Kamulaştırmada Taşınmazın Teslimi ve Tahliyesi

Usulüne uygun bir kamulaştırmada, bedel belirlenip ödendikten sonra taşınmaz idare adına tescil edilir ve malik tarafından idareye teslim edilir; bu süreç 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nda düzenlenmiştir. Bu rehberde, kamulaştırmada taşınmazın teslimi, tahliyesi ve tescili sürecini açıklıyoruz.

Kamulaştırma ve Taşınmazın İdareye Geçişi

Kamulaştırma, kamu yararının gerektirdiği hâllerde, idarenin özel mülkiyetteki bir taşınmazı bedelini ödeyerek kamu hizmetine özgülemesidir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, bu sürecin usul ve esaslarını düzenler. Kamulaştırmanın tamamlanması ve taşınmazın idareye geçmesi için temel adım, bedelin belirlenmesi, ödenmesi (veya bloke edilmesi) ve taşınmazın idare adına tapuya tescilidir.

Bedel Tespiti ve Tescil Davası (m.10)

İdare, malikle satın alma usulüyle (pazarlıkla) anlaşamazsa, 2942 sayılı Kanun’un 10. maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesinde “kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil” davası açar. Mahkeme, bilirkişi incelemesiyle taşınmazın gerçek değerini (kamulaştırma bedelini) tespit eder. Tespit edilen bedelin idare tarafından malik adına bankaya bloke edilmesi (yatırılması) üzerine, mahkeme taşınmazın idare adına tesciline karar verir. Tescil ile taşınmazın mülkiyeti idareye geçer.

Taşınmazın Teslimi ve Tahliyesi

Kamulaştırma bedeli ödenip taşınmaz idare adına tescil edildikten sonra, taşınmazın malik (veya zilyet/kiracı) tarafından boşaltılarak idareye teslim edilmesi gerekir. Taşınmaz üzerinde kiracı veya başka bir kullanan varsa, onların da tahliyesi gündeme gelir. Malik veya kullananlar taşınmazı kendiliğinden boşaltmazsa, idare, mülkiyeti kazanmış malik sıfatıyla taşınmazın tahliyesini ve teslimini sağlamak için yasal yollara (icra yoluyla tahliye dâhil) başvurabilir.

Acele Kamulaştırma (m.27)

Bazı hâllerde (örneğin ülke savunması, olağanüstü durumlar veya Cumhurbaşkanı kararıyla aceleliğine karar verilen işlerde), 2942 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırma yoluna başvurulur. Bu usulde, mahkemece taşınmaza el koyma için gereken bedel hızlıca tespit edilir ve idare, kesin bedel tespiti tamamlanmadan önce taşınmaza el koyabilir. Acele kamulaştırma, normal sürecin istisnasıdır ve dar şartlara tabidir.

Malikin Hakları ve Bedele İtiraz

Kamulaştırma sürecinde malik haklarını koruyabilir. Mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu düşünen malik, bedel tespitine karşı kanun yollarına (istinaf, temyiz) başvurabilir. Ayrıca kamulaştırma işleminin kendisinin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, idari yargıda kamulaştırma işleminin iptali davası açılabilir; bu durumda bedel tespiti ve tescil davası ile iptal davası arasındaki ilişki de önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular