Bu sayfanın kapsamı
Malikin geri alma hakkı ve süreleri
Aynı konunun diğer yönleri için:
- Kamulaştırmadan Vazgeçme ve İdarenin İadesi — İdarenin vazgeçmesi ve iade
Kamulaştırmada geri alma hakkı, kamulaştırılan taşınmaza artık kamulaştırma amacı veya kamu yararı için ihtiyaç kalmaması hâlinde, mal sahibi veya mirasçılarının taşınmazı geri alabilmesidir. Mülkiyetin ancak kamu yararı sürdüğü sürece idarede kalması gerektiği ilkesine dayanan bu hak, 2942 sayılı Kanun’un 22 ve 23. maddelerinde düzenlenmiştir.
Kamulaştırılan taşınmazınız kullanılmadan atıl mı duruyor? Geri alma hakkınızı değerlendirelim.
Hukukçular Evi yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppGeri Alma Hakkı Nedir?
Kamulaştırma yalnızca kamu yararının bulunduğu hâllerde yapılabilir. Kamulaştırmadan sonra bu yarar ortadan kalkar ya da taşınmaz amacına uygun kullanılmazsa, kanun mülk sahibine taşınmazı geri alma imkânı tanır. İki ayrı düzenleme vardır: idarenin kendiliğinden ihtiyaç kalmadığını bildirdiği hâl (m. 22) ve taşınmazın belirli süre atıl bırakılması hâli (m. 23).
İdarenin Vazgeçmesi ve İade (m. 22)
Kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra taşınmaza kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir ihtiyaç kalmazsa, idare bu durumu 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre mal sahibi veya mirasçılarına duyurur. Bu duyuru üzerine ilgililer, aldıkları kamulaştırma bedelini, aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödeyerek taşınmazı geri alabilir. İade işlemi, kamulaştırmanın ve bedelin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşirse kamulaştırma bedelinin faizi alınmaz.
Atıl Bırakma ve Geri Alma (m. 23)
İdare ihtiyaç kalmadığını bildirmese bile mal sahibi harekete geçebilir. Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl içinde, kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaz ya da kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz olduğu gibi bırakılırsa, mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek taşınmazı geri alabilir. Bu geri alma hakkı, doğmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa düşer.
Şartlar ve Süreler
m. 23 kapsamındaki geri alma için kritik noktalar:
- 5 yıl bekleme + 1 yıl dava: hak, bedelin kesinleşmesinden 5 yıl geçmeden doğmaz; doğduktan sonra 1 yıl içinde kullanılmalıdır.
- Atıl kalma şartı: taşınmaz üzerinde kamulaştırma amacına uygun hiçbir işlem/tesisat yapılmamış ve kamu yararına tahsis edilmemiş olmalıdır; bunu ispat malike düşer.
- Bütün olarak değerlendirme: aynı amaçla birden fazla taşınmaz birlikte kamulaştırıldıysa, süre ve kullanım durumu taşınmazların tamamı birlikte değerlendirilir (m. 23/4).
- Kamu hizmetine özgülenme: taşınmaz örneğin bir kampüs veya yol içinde kamu hizmetine fiilen özgülenmişse geri alma hakkı doğmaz.
İdarenin Bildirmemesi veya Üçüncü Kişiye Satması
İdare, geri alma hakkını kullandırmadan taşınmazı üçüncü bir kişiye satarsa, mal sahibi uğradığı zararın (genellikle satış bedeli ile kendisine ödenen bedel arasındaki güncellenmiş farkın) tazminini talep edebilir. Anayasa Mahkemesi, idarenin m. 22’deki bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesini ve iade hakkını kullandırmamasını, Anayasa’nın 35. maddesindeki mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirmektedir; iade hakkına bağlı meşru beklenti de anayasal anlamda ‘mülk’ sayılır.
Görevli Mahkeme ve Hakkın Düşmesi
Geri alma ve buna bağlı tazminat davaları adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür. Önemle belirtmek gerekir ki, m. 23’te öngörülen 5 yıl ve 1 yıllık süreler geçtikten sonra, eski malik veya mirasçılar kamulaştırılan taşınmazda hakları bulunduğu iddiasıyla idareden herhangi bir sebeple hak, bedel veya tazminat talebinde bulunamaz ve dava açamaz. Bu nedenle süreler titizlikle takip edilmelidir.
İlgili Rehberler
Atıl kalan taşınmazınızı geri almak veya tazminat talebiniz için bir avukatla çalışın.
Hukukçular Evi yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp23. Maddenin Kurduğu Hak
Kamulaştırma, taşınmazın kamu yararına bir amaç için alınmasıdır. Amaç gerçekleşmezse taşınmazın idarede kalması için bir gerekçe de kalmaz. 23. madde bu düşünceyi malike bir hak olarak tanır:
Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl içinde, kamulaştırmayı yapan idarece veya 22 nci maddenin dördüncü fıkrası uyarınca devir veya tahsis yapılan idarece; kamulaştırma ve devir amacına uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaz veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz mal olduğu gibi bırakılırsa, mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek, taşınmaz malını geri alabilir.
Hükümden dört unsur çıkar:
- Başlangıç anı: kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihi. Ödeme tarihi veya tescil tarihi değil.
- Bekleme süresi: beş yıl.
- Şart: amaca uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmamış ya da taşınmaz kamu yararına bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek olduğu gibi bırakılmış olmalı.
- Karşılık: alınan bedelin, alındığı günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödenmesi.
Kritik Süre: Bir Yıl İçinde Kullanılmazsa Düşer
Maddenin ikinci fıkrası kısa ama belirleyicidir: doğmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmayan geri alma hakkı düşer.
Buradaki “doğması” ifadesi, beş yıllık sürenin dolduğu anı işaret eder. Yani takvim şöyledir: bedelin kesinleşmesinden itibaren beş yıl beklenir, bu süre içinde idare amaca uygun bir işlem yapmamışsa hak doğar ve doğduğu andan itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır.
| Aşama | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Bekleme | 5 yıl | Kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihi |
| Hakkın kullanılması | 1 yıl | Beş yıllık sürenin dolduğu, yani hakkın doğduğu tarih |
Bu iki sürenin toplamı altı yıldır ve ikisi de hak düşürücü niteliktedir. Bir yıllık sürenin kaçırılması, hakkın tamamen ortadan kalkması sonucunu doğurur.
Geri alma hakkı doğduktan bir yıl içinde kullanılmalıdır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Süreler Geçtikten Sonra Hiçbir Talep Yok
Maddenin üçüncü fıkrası, sürelerin kaçırılması hâlinde kapıyı tamamen kapatır: birinci ve ikinci fıkrada belirtilen süreler geçtikten sonra kamulaştırılan taşınmaz malda hakları bulunduğu iddiasıyla eski malikleri veya mirasçıları tarafından idareden herhangi bir sebeple hak, bedel veya tazminat talebinde bulunulamaz ve dava açılamaz.
Cümledeki “herhangi bir sebeple” ifadesi geniştir. Süre kaçırıldıktan sonra taşınmazın hâlâ boş durduğu, değerinin arttığı veya idarenin amacı gerçekleştirmediği gerekçeleriyle yeni bir talep ileri sürülemez.
Bu nedenle geri alma dosyalarında takvim takibi, kanunun herhangi bir başka alanındakinden daha kritiktir.
Birden Fazla Taşınmaz Birlikte Kamulaştırılmışsa
Büyük projelerde çok sayıda parsel aynı amaç için birlikte kamulaştırılır. Bu durumda değerlendirme parsel parsel yapılmaz. Maddenin dördüncü fıkrası şunu düzenler: aynı amacın gerçekleşmesi için birden fazla taşınmaz mal birlikte kamulaştırıldığı takdirde bu taşınmaz malların durumunun bir bütün oluşturduğu kabul edilerek yukarıdaki fıkralar buna göre uygulanır.
Pratik sonucu şudur: projenin bir bölümünde işlem yapılmışsa, kendi parselinde henüz bir şey yapılmamış olması tek başına geri alma hakkı doğurmayabilir. Değerlendirme, kamulaştırmanın bütünü üzerinden yapılır.
Hakkın Uygulanmadığı Hâller
Maddenin son fıkrası iki istisna getirir: özel kanunlarda bu maddenin uygulanmayacağına ilişkin hükümler saklıdır. 1164 sayılı Arsa Ofisi Kanununa dayanılarak yapılan kamulaştırmalarda ve bu Kanunun 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen hâllerde yapılacak kamulaştırmalarda bu madde hükmü uygulanmaz.
İkinci istisna geniş bir alanı kapsar. 3. maddenin ikinci fıkrası; Cumhurbaşkanınca kabul olunan büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla yapılacak kamulaştırmaları düzenler.
Dolayısıyla baraj, sulama, iskân, orman, kıyı ve turizm amaçlı kamulaştırmalarda geri alma hakkı doğmaz. Dosya açılmadan önce kamulaştırmanın hangi amaca dayandığının belirlenmesi bu nedenle ilk adımdır.
22. Madde ile İlişkisi: İki Ayrı Yol
Geri alma konusu iki maddede düzenlenmiştir ve bunlar farklı hâlleri karşılar.
| 22. madde | 23. madde | |
|---|---|---|
| Kim harekete geçer | İdare — ihtiyaç kalmadığını duyurur | Malik — süre dolunca talep eder |
| Şart | Kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik ihtiyaca tahsis lüzumu kalmaması | 5 yıl içinde amaca uygun hiçbir işlem yapılmaması |
| Süre | Duyurma üzerine 3 ay içinde ödeyerek geri alma | Hak doğduktan sonra 1 yıl |
| Faiz kolaylığı | İade, kesinleşmeden sonra 1 yıl içinde gerçekleşirse bedelin faizi alınmaz | Kanuni faiz ödenir |
| Üst sınır | Kesinleşmeden itibaren 5 yıl geçmişse madde uygulanmaz | — |
22. maddede bir bağlantı kuralı da vardır: bu madde hükümlerine göre taşınmaz malı geri almayı kabul etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının 23 üncü maddeye göre geri alma hakları da düşer. Yani idarenin iade teklifini reddeden malik, sonradan 23. maddeye dayanamaz.
Aynı maddede bir öncelik kuralı daha bulunur: kamulaştırılan taşınmaza, kamulaştırmayı yapan idare dışında başka bir idare kamulaştırma yoluyla gerçekleştirebileceği bir kamu hizmeti amacıyla istekliyse, geri alma hükmü uygulanmayarak 30. maddeye göre idareler arası devir yapılır.
Geri Alırken Yapının Durumu
Taşınmaz geri alınırken üzerindeki yapı ve dikili varlıkların yok olmuş olması ihtimali 24. maddede düzenlenmiştir: 21, 22 ve 23 üncü maddeler uyarınca kamulaştırılmasından vazgeçilen veya geri alınan taşınmaz mal üzerindeki bina, sabit tesisler ve ekili dikili şeyler yıkılmış, sökülmüş veya harap olmuş ise, taşınmaz malın geri alınmasında mal sahibi veya mirasçısı, kamulaştırma tarihindeki değerine göre farkının, ödeyeceği kamulaştırma bedelinden düşülmesini isteyebilir.
Bu, geri alma bedelini doğrudan azaltan bir kalemdir ve talep edilmediğinde kendiliğinden uygulanmaz. Kamulaştırma tarihinde taşınmaz üzerinde ne olduğunun belgelenmesi bu nedenle önemlidir.
Maddenin son fıkrası uyarınca bu madde ile 21, 22 ve 23 üncü maddelerin uygulamasından doğacak anlaşmazlıklar adli yargıda çözümlenir.
Devir Amacı Dışında Kullanımda Geri Alma
Taşınmaz idareler arası devirle el değiştirmişse ayrı bir geri alma sebebi daha doğar. 30. madde şunu düzenler: devir alınan taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, devir amacı veya devreden idarenin izni dışında başkaca bir kamusal amaçla kullanılamaz. Aksi takdirde devreden idare, 23 üncü madde uyarınca taşınmaz malı geri alabilir. Bu husus tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh verilir.
Burada geri alma hakkı malikte değil, devreden idarededir. Ancak beyanlar hanesindeki şerh, taşınmazın hukuki durumunu araştıran herkes için görünür bir uyarıdır.
Dosya Kurulurken
- Kamulaştırmanın amacı belirlenmelidir. 3. maddenin ikinci fıkrası kapsamındaki bir amaç varsa geri alma hakkı doğmaz.
- Bedelin kesinleşme tarihi belgelenmelidir; beş yıl bu tarihten işler.
- Taşınmazın mevcut durumu tespit edilmelidir. Amaca uygun bir işlem veya tesisat yapılmış mı, taşınmaz olduğu gibi mi bırakılmış?
- Aynı amaçla başka parseller de kamulaştırılmış mı? Değerlendirme bütün üzerinden yapılır.
- Bir yıllık süre takvime yazılmalıdır. Hak doğduktan sonra bu sürede kullanılmazsa düşer.
- Ödenecek tutar hesaplanmalıdır: alınan bedel artı alındığı günden itibaren kanuni faiz, eksi 24. madde kapsamındaki değer kaybı.
Geri Alma Davasında İspat Yükü
Geri alma davasında tartışmanın merkezi tek bir soruda toplanır: idare, beş yıl içinde kamulaştırma ve devir amacına uygun bir işlem veya tesisat yapmış mıdır?
Bu soru iki farklı olguyla cevaplanır. Birincisi işlem: proje onayı, ihale, ruhsat, tahsis kararı gibi idari adımlar. İkincisi tesisat: taşınmaz üzerinde fiilen yapılan inşaat, altyapı veya tesis.
Kanun ayrıca üçüncü bir ihtimali de kapsar: taşınmazın kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek olduğu gibi bırakılması. Yani üzerinde hiçbir şey yapılmamış olsa bile, taşınmaz bir kamu ihtiyacına tahsis edilmişse geri alma şartı gerçekleşmemiş olabilir.
Bu nedenle dosyada toplanması gereken deliller şunlardır: taşınmazın güncel fiilî durumunu gösteren keşif ve fotoğraflar; idarenin taşınmaza ilişkin işlem dosyası; imar planındaki durumu; ve varsa tahsis kararları.
Ödenecek Tutarın Hesabı
Geri alma, taşınmazın bedelsiz iadesi değildir. Malik, kamulaştırma bedelini aldığı günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödemek zorundadır.
Hesabın üç kalemi vardır:
- Alınan kamulaştırma bedeli. Ödeme tarihi ve tutarı banka kayıtlarıyla belgelenmelidir.
- Kanuni faiz. Bedelin alındığı günden itibaren işler.
- 24. madde indirimi. Taşınmaz üzerindeki bina, sabit tesisler ve ekili dikili şeyler yıkılmış, sökülmüş veya harap olmuşsa, mal sahibi kamulaştırma tarihindeki değerine göre farkının ödeyeceği bedelden düşülmesini isteyebilir.
Üçüncü kalem talep edilmediğinde kendiliğinden uygulanmaz. Kamulaştırma tarihinde taşınmaz üzerinde ne bulunduğunun belgelenmesi bu nedenle önemlidir; kamulaştırma dosyasındaki bilirkişi raporu bu tespit için birincil kaynaktır.
Mirasçılar Bakımından Durum
23. madde hakkı yalnızca eski malike değil, mal sahibi veya mirasçılarına tanır. Aynı ifade 22. maddede de kullanılmıştır.
Bu, kamulaştırmadan yıllar sonra doğan bir hakkın mirasçılar tarafından da kullanılabilmesini sağlar. Ancak süreler mirasçılar bakımından yeniden işlemeye başlamaz; beş yıllık bekleme ve bir yıllık kullanma süreleri, murisin durumuna göre hesaplanır.
Mirasçıların dosya açarken hazırlaması gerekenler: mirasçılık belgesi, murisin kamulaştırma bedelini aldığına dair kayıtlar ve bedelin kesinleşme tarihini gösteren mahkeme kararı.
Sık Yapılan Dört Hata
- Süreyi ödeme tarihinden saymak. Beş yıllık süre, bedelin ödendiği tarihten değil kesinleştiği tarihten işler.
- Bir yıllık süreyi kaçırmak. Hak, doğduğu andan itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa düşer ve sonrasında hiçbir talep ileri sürülemez.
- Kamulaştırmanın amacını kontrol etmemek. 3. maddenin ikinci fıkrası kapsamındaki projelerde geri alma hakkı hiç doğmaz.
- İdarenin iade teklifini reddetmek. 22. madde uyarınca teklifi kabul etmeyenlerin 23. maddeye göre geri alma hakları da düşer.
Geri Alma ile Kamulaştırmasız El Atma Karıştırılmamalı
Geri alma hakkı, usulüne uygun tamamlanmış bir kamulaştırmanın amacına ulaşmaması hâlinde doğar. Kamulaştırmasız el atma ise hiç kamulaştırma yapılmadan veya işlemler tamamlanmadan taşınmaza el konulmasıdır.
Ayrım pratikte şu sonucu doğurur: geri almada malik bedeli kanuni faiziyle geri öder ve taşınmazı alır; el atmada ise malik taşınmazı vermiş sayılır ve bedelini talep eder. Yani biri parayı geri verip malı almak, diğeri malı verip parayı almaktır.
Dosya açılmadan önce sorulacak soru şudur: ortada tamamlanmış ve bedeli kesinleşmiş bir kamulaştırma var mı? Varsa 23. madde yolu, yoksa el atma rejimi işler.
Geri alma hakkınız için görüşelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Geçmiş Dosyalara Uygulama: Geçici 8 ve Geçici 9. Maddeler
Geri alma hakkına ilişkin hükümler zaman içinde değiştiği için, hangi kuralın hangi dosyaya uygulanacağı ayrı bir sorundur. Kanun bu sorunu iki geçici maddeyle çözmüştür ve her ikisi de aynı ölçütü benimser: kesinleşmemiş davalarda yeni hüküm uygulanır.
| Madde | İlgili olduğu kural | Uygulama alanı |
|---|---|---|
| Geçici m.8 | 22. maddenin birinci fıkrasının son cümlesi | Yürürlükten önceki kamulaştırmalar nedeniyle açılan ve henüz kesinleşmemiş davalar |
| Geçici m.9 | 23. maddenin üçüncü fıkrası | Yürürlükten önceki kamulaştırmalar nedeniyle açılan ve kesinleşmemiş davalar |
| Geçici m.9 ek | Yargılama gideri | Bu madde nedeniyle reddedilen davaların yargılama giderleri davalı idarece ödenir |
| Geçici m.3 | 22. madde uygulaması | Kesinleşmesi dört yılı tamamlamış eski dosyalarda idarelere iki yıllık ek süre |
| Geçici m.1 | Genel geçiş | Kesin hükme bağlanmamış davalarda bu Kanun hükümleri uygulanır |
Yirmi ikinci maddenin birinci fıkrasının son cümlesi, iade işleminin kamulaştırmanın ve bedelin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşmesi hâlinde kamulaştırma bedelinin faizinin alınmayacağını öngörür. Yirmi üçüncü maddenin üçüncü fıkrası ise sürelerin geçmesinden sonra eski malik veya mirasçıların hiçbir sebeple hak, bedel veya tazminat talebinde bulunamayacağını ve dava açamayacağını hükme bağlar. Geçici 8 ve 9. maddeler, bu iki kuralın derdest dosyalara da uygulanmasını sağlar.
Geçici 1. madde bir usul güvencesi içerir. Kanunun yürürlüğünden önce açılmış ve kesin hükme bağlanmamış davalarda yeni hükümler uygulanır; ancak bu değişik hükümlerin uygulanması nedeniyle haksız çıkan tarafa harç, yargılama gideri ve avukatlık ücreti yükletilemez. Kanun değişikliği yüzünden davası reddedilen malik, karşı yan vekâlet ücretiyle karşılaşmamalıdır; bu husus kararda gözden kaçarsa kanun yolunda ayrıca ileri sürülmelidir.
İdarenin Tek Taraflı Vazgeçmesi ve Gider Sorumluluğu
Geri alma hakkı, idarenin vazgeçmesinden farklıdır. Yirmi birinci madde, idarenin kamulaştırmanın her safhasında, kamulaştırma kararı veren ve onaylayan yetkili merciin kararıyla kamulaştırmadan kısmen veya tamamen tek taraflı vazgeçebileceğini düzenler.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Zamanı | Kamulaştırmanın her safhasında mümkündür |
| Yetki | Kamulaştırma kararını veren ve onaylayan merciin kararı gerekir |
| Kapsam | Kısmen veya tamamen vazgeçilebilir |
| Dava sırasında | Dava giderleri ile harç idareye yükletilir |
| Vekâlet ücreti | Harcanan emek ve işin önemi gözetilerek mahkemece maktuen takdir edilir |
Vazgeçme hâlinde taşınmaz zaten malikte kaldığı için geri alma bedeli ödenmesi söz konusu olmaz. Buna karşılık yirmi ikinci madde kapsamındaki iade, kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra gündeme gelir ve alınan bedelin kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödenmesini gerektirir. İki kurumu ayıran çizgi, kamulaştırmanın kesinleşip kesinleşmediğidir.
Ayrıntılar için kamulaştırma nedir ve bedelin ödenmesi ve faiz rehberlerimize bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kamulaştırmada geri alma hakkı nedir?
Kamulaştırılan taşınmaza artık kamulaştırma amacı veya kamu yararı için ihtiyaç kalmaması hâlinde, mal sahibi veya mirasçılarının taşınmazı geri alabilmesidir. 2942 sayılı Kanun’un 22 ve 23. maddelerinde düzenlenmiştir.
Taşınmazı geri almak için kaç yıl beklemek gerekir?
m. 23’e göre, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren 5 yıl içinde taşınmaz amacına uygun kullanılmaz ve atıl bırakılırsa geri alma hakkı doğar. Bu hak doğduktan sonra 1 yıl içinde kullanılmazsa düşer.
Geri alırken ne kadar ödemem gerekir?
Aldığınız kamulaştırma bedelini, aldığınız günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödemeniz gerekir. m. 22 kapsamında iade, kesinleşmeden sonra 1 yıl içinde gerçekleşirse faiz alınmaz.
İdare taşınmazı başkasına satarsa ne yapabilirim?
İdare geri alma hakkını kullandırmadan taşınmazı üçüncü kişiye satarsa, satış bedeli ile size ödenen bedel arasındaki güncellenmiş farkı tazminat olarak talep edebilirsiniz. AYM, bu durumu mülkiyet hakkı ihlali sayar.
Geri alma davası hangi mahkemede açılır?
Geri alma ve buna bağlı tazminat davaları adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Süreler geçerse hakkım tamamen kaybolur mu?
Evet. m. 23’teki 5 yıl ve 1 yıllık süreler geçtikten sonra eski malik veya mirasçılar idareden hak, bedel veya tazminat talebinde bulunamaz ve dava açamaz. Bu nedenle süreler dikkatle izlenmelidir.
Kamulaştırılan taşınmazı ne zaman geri alabilirim?
23. madde uyarınca kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde amaca uygun hiçbir işlem veya tesisat yapılmaz ya da taşınmaz kamu yararına bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek olduğu gibi bırakılırsa geri alma hakkı doğar.
Geri alma hakkı ne kadar sürede kullanılmalı?
Doğmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmayan geri alma hakkı düşer.
Ne kadar ödeyerek geri alabilirim?
Kamulaştırma bedelini aldığınız günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek geri alabilirsiniz.
Süreler geçtikten sonra tazminat isteyebilir miyim?
Hayır. 23. maddenin üçüncü fıkrası, süreler geçtikten sonra eski malikler veya mirasçıları tarafından idareden herhangi bir sebeple hak, bedel veya tazminat talebinde bulunulamayacağını ve dava açılamayacağını düzenler.
Baraj için kamulaştırılan taşınmazda geri alma hakkı var mı?
23. maddenin son fıkrası uyarınca 3. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen hâllerde yapılacak kamulaştırmalarda bu madde uygulanmaz; büyük enerji ve sulama projeleri bu kapsamdadır.
İdarenin iade teklifini reddedersem sonra geri alabilir miyim?
Hayır. 22. madde uyarınca taşınmazı geri almayı kabul etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının 23. maddeye göre geri alma hakları da düşer.
Geri alırken yıkılmış yapının değeri ne olur?
24. madde uyarınca bina, sabit tesisler ve ekili dikili şeyler yıkılmış, sökülmüş veya harap olmuşsa mal sahibi, kamulaştırma tarihindeki değerine göre farkının ödeyeceği bedelden düşülmesini isteyebilir.
Beş yıllık süre hangi tarihten başlar?
23. madde uyarınca süre, kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihinden itibaren işler; ödeme tarihi veya tescil tarihi esas alınmaz.
Mirasçılar geri alma hakkını kullanabilir mi?
Evet. 23. madde hakkı mal sahibi veya mirasçılarına tanır; ancak süreler mirasçılar bakımından yeniden işlemeye başlamaz.
Geri alırken ne kadar ödeyeceğim?
Alınan kamulaştırma bedeli ile bu bedelin alındığı günden itibaren işleyecek kanuni faiz ödenir; 24. madde kapsamındaki değer kaybı talep edilirse bu tutardan düşülür.
Geri alma hakkı ile kamulaştırmasız el atma aynı şey mi?
Hayır. Geri alma hakkı usulüne uygun tamamlanmış bir kamulaştırmanın amacına ulaşmaması hâlinde doğar ve malik bedeli faiziyle geri ödeyerek taşınmazı alır; kamulaştırmasız el atmada ise kamulaştırma hiç yapılmamış veya tamamlanmamıştır ve malik bedelini talep eder.
