları ayrı ayrı cevaplayarak ve ilgililerin beyanını dikkate alarak Sermaye Piyasası Kurulunca kabul edilen değerleme standartlarına uygun, gerekçeli bir rapor hazırlar.
Taraflar bedelde anlaşamazsa hâkim gerektiğinde on beş gün içinde sonuçlandırılmak üzere yeni bir bilirkişi kurulu atar ve raporlardan yararlanarak adil ve hakkaniyete uygun bir bedel tespit eder (m.10). Paydaşın itirazlarını rapora karşı somut olarak, madde 11’deki unsurlar üzerinden kurması bu yüzden sonuca doğrudan etki eder. Bilirkişi raporuna karşı hazır metin için kamulaştırma bedeline itiraz dilekçesi örneği sayfasına bakabilirsiniz.
Bilirkişi Raporunda Karşılanması Gereken Unsurlar (2942 m.11)
| Unsur | İçerik | Hisseli dosyada kontrol |
|---|---|---|
| Cins ve nevi | Taşınmazın türü | Arsa mı arazi mi doğru nitelendirilmiş mi? |
| Yüzölçümü | Kamulaştırılan ve kalan alan | Paydaşın kesiminin alanı ayrıca gösterilmiş mi? |
| Kıymet unsurları | Değeri etkileyen bütün nitelikler ve her birinin ayrı değeri | Ağaç, yapı ve tesisler hangi kesimde sayılmış? |
| Vergi beyanı ve resmî takdirler | Varsa vergi beyanı ve resmî makamların kıymet takdirleri | Kayıtlar dosyaya getirilmiş mi? |
| Arazilerde net gelir | Mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılmasındaki net gelir | Sulu veya kuru ürün deseni doğru mu? |
| Arsalarda emsal | Kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlar | Emsaller konum ve imar bakımından karşılaştırılabilir mi? |
| Yapılarda maliyet | Resmî birim fiyatlar, yapı maliyeti ve yıpranma payı | Yapının hangi paydaşa ait olduğu belirlenmiş mi? |
| Diğer objektif ölçüler | Her ölçünün etkisi açıklanmak kaydıyla | Gerekçesiz artırma veya indirme var mı? |
Hisseli Taşınmazda Paydaş Beyan Dilekçesi Örneği (2026)
Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; fiilî taksim bölümünü dosyanızın durumuna göre bırakın veya alternatifiyle değiştirin. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.
[ … ] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİNE
(Bedel tespiti ve tescil dosyasına, meşruhatlı davetiyenin tebliğinden itibaren on gün içinde sunulur.)
DOSYA NO: 20…/… Esas
BEYANDA BULUNAN DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: [ … ]), [ … ] ada [ … ] parselde [ … ]/[ … ] pay sahibi, [açık adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad], [baro ve sicil no] (vekil yoksa çıkarın)
DAVACI İDARE: [ … ] Genel Müdürlüğü / [ … ] Belediye Başkanlığı
KONU: Paylı taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin beyanlarımız, bedele itirazlarımız ve payımıza düşen bedelin tarafımıza ödenmesi talebimizin sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR:
1. 2942 sayılı Kanun m.10 uyarınca beyanımız süresindedir. Duruşma gününü ve dava belgelerini içeren meşruhatlı davetiye müvekkile [ … ] tarihinde tebliğ edilmiştir. Kanun, konuya ve taşınmazın değerine ilişkin savunma ve delillerin tebliğden itibaren on gün içinde yazılı olarak bildirilmesini öngördüğünden, işbu beyan süresi içinde sunulmaktadır.
2. TMK m.688 ve m.701 kapsamında mülkiyet durumu. Dava konusu [ … ] İli, [ … ] İlçesi, [ … ] ada, [ … ] parsel sayılı ve [ … ] m² yüzölçümlü taşınmaz [ … ] paydaşın paylı mülkiyetindedir ve müvekkilin payı [ … ]/[ … ] oranındadır (Ek-1). (Elbirliği mülkiyetinde bu cümle yerine: Taşınmaz muris [ad soyad]’dan intikal etmiş olup mirasçılar arasında elbirliği mülkiyetine tabidir; mirasçılık belgesine göre müvekkilin payı [ … ] oranındadır.)
3. 2942 sayılı Kanun m.14 uyarınca tek başına beyan ve dava hakkımız. Kanun, iştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette paydaşların tek başına dava hakları bulunduğunu açıkça düzenlemektedir. Diğer paydaşların davaya katılması, beyanda bulunması veya muvafakat vermesi müvekkilin bu dosyadaki beyan ve taleplerinin incelenmesi için şart değildir.
4. 2942 sayılı Kanun m.12 son fıkrası uyarınca taşınmaz paydaşlar arasında fiilen bölünmüştür. (Fiilî taksim varsa kullanın.) Taşınmaz tapuda paylı görünmekle birlikte [ … ] yılından bu yana paydaşlar arasında fiilen bölünmüş ve her paydaşın kullanımına ayrı bir kesim bırakılmıştır. Kesimler arasındaki sınır [duvar / çit / hendek / ağaç sırası / tarla yolu] ile bellidir. Müvekkilin kullandığı kesim taşınmazın [ … ] yönündeki yaklaşık [ … ] m² büyüklüğündeki bölümdür ve kamulaştırmaya konu alan bu kesimin [tamamını / bir kısmını] kapsamaktadır. Taksimin varlığı farklı yıllara ait hava fotoğrafları, ekim düzeni, kesimdeki ağaç ve yapıların konumu, muhtar ve tanık beyanlarıyla ortaya konulacaktır (Ek-2). Kanuna göre bu hâlde kamulaştırmaya ilişkin işlemler yalnız bu kesimi kullanan paydaş hakkında yürütülür ve bedel payı oranında ona ödenir. Taksimin ve kamulaştırılan alanın konumunun keşifte harita mühendisi bilirkişi aracılığıyla kroki üzerinde gösterilmesi gerekmektedir.
(Fiilî taksim yoksa 4. madde yerine: Taşınmaz paydaşlar arasında fiilen bölünmemiş olup birlikte kullanılmaktadır. Bu nedenle tespit edilecek bedelin tüm paydaşlara tapudaki payları oranında dağıtılması gerekir.)
5. 2942 sayılı Kanun m.11 ve m.15 uyarınca bedel gerçek değer üzerinden tespit edilmelidir. Dosyadaki kıymet takdiri, taşınmazın [arsa / sulu tarım arazisi] niteliğini doğru yansıtmamaktadır. Kullanılan emsaller taşınmazla konum, imar durumu, yüzölçümü ve yola cephe bakımından karşılaştırılabilir değildir; oysa arsalarda kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlar, arazilerde ise mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınmalıdır (Ek-3, Ek-4). Müvekkilin kesiminde bulunan [ … ] adet [ … ] ağacı ile [ … ] yapı ve sabit tesis ayrıca değerlendirilmelidir (Ek-5). Kanun, bilirkişi kurulunun en az üç kişiden oluşmasını ve birinin gayrimenkul değerleme uzmanı veya bu alanda lisansüstü eğitim almış uzman olmasını zorunlu tuttuğundan kurulun bu şarta uygun oluşturulmasını talep ederiz.
6. 2942 sayılı Kanun m.12/1-b ve m.12/2 uyarınca kalan kısımdaki değer kaybı ve tesis giderleri bedele eklenmelidir. Kamulaştırma sonrasında taşınmazın [ … ] m² büyüklüğündeki kalan kısmı [şeklinin bozulması / yola cephesinin kalmaması / parçalanması] nedeniyle değer yitirmektedir. Bu eksilen değerin tespit edilerek bedele eklenmesi, kesilen [ihata duvarı / su hattı / sulama tesisi] yeniden kullanılabilir hâle getirilmesi için gereken giderin de ayrıca hesaplanması gerekir.
7. 2942 sayılı Kanun m.12/3 uyarınca artan kısmın da kamulaştırılması. (Şartları varsa kullanın.) Artan kısım yararlanmaya elverişli değildir. Kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda dava açılmamış olup müvekkil, kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde [ … ] tarihli yazılı başvurusuyla bu kısmın da kamulaştırılmasını istemiştir (Ek-6). Kanun bu hâlde artan kısmın kamulaştırılmasını zorunlu tuttuğundan, bedelin bu kısmı da kapsayacak şekilde belirlenmesi gerekir.
8. 2942 sayılı Kanun m.10 uyarınca payımıza düşen bedelin müvekkil adına yatırılması. Tespit edilecek bedelin müvekkilin payına düşen kısmının müvekkil adına açılacak hesaba yatırılmasını ve diğer paydaşlara yapılacak ödemelerin bu kısmı kapsamamasını talep ederiz.
HUKUKİ SEBEPLER: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.8, 10, 11, 12, 14, 15, 18; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.688 ve devamı, m.701 ve devamı; 6100 sayılı HMK m.12 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Tapu kaydı ve pay cetveli, mirasçılık belgesi, kadastro çapı ve kroki, farklı yıllara ait hava fotoğrafları, imar durumu belgesi, emsal satış kayıtları, vergi kayıtları, ağaç ve yapı envanteri, artan kısım başvuru yazısı, keşif, bilirkişi incelemesi, muhtar ve tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; mahallinde muhtarın da hazır bulunacağı keşif yapılarak fiilî taksimin ve kamulaştırılan alanın konumunun kroki üzerinde tespitine, kanuna uygun oluşturulacak bilirkişi kurulu aracılığıyla bedelin gerçek değer üzerinden belirlenmesine, kalan kısımdaki değer kaybı ile tesis giderlerinin bedele eklenmesine, şartları bulunduğundan artan kısmın da kamulaştırılmasına ve müvekkilin payına düşen bedelin müvekkil adına yatırılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. …/…/20…
Davalı Vekili
Av. [Ad Soyad]
[İmza]
EKLER:
Ek-1: Tapu kaydı, pay cetveli, mirasçılık belgesi
Ek-2: Kroki, hava fotoğrafları, tanık listesi
Ek-3: Emsal satış kayıtları
Ek-4: İmar durumu belgesi veya tarım kayıtları
Ek-5: Ağaç, yapı ve tesis envanteri
Ek-6: Artan kısım başvuru yazısı
Ek-7: Vekâletname
Beyan Öncesi Kontrol Listesi
- Tapu kaydı, pay tablosu ve varsa mirasçılık belgesi,
- Paydaşlar arasında fiilî taksim bulunup bulunmadığı,
- Kendi kullanım kesiminizin sınırları ve metrekaresi,
- Kamulaştırılan alanın hangi kesime denk geldiği (kroki üzerinde),
- Farklı yıllara ait hava fotoğrafları,
- Sınır işaretlerine ilişkin fotoğraflar ve tanık listesi,
- Kendi kesiminizdeki ağaç, yapı ve sabit tesis envanteri,
- İmar durumu belgesi veya tarım kayıtları,
- Emsal satış kayıtları,
- Artan kısmın kullanılabilirliğine ilişkin teknik değerlendirme.
Sık Yapılan Hatalar
- Diğer paydaşları beklemek. Paydaşın tek başına dava hakkı vardır; beklemek süre kaybettirir.
- Fiilî taksimi gündeme getirmemek. Taksim varsa işlemler sadece ilgili paydaş hakkında yürütülür ve bedel ona ödenir.
- Taksimi belgelememek. Hava fotoğrafı, tanık ve sınır işaretleri olmadan fiilî taksim ispatlanamaz.
- Payına düşen bedeli ayrıca talep etmemek. Ödemenin doğrudan kendisine yapılmasını isteyen paydaş sonraki uyuşmazlıklardan korunur.
- Envanteri kendi kesimi üzerinden çıkarmamak. Ağaç ve yapıların hangi paydaşın kesiminde olduğu bedelin dağıtımını etkiler.
- Artan kısmı ihmal etmek. Değer kaybı bedele eklenir; artan kısım yararlanmaya elverişsizse, iptal davası açılmamışsa ve tebliğden itibaren otuz gün içinde yazılı başvuru yapılmışsa bu kısmın da kamulaştırılması zorunludur.
- On günlük beyan süresini kaçırmak. Meşruhatlı davetiyenin tebliğinden itibaren on gün içinde savunma ve deliller yazılı olarak bildirilmelidir.
- Başka paydaşın davasına güvenmek. “Dava açmayanları etkilemez” kuralı 2024’te iptal edilmiş olsa da etkinin kapsamı tartışmalı olabilir; her paydaş kendi süresini ayrıca korumalıdır.
- Değer artışı indirimine itiraz etmemek. Kalan kısımda artış iddia edilerek yapılan indirim bedelin yüzde ellisini aşamaz ve artış ayrıca 11. madde esaslarıyla ispatlanmalıdır.
- Elbirliği mülkiyetinde payı belgelememek. Paylar mirasçılık belgesine göre belirlenir; belge dosyaya sunulmalıdır.
Adım Adım Süreç
- Pay durumunu netleştirin — Tapu kaydı ve varsa mirasçılık belgesiyle payınızı belgeleyin.
- Fiilî taksim var mı belirleyin — Paydaşlar arasında kullanım ayrılmış mı? Sınırlar neyle belirlenmiş?
- Kamulaştırılan alanın konumunu tespit ettirin — Kamulaştırma hangi paydaşın kullanım kesimine denk geliyor?
- Taksimi belgeleyin — Hava fotoğrafları, kroki, tanık listesi ve fotoğrafları hazırlayın.
- Kendi kesiminizin envanterini çıkarın — Ağaç, yapı ve sabit tesisleri kendi kullanım alanınız üzerinden listeleyin.
- Ödemenin doğrudan size yapılmasını isteyin — Payınıza düşen bedelin ayrıca talep edilmesi sonraki tartışmaları önler.
- Keşif talebini ayrıntılı yazın — Heyette harita mühendisi bulunmasını ve hava fotoğraflarının celbini isteyin.
Payınıza düşen bedeli ayrıca talep edin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlgili Konular ve Kaynaklar
Kamulaştırma
- Kamulaştırma Bedelinin Ödenmesi ve Tahsili Dilekçesi (2942 m.10)
- Kamulaştırma Hukuku Rehberi: Süreç, Bedel Tespiti ve Malikin Hakları
- Paylı (Hisseli) Taşınmazın Kamulaştırılması
- Kısmi Kamulaştırma
- Kısmi Kamulaştırmada Artık Alanda Değer Kaybı
- Kamulaştırma Bedel Tespiti Davasında Cevap Dilekçesi
- Kamulaştırma Bedeline İstihkak Davası Dilekçesi
- Kamulaştırmada Maddi Hata Düzeltim Davası Dilekçesi
- Kamulaştırma Dilekçe Örnekleri: Hazır Dilekçeler ve Süre Haritası
Paylı mülkiyet ve paylaşım
- Elbirliği Mülkiyetinin Paylı Mülkiyete Dönüştürülmesi Dilekçesi
- Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Dava Dilekçesi
- Önalım (Şufa) Dava Dilekçesi Örneği
- Muris Muvazaası Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi
- Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Dava Dilekçesi
İmar ve arazi
Paydaşın Hareket Alanı
Hisseli taşınmazlarda paydaşın tek başına neler yapabileceği kanunla belirlenmiştir.
Paydaşın Tek Başına Yapabilecekleri
| İşlem | Tek başına mümkün mü? | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| Kamulaştırma işlemine karşı iptal davası | Evet | 2942 m.14; tebligat veya ilandan itibaren otuz gün |
| Maddi hatalara karşı düzeltim davası | Evet | 2942 m.14; aynı otuz günlük süre |
| Bedel tespiti davasında beyan ve itiraz | Evet, kendi payı yönünden | 2942 m.10 ve m.14; tebliğden itibaren on gün |
| Artan kısmın da kamulaştırılmasını istemek | Kendi payı yönünden | 2942 m.12; iptal davası açılmamış olmalı, otuz gün içinde yazılı başvuru |
| Uzlaşma tutanağı imzalamak | Kendi payı yönünden | 2942 m.8; tutanak ferağ beyanı sayılır |
| Başka paydaşın davasından yararlanmak | Güvenilmemeli | m.14/6 “dava açmayanları etkilemez” kuralı AYM E.2024/101 ile iptal; kendi davanızı süresinde açın |
Birinci ve ikinci satır süre bakımından hayatidir: mirasçı sayısı fazla dosyalarda diğerlerini beklemek otuz günlük sürenin kaçmasına yol açar. Son satır da aynı sonucu doğurur; başka bir paydaşın açtığı davanın size etkisine güvenmek yerine süresinde kendi davanızı açmanız gerekir. Görevli yargı yerinin belirlenmesi için kamulaştırmada görevli yargı kolu sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hisseli taşınmaz kamulaştırılabilir mi?
Evet. Paylı veya elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazlar da kamulaştırılabilir. Kural olarak tüm paydaşlar davada yer alır ve bedel paylar oranında dağıtılır.
Paydaşlardan biri tek başına dava açabilir mi?
Evet. 2942 sayılı Kanun, iştirak hâlinde veya müşterek mülkiyette paydaşların tek başına dava haklarının bulunduğunu açıkça düzenler.
Diğer paydaşların muvafakati gerekir mi?
Hayır. Paydaşın tek başına dava hakkı bulunduğundan, beyan ve itirazlarını ileri sürmek için diğer paydaşların katılımı veya muvafakati aranmaz.
Taşınmaz fiilen bölünmüşse ne olur?
Kısmen kamulaştırılan paylı taşınmaz evvelce paydaşlar arasında fiilen bölünerek bir veya birkaç paydaşın tasarruf ve yararlanmasına bırakılmışsa ve kısmi kamulaştırma bu yeri kapsıyorsa, kamulaştırma işlemleri sadece o paydaş veya paydaşlar hakkında yürütülür.
Fiilî taksim hâlinde bedel kime ödenir?
Bu durumda kamulaştırma bedeli, işlemlerin yürütüldüğü paydaş veya paydaşlara payları oranında ödenir.
Fiilî taksim hâlinde dava hakkı kimindir?
Pay veya paydaşların sadece bu kısım için dava hakları bulunur.
Kamulaştırılan kesimin sahibi diğer kısımda hak sahibi kalır mı?
Kanun, taşınmazın kamulaştırılmayan kısmı üzerinde hakları kalmayacağını ve adlarının paydaşlar arasından çıkarılacağını düzenler. Kamulaştırılan yerler tapu sicilinde idare adına tescil olunur.
Fiilî taksim nasıl ispatlanır?
Tanık beyanları, farklı yıllara ait hava fotoğrafları, ekim düzeni, sınır işaretleri ile taşınmaz üzerindeki yapı ve ağaçların konumu kullanılır. Tespit mahallinde keşifle yapılır.
Fiilî taksim yoksa bedel nasıl dağıtılır?
Taşınmaz paydaşlar arasında fiilen bölünmemişse kamulaştırma bedeli tüm paydaşlara tapudaki payları oranında dağıtılır.
Elbirliği mülkiyetinde durum farklı mı?
Elbirliği mülkiyetinde paylar tapuda belirli değildir; paylar mirasçılık belgesine göre belirlenir. Paydaşların tek başına dava hakkına ilişkin hüküm elbirliği mülkiyetini de kapsar.
Bedel yanlış paydaşa ödenirse ne yapılır?
Gerçek hak sahibi, bedeli tahsil eden kişiye karşı bedele istihkak talebinde bulunabilir. Bu talep kamulaştırma dosyasında değil ayrı bir davada ileri sürülür.
Artan kısımda değer kaybı olursa ne istenir?
Kamulaştırma dışında kalan kısmın kıymetinde eksilme meydana gelirse bu değer tespit edilerek bedele eklenir. Artan kısım yararlanmaya elverişli değilse, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda dava açılmamış olması ve kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde yazılı başvuru yapılması şartıyla bu kısmın da kamulaştırılması zorunludur.
Bu uyuşmazlıklar hangi yargıda görülür?
Kanun, kısmi kamulaştırmaya ilişkin maddenin uygulanmasından doğacak anlaşmazlıkların adli yargıda çözümleneceğini düzenler.
Paydaşlardan birine ulaşılamıyorsa süreç durur mu?
Durmaz. Adresi bulunamayan maliklere Tebligat Kanunu m.28 uyarınca ilan yoluyla tebligat yapılır ve kamulaştırmanın özeti gazetede yayımlanır; süreç bu şekilde yürür.
Paydaş beyan dilekçesi hangi sürede verilir?
Bedel tespiti ve tescil davasında konuya ve taşınmazın değerine ilişkin savunma ve deliller, meşruhatlı davetiyenin tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde mahkemeye yazılı olarak bildirilmelidir (2942 m.10).
Bir paydaşın açtığı dava diğer paydaşlara yarar mı?
Bu konudaki “açılan davaların sonuçları dava açmayanları etkilemez” kuralı (m.14/6), Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 tarihli, E.2024/101, K.2024/232 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Yine de etkinin kapsamı davanın niteliğine göre değişebileceğinden her paydaşın kendi süresi içinde ayrıca dava açması önerilir.
Kalan kısmın değeri artarsa bedelden indirim yapılır mı?
Yapılabilir. Kalan kısmın değerinde kamulaştırma nedeniyle artış olursa artış miktarı bedelden düşülür; ancak bu indirim kamulaştırma bedelinin yüzde ellisinden fazla olamaz (2942 m.12/1-c).
Bilirkişi kurulu nasıl oluşturulur?
Kurul en az üç kişiden oluşur ve bilirkişilik bölge kurulu listelerinden seçilir; bilirkişilerden birinin gayrimenkul değerleme uzmanı veya taşınmaz geliştirme alanında lisansüstü eğitim almış uzman olması zorunludur (2942 m.15).
Satın alma aşamasında paydaş ne kadar sürede başvurmalı?
İdarenin pazarlıkla satın alma yazısının tebliğinden itibaren on beş gün içinde başvurulursa uzlaşma görüşmesi yapılır; imzalanan tutanak malikin ferağ beyanı sayılır (2942 m.8).
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Dilekçe metni genel bir şablondur; somut dosyanıza göre uyarlanması gerekir. İdari ve adli dava süreleri hak düşürücüdür; mutlaka güncel mevzuat ve kendi tebligat tarihiniz esas alınmalıdır.


