Kamu ihalesi en düşük fiyata değil, ekonomik açıdan en avantajlı teklife verilir. 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesine göre bu teklif ya yalnızca fiyata göre ya da fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlenir; fiyat dışı unsur kullanılacaksa parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ihale dokümanında önceden gösterilir. 15/6/2024’ten beri yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısına eşit veya üzerinde olan birim fiyatlı yapım işlerinde fiyat dışı unsur kullanılması zorunludur ve puanlama Kamu İhale Genel Tebliğindeki 100 puanlık sisteme göre yapılır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.5, 8, 12, 40, 55, 56 ve 63; Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.59, 60, 61, 62 ve 64; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.60, 61, 62 ve 63; Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.41, 60, 61, 62, 63 ve 64; Kamu İhalelerine Karşı Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmelik m.6 ve 7; Kamu İhale Genel Tebliği m.53.3, 62.6, 70.1-70.2 ve 75.5-75.6 (18/5/2024 ve 9/4/2026 tarihli değişiklikler dahil); Kamu İhale Tebliği (No: 2026/1).
Yazı 20 Ekim 2026 tarihli mevzuat metinlerine göre yeniden hazırlanmıştır. Teklifin aşırı düşük olup olmadığının sorgulanması için aşırı düşük teklif ve açıklama, numune ve demonstrasyon için numune ve demonstrasyon değerlendirmesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kanunun Ölçüsü: 4734 m.40
Kanuna göre 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Fiyat dışındaki unsurların da dikkate alınacağı ihalelerde bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ihale dokümanında belirlenir (m.40/1-2).
Bu düzenlemenin iki sonucu vardır. Birincisi, değerlendirme ancak 37 ve 38 inci maddelerdeki aşamalardan sonra yapılır: önce belgeler, yeterlik, teklifin dokümana uygunluğu ve aritmetik hata incelenir, gerekiyorsa aşırı düşük teklif sorgulaması yapılır; ekonomik açıdan en avantajlı teklif yalnızca geçerli teklifler arasından belirlenir. İkincisi, değerlendirme ölçütü sonradan belirlenemez. Dokümanda yazılı olmayan bir unsur veya ağırlık değerlendirmede kullanılamaz.
İki değerlendirme modeli
| Konu | Sadece fiyat esası | Fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar |
|---|---|---|
| Kazanan | En düşük geçerli teklif | Toplam değerlendirmede en yüksek puanı veya en düşük değerlendirilmiş bedeli alan teklif |
| Ön şart | Yok | Unsurlar, parasal değer veya ağırlıklar, hesaplama yöntemi ve sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça yazılı |
| Gerekçe | Gerekmez | Düzenlemeyi yapan birim gerekçeli açıklama belgesi hazırlar; belge ihale onay belgesine eklenir |
| Eşitlik hâli | Yönetmeliklerdeki eşitlik kriterleri uygulanır | Önce fiyat teklifi düşük olan, sonra unsurların öncelik sırası |
| Dayanak | 4734 m.40; Mal Yön. m.59, 62/1 | 4734 m.40/2; Mal Yön. m.60; Hizmet Yön. m.61; Yapım Yön. m.62 |
Fiyat Dışı Unsur Nasıl Belirlenir?
Üç uygulama yönetmeliği fiyat dışı unsurları aynı çerçevede düzenler. İhale konusunun özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir; yapım işlerinde bunlara “süre” de eklenmiştir. Fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve değerlendirme için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir; düzenlemeyi yapan birim veya görevliler gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlar ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır (Mal Yön. m.60; Hizmet Yön. m.61; Yapım Yön. m.62).
Yönetmeliklerin karşılaştırması
| Kural | Mal alımı | Hizmet alımı | Yapım işi |
|---|---|---|---|
| Örnek unsurlar | İşletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite, teknik değer | Aynı | Aynı unsurlar ve süre |
| Belgeler | Belge ve/veya numune | Belgeler | Belgeler |
| Marka ve model | Rekabeti sınırlayıcı şekilde belirlenemez | Rekabeti sınırlayıcı şekilde belirlenemez | Rekabeti ortadan kaldırıcı şekilde belirlenemez |
| Yeterlik ile ilişkisi | Ekonomik ve malî yeterlik kriterleri ile iş deneyim belgesi fiyat dışı unsur olamaz | Ayrıca düzenlenmemiş | Kendi malı makine ve ekipman yeterlik kriteri olamaz, fiyat dışı unsur olabilir |
| Madde | m.60 | m.61 | m.41, 62 |
Mal alımlarında yeterlik ile fiyat dışı unsurun ayrımı açıkça çizilmiştir: ekonomik ve malî yeterlik kriterleri ile iş deneyim belgesi fiyat dışı unsur olarak öngörülemez (Mal Yön. m.60/3). Kanun da teknik şartnamelerde belirli bir marka, model, patent, menşe veya ürünün belirtilemeyeceğini ve teknik kriterlerin rekabeti engelleyici hususlar içermeyeceğini düzenler (m.12). Fiyat dışı unsurlar bu ilkelerin dolanılması için kullanılamaz; idarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde rekabeti ve eşit muameleyi sağlama yükümlülüğü fiyat dışı unsurlar için de geçerlidir (m.5).
Yapım İşlerinde 2024 Zorunluluğu
18/5/2024 tarihli değişiklikle Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61 inci maddesine iki fıkra eklenmiş ve 15/6/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ve birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen işlerde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlenmesi zorunludur (m.61/2). Fiyat dışı unsurların kullanıldığı ihalelerde fiyat ve fiyat dışı unsurlar puanlanır; fiyat puanlamasında en düşük geçerli teklif tutarı veya sınır değer ya da bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı kullanılır (m.61/3).
2026 yılında yapım işleri için eşik değer 686.924.429 TL’dir (Kamu İhale Tebliği 2026/1). Bu tutarın yarısı 343.462.214,50 TL’dir; yaklaşık maliyeti bu tutar ve üzerindeki birim fiyatlı yapım ihalelerinde fiyat dışı unsur kullanılması zorunludur. Aynı tutar, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin açıklama istenerek değerlendirilmesinin zorunlu olduğu sınırdır; bu sınıra ilişkin ibare de 18/5/2024 değişikliğiyle düzenlenmiştir (Yapım Yön. m.60/3).
Yapım işlerinde fiyat dışı unsurlar (KİGT m.53.3.4)
| Bent | Unsur | Puan kuralı |
|---|---|---|
| (a) | Son beş yılda kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilmemiş olması | Azami 5 puan |
| (b) | Son beş yılda 4735 m.16’ya göre devredilmemiş ve yükleniciden kaynaklanan nedenlerle feshedilmemiş sözleşmeler | Azami 5 puan |
| (c) | Aynı idareyle imzalanan sözleşmelerin son beş yılda süresinde bitirilmiş olması | Azami 5 puan |
| (ç) | Tesis, makine, teçhizat ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması | Yapım Yön. m.41; toplam puan içindeki ağırlığı yüzde biri geçemez |
| (d) | Yapım işleri cirosunun toplam ciroya oranı | Azami 5 puan |
| (e) | İsteklinin faaliyet süresini gösteren genel deneyimi | Azami 5 puan |
| (f) | Belli istekliler arasında ihalede tip ön yeterlik şartnamesinin 7.9 uncu maddesindeki puanlama kriterleri | Azami 5 puan |
| (g) | İdareye karşı devam eden yapım işlerinin sayı ve/veya tutarının düşük olması | Azami 5 puan |
| (ğ) | Teklif ile yaklaşık maliyet yapısının bileşenler itibarıyla uyumu | Birim fiyatlı işlerde zorunlu; asgari puanı fiyat dışı puanın yarısının altında olamaz |
| (h) | İş kalemlerinin belirli miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olması | Azami 5 puan |
Genel Tebliğe göre fiyat ve fiyat dışı unsurlar dahil toplam değerlendirme puanı yüz tam puan üzerinden hesaplanır; fiyat dışı unsurlar Kanunun 5 inci maddesindeki ilkelere aykırı olmayacak şekilde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenir ve parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir (KİGT m.53.3.1-53.3.3). Ekonomik ve malî kapasiteye ilişkin unsurlarda yasal süresinde verilen beyannameler dışındaki düzeltme beyannameleri dikkate alınmaz (m.53.3.4).
9/4/2026 tarihli ve 33219 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle (ğ) bendindeki unsurun puanlanmasına açıklık getirilmiştir. İş kaleminin yaklaşık maliyetteki ağırlık oranı dikkate alınarak ihale dokümanında asgari ve azami oranlar belirlenir ve iş kaleminin istekli teklifindeki ağırlık oranı bu oranlar arasında kalırsa puan verilir. Puanlama, iş kaleminin teklifteki ağırlığının yaklaşık maliyetteki ağırlığın belli yüzdeleri arasında olması şeklinde düzenlenemez. Tebliğdeki örnekte yaklaşık maliyetteki ağırlığı yüzde otuz olan bir iş kalemi için “yaklaşık maliyetteki ağırlığın yüzde doksanı ile yüzde yüz onu arası” şeklinde düzenleme yapılamayacağı, ancak “yüzde yirmi yedi ile yüzde otuz üç arası” şeklinde mutlak oranlarla düzenleme yapılabileceği gösterilmiştir (KİGT m.53.3.4).
Fiyat Puanının Hesaplanması
Puanlamada asgari ve azami değerler arasında kalan ara değerler için doğrusal orantı yapılır. İş ortaklığının puanı, her ortağın puanının ortaklık oranıyla çarpımlarının toplamıdır; kendi malı makine unsurunda ise ortaklardan birinin veya birkaçının kriteri sağlaması yeterlidir (KİGT m.53.3.5). Teklif fiyatı puanlaması, en düşük geçerli teklif tutarı veya sınır değer ya da bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı referans değer alınarak yapılabilir; referans değere, toplam puan 100 olmak kaydıyla yapım işlerinde 50’den az olmamak üzere dokümanda belirlenen tam puan verilir.
Genel Tebliğdeki fiyat puanı formülü (KİGT m.53.3.5)
| Sembol | Anlamı |
|---|---|
| TP = Ptam − Pfark | İsteklinin teklif puanı |
| Pfark = |RD − TF| × Ptam / RD | Referans değer ile teklif fiyatı arasındaki farkın mutlak değerine göre düşülen puan |
| RD | Referans değer: en düşük geçerli teklif, sınır değer veya sınır değerin üzerindeki ilk geçerli teklif |
| TF | İsteklinin teklif fiyatı |
| Ptam | Referans değere verilen tam puan (yapımda en az 50) |
Formül mutlak değerle çalıştığından referans değerin altında kalan teklif de puan kaybeder. Tebliğdeki örnekte fiyat puanı 50 tam puan üzerinden hesaplanmakta ve referans değer sınır değerin üzerindeki ilk geçerli teklif olan 100.000.000 TL’dir. 110.000.000 TL’lik teklif için Pfark = 10.000.000 × 50 / 100.000.000 = 5 ve TP = 45 olur. Sınır değerin altındaki 90.000.000 TL’lik geçerli teklif de aynı hesapla 45 puan alır. Bu nedenle bu yöntemin kullanıldığı ihalelerde en düşük teklif, otomatik olarak en yüksek fiyat puanını almaz.
Yemek Hizmeti ve Mal Alımında Özel Kurallar
18/5/2024 tarihli değişiklikle yemek hizmeti alımlarına özgü bir fiyat dışı unsur listesi Genel Tebliğe eklenmiştir. Yemek hizmeti alımı ihalelerinde Hizmet Yönetmeliğinin 61 inci maddesindeki unsurlara ek olarak; son beş yılda yasaklama kararı verilmemiş olması, son beş yılda sözleşmelerin devredilmemiş ve yükleniciden kaynaklanan nedenlerle feshedilmemiş olması, tesis ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması, hizmet işleri cirosunun toplam ciroya oranı, faaliyet süresini gösteren genel deneyim ve idareye karşı devam eden hizmet işlerinin sayı ve/veya tutarının düşük olması fiyat dışı unsur olarak kullanılabilir. Kendi malı ekipman unsurunda Hizmet Yönetmeliğinin 41 inci maddesi uygulanır; diğer unsurların her biri için azami 10 puan verilir (KİGT m.75.5). Bu ihalelerde referans değere verilecek tam puan 75’ten az olamaz (KİGT m.75.6).
Mal alımlarında ise Kanun kapsamındaki idarelerin katıldıkları ihalelerde bizzat ürettikleri malları teklif etmeleri fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir. Bu unsurun toplam değerlendirme puanı içindeki ağırlığı yüzde biri geçemez; Kurum bu oranı azaltmaya, yüzde beşe kadar artırmaya veya alım konusuna göre farklılaştırmaya yetkilidir ve malın idarece üretildiğini gösteren belgelerin teklifle birlikte sunulması zorunludur (KİGT m.62.6).
Yerli İstekli ve Yerli Malı Fiyat Avantajı ile Sıralama
İhale dokümanında Kanunun 63 üncü maddesine göre yerli istekliler lehine fiyat avantajı sağlanacağı belirtilen ihalelerde, bu avantaj da uygulanarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenir (m.40/3). Fiyat dışı unsurlar ile fiyat avantajı birlikte uygulanıyorsa sıra önemlidir.
Fiyat avantajı ve fiyat dışı unsurların birlikte uygulanması
| Alım | Avantaj | Uygulama sırası | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Mal alımı | Yerli malı teklif eden lehine yüzde 15’e kadar; Kurumun yıllık orta ve yüksek teknolojili ürünler listesindeki mallarda ve yerli yazılımda yüzde 15 zorunlu | Önce fiyat dışı unsurlarla değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur, sonra avantaj uygulanır; birbirini tamamlayan kalemlerin aynı kısımda olduğu ihalede önce avantaj uygulanır | Mal Yön. m.61/1-6 |
| Hizmet alımı | Yerli istekli lehine yüzde 15’e kadar; yabancı ortaklı ortak girişimler yararlanamaz | Önce fiyat dışı unsurlar, sonra fiyat avantajı | Hizmet Yön. m.62 |
| Yapım işi | Yerli istekli lehine yüzde 15’e kadar; yabancı ortaklı ortak girişimler yararlanamaz | Önce fiyat dışı unsurlar, sonra fiyat avantajı | Yapım Yön. m.63 |
Mal alımlarında teklif edilen malın yerli malı olduğu, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre düzenlenen yerli malı belgesiyle belgelendirilir (Mal Yön. m.61/7). Ayrıntı için yerli istekli ve fiyat avantajı yazımıza bakabilirsiniz.
Tekliflerin Eşitliği
Kanuna göre en düşük fiyatın ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirildiği ihalelerde birden fazla istekli aynı fiyatı teklif etmiş ve bunlar ekonomik açıdan en avantajlı teklif ise, fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak ihale sonuçlandırılır (m.40/4). Yönetmelikler bu eşitlik hâlini farklı kriterlerle çözer.
Eşit tekliflerde uygulanacak kriterler
| Alım | Sadece fiyat esaslı ihalede | Fiyat dışı unsurlu ihalede |
|---|---|---|
| Mal alımı | İdari şartnamede öncelik sırasıyla fiyat dışı unsurlar, yerli malı ve iş deneyim belge tutarı; iş deneyim belge tutarının kriter olarak düzenlenmesi her ihalede zorunlu; elektronik eksiltmede kura (m.62/1) | Fiyat teklifi düşük olan; sonra unsurların öncelik sırası; sonra yerli malı; sonra iş deneyim belge tutarı (m.62/2) |
| Hizmet alımı | Puanlama: istekli (iş deneyim belgesi yarıdan fazla hisseye sahip yetkili ortağa aitse bu ortak) son iki yılda 4735 kapsamında sözleşme imzalamamışsa veya sözleşmelerinin toplamı yaklaşık maliyetten düşükse 2 puan, yaklaşık maliyet ile iki katı arasındaysa 1 puan; ticari merkezin en az bir yıldır işin yapılacağı ildeki odaya kayıtlı olması 1 puan; eşitlik bozulmazsa kura (m.63/1-3) | Fiyat teklifi düşük olan; sonra unsurların öncelik sırası (m.63/5) |
| Yapım işi | Tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belge tutarı yüksek olan; elektronik eksiltmede kura (m.64/1) | Fiyat teklifi düşük olan; sonra unsurların öncelik sırası (m.64/2) |
Mal alımlarında, yeterlik belgesi olarak istenmeyen bir belgenin yalnızca eşitlik hâlinde değerlendirme için istendiği ihalelerde bu belgeyi sunmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılamaz; eşit teklif sahiplerine belgeyi sunmaları için yeterli süre verilir. Ancak yerli malı belgesinin ihale tarihinden önce düzenlenmiş, iş deneyim belgesine konu işin de ihale tarihinden önce gerçekleştirilmiş olması zorunludur (Mal Yön. m.62/4). Hizmet alımlarındaki puanlamada sözleşme tutarları için EKAP verileri, oda kaydı için teklif kapsamında sunulan belgeler esas alınır; oda kaydının süresi bu belgelerden ve Ticaret Sicili Gazetesinden anlaşılamazsa ilgili isteklilere en az üç iş günü süre verilir. Kura çekilmeden önce eşit puanlı istekliler davet edilir (Hizmet Yön. m.63/4; KİGT m.70.1.2, 70.2.1).
İhale Kararı ve İkinci Teklif
İhale komisyonu gerekçeli kararını ihale yetkilisinin onayına sunar; kararda isteklilerin adları veya unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve ihalenin hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı belirtilir. İhale yetkilisi karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde kararı onaylar veya gerekçesini açıkça belirterek iptal eder. Karar onaylanmadan önce idare, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin yasaklı olup olmadığını teyit ettirir; ikisi de yasaklı çıkarsa ihale iptal edilir (m.40; Mal Yön. m.64). Fiyat dışı unsur kullanılan ihalelerde gerekçeli kararın her isteklinin her unsurdan aldığı puanı ve hesaplamayı göstermesi, kararın denetlenebilirliği için önemlidir. Ayrıntı için ihale komisyonu ve karar süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi Aşamada İtiraz Edilir?
Fiyat dışı unsurlara ilişkin uyuşmazlıklar iki farklı zamanda doğar ve süreleri farklıdır. Unsurların kendisine, ağırlıklarına veya hesaplama yöntemine itiraz, dokümana yönelik bir başvurudur. Puanlamanın yanlış yapıldığı iddiası ise ihale kararına yöneliktir.
Başvuru süreleri
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İlanda yer alan fiyat dışı unsur düzenlemesi | İlk ilan tarihinden itibaren 10 gün; en geç ihale tarihinden 3 iş günü öncesine kadar | 4734 m.55/1-2; Başvuru Yön. m.6, 7/1-a |
| İdari şartnamedeki fiyat dışı unsur düzenlemesi | Dokümanın EKAP hesabına giriş yapılarak indirildiği tarihten itibaren 10 gün; en geç ihale tarihinden 3 iş günü öncesine kadar | 4734 m.55/1-2; Başvuru Yön. m.6, 7/1-b |
| Puanlama ve ihale kararı | Kesinleşen ihale kararının bildirimini izleyen günden itibaren 10 gün | 4734 m.55/1; Başvuru Yön. m.6/1 |
| İdare kararına karşı itirazen şikâyet | Bildirimden itibaren 10 gün | 4734 m.55, 56 |
Dokümana yönelik şikâyetin süresinde yapılmaması, aynı düzenlemenin ihale kararına itiraz aşamasında tartışılmasını güçleştirir. Bu nedenle istekli, fiyat dışı unsur düzenlemesinde rekabeti sınırlayan veya belirsiz bir hüküm görüyorsa teklif vermeden önce başvurmalıdır. Şikâyet üzerine dokümanda düzeltme yapılmasına karar verilirse ihale tarihi bir defaya mahsus ertelenir (m.55). Dokümana itiraz için ihale dokümanına itiraz ve zeyilname yazımıza bakabilirsiniz.
Puanınızı yeniden hesaplayalım
Fiyat dışı unsurlu ihalelerde komisyon kararındaki puanlar şartnamedeki formülle yeniden hesaplanmalıdır. Kesinleşen karardan sonra şikâyet süresi on gündür.
Örnek 1: Fiyat Dışı Unsur Düzenlemesine Karşı Dokümana Şikâyet
İlk örnekte bir mal alımı ihalesinin idari şartnamesinde iş deneyim belgesinin tutarı fiyat dışı unsur olarak puanlanmış, ayrıca tek bir üreticinin ürününe ait ölçüler “kalite ve teknik değer” başlığı altında puan konusu yapılmıştır. İstekli olabilecek firma ihale tarihinden en az üç iş günü önce idareye başvurur.
[İHALEYİ YAPAN İDARENİN ADI] [BAŞKANLIĞINA / MÜDÜRLÜĞÜNE]
ŞİKÂYET EDEN : [Şirket unvanı] — Vergi Kimlik No: […] — [Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] — [Adres]
İHALE : [İKN] ihale kayıt numaralı “[alımın adı]” mal alımı ihalesi — İhale tarihi: [tarih]
FARKINA VARMA TARİHİ : İhale dokümanının EKAP hesabımıza giriş yapılarak indirildiği [tarih]
KONU : İdari şartnamenin fiyat dışı unsurlara ilişkin [madde numarası] maddesinin düzeltilmesi ve ihale tarihinin ertelenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
İdari şartnamenin [madde numarası] maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirleneceği belirtilmiş; toplam puanın [oran] puanı, isteklinin sunacağı iş deneyim belgesinin tutarına göre, [oran] puanı ise “kalite ve teknik değer” başlığı altında [ölçü ve özellikler] değerlerine göre verilecek şekilde düzenlenmiştir. Bu değerler piyasadaki [üretici] firmasının [model] ürününe ait katalog değerleriyle birebir aynıdır.
1. Başvuru süresinde yapılmaktadır (4734 sayılı Kanun m.54, 55; Kamu İhalelerine Karşı Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmelik m.6, 7/1-b)
Doküman [tarih] tarihinde EKAP hesabımıza giriş yapılarak indirilmiştir. Başvurumuz bu tarihten itibaren on gün içinde ve ihale tarihinden üç iş günü önce yapılmaktadır. Şirketimiz ihale konusu malın tedarikçisi olup teklif vermeyi planlamaktadır; mevcut düzenleme rekabet şansımızı doğrudan etkilediğinden hak kaybına uğramamız muhtemeldir.
2. İş deneyim belgesi fiyat dışı unsur olarak öngörülemez (Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.60/3)
Yönetmelik, ekonomik ve malî yeterlik kriterleri ile iş deneyim belgesinin fiyat dışı unsur olarak öngörülemeyeceğini açıkça düzenlemektedir. İş deneyimi bir yeterlik kriteridir; yeterliği sağlayan istekliler arasında bu belgenin tutarına göre ayrıca puan verilmesi, yeterlik değerlendirmesinin değerlendirme aşamasında ikinci kez yapılması anlamına gelir. İdare, belge tutarının tekliflerin eşitliği hâlinde kriter olarak kullanılabildiğini ileri sürebilir. Ancak Yönetmeliğin 62 nci maddesindeki bu imkân yalnızca eşit teklifler arasında sıralama içindir ve fiyat dışı unsur puanlamasına dayanak yapılamaz.
3. Fiyat dışı unsurlar belirli bir marka veya modele göre belirlenemez (4734 sayılı Kanun m.5, 12; Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.60/4)
Kanun, teknik kriterlerin rekabeti engelleyici hususlar içermemesini ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmemesini emretmektedir. Yönetmelik de fiyat dışı unsurların bir marka veya model esas alınarak rekabeti sınırlayıcı şekilde belirlenemeyeceğini düzenlemektedir. Şikâyete konu değerler, aynı işlevi farklı ölçülerle sağlayan ürünlere puan verilmesini engellemekte ve fiyat dışı unsuru tek bir ürünün seçilmesi aracına dönüştürmektedir. Bu düzenlemeye ilişkin olarak ihale onay belgesine eklenmesi gereken gerekçeli açıklama belgesinde, bu değerlerin idarenin ihtiyacıyla bağlantısını gösteren bir açıklama bulunup bulunmadığının da incelenmesini talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM : Şikâyetimizin kabulüne, iş deneyim belgesi tutarına ilişkin fiyat dışı unsurun çıkarılmasına, kalite ve teknik değer unsurunun işlevsel ve ölçülebilir ölçütlerle yeniden düzenlenmesine, gerekli düzeltme yapılarak ihale tarihinin 4734 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ertelenmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
EKLER : İdari şartnamenin ilgili maddeleri, EKAP doküman indirme kaydı, karşılaştırmalı ürün tablosu ve katalog örnekleri, vekâletname.
[Tarih]
Şikâyet eden vekili
Av. [Ad Soyad]
Örnek 2: Yapım İhalesinde Puanlama Hatasına Karşı Şikâyet
İkinci örnekte birim fiyatlı bir yapım ihalesinde idari şartname, fiyat puanının sınır değerin üzerindeki ilk geçerli teklif referans alınarak 50 tam puan üzerinden hesaplanacağını öngörmüştür. İhale komisyonu ise referans değer olarak en düşük geçerli teklifi kullanmış, ayrıca (ğ) unsurunda ara değerler için doğrusal orantı yapmamıştır.
[İHALEYİ YAPAN İDARENİN ADI] [BAŞKANLIĞINA / MÜDÜRLÜĞÜNE]
ŞİKÂYET EDEN : [Şirket unvanı] — Vergi Kimlik No: […] — [Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] — [Adres]
İHALE : [İKN] ihale kayıt numaralı “[işin adı]” yapım işi ihalesi
BİLDİRİM TARİHİ : Kesinleşen ihale kararının tarafımıza bildirildiği [tarih]
KONU : Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde idari şartnamedeki puanlama yöntemine aykırı hesaplama yapıldığından ihale kararının iptali ve puanlamanın yenilenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
İdari şartnamenin [madde numarası] maddesine göre toplam puan 100 olup fiyat puanı 50 tam puan üzerinden, sınır değerin üzerindeki ilk geçerli teklif referans değer alınarak hesaplanacaktır. Sınır değerin üzerindeki ilk geçerli teklif şirketimize aittir. İhale komisyonu kararında ise referans değer olarak sınır değerin altındaki [istekli]’nin teklifi esas alınmış, bu nedenle şirketimize 50 yerine [puan] fiyat puanı verilmiştir. Ayrıca teklif ile yaklaşık maliyet yapısının uyumuna ilişkin unsurda, şartnamede asgari ve azami oranlar arasında kalan değerler için doğrusal orantı yapılacağı yazılı olduğu hâlde, şirketimize [puan] yerine sıfır puan verilmiştir.
1. Başvuru süresinde yapılmaktadır (4734 sayılı Kanun m.54, 55; Kamu İhalelerine Karşı Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmelik m.6/1)
Kesinleşen ihale kararı [tarih] tarihinde bildirilmiş olup başvurumuz bu tarihi izleyen günden itibaren on gün içindedir. Doğru puanlama yapıldığında toplam puanımız [puan] olacak ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif şirketimize ait olacaktır.
2. Puanlama ihale dokümanında belirlenen yönteme göre yapılır (4734 sayılı Kanun m.40/2; Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m.61/3, 62/2)
Kanun, fiyat dışı unsurların dikkate alınacağı ihalelerde bunların ağırlıklarının ihale dokümanında belirlenmesini, Yönetmelik ise hesaplama yönteminin idari şartnamede açıkça belirtilmesini öngörmektedir. Yönetmelik fiyat puanlamasında kullanılabilecek üç referans değeri saymakta, hangisinin kullanılacağının seçimini ise ihale dokümanına bırakmaktadır. İdare bu seçimi şartnamede sınır değerin üzerindeki ilk geçerli teklif yönünde yapmıştır. İhale komisyonu, isteklilerin tekliflerini dayandırdığı bu yöntemi değerlendirme aşamasında değiştiremez. İdare, üç yöntemin de mevzuata uygun olduğunu ileri sürebilir. Ne var ki uyuşmazlık yöntemlerin mevzuata uygunluğuna değil, şartnamede seçilen yöntemin uygulanmamasına ilişkindir.
3. Ara değerler için doğrusal orantı yapılır (Kamu İhale Genel Tebliği m.53.3.4, 53.3.5)
Genel Tebliğ, fiyat dışı unsur puanlamasında asgari ve azami değerler arasında kalan ara değerler için doğrusal orantı yapılmasını öngörmekte, teklif ile yaklaşık maliyet yapısının uyumuna ilişkin unsurda iş kaleminin teklifteki ağırlık oranı dokümanda belirlenen asgari ve azami oranlar arasında kalıyorsa puan verileceğini düzenlemektedir. Şirketimizin [iş kalemi] için teklifindeki ağırlık oranı [oran] olup şartnamede belirlenen [asgari oran] ile [azami oran] arasındadır. Bu nedenle sıfır puan verilmesi Tebliğe ve şartnameye aykırıdır.
SONUÇ VE İSTEM : Şikâyetimizin kabulüne, ihale kararının iptaline, fiyat puanının şartnamedeki referans değer esas alınarak ve fiyat dışı unsur puanlarının doğrusal orantıyla yeniden hesaplanmasına, puanlamanın her istekli ve her unsur itibarıyla gösterildiği yeni bir ihale komisyonu kararı alınmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.
EKLER : İdari şartnamenin ilgili maddeleri, ihale komisyonu kararı ve bildirim yazısı, puan hesap tablomuz, vekâletname.
[Tarih]
Şikâyet eden vekili
Av. [Ad Soyad]
İdare ve İstekli İçin Kontrol Listesi
Ekonomik açıdan en avantajlı teklifte kontrol noktaları
| Taraf | Kontrol | Dayanak |
|---|---|---|
| İdare | Yapım işi birim fiyatlı ve yaklaşık maliyeti 343.462.214,50 TL veya üzerinde mi; öyleyse fiyat dışı unsur kullanıldı mı? | Yapım Yön. m.61/2; Tebliğ 2026/1 |
| İdare | Unsurlar, ağırlıklar, hesaplama yöntemi ve belgeler idari şartnamede açık mı? | 4734 m.40/2; Yönetmelikler |
| İdare | Gerekçeli açıklama belgesi hazırlanıp onay belgesine eklendi mi? | Mal Yön. m.60/5; Hizmet Yön. m.61/4; Yapım Yön. m.62/4 |
| İdare | Unsurlar marka veya modele yönelik mi; mal alımında yeterlik kriteri unsur yapıldı mı? | 4734 m.12; Mal Yön. m.60/3-4 |
| İdare | Fiyat puanı için seçilen referans değer ve tam puan şartnamede yazılı mı? | Yapım Yön. m.61/3; KİGT m.53.3.5 |
| İdare | Eşitlik kriterleri ve öncelik sırası idari şartnamede düzenlendi mi? | Mal Yön. m.62; Hizmet Yön. m.63; Yapım Yön. m.64 |
| İstekli | Fiyat dışı unsur belgeleri teklifle birlikte sunuldu mu? | Yönetmelikler |
| İstekli | Rekabeti sınırlayan bir düzenleme varsa ihale tarihinden 3 iş günü önce şikâyet edildi mi? | 4734 m.55/2 |
| İstekli | Komisyon kararındaki puanlar şartnamedeki formülle yeniden hesaplandı mı? | KİGT m.53.3.5 |
| İstekli | Kesinleşen karardan sonra 10 günlük şikâyet süresi takvime işlendi mi? | 4734 m.55/1 |
En sık görülen hatalar; fiyat dışı unsurun ağırlığının veya hesaplama yönteminin şartnamede belirsiz bırakılması, mal alımında iş deneyim belgesinin puanlanması, unsurun tek bir ürünün katalog değerlerine göre yazılması, yapım işlerinde (ğ) unsurunun yaklaşık maliyetteki ağırlığın yüzdesi şeklinde düzenlenmesi ve formülün mutlak değerle çalıştığının gözden kaçırılarak referans değerin altındaki teklife tam puan verilmesidir.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
İdareler için fiyat dışı unsurların seçimini, ağırlıklarını, puanlama yöntemini ve gerekçeli açıklama belgesini Kanun, yönetmelikler ve Genel Tebliğ karşısında değerlendiriyoruz. İstekliler için fiyat dışı unsur düzenlemelerine karşı dokümana şikâyet, puanlama hatalarına karşı ihale kararına şikâyet, itirazen şikâyet ve iptal davası süreçlerini yürütüyor, komisyon kararındaki puanları şartnamedeki formülle yeniden hesaplıyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Kamu İhale Hukuku Rehberi
- Aşırı Düşük Teklif ve Açıklama
- Numune ve Demonstrasyon Değerlendirmesi
- İdari ve Teknik Şartname
- İhale Dokümanına İtiraz ve Zeyilname
- İhale Komisyonu ve Karar Süreci
- Tekliflerin Değerlendirilmesinde Aritmetik Hata
- Yerli İstekli ve Fiyat Avantajı
- Ekonomik, Malî ve Mesleki-Teknik Yeterlik
- İtirazen Şikâyet Başvurusu
Sıkça Sorulan Sorular
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif en ucuz teklif midir?
Her zaman değil. Sadece fiyat esaslı ihalelerde en düşük geçerli tekliftir; fiyat dışı unsurlu ihalelerde fiyat ve diğer unsurların birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir (4734 m.40).
Fiyat dışı unsur olarak neler kullanılabilir?
İşletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi unsurlar; yapım işlerinde süre de sayılmıştır (Mal Yön. m.60; Hizmet Yön. m.61; Yapım Yön. m.62).
Fiyat dışı unsurların ağırlığı nerede gösterilir?
İhale dokümanında; parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi idari şartnamede açıkça belirtilir (4734 m.40/2).
Mal alımında iş deneyim belgesi puanlanabilir mi?
Hayır. Ekonomik ve malî yeterlik kriterleri ile iş deneyim belgesi fiyat dışı unsur olarak öngörülemez (Mal Yön. m.60/3).
Fiyat dışı unsur belirli bir markaya göre yazılabilir mi?
Hayır. Fiyat dışı unsurlar bir marka veya model esas alınarak rekabeti sınırlayıcı şekilde belirlenemez.
Yapım işlerinde fiyat dışı unsur ne zaman zorunludur?
Yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısına eşit veya üzerinde olan birim fiyatlı işlerde; 2026 için bu tutar 343.462.214,50 TL’dir (Yapım Yön. m.61/2).
Yapım işlerinde toplam puan kaçtır?
100 puan; referans değere verilecek fiyat tam puanı 50’den az olamaz (KİGT m.53.3.1, 53.3.5).
Teklif ile yaklaşık maliyet uyumu unsuru zorunlu mu?
Fiyat dışı unsur kullanılan birim fiyatlı yapım işlerinde zorunludur ve asgari puanı toplam fiyat dışı puanın yarısının altında olamaz (KİGT m.53.3.4-ğ).
Fiyat puanı nasıl hesaplanır?
TP = Ptam − |RD − TF| × Ptam / RD formülüyle; referans değerin altındaki ve üstündeki teklifler farkın mutlak değeri kadar puan kaybeder (KİGT m.53.3.5).
Kendi malı makine ne kadar puan getirir?
Yapım işlerinde bu unsurun toplam puan içindeki ağırlığı yüzde biri geçemez (Yapım Yön. m.41/2).
Yemek hizmetinde fiyat dışı unsur kuralları nelerdir?
Genel Tebliğde sayılan unsurlar kullanılabilir, her biri için azami 10 puan verilir ve fiyat tam puanı 75’ten az olamaz (KİGT m.75.5-75.6).
Fiyat avantajı ile fiyat dışı unsurlar hangi sırayla uygulanır?
Kural olarak önce fiyat dışı unsurlar, sonra fiyat avantajı uygulanır (Mal Yön. m.61/5; Hizmet Yön. m.62/3; Yapım Yön. m.63/3).
Mal alımında eşit tekliflerde ne yapılır?
İdari şartnamedeki sırayla fiyat dışı unsurlar, yerli malı ve iş deneyim belge tutarı esas alınır; iş deneyim tutarının kriter yapılması zorunludur (Mal Yön. m.62/1).
Hizmet alımında eşit tekliflerde ne yapılır?
Hizmet Yönetmeliğinin 63 üncü maddesindeki puanlama yapılır; eşitlik bozulmazsa kura çekilir.
Yapım işinde eşit tekliflerde ne yapılır?
Tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belge tutarı yüksek olan istekli seçilir; elektronik eksiltmede kura çekilir (Yapım Yön. m.64/1).
Fiyat dışı unsur düzenlemesine ne zamana kadar itiraz edilir?
Dokümanın indirildiği tarihten itibaren 10 gün içinde ve en geç ihale tarihinden 3 iş günü öncesine kadar (4734 m.55/1-2).
Puanlama hatasına ne zaman itiraz edilir?
Kesinleşen ihale kararının bildirimini izleyen günden itibaren 10 gün içinde idareye şikâyetle (4734 m.55/1).
İhale kararı onaylanmadan önce ne kontrol edilir?
İhale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin yasaklı olup olmadığı (4734 m.40).
Puanınızı yeniden hesaplayalım
Fiyat dışı unsurlu ihalelerde komisyon kararındaki puanlar şartnamedeki formülle yeniden hesaplanmalıdır. Kesinleşen karardan sonra şikâyet süresi on gündür.
Şartnamede fiyat dışı unsur mu var?
Rekabeti sınırlayan fiyat dışı unsurlara karşı ihale tarihinden en az üç iş günü önce başvurmanız gerekir. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Kamu İhale Hukuku Rehberi · İhaleden Yasaklama Süreci · Yasaklama ve İptal Davası · Dilekçe Örnekleri · İletişim
