Miras davası uzar, taraflar yorulur ve bir noktada anlaşma masasına oturulur. Duruşmada söylenen tek bir cümle davayı bitirir: “Feragat ediyoruz.” Oysa o cümlenin yerine “sulh olduk” veya “davamızı geri alıyoruz” denseydi sonuç tümüyle farklı olurdu. Aradaki fark, bir hakkın sonsuza dek kaybedilmesiyle korunması arasındadır.
Bu rehberin dayandığı mevzuat
| Kanun | Madde | Düzenlediği konu |
|---|---|---|
| 6100 s. HMK | m.123 | Davanın geri alınması |
| 6100 s. HMK | m.150 | Dosyanın işlemden kaldırılması |
| 6100 s. HMK | m.307 | Feragat |
| 6100 s. HMK | m.308 | Kabul |
| 6100 s. HMK | m.309 | Feragat ve kabulün şekli |
| 6100 s. HMK | m.310 | Zamanı |
| 6100 s. HMK | m.311 | Kesin hüküm gibi sonuç doğurma |
| 6100 s. HMK | m.312 | Hükmün sonuçları ve yargılama gideri |
| 6100 s. HMK | m.313 | Sulh |
| 6100 s. HMK | m.314 | Sulhün zamanı |
| 6100 s. HMK | m.315 | Sulhün etkisi |
| 1136 s. Avukatlık K. | m.171 vd. | Vekilin yetkileri ve ücret |
| 4721 s. TMK | m.528 vd. | Mirastan feragat sözleşmesi |
| 4721 s. TMK | m.676 | Paylaşma sözleşmesi |
Davayı bitirmeden önce doğru kurumu seçelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Dört Farklı Yol, Dört Farklı Sonuç
Bir davayı sona erdirmenin birden fazla yolu vardır ve bunlar birbirinin yerine geçmez.
Davayı sona erdirme yolları
| Yol | Kim yapar | Kesin hüküm etkisi | Yeniden dava |
|---|---|---|---|
| Feragat | Davacı | Var | Açılamaz |
| Kabul | Davalı | Var | Açılamaz |
| Sulh | Taraflar birlikte | Var | Açılamaz |
| Davanın geri alınması | Davacı (davalı rızasıyla) | Yok | Açılabilir |
| Takipsiz bırakma | Fiilî | Yok | Açılabilir |
| Arabuluculukta anlaşma | Taraflar | İlam niteliğinde | Kapsamına göre |
Üçü kapı kapatır, ikisi aralık bırakır
Tablonun ilk üç satırı kesin hüküm sonucu doğurur: aynı talep bir daha dava edilemez. Son iki satır ise davayı bitirir ancak hakkı sona erdirmez; dava yeniden açılabilir. Bu ayrım, miras dosyalarında hayati önem taşır. Aile içinde «şimdilik vazgeçelim, sonra bakarız» diye verilen bir karar feragat olarak beyan edilirse, o «sonra» hiç gelmez. Aynı niyet takipsiz bırakma veya davanın geri alınması ile ifade edilseydi hak korunmuş olurdu.
Feragat: Geri Dönüşü Olmayan Adım
6100 s. HMK m.307
Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir.
6100 s. HMK m.311/1
Feragat ve kabul, kesin hükmün hukuki sonuçlarını hasıl eder.
Bu iki hüküm birlikte okunduğunda ortaya çıkan sonuç nettir: feragat, davadan değil haktan vazgeçmedir.
Feragat ile davanın geri alınması
| Ölçüt | Feragat | Davanın geri alınması |
|---|---|---|
| Neyden vazgeçilir | Talep sonucundan (haktan) | Davadan |
| Karşı tarafın rızası | Gerekmez | Gerekir |
| Kesin hüküm | Var | Yok |
| Yeniden dava | Açılamaz | Açılabilir |
| Geri alınabilir mi | Kural olarak hayır | — |
| Dayanak | HMK m.307, 311 | HMK m.123 |
Karşı tarafın rızası gerekmemesi cezbeder
Feragat için karşı tarafın muvafakati aranmaz; davanın geri alınması içinse davalının açık rızası gerekir. Bu nedenle davalı direndiğinde, davacı vekili pratik bulduğu için feragat yoluna yönelebilir. Oysa bu tercih, müvekkilin hakkını sonsuza dek ortadan kaldırır. Aynı sonuç davalının rızası alınamadığında takipsiz bırakma ile de sağlanabilir: dosya işlemden kaldırılır, yenilenmezse dava açılmamış sayılır ve hak korunur.
Feragat mi takipsiz bırakma mı? Doğru tercihi yapalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Sulh: Anlaşmanın Hukuki Kılıfı
6100 s. HMK m.313/1-2
Sulh, görülmekte olan bir davada, tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla, mahkeme huzurunda yapmış oldukları bir sözleşmedir. Sulh, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıkları konu alan davalarda yapılabilir.
6100 s. HMK m.313/3
Dava konusunun dışında kalan hususlar da sulhün kapsamına dâhil edilebilir.
Üçüncü fıkra, miras dosyalarında sulhü çok değerli kılar.
Feragat ile sulhün karşılaştırması
| Ölçüt | Feragat | Sulh |
|---|---|---|
| Niteliği | Tek taraflı vazgeçme | Karşılıklı anlaşma |
| Karşı edim | Yok | Olabilir |
| Kapsam | Dava konusuyla sınırlı | Dışındaki hususlar da (m.313/3) |
| Esneklik | Yok | Yüksek |
| Kesin hüküm | Var | Var (m.315) |
| Miras dosyasında | Riskli | Uygun |
Sulh, tüm uyuşmazlığı tek seferde bitirebilir
HMK m.313/3’ün miras dosyalarındaki karşılığı büyüktür. Aile içinde genellikle birden fazla uyuşmazlık vardır: ortaklığın giderilmesi davası derdesttir ama ayrıca ecrimisil, muvazaa ve tereke alacakları da tartışılmaktadır. Sulh yapılırken dava konusu dışındaki bu hususlar da kapsama alınabilir. Böylece açılmış tek bir dava üzerinden ailenin tüm hesabı kapatılabilir ve sonradan yeni davalar açılması önlenir. Feragatte böyle bir imkân yoktur; feragat yalnızca o davanın talebine ilişkindir.
Özel Yetki Şartı
Bu üç işlem, vekil aracılığıyla yapılıyorsa vekâletnamede özel yetki aranır.
Özel yetki gerektiren işlemler
| İşlem | Özel yetki gerekir mi | Sonucu |
|---|---|---|
| Davadan feragat | Evet | Yetkisizse geçersizlik tartışması |
| Davayı kabul | Evet | Aynı |
| Sulh olma | Evet | Aynı |
| Davanın geri alınması | Değerlendirilir | Somut duruma göre |
| Haktan feragat | Evet | Ağır sonuç |
| Olağan dava işlemleri | Hayır | Genel vekâlet yeterli |
Vekâletname kontrol edilmeden duruşmaya girilmez
Duruşmada sulh veya feragat gündeme geldiğinde, vekilin ilk kontrol etmesi gereken şey kendi vekâletnamesidir. Özel yetki bulunmuyorsa işlem yapılmamalı, süre istenmelidir. Aynı husus müvekkil açısından da geçerlidir: miras işlemleri için vekâletname verilirken feragat, kabul ve sulh yetkilerinin verilip verilmediği bilinçli bir tercih olmalıdır. Bu yetkilerin genel vekâletnameye eklenmesi, vekile davayı tek başına bitirme imkânı tanır.
📄 Sulh Protokolü, Feragat ve Takipsiz Bırakma Dilekçeleri
BÖLÜM 1 — MİRASÇILAR ARASI SULH PROTOKOLÜ (Duruşmada sunulmak üzere)
... ( ) SULH HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
DOSYA NO : 2026/... Esas
DAVACI : ... (TC: ...) — Vekili Av. ...
DAVALILAR : ... (TC: ...) — Vekili Av. ...
... (TC: ...) — Vekili Av. ...
KONU : HMK m.313 vd. uyarınca SULH PROTOKOLÜMÜZÜN sunulmasıdır.
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın tümünü sona erdirmek amacıyla
aşağıdaki hususlarda SULH OLMUŞLARDIR:
MADDE 1 — KAPSAM
1.1. İşbu sulh, mahkemenizin 2026/... Esas sayılı dosyasına konu
uyuşmazlığı KAPSAR.
1.2. HMK m.313/3 uyarınca, DAVA KONUSU DIŞINDA kalan aşağıdaki
hususlar da sulhün kapsamına DÂHİL EDİLMİŞTİR:
a) Müteveffanın ... Bankası hesabındaki birikimin paylaşımı,
b) ... plakalı aracın akıbeti,
c) Taraflar arasındaki ECRİMİSİL talepleri,
d) Müteveffanın sağlığında yaptığı .../.../.... tarihli devre
ilişkin MUVAZAA ve TENKİS iddiaları,
e) Terekeye dâhil ziynet eşyasına ilişkin talepler.
MADDE 2 — TAŞINMAZ PAYLAŞIMI
2.1. ... ada ... parsel sayılı taşınmaz, DAVALI ... adına tescil
edilecektir.
2.2. ... ada ... parsel sayılı taşınmaz, DAVACI ... adına tescil
edilecektir.
MADDE 3 — DENKLEŞTİRME ÖDEMESİ
3.1. Taşınmazlar arasındaki değer farkı nedeniyle davalı ... ,
davacıya ... TL ödeyecektir.
3.2. Ödeme, işbu protokolün mahkemece tutanağa geçirilmesinden
itibaren ... gün içinde ... IBAN numaralı hesaba yapılacaktır.
MADDE 4 — DİĞER TALEPLERDEN KARŞILIKLI VAZGEÇME
4.1. Taraflar, işbu protokolde düzenlenen hususlar dışında,
müteveffanın terekesine ilişkin BİRBİRLERİNDEN HİÇBİR TALEPTE
BULUNMAYACAKLARINI kabul ederler.
4.2. Bu kapsamda ECRİMİSİL, MUVAZAA, TENKİS ve DENKLEŞTİRME
talepleri karşılıklı olarak SONA ERMİŞTİR.
MADDE 5 — YARGILAMA GİDERLERİ VE VEKÂLET ÜCRETİ
Taraflar, yaptıkları yargılama giderleri ile vekâlet ücretlerinin
KENDİ ÜZERLERİNDE BIRAKILMASINI kabul ederler.
MADDE 6 — TAPU İŞLEMLERİ
Taraflar, sulh çerçevesinde verilecek kararın kesinleşmesinden
itibaren ... gün içinde tapu müdürlüğüne başvurarak gerekli
işlemleri BİRLİKTE yapacaklardır.
MADDE 7 — HMK m.315
Taraflar, işbu sulhün HMK m.315 uyarınca davayı SONA ERDİRECEĞİNİ ve
KESİN HÜKÜM GİBİ hukuki sonuç doğuracağını bilerek imzalamışlardır.
TALEBİMİZ : İşbu sulh protokolünün TUTANAĞA GEÇİRİLMESİNE ve
HMK m.315 uyarınca SULH ÇERÇEVESİNDE KARAR VERİLMESİNE karar
verilmesini talep ederiz. .../.../2026
Davacı Vekili Davalı Vekili Davalı Vekili
Av. ... Av. ... Av. ...
NOT : Vekiller yönünden vekâletnamelerde SULH ÖZEL YETKİSİNİN
bulunması zorunludur.
──────────────────────────────────────────────────────────────
BÖLÜM 2 — TAKİPSİZ BIRAKMA TALEBİ (Hak korunarak davayı durdurma)
... ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
DOSYA NO : 2026/... Esas
DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...
KONU : Duruşmaya katılmayacağımızın bildirilmesidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Taraflar arasında uyuşmazlığın SULH YOLUYLA çözümü yönünde
görüşmeler sürmektedir.
2. Bu aşamada davanın takibi bakımından duruşmaya katılmayacağımızı
bildiririz.
3. HMK m.150 uyarınca dosyanın İŞLEMDEN KALDIRILMASI hâlinde,
yasal süresi içinde YENİLEME hakkımız saklıdır.
4. İşbu beyanımız FERAGAT NİTELİĞİNDE DEĞİLDİR; talep sonucumuzdan
vazgeçmiş değiliz.
Gereğini arz ederiz. .../.../2026
Davacı Vekili
Av. ...
──────────────────────────────────────────────────────────────
BÖLÜM 3 — FERAGAT DİLEKÇESİ (Sonuçları bilinerek kullanılmalıdır)
... ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
DOSYA NO : 2026/... Esas
DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...
KONU : HMK m.307 uyarınca DAVADAN FERAGAT beyanımızdır.
AÇIKLAMALAR :
1. Mahkemenizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasında açtığımız
davadan, HMK m.307 uyarınca KAYITSIZ VE ŞARTSIZ olarak FERAGAT
ediyoruz.
2. (Kısmi feragat hâlinde) Feragatimiz, talep sonucumuzun yalnızca
... maddesinde belirtilen ... TL'lik kısmına ilişkin olup, geri
kalan taleplerimiz BAKİDİR.
3. HMK m.311 uyarınca feragatin KESİN HÜKÜM sonuçlarını doğuracağı
ve aynı talebin YENİDEN DAVA KONUSU YAPILAMAYACAĞI hususunda
müvekkil BİLGİLENDİRİLMİŞTİR.
4. Vekâletnamemizde FERAGAT ÖZEL YETKİSİ mevcut olup örneği dosyada
bulunmaktadır.
TALEP SONUCU : Feragatimiz doğrultusunda karar verilmesini
vekâleten arz ve talep ederiz. .../.../2026
Davacı Vekili
Av. ...Miras Dosyalarında Hangisi Ne Zaman?
Duruma göre uygun yol
| Durum | Uygun yol | Neden |
|---|---|---|
| Karşılıklı ödünle anlaşıldı | Sulh | Karşı edim düzenlenir |
| Tüm aile hesabı kapatılacak | Sulh (m.313/3) | Dava dışı hususlar dâhil |
| Talep dayanaksız çıktı | Feragat | Hak zaten yok |
| Şimdilik bekleyelim | Takipsiz bırakma | Hak korunur |
| Davalı rıza gösteriyor | Davanın geri alınması | Hak korunur |
| Karşı taraf haklı | Kabul | Davalı için |
| Arabuluculukta anlaşıldı | Anlaşma belgesi | İlam niteliği |
Aile baskısıyla verilen feragat kararı
Miras davalarında en sık karşılaşılan ve en zararlı senaryo şudur: duruşma günü aile büyükleri araya girer, «bu iş mahkemede olmaz» denir ve davacı duruşma salonunda feragat beyanında bulunur. Vaat edilen karşı edim ise tutanağa geçirilmez. Sonuç: dava kesin hükümle biter, vaat edilen ödeme hiç yapılmaz ve yeniden dava açılamaz. Bu tabloyu önlemenin tek yolu, anlaşmayı feragat olarak değil sulh olarak tutanağa geçirmektir; böylece karşı edim de hükmün parçası olur ve yerine getirilmezse icra edilebilir.
Sulhün İnfazı
Sulhün feragatten bir üstünlüğü daha vardır: karşı edim yerine getirilmezse icra edilebilir.
İnfaz bakımından karşılaştırma
| Konu | Feragat | Sulh |
|---|---|---|
| Karşı edim | Hükümde yer almaz | Hükmün parçası |
| Ödeme yapılmazsa | Talep imkânı yok | İlamlı icra |
| Tapu devri kararlaştırıldıysa | — | Hükme dayanılır |
| İhlal hâlinde | Yeni dava gerekir (mümkünse) | İnfaz |
| Güvence | Yok | Hüküm |
Bu nedenle karşı edim içeren her anlaşma, mutlaka sulh olarak kayda geçirilmelidir. Sulh çerçevesinde verilen karar kesinleştiğinde, kararlaştırılan ödeme veya devir yerine getirilmezse ilamlı icra yoluna başvurulabilir.
Adım Adım Yol Haritası
- Amacınızı netleştirin. Hak sona mı ersin, korunsun mu?
- Karşı edim var mı bakın. Varsa sulh şarttır.
- Vekâletnamede özel yetkiyi kontrol edin. Yoksa işlem yapılamaz.
- Anlaşmayı yazılı hâle getirin. Sözlü vaat tutanağa geçmez.
- Dava dışı hususları da kapsama alın. HMK m.313/3.
- Ödeme takvimini ve şeklini yazın. İnfaz buna dayanır.
- Yargılama gideri ve vekâlet ücretini düzenleyin.
- Tutanağa geçirtin ve imzalayın. Sulh mahkeme huzurunda yapılır.
- Kesin hüküm sonucunu müvekkile anlatın. Geri dönüş yoktur.
- Kararı kesinleştirip infaza hazır tutun. İhlal ihtimali vardır.
Zamanı: Ne Zamana Kadar Yapılabilir?
6100 s. HMK m.310
Feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir.
6100 s. HMK m.314
Taraflar, dava konusunun dışında kalan hususları da kapsayacak şekilde, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman sulh olabilirler.
Bu iki hüküm, taraflara geniş bir zaman aralığı tanır ve uygulamada önemli bir imkân sağlar.
Feragat, kabul ve sulhün zamanı
| Aşama | Feragat/kabul | Sulh | Not |
|---|---|---|---|
| Dilekçeler aşaması | Mümkün | Mümkün | En erken |
| Ön inceleme | Mümkün | Teşvik edilir | HMK ön inceleme |
| Tahkikat | Mümkün | Mümkün | Yaygın |
| Karar öncesi | Mümkün | Mümkün | Son duruşma |
| İstinaf aşamasında | Mümkün | Mümkün | Kesinleşmeden |
| Temyiz aşamasında | Mümkün | Mümkün | Kesinleşmeden |
| Hüküm kesinleştikten sonra | Mümkün değil | Mümkün değil | Kapı kapanır |
İstinafta sulh hâlâ mümkündür
Uygulamada gözden kaçan bir imkân, kanun yolu aşamasında sulh yapılabilmesidir. İlk derece kararı taraflardan birinin aleyhine çıkmış ve istinafa gidilmiştir; bu aşamada bile hüküm kesinleşmediği sürece sulh mümkündür. Bu, özellikle miras dosyalarında değerlidir: ilk derece kararı taraflara gerçekçi bir ölçüt verir ve pazarlık zemini oluşur. Kaybeden taraf istinafın belirsizliğinden kaçınmak, kazanan taraf ise yılları beklememek için sulhe yanaşabilir. İstinaf dosyası açıldığında bu ihtimal mutlaka değerlendirilmelidir.
Yargılama Gideri ve Vekâlet Ücreti
6100 s. HMK m.312/1
Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir.
Bu hüküm, feragat kararını verirken hesaba katılması gereken bir maliyeti işaret eder.
Gider ve ücret bakımından karşılaştırma
| İşlem | Yargılama gideri | Vekâlet ücreti |
|---|---|---|
| Feragat | Feragat edene | Karşı taraf lehine |
| Kabul | Kabul edene | Karşı taraf lehine |
| Sulh | Kararlaştırılabilir | Kararlaştırılabilir |
| Takipsiz bırakma | Yenilemede değerlendirilir | — |
| Davanın geri alınması | Genel hükümler | Duruma göre |
Sulhün üçüncü üstünlüğü: gideri düzenleyebilme
Feragat eden taraf, HMK m.312 uyarınca aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerine mahkûm edilir ve karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilir. Sulhte ise taraflar bu kalemleri kendi aralarında kararlaştırabilir: giderlerin kendi üzerlerinde bırakılması veya paylaşılması protokole yazılabilir. Yüksek değerli miras dosyalarında vekâlet ücreti ciddi bir tutara ulaştığından, bu fark tek başına sulhü tercih sebebi yapabilir.
Arabuluculuk Anlaşması ile İlişki
Miras uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci de anlaşmayla sonuçlanabilir ve bu, mahkeme içi sulhten farklı bir yapıdır.
İki anlaşma yolunun karşılaştırması
| Ölçüt | Mahkeme içi sulh | Arabuluculuk anlaşması |
|---|---|---|
| Yapıldığı yer | Mahkeme huzurunda | Arabulucu nezdinde |
| Dava şartı | Dava sürerken | Dava öncesi olabilir |
| Sonucu | Kesin hüküm gibi | İcra edilebilirlik şerhiyle ilam niteliği |
| Gizlilik | Duruşma tutanağı | Gizlilik esası |
| Esneklik | Yüksek | Çok yüksek |
| Maliyet | Yargılama gideri | Arabuluculuk ücreti |
Arabuluculuk, dava açılmadan önce veya dava sürerken kullanılabilir. Anlaşma sağlandığında düzenlenen belgeye icra edilebilirlik şerhi verildiğinde ilam niteliği kazanır.
Aile içi dosyalarda gizlilik avantajı
Miras uyuşmazlıkları çoğu zaman aile içi hassas konuları barındırır: kime ne verildiği, kimin baktığı, kimin hangi devri gizlediği. Mahkeme içi sulhte bu tartışmalar dosyaya ve tutanağa yansır. Arabuluculukta ise gizlilik esastır ve taraflar daha rahat konuşabilir. Bu nedenle aile içi ilişkinin korunması öncelikliyse, dava açmadan önce arabuluculuk denenmelidir. Anlaşma sağlanamazsa dava yolu zaten açık kalır ve arabuluculukta söylenenler aleyhe delil olarak kullanılamaz.
Küçük veya Kısıtlı Mirasçı Varsa
Miras davalarında taraflardan biri küçük veya kısıtlı olabilir. Bu hâlde feragat ve sulh yetkisi sınırlanır.
Sulh ve feragat, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda mümkündür. Küçük veya kısıtlı adına hareket eden yasal temsilcinin bu tür işlemleri yapabilmesi, vesayet hükümlerindeki izin usulüne tabidir. Bu izin alınmadan yapılan bir sulh veya feragat, sonradan geçerlilik tartışmasına konu olur.
Bu nedenle mirasçılar arasında küçük bulunan dosyalarda anlaşma yapılmadan önce, temsilcinin yetkisinin kapsamı ve gerekli izinlerin alınıp alınmadığı kontrol edilmelidir. Aksi hâlde yıllar sonra, küçük ergin olduğunda anlaşmanın geçersizliği ileri sürülebilir ve kapandığı sanılan dosya yeniden açılır.
Sık Yapılan Hatalar
- Anlaşmayı feragat olarak beyan etmek. Karşı edim güvencesiz kalır.
- Vaat edilen ödemeyi tutanağa geçirmemek. İnfaz edilemez.
- Feragati geri alınabilir sanmak. Kesin hüküm doğurur.
- Özel yetkiyi kontrol etmemek. İşlem tartışmalı hâle gelir.
- Takipsiz bırakma ile feragati karıştırmak. Biri hak korur, diğeri bitirir.
- Sulhü yalnızca dava konusuyla sınırlamak. m.313/3 daha geniştir.
- Ödeme takvimi yazmamak. Belirsizlik infazı engeller.
- Müvekkili sonuçlar hakkında bilgilendirmemek. Sorumluluk doğar.
📘 İlgili Rehberler
Dava Dışında Anlaşma: Paylaşma ve Pay Devri Sözleşmeleri
Davadan vazgeçmenin usul hukukundaki karşılığı feragat, kabul ve sulhtür; buna karşılık miras hukuku, dava açılmadan da uyuşmazlığı bitirebilecek kendi sözleşme tiplerini düzenlemiştir. Hangi yolun seçileceği, sonucun bağlayıcılığını doğrudan etkiler.
| Sözleşme | Şekil | Madde |
|---|---|---|
| Paylaşma (taksim) sözleşmesi | Yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli değildir; mirasçılar elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini de kararlaştırabilir | TMK m.676 |
| Mirasçılar arasında pay devri | Terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde miras payının devri, yazılı şekilde geçerlidir | TMK m.677/1 |
| Üçüncü kişiye pay devri | Geçerliliği noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır | TMK m.677/2 |
| Devralanın konumu | Üçüncü kişiye devir, ona paylaşmaya katılma yetkisi vermez; yalnızca paylaşma sonunda mirasçıya özgülenen payın verilmesini isteme hakkı sağlar | TMK m.677/2 |
| Kayyım | Payı devralan kişi, sulh hâkiminden mirasçının yerine paylaşmaya katılmak üzere kayyım atanmasını isteyebilir | TMK m.648 |
| Açılmamış miras | Mirasbırakanın katılması veya izni olmaksızın henüz açılmamış miras hakkında yapılan sözleşmeler geçerli değildir | TMK m.678 |
Altıncı satır, aile içi anlaşmaların en sık geçersiz kaldığı noktadır. Mirasbırakan hayattayken kardeşler arasında imzalanan ‘payımdan vazgeçiyorum’ türü belgeler, mirasbırakan sözleşmeye katılmadıkça veya izin vermedikçe hüküm doğurmaz. Bu tür bir belgeye dayanılarak açılan dava, esasa girilmeden sonuçsuz kalır.
Yazılı şekil, ispat değil geçerlilik şartıdır. Mirasçılar arasında sözlü olarak yapılan ve fiilen uygulanan bir taksim, yazılı sözleşme bulunmadıkça hukuken geçerli sayılmaz; buna dayanan temlik de sonuç doğurmaz. Uzun yıllar sürdürülen fiilî kullanım, tek başına paylaşmanın yapıldığını göstermez. Aile içi anlaşmalar, en azından adi yazılı ve tarihli bir metne bağlanmalıdır.
Usul İşlemi ile Maddi Hukuk Sözleşmesinin Sonuçları
Aynı uyuşmazlık, davadan feragatle de paylaşma sözleşmesiyle de bitirilebilir; ancak sonuçları aynı değildir.
| Ölçüt | Davadan feragat | Paylaşma sözleşmesi |
|---|---|---|
| Niteliği | Tek taraflı usul işlemi | İki taraflı maddi hukuk sözleşmesi |
| Sonuç | Dava konusu talepten vazgeçilir | Terekedeki mallar mirasçılara özgülenir |
| Kapsam | Yalnızca o davadaki talep | Sözleşmeye alınan tereke unsurları |
| Karşı edim | Kural olarak yoktur | Karşılıklı edimler kararlaştırılabilir |
| Şekil | Dilekçeyle veya tutanağa geçirilerek | Yazılı şekil zorunlu |
| Geri dönüş | Kesin hüküm sonucu doğurur | Geçersizlik ve irade sakatlığı iddiaları saklıdır |
| Kapsam dışı mallar | İlgisi yoktur | Sözleşmeye alınmayan mallar miras ortaklığında kalır |
Son satır, uygulamada gözden kaçan ayrıntıdır: paylaşma sözleşmesi tüm tereke unsurlarını kapsamak zorunda değildir. Sözleşme dışında bırakılan mallar bakımından miras ortaklığı devam eder ve ileride yeniden paylaşma gerekir. Bu nedenle sözleşmede kapsamın açıkça sayılması, sonraki uyuşmazlığı önler.
Pay devrinin ayrıntısı için miras payının devri rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Davadan feragat nedir?
HMK m.307 uyarınca feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Davacının davasını geri alması değil, talebinden vazgeçmesidir.
Davayı kabul nedir?
HMK m.308 uyarınca kabul, davacının talep sonucuna davalının kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir. Kabul ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri davalarda hüküm doğurur.
Feragat ve kabul nasıl yapılır?
HMK m.309 uyarınca feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. Karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir.
Şarta bağlanabilir mi?
Aynı madde uyarınca feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi tarafların ilgili işlemi yapmasına bağlı olup, kısmen feragat veya kabulde vazgeçilen veya kabul edilen kısmın açıkça gösterilmesi gerekir. Feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
Feragatin sonucu nedir?
HMK m.311 uyarınca feragat ve kabul, kesin hükmün hukuki sonuçlarını doğurur. Yani aynı talep yeniden dava konusu yapılamaz.
Feragatten dönülebilir mi?
Kural olarak hayır. Feragat kesin hüküm sonucu doğurduğundan geri alınamaz. Ancak HMK m.311’de irade bozukluğu hâllerinde iptalinin istenebileceği düzenlenmiştir.
Sulh nedir?
HMK m.313 uyarınca sulh, görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yapmış oldukları anlaşmadır.
Sulh şarta bağlanabilir mi?
HMK m.313 uyarınca sulh, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıkları konu alan davalarda yapılabilir. Dava konusunun dışında kalan hususlar da sulhün kapsamına dâhil edilebilir.
Sulhün sonucu nedir?
HMK m.315 uyarınca sulh, ilgili bulunduğu davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Mahkeme, taraflar sulhe göre karar verilmesini isterlerse sulh çerçevesinde karar verir.
Vekil feragat edebilir mi?
Avukatlık Kanunu ve HMK uyarınca davadan feragat, davayı kabul ve sulh için vekâletnamede özel yetki bulunması gerekir. Genel vekâletname bu işlemler için yeterli değildir.
Davanın takipsiz bırakılması feragat midir?
Hayır. HMK m.150 uyarınca dosyanın işlemden kaldırılması ve yenilenmemesi hâlinde dava açılmamış sayılır. Bu, feragatten farklıdır ve kesin hüküm doğurmaz.
Davayı geri almak mümkün mü?
HMK m.123 uyarınca davacı, hüküm kesinleşinceye kadar davasını geri alabilir; ancak bu, davalının açık rızasına bağlıdır. Geri alınan dava açılmamış sayılır.
Mirasçılar arasında sulh nasıl yapılır?
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda sulh mümkündür. Terekedeki mal varlığı paylaşımı bu kapsamda değerlendirilir ve tutanağa geçirilir.
Kısmi feragat mümkün mü?
Evet. HMK m.307 uyarınca talep sonucundan kısmen de feragat edilebilir. Ancak vazgeçilen kısmın açıkça gösterilmesi gerekir.
Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
