Taşınmazınız kamulaştırıldı, mahkeme bedeli belirledi ve idare bu bedeli bir banka hesabına yatırdı. Peki bu parayı nasıl alacaksınız? Ya malik vefat etmişse, mirasçılar bedeli nasıl tahsil eder? Bu yazıda, kamulaştırma bedelinin bankadan fiilen çekilmesi sürecini sade bir dille açıklıyoruz.
Bedel Önce Bankaya Yatırılır
Konunun dayanağı 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesidir. Buna göre, taraflar anlaşamazsa mahkeme bedeli belirler ve bu bedelin mahkemece belirlenen bir banka hesabına yatırılması için idareye süre verir. Bedelin tamamı hemen hak sahibine ödenmez; uygulamada mülkiyet kesinleşinceye veya karar kesinleşinceye kadar bedel üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmak (faiz işletilmek) üzere bloke edilir ve kesinleşen karara göre hak sahibine ödenir.
Malik Bedeli Nasıl Alır?
Mahkeme, taşınmazın idare adına tesciline ve bedelin hak sahibine ödenmesine karar verdiğinde, bu karar hem tapu dairesine hem de paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. Hak sahibi malik, kimliğiyle bankaya başvurarak adına bloke edilen bedeli (varsa işlemiş faiziyle birlikte) tahsil edebilir. Uygulamada bu ödemeler çoğunlukla kamu bankaları, özellikle Ziraat Bankası aracılığıyla yapılır.
Malik Vefat Etmişse: Mirasçıların Durumu
Kamulaştırılan taşınmazın maliki vefat etmişse, bedel yasal mirasçılara geçer. Mirasçıların bedeli alabilmesi için mirasçı olduklarını resmen ispatlamaları gerekir; bunun yolu da veraset ilamı (mirasçılık belgesi) almaktır. Mirasçılar, veraset ilamı ile bankaya başvurarak kendilerine düşen hisse oranında ödeme talep eder. Banka kural olarak her mirasçıya hissesi oranında ayrı ayrı ödeme yapar. Mirasçı sayısı fazlaysa, düzenlenecek bir vekaletname ile tek bir kişinin tüm bedeli tahsil etmesi de mümkündür.
Üzerinde Haciz veya Şerh Varsa
Taşınmazın bedeli üzerinde dikkat edilmesi gereken durumlar olabilir. Taşınmaz üzerinde ipotek veya haciz bulunuyorsa ya da bedel üzerine mahkemece tedbir konmuşsa, bu paranın doğrudan çekilmesi mümkün olmayabilir; ilgili kısıtlama çözülünceye kadar para bloke kalabilir. Benzer şekilde, mülkiyet konusunda devam eden bir uyuşmazlık varsa, bedel uyuşmazlık sonuçlanıncaya kadar vadeli hesapta bekletilir ve sonuca göre hak sahibine ödenir.
Faiz Hakkı
Bedelin zamanında ödenmemesi veya sürecin uzaması hâlinde, malikin mağduriyetini önlemek için yasal faiz işletilir. Vadeli hesapta nemalandırma da bu amaca hizmet eder; böylece bekleme süresinde paranın değer kaybı bir ölçüde telafi edilir.
Tescil ile Ödeme Arasındaki Bağ
Sürecin mantığını anlamak hak kaybını önler. Kamulaştırmada bedelin bankaya yatırılması ile taşınmazın idare adına tescili birbirine bağlıdır: idare bedeli usulüne uygun yatırdığını belgelediğinde mahkeme hem tescile hem de ödemeye karar verir. Bu nedenle malik, bedelin yatırıldığına dair bilgiyi ve mahkemenin ödeme kararını takip etmelidir. Bankaya başvururken mahkeme kararının hangi dosya ve hangi taşınmaza ait olduğunu belirten bilgilerin hazır bulundurulması, işlemin hızlanmasını sağlar. Bloke bir bedelin serbest bırakılması ancak mahkemenin veya ilgili merciin yazısıyla mümkün olduğundan, eksik belgeyle yapılan başvurular gecikmeye yol açabilir.
Sonuç olarak, kamulaştırma bedeli mahkeme kararıyla bankaya yatırılır ve karar kesinleşince hak sahibine ödenir. Malik kimliğiyle, mirasçılar ise veraset ilamıyla hisseleri oranında bedeli tahsil eder. Haciz, şerh veya mülkiyet uyuşmazlığı gibi durumlarda süreç uzayabileceğinden, gerektiğinde hukuki destek almak yararına olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
