Yaşlı bir kişi, işlerini kolaylaştırmak için çocuklarından birine geniş yetkili bir vekâletname verir. Yıllar sonra vefat eder. Vekâletname çekmecededir, notere iptal bildirilmemiştir ve tapu ile banka kayıtlarında hâlâ görünür. Vefattan iki hafta sonra bu vekâletnameyle bir taşınmaz devredilir. Bu işlem geçerli midir? Kanunun cevabı nettir.
Bu rehberin dayandığı mevzuat
| Kanun | Madde | Düzenlediği konu |
|---|---|---|
| 6098 s. TBK | m.502 vd. | Vekâlet sözleşmesi |
| 6098 s. TBK | m.505 | Vekilin talimata uyma borcu |
| 6098 s. TBK | m.506 | Özenle ifa borcu |
| 6098 s. TBK | m.508 | Hesap verme borcu |
| 6098 s. TBK | m.512 | Tek taraflı sona erdirme (azil ve istifa) |
| 6098 s. TBK | m.513 | Ölüm, ehliyetsizlik ve iflas |
| 6098 s. TBK | m.514 | Sona ermenin öğrenilmemesi |
| 6098 s. TBK | m.515 | Vekilin ölümü hâlinde bildirim |
| 6098 s. TBK | m.46 vd. | Yetkisiz temsil |
| 4721 s. TMK | m.599 | Külli halefiyet |
| 4721 s. TMK | m.1023 | Tapu siciline güven |
| 4721 s. TMK | m.1024-1025 | Yolsuz tescil ve terkin |
| 4721 s. TMK | m.1007 | Devletin sorumluluğu |
| 1512 s. Noterlik K. | m.162 | Noterin sorumluluğu |
Vefat sonrası yapılmış işlem mi var? İnceleyelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Temel Kural: Ölümle Kendiliğinden Sona Erer
6098 s. TBK m.513/1
Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça sözleşme, vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflası ile kendiliğinden sona ermiş olur.
Hükümdeki iki ifade belirleyicidir: kendiliğinden ve aksi anlaşılmadıkça.
Ölümün vekâlete etkisi
| Soru | Cevap | Sonuç |
|---|---|---|
| Sona ermek için işlem gerekir mi | Hayır | Kendiliğinden |
| Noterde azil gerekir mi | Hayır | Zaten sona ermiştir |
| Vekâletname fiziken duruyor olabilir mi | Evet | Yetki yoktur |
| Kurumlar bilir mi | Kural olarak hayır | Sorunun kaynağı |
| İstisna var mı | Evet | Sözleşme veya işin niteliği |
| Vekilin ölümünde de sona erer mi | Evet | Çift yönlü |
Kâğıt duruyor ama yetki yok
Sorunun kaynağı basittir: vekâlet hukuken sona erer ama fiilen elde kalır. Noterin verdiği belge cebindedir, tapu ve banka kayıtlarında iptal görünmez, kurumlar ölümü bilmez. Bu nedenle vekâletnameyi elinde tutan kişi işlem yapabilir ve karşı kurum bunu geri çeviremez. Miras dosyalarında karşılaşılan en ağır kayıplardan biri buradan doğar: taşınmaz devredilmiş, hesap boşaltılmış ve mirasçılar aylar sonra fark etmiştir.
İyiniyetli Vekilin Korunması
6098 s. TBK m.514
Vekâletin sona erdiği, vekil tarafından öğrenilinceye kadar, vekilin bundan önceki işlemleri, vekâlet veren veya halefleri bakımından geçerlidir.
Bu hüküm, ölümden habersiz vekili korur ve mirasçılar bakımından da sonuç doğurur.
Vekilin bilgisine göre sonuç
| Durum | İşlemin akıbeti | Dayanak |
|---|---|---|
| Vekil ölümü bilmiyordu | Geçerli | TBK m.514 |
| Vekil ölümü biliyordu | Yetkisiz temsil | TBK m.46 vd. |
| Vekil mirasçılardan biri | Bilme karinesi güçlü | Somut olay |
| Ölümden hemen sonraki işlem | Bilme araştırılır | Tarih önemli |
| Cenazeden sonraki işlem | Bilme kabulü güçlü | Fiilî durum |
| Aylar sonraki işlem | Bilme kabulü çok güçlü | Fiilî durum |
Mirasçı vekilde iyiniyet savunması çok zayıftır
TBK m.514’ün koruması, ölümü öğrenmemiş vekile tanınmıştır. Miras dosyalarında vekil genellikle bir mirasçıdır ve babasının vefatını bilmediğini ileri sürmesi hayatın olağan akışına aykırıdır. Bu nedenle vefattan sonra bir mirasçının sona ermiş vekâletnameyle yaptığı işlemde, iyiniyet savunması fiilen kabul görmez. Cenaze tarihi, defin belgesi ve aile içi iletişim kayıtları bu hususu ortaya koyar.
Noter kaydından vekâletnameleri sorgulayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Tapu Devri: En Ağır Sonuç
Sona ermiş vekâletnameyle yapılan tapu devri, terekede en büyük kaybı doğurur.
Tapu devrinde mirasçının imkânları
| Aşama | Durum | Mirasçının imkânı |
|---|---|---|
| Taşınmaz hâlâ devralanda | Yolsuz tescil | Tapu iptali ve tescil |
| Kötüniyetli üçüncü kişide | Kazanım korunmaz | Tapu iptali ve tescil |
| İyiniyetli üçüncü kişide | TMK m.1023 koruması | Tazminat |
| Bedel devralanda | Sebepsiz zenginleşme | Bedelin iadesi |
| Üzerine ipotek kurulmuş | Yük devam edebilir | Değerlendirilir |
| Sicil hatası da varsa | TMK m.1007 | Hazineye dava |
4721 s. TMK m.1023
Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur.
Zincir uzadıkça ayni talep kaybolur
Taşınmaz sona ermiş vekâletnameyle devredilmiş ve devralan onu bir başkasına satmışsa, tablo hızla mirasçıların aleyhine döner. TMK m.1023 uyarınca iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı korunur ve taşınmazın geri alınması mümkün olmaz. Bu hâlde talep, taşınmazın kendisinden değerine ve tazminata dönüşür. Bu nedenle bu tür işlemler fark edildiğinde yapılacak ilk iş dava açmak değil, tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasını sağlamaktır; zincirin uzaması engellenmelidir.
Banka İşlemleri
Sona ermiş vekâletnameyle yapılan banka işlemleri de sık görülür ve kendine özgü sonuçlar doğurur.
Banka işlemlerinde talepler
| İşlem | Niteliği | Talep |
|---|---|---|
| Hesaptan para çekme | Tereke parasının alınması | İade ve hesap verme |
| Havale veya EFT | Aynı | İade, alıcıya karşı da |
| Kredi kullanma | Terekeye borç yükleme | İşlemin iptali |
| Hesap kapatma | Bakiyenin alınması | İade |
| Kiralık kasa açma | İçeriğin alınması | Tespit ve iade |
| Yatırım hesabı işlemi | Değer değişimi | Zarar tazmini |
Bu işlemlerde iki muhatap doğar: işlemi yapan vekil ve koşulları varsa banka. Vekilden TBK m.508 uyarınca hesap verme ve iade istenir.
6098 s. TBK m.508/1
Vekil, vekâlet verenin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını vermek ve vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermekle yükümlüdür.
Hesap verme borcu mirasçılara geçer
TBK m.508’deki hesap verme borcu mal varlığına ilişkindir ve vekâlet verenin ölümüyle ortadan kalkmaz. Mirasçılar, külli halef sıfatıyla vekilden hesap isteyebilir: hangi tarihte ne kadar çekilmiş, para nereye gitmiş, hangi işlem yapılmış? Vekil bu hesabı veremezse veya paranın akıbetini açıklayamazsa iade sorumluluğu doğar. Bu talep, tapu iptali davasına göre çok daha kolay yürütülür; çünkü banka kayıtları somut ve sayısaldır.
📄 Kurumlara Bildirim ve Vekâletname İşlemlerine Karşı Dava Dilekçesi
BÖLÜM 1 — KURUMLARA İVEDİ BİLDİRİM (Vefatın hemen ardından)
... TAPU MÜDÜRLÜĞÜNE / ... BANKASI ... ŞUBESİNE
Konu : Vekâlet verenin vefatı ve vekâletin sona erdiğinin
bildirilmesidir.
1. ... (TC: ...), .../.../2026 tarihinde VEFAT ETMİŞTİR. Vefat
belgesi ektedir.
2. Müteveffa, sağlığında ... Noterliğinin .../.../.... tarih ve ...
yevmiye numaralı VEKÂLETNAMESİ ile ... (TC: ...) 'ı vekil tayin
etmiştir.
3. 6098 sayılı TBK m.513 uyarınca "Sözleşmeden veya işin niteliğinden
aksi anlaşılmadıkça sözleşme, vekilin veya VEKÂLET VERENİN ÖLÜMÜ
... ile KENDİLİĞİNDEN SONA ERMİŞ OLUR."
4. Bu itibarla anılan vekâletname .../.../2026 tarihi itibarıyla
HUKUKEN SONA ERMİŞTİR ve bu vekâletnameye dayanılarak İŞLEM
YAPILMASI MÜMKÜN DEĞİLDİR.
TALEPLERİMİZ :
a) Anılan vekâletnameye dayalı olarak HİÇBİR İŞLEM YAPILMAMASINI,
b) Vefat tarihinden BU YANA anılan vekâletnameyle işlem yapılıp
yapılmadığının tarafımıza BİLDİRİLMESİNİ,
c) (Tapu için) Müteveffa adına kayıtlı taşınmazlarda vefat tarihinden
sonra yapılmış İŞLEM bulunup bulunmadığının bildirilmesini,
d) (Banka için) Vefat tarihinden sonraki TÜM HESAP HAREKETLERİNİN,
kimin tarafından yapıldığı belirtilerek gönderilmesini; kiralık
kasa varsa GİRİŞ KAYITLARININ bildirilmesini
arz ederiz. .../.../2026
Mirasçılar adına
...
EKLERİ : Vefat belgesi, mirasçılık belgesi, vekâletname örneği
──────────────────────────────────────────────────────────────
BÖLÜM 2 — TAPU İPTALİ, İADE VE HESAP VERME DAVASI
... ( ) ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
(İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR)
DAVACILAR : Müteveffa ... 'nın mirasçıları
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... (Vekil sıfatıyla işlem yapan)
2- ... (Devralan üçüncü kişi, varsa)
KONU : Sona ermiş vekâletnameye dayalı işlemler nedeniyle TAPU
İPTALİ VE TESCİL, HESAP VERME ve İADE istemlerimizdir.
DAVA DEĞERİ : Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik
... TL (HMK m.107 uyarınca belirsiz alacak davası)
AÇIKLAMALAR :
1. Müteveffa ... (TC: ...), .../.../2026 tarihinde VEFAT ETMİŞTİR.
Müvekkiller mirasçılarıdır.
2. Müteveffa sağlığında, ... Noterliğinin .../.../.... tarih ve ...
yevmiye numaralı vekâletnamesi ile davalı ... 'ı vekil tayin
etmişti.
3. TBK m.513 uyarınca anılan vekâletname, müteveffanın ÖLÜMÜ İLE
.../.../2026 TARİHİNDE KENDİLİĞİNDEN SONA ERMİŞTİR.
4. Buna rağmen davalı, VEFATTAN SONRA aşağıdaki işlemleri
gerçekleştirmiştir:
a) .../.../2026 tarihinde (vefattan ... gün sonra), ... ada ...
parsel sayılı taşınmazı kendi adına / davalı ... adına
DEVRETMİŞTİR,
b) .../.../2026 tarihinde ... Bankası ... numaralı hesaptan
... TL ÇEKMİŞTİR,
c) ...
5. İYİNİYET İDDİASI YÖNÜNDEN : TBK m.514 uyarınca sona ermenin
öğrenilmemesi hâlinde önceki işlemler geçerlidir. Ancak davalı,
müteveffanın ÇOCUĞU/EŞİ olup CENAZE VE DEFİN İŞLEMLERİNE bizzat
KATILMIŞTIR. Bu itibarla ölümü BİLDİĞİ tartışmasızdır.
6. Sona ermiş vekâletnameyle yapılan işlem YETKİSİZ TEMSİL
niteliğinde olup, terekeye karşı sonuç doğurmaz.
7. TAPU YÖNÜNDEN : Yapılan devir YOLSUZ TESCİL oluşturmakta olup
TMK m.1024-1025 uyarınca düzeltilmesi gerekir.
8. BANKA YÖNÜNDEN : TBK m.508 uyarınca "Vekil, vekâlet verenin istemi
üzerine yürüttüğü işin HESABINI VERMEK ve vekâletle ilişkili olarak
ALDIKLARINI vekâlet verene VERMEKLE YÜKÜMLÜDÜR." Bu borç mal
varlığına ilişkin olduğundan müvekkillere geçmiştir.
TALEP SONUCU :
1- ÖNCELİKLE ve İVEDİLİKLE, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın tapu
kaydına DEVİR VE TEMLİKİNİN ÖNLENMESİNE dair İHTİYATİ TEDBİR
konulmasına,
2- ... Tapu Müdürlüğünden dava konusu taşınmaza ait TAM İŞLEM
DOSYASININ; ... Noterliğinden VEKÂLETNAME ve işlem evrakının;
... Bankasından vefat tarihi SONRASI TÜM HESAP HAREKETLERİNİN
CELBİNE,
3- Sona ermiş vekâletnameye dayalı olarak yapılan TAPU DEVRİNİN
İPTALİ ile taşınmazın MİRASÇILAR ADINA TESCİLİNE,
4- Taşınmazın iyiniyetli üçüncü kişiye devredilmiş olması hâlinde,
TMK m.1023 karşısında DEĞERİNİN davalıdan TAZMİNİNE,
5- TBK m.508 uyarınca davalının, vefat tarihinden sonra yaptığı tüm
işlemler hakkında HESAP VERMESİNE,
6- Çekilen ... TL'nin, çekim tarihinden itibaren işleyecek yasal
faiziyle birlikte İADESİNE,
7- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara
yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. .../.../2026
Davacılar Vekili
Av. ...İlk Hafta: Önleyici Adımlar
Bu tür kayıplar dava ile telafi edilmeye çalışılmaktansa, vefatın hemen ardından atılacak adımlarla önlenebilir.
Vefat sonrası ilk hafta kontrol listesi
| Adım | Nereye | Ne sağlar |
|---|---|---|
| Noter vekâletname sorgusu | Noterlik kayıtları | Hangi vekâletnameler var |
| Tapu müdürlüğüne bildirim | Tapu | Sonraki işlem engellenir |
| Bankalara bildirim | Bankalar | Hesap işlemleri durur |
| Vefat sonrası işlem sorgusu | Tapu ve banka | Yapılmışsa erken tespit |
| Tedbir talebi | Mahkeme | Devir zinciri kesilir |
| Kiralık kasa giriş kaydı | Banka | Kasa boşaltıldı mı |
| Araç tescil sorgusu | Trafik | Araç devredildi mi |
Bildirim, davadan çok daha ucuzdur
Tapu müdürlüğüne ve bankalara yapılacak basit bir yazılı bildirim, sona ermiş vekâletnameyle işlem yapılmasını fiilen imkânsız kılar. Bu bildirimin maliyeti bir dilekçe ve tebligat masrafıdır; oysa işlem yapıldıktan sonra açılacak tapu iptali davası yıllar sürer, yüksek harç gerektirir ve iyiniyetli üçüncü kişi araya girdiğinde sonuçsuz kalabilir. Vefat sonrası ilk hafta yapılacak bu bildirimler, tereke koruma tedbirlerinin en ucuz ve en etkili olanıdır.
Vekilin Ölümü Hâli
Kural çift yönlü işler: vekil de vefat edebilir.
6098 s. TBK m.515
Vekilin ölümü hâlinde mirasçıları veya vekilin temsilcisi, durumu gecikmeksizin vekâlet verene bildirmek ve vekâlet verenin menfaatlerini korumak için durumun gerektirdiği önlemleri almakla yükümlüdürler.
Vekilin ölümünde yükümlülükler
| Durum | Yükümlülük | Kime ait |
|---|---|---|
| Vekil vefat etti | Bildirim | Vekilin mirasçıları |
| Yürütülen iş var | Önlem alma | Vekilin mirasçıları |
| Elde belge ve para var | İade | Vekilin mirasçıları |
| Hesap verilmemiş | Hesap verme | Vekilin mirasçıları |
| Vekâlet ücreti alacağı | Terekeye dâhil | Vekilin terekesi |
Bu durum uygulamada özellikle avukatlık ve mali müşavirlik ilişkilerinde önem taşır: vefat eden vekilin elindeki dosyalar, belgeler ve varsa müvekkile ait paralar iade edilmelidir.
Adım Adım Yol Haritası
- Noterden vekâletname sorgusu yapın. Hangi yetkiler verilmiş?
- Tapu ve bankalara derhal bildirimde bulunun. Yeni işlemi engeller.
- Vefat sonrası işlem yapılmış mı sorgulayın. Erken tespit kritiktir.
- Yapılmışsa ivedilikle tedbir isteyin. Devir zinciri uzamasın.
- İşlem tarihini vefat tarihiyle karşılaştırın. Dayanak budur.
- Vekilin ölümü bildiğini ortaya koyun. Cenaze, defin, iletişim.
- Hesap verme talebini ekleyin. TBK m.508.
- Taşınmaz el değiştirmişse tazminat talebi kurun. TMK m.1023.
- Banka kayıtlarını celbedin. Somut ve sayısal delildir.
- Ceza boyutunu değerlendirin. Fiilin niteliğine göre.
Ceza Boyutu
Sona ermiş vekâletnameyle yapılan işlemler, fiilin niteliğine göre ceza hukuku bakımından da değerlendirilebilir.
Ceza yönünden değerlendirme
| Fiil | Değerlendirme | Not |
|---|---|---|
| Ölümü bilerek işlem yapma | Somut olaya göre | Kast ve zarar incelenir |
| Belgede değişiklik | Belgede sahtecilik | Ayrı suç tipi |
| Terekeden mal alıkoyma | Duruma göre | Aile içi hükümler etkili |
| Vekâlet ilişkisinin kötüye kullanımı | Somut olaya göre | İnceleme gerekir |
| Aile içi ilişki | Özel hükümler | TCK’da düzenlenmiştir |
Ceza şikâyeti, hukuk davasının yerine geçmez ancak onu destekler. Özellikle belge ve imza incelemesi gerektiren dosyalarda soruşturma dosyasındaki tespitler hukuk davasında da kullanılabilir.
Ceza dosyası hukuk davasını besler
Sona ermiş vekâletnameyle yapılan işlemlerde ceza şikâyetinin asıl faydası, delil toplama gücüdür. Savcılık banka kayıtlarını, kamera görüntülerini, işlem evrakını ve imza örneklerini hukuk mahkemesinden çok daha hızlı temin edebilir. Bu nedenle hukuk davasıyla birlikte ceza şikâyetinde de bulunulması ve soruşturma dosyasının hukuk dosyasına celbi talep edilmesi, ispat bakımından belirgin bir avantaj sağlar. Ancak aile içi ilişkilerde TCK’daki özel hükümlerin sonucu etkileyebileceği gözetilmelidir.
Ölüm Öncesi İşlemler de İncelenmeli
Vekâletname araştırması yalnızca vefat sonrasıyla sınırlı kalmamalıdır. Ölümden önceki dönemde yapılan işlemler de ayrı bir inceleme konusudur.
Dönemlere göre inceleme
| Dönem | İşlemin durumu | İnceleme konusu |
|---|---|---|
| Vefat sonrası | Yetkisiz | TBK m.513-514 |
| Vefattan hemen önce | Yetki var | Talimata uygunluk |
| Ehliyet tartışmalı dönem | Yetki tartışmalı | TBK m.513 ehliyet kaybı |
| Hastalık dönemi | Yetki var | Kötüye kullanım incelenir |
| Uzun süre önce | Yetki var | Hesap verme talebi |
İkinci satır özellikle önemlidir: vekâletname geçerliyken yapılan işlemler yetkili olsa dahi, vekilin talimata ve özene aykırı davranması ayrı bir sorumluluk doğurur.
6098 s. TBK m.506/2
Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.
Yetkili olmak, sınırsız olmak değildir
Vekâletname geçerli olsa dahi vekil, TBK m.506 uyarınca vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözetmek zorundadır. Kendi lehine devir yapmak, piyasa değerinin çok altında satmak veya parayı kendi hesabına aktarmak yetki içinde görünse de sadakat borcuna aykırıdır. Bu nedenle vefat öncesi dönemde yapılan işlemler de incelenmeli ve gerekirse TBK m.508 uyarınca hesap istenmelidir. Ayrıca bu işlemler, miras hukuku bakımından muris muvazaası veya tenkis değerlendirmesine de konu olabilir.
Sağlığında Alınabilecek Tedbirler
Bu sorunların çoğu, vekâletname verilirken alınacak basit tedbirlerle önlenebilir. Vekâletname veren kişinin yapabilecekleri şunlardır: yetkileri işin gerektirdiği kadarla sınırlamak, süre koymak, taşınmaz satışı gibi ağır yetkileri ayrı ve açık biçimde düzenlemek, işi biten vekâletnameleri azletmek ve verdiği vekâletnamelerin bir listesini yakınlarıyla paylaşmak.
Özellikle son husus miras dosyalarında değerlidir: mirasçılar, miras bırakanın hangi vekâletnameleri verdiğini bilirlerse vefat sonrasında derhal ilgili kurumlara bildirimde bulunabilirler. Bu bilgi olmadığında ise sorun ancak işlem yapıldıktan sonra fark edilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Vekâletnamenin geçerli sandığını düşünmek. Ölümle kendiliğinden biter.
- Kurumlara bildirim yapmamak. İşlem yapılmasına imkân kalır.
- Noter sorgusu yapmamak. Hangi vekâletname var bilinmez.
- Vefat sonrası işlemleri geç fark etmek. Zincir uzar.
- Tedbir istememek. Taşınmaz üçüncü kişiye geçer.
- Yalnızca tapu iptaline odaklanmak. Hesap verme daha kolay yürür.
- Banka hareketlerini istememek. En somut delildir.
- İyiniyet savunmasını çürütmemek. Bilme hususu ortaya konmalıdır.
📘 İlgili Rehberler
Temsil Yetkisinin Sona Ermesi ve Üçüncü Kişinin Korunması
Vekâlet ilişkisi ile temsil yetkisi birbirinden ayrı iki kurumdur. Ölümün vekâlet sözleşmesini sona erdirmesi Türk Borçlar Kanunu’nun vekâlete ilişkin hükümlerinde, temsil yetkisinin akıbeti ise genel hükümlerde düzenlenmiştir.
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Vekâletin sona ermesi | Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça, vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflasıyla vekâlet sona erer | TBK m.513 |
| Vekilin korunması | Vekâletin sona erdiğini bilmeksizin işi gören vekil bakımından koruyucu hükümler öngörülmüştür | TBK m.514-515 |
| Temsil yetkisi | Temsil olunanın ölümü hâlinde temsil yetkisinin akıbeti genel hükümlere göre belirlenir | TBK m.42 |
| Üçüncü kişinin iyiniyeti | Yetkinin sona erdiğini bilmeyen üçüncü kişiler bakımından koruyucu düzenleme bulunur | TBK m.43 |
| Tapu siciline güven | İyiniyetle ayni hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur | TMK m.1023 |
| Korumadan yararlanamama | Tescilin yolsuz olduğunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi korunmaz | TMK m.1024 |
Dördüncü ve beşinci satırların birleşimi, mirasçılar bakımından en zor tabloyu oluşturur: ölümden sonra vekâletname kullanılarak yapılan bir tapu devrinde, alıcı ölümü bilmiyorsa ve durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermişse kazanımı korunabilir. Bu ihtimalde talep, taşınmazın aynen iadesinden tazminata döner.
Ölüm bildirimi, koruma zincirini kesen tek adımdır. Üçüncü kişinin iyiniyeti, ölümü bilmemesine dayanır. Bu nedenle mirasçıların ilk haftada yapması gereken iş, bilinen vekillere ve işlem yapılabilecek kurumlara — tapu müdürlükleri, bankalar, noterler — ölümü yazılı olarak bildirmektir. Bildirim tarihinden sonra yapılan işlemlerde iyiniyet iddiası büyük ölçüde geçersiz kalır.
İşlemin İptali İçin Kurulacak Talep
Ölümden sonra vekâletname ile yapılmış bir işlemin geçersizliği ileri sürülürken, talebin hangi hukuki sebebe dayandırıldığı sonucu belirler.
| Talep | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Tapu iptali ve tescil | Yetkisiz temsil ve yolsuz tescil | Taşınmaz terekeye döner |
| Tapu sicilinin düzeltilmesi | TMK m.1025 | Yolsuz tescil düzeltilir |
| Tazminat | Üçüncü kişi iyiniyetliyse | Bedel, işlemi yapandan istenir |
| Sebepsiz zenginleşme | Karşılıksız kazandırma hâlinde | Kazanımın iadesi |
| İhtiyati tedbir | Yeni devirleri önlemek için | Tapuya tedbir şerhi |
| Ceza şikâyeti | Sahtecilik iddiası varsa | Ayrı bir süreç olarak yürür |
Beşinci satır, dosyanın en acil adımıdır. Dava sürerken taşınmazın yeniden devredilmesi, iyiniyetli yeni bir kazanım doğurarak aynen iade talebini fiilen imkânsız kılabilir. Bu nedenle tedbir talebi, dava dilekçesiyle birlikte ve gerekçelendirilmiş olarak ileri sürülmelidir.
Benzer tablo için üçüncü kişiye satış ve iyiniyet rehberimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Vekâletname ölümle sona erer mi?
TBK m.513 uyarınca sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça sözleşme, vekilin veya vekâlet verenin ölümü, ehliyetini kaybetmesi ya da iflası ile kendiliğinden sona ermiş olur.
İstisnası var mı?
Aynı madde uyarınca sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılan hâllerde vekâlet sona ermeyebilir. Ayrıca aynı hükümde vekâletin sona ermesi vekâlet verenin menfaatlerini tehlikeye düşürüyorsa vekilin durumu düzenlenmiştir.
Vekil ölümü bilmiyorsa ne olur?
TBK m.514 uyarınca vekâletin sona erdiği, vekil tarafından öğrenilinceye kadar, vekilin bundan önceki işlemleri vekâlet veren veya halefleri bakımından geçerlidir. Bu, iyiniyetli vekili koruyan bir hükümdür.
Ölümü bilerek işlem yapılmışsa?
Vekâlet sona ermiş olduğundan yetkisiz temsil hükümleri gündeme gelir. Bu tür işlemler terekeye karşı kural olarak sonuç doğurmaz ve iptali istenebilir.
Tapuda yapılan devir ne olur?
Vefattan sonra sona ermiş vekâletnameyle yapılan tapu devri yolsuz tescil oluşturabilir. TMK m.1024 uyarınca yolsuz tescil nedeniyle hakkı zedelenen kişi tescilin düzeltilmesini isteyebilir.
Üçüncü kişi korunur mu?
TMK m.1023 uyarınca tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya başka bir aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur. Bu hâlde mirasçıların talebi tazminata dönüşebilir.
Bankadan çekilen para geri istenebilir mi?
Vekâlet sona erdikten sonra yapılan çekimler terekeye ait paranın alınması niteliğindedir. Vekilden hesap verme ve iade istenebilir; koşulları varsa banka bakımından da sorumluluk değerlendirilir.
Vekilin hesap verme borcu var mı?
TBK m.508 uyarınca vekil, vekâlet verenin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını vermek ve vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermekle yükümlüdür.
Bu borç mirasçılara karşı da sürer mi?
Vekâlet ilişkisinden doğan hesap verme borcu mal varlığına ilişkin olduğundan, mirasçılar bu talebi ileri sürebilir. Vekilin sorumluluğu ölümle ortadan kalkmaz.
Vekil mirasçılardan biriyse ne olur?
Aynı kurallar uygulanır. Mirasçı olması, sona ermiş vekâletnameyle işlem yapma yetkisi vermez ve hesap verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Vekilin ölümü hâlinde ne olur?
TBK m.515 uyarınca vekilin mirasçıları veya temsilcileri, durumu vekâlet verene bildirmek ve vekâlet verenin menfaatlerini korumak için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Vekâletname noterde iptal edilmeli mi?
Vekâlet ölümle kendiliğinden sona erdiğinden ayrıca azil gerekmez. Ancak kötüye kullanımı önlemek için ilgili kurumların bilgilendirilmesi uygulamada yararlıdır.
Sağlığında verilmiş vekâletname araştırılmalı mı?
Evet. Tereke araştırmasında noter kayıtları sorgulanarak miras bırakanın verdiği vekâletnameler ve bunlarla yapılan işlemler tespit edilmelidir.
Zamanaşımı süresi nedir?
Talebin niteliğine göre değişir. Hesap verme ve iade taleplerinde genel hükümler, tapu iptali ve tescil talebinde ilgili hükümler değerlendirilir.
Miras dosyanız için Ankara’dan hukuki destek
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
